ადარნერსე (ჰერეთის მთავარი)

ადარნერსე (ჰერეთის მთავარი)

(adarnerse - heretis mtavari)


ადარნერსე, იგივე ატრნერსეჰ (დაახ. 853-დან - დაახ. IX ს. III მეოთხედი), ჰერეთის მთავარი, საჰლის ძე. შესაძლოა იგი ყოფილიყო მთავარი საჰლის შემდეგ, თუმცა ჩვენთვის ცნობილ წყაროებში არ მოიპოვება ცნობები იმის შესახებ, თუ ვინ მართავდა ამ დროს ჰერეთს.


ადარნასე პატრიკი (ჰერეთის მეფე)

ადარნასე პატრიკი (ჰერეთის მეფე)

(adarnase patriki - heretis mefe)


ადარნასე პატრიკი, ჰერეთის მეფე (დაახლოებით 915—944). მისი მეფობის დროს კახთა მთავარმა კვირიკე I-მა და აფხაზეთის მეფე კონსტანტინემ დალაშქრეს ჰერეთი (915). ვეჯინის შეთანხმების თანახმად ადარნასე იძულებული გახდა კვირიკესთვის დაეთმო ორჭობი, ხოლო კონსტანტინესათვის — გავაზნი და არიში.


გაბრიელი (ქორეპისკოპოსი) - კახეთის მთავრები

გაბრიელი (ქორეპისკოპოსი) - კახეთის მთავრები

(gabrieli (qorepiskoposi) - kaxetis mtavrebi)

გაბრიელი — კახეთის მთავარი (ქორეპისკოპოსი), გარდაბნელ დონაურთა საგვარეულოდან. ვახუშტის ცნობით გაბრიელი კახეთის რიგით მეოთხე მთავარი იყო. მისი მმართველობის დროს (861-881) თბილისის ამირამ გაბულოცმა კახეთის სამთავროს წაართვა გარდაბანი.


გრიგოლი (VIII ს.) - კახეთის მთავრები

გრიგოლი (VIII ს.) - კახეთის მთავრები

(grigoli VIIIs. - kaxetis mtavrebi)


გრიგოლი, კახეთის პირველი მთავარი. VIII საუკუნის 80-იან წლებში გააერთიანა კახეთი, კუხეთი და გარდაბანი და იწოდა კახთა მთავრად ანუ ქორეპისკოპოსად. ვახუშტის მიხედვით გრიგოლი მთავრობდა 787-827. იგი აქტიურად მონაწილეობდა ქართულ სამეფო-სამთავროთა შორის პირველობისა და ბატონობისათვის ბრძოლაში.

IX საუკუნის დასაწყისში დაიპყრო შიდა ქართლის ნაწილი. გრიგოლის წინააღმდეგ გაილაშქრეს ტაო-კლარჯეთის დიდმა მთავარმა აშოტ I კურაპალატმა და აფხაზთა მეფე თეოდოს II-მ. გრიგოლს ეხმარებოდნენ მთიელები, წანარები და თბილისის ამირა. ბრძოილა მდინარე ქსანზე მოხდა. გრიგოლი დამარცხდა და მის მიერ დაპყრობილი შიდა ქართლის ნაწილი აშოტ კურაპალატმა დაისაკუთრა.


დავითი (ქორეპისკოპოსი) - კახეთის მთავრები

დავითი (ქორეპისკოპოსი) - კახეთის მთავრები

daviti (qorepiskoposi) - kaxetis mtavrebi


დავითი, კახეთის ქორეპისკოპოსი (მთავარი) ) 976-1010, კვირიკე II-ის ძე. მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრეები ჰქონდა ქართლშიც. ებრძოდა საქართველოს მეფე ბაგრატ III-ს, რომელიც კახეთ-ჰერეთის შემოერთებისათვის იღვწოდა. დაახლოებით 1010, დავითის მემკვიდრის კვირიკე III-ის დროს, ეს ბრძოლა კახეთ-ჰერეთის საქართველოს სამეფოსთან შეერთებით დამთავრდა.


ვაჩე (კახეთის მთავარი)

ვაჩე (კახეთის მთავარი)

(vache - kaxetis mtavari)


ვაჩე, კახეთის მთავარი (ქორეპისკოპოსი) 827-839, გარდაბნელთა ტომიდან. ვაჩე უნდა იყოს "მატიანე ქართლისაჲში" მოხსენიებული დაჩი ქორეპისკოპოსი (იოვანე ქვაბულის ძის შვილი). ამ დროს კახეთის სამთავროში გარკვეული უპირატესობა მოიპოვა გარდაბნელთა ტომმა.

827, კახეთის მთავრის გრიგოლის გარდაცვალების შემდეგ, მათ შეთქმულება მოაწყვეს, ხელში ჩაიგდეს კახეთ-კუხეთ-გარდაბნის ხელისუფლება და ვაჩე გაამთავრეს.


კვირიკე I (კახეთის მთავრები)

კვირიკე I (კახეთის მთავრები)

(kvirike I - kaxetis mtavrebi)


კვირიკე I, კახეთის მთავარი (ქორეპისკოპოსი) 892-918. მისი მმართველობის დროს საქართველოს შემოესია აბუ ლ-კასიმი (აბუ ლ-კასიმის ლაშქრობა საქართველოში 914) და დაიპყრო კახეთის ციხეები უჯარმა და ბოჭორმა. კვირიკე I დაუზავდა მას და უჯარმა დაიბრუნა. დაახლოებით 915 კვირიკე I-მა აფხაზთა მეფე კონსტანტინე III-თან ერთად გაილაშქრა ჰერეთის წინააღმდეგ. მოკავშირეებმა დაიპყრეს და გაინაწილეს ჰერეთის პუნქტები არიში (ახლანდელი მთისძირი), გავაზი (ახლანდელი ახალსოფელი), ორჭობი. კვირიკე I-ს ერგო ორჭობი. რამდენიმე ხნის შემდეგ ჰერეთის მეფემ ადარნასე პატრიკმა ისარგებლა კახეთის სამთავროს საგარეო-პოლიტიკური ვითარების გართულებით და დაკარგული ტერიტორიები დაიბრუნა.


კვირიკე II (კახეთის მთავრები)

კვირიკე II (კახეთის მთავრები)

(kvirike II - kaxetis mtavrebi)


კვირიკე II, კახეთის მთავარი (ქორეპისკოპოსი) 929-976. მას განუდგნენ გარდაბნელი აზნაურები და მხარი დაუჭირეს გიორგი II აფხაზთა მეფეს, რომელიც იბრძოდა კახეთის შესაერთებლად. კვირიკე II-ს უღალატა მისმა ძმამ შურტამ და აფხაზთა მეფეს გადასცა უჯარმის ციხე. გიორგი II-მ დაიპყრო ბოჭორმის, ლოწობნის და ნახჭევნის ციხეებიც. კვირიკე II-მ თავი დამარცხებულად ცნო. მაგრამ მას დაეხმარნენ ქართლის აზნაურები და კახეთი დაიბრუნა. 957 აფხაზთა მეფემ თავისი შვილი, ქართლის ერისთავი ლეონი, გაგზავნა კახეთის დასამორჩილებლად, მაგრამ გიორგი II-ის გარდაცვალებამ აიძულა ლეონი დაზავებოდა კვირიკე II-ს, რომელმაც თავი აფხაზთა მეფის ვასალად ცნო. რამდენიმე ხნის შემდეგ ლეონ III-მ განაახლა ბრძოლა კახეთის წინააღმდეგ, მაგრამ მიზანს ვერ მიაღწია. კვირიკე II-მ მთლიანად, არადგინა თავისი სამფლობელო და საზღვრები არაგვის დასავლეთითაც კი გადაიტანა. 70-იან წლებში შინაფეოდალურმა ომებმა აფხაზთა სამეფო დაასუსტა. ამით ისარგებლა კვირიკე II-მ და დაიწყო ბრძოლა ქართლისათვის, მაგრამ უშედეგოდ.


კვირიკე III (კახეთის მთავრები)

კვირიკე III (კახეთის მთავრები)

(kvirike III - kaxetis mtavrebi)


კვირიკე III, კახეთ-ჰერეთის მეფე 1010-1037. მისი მმართველობის დროს სამეფომ სახელმწიფოებრივ, ადმინისტრაციულ და სამხედრო ძლიერებას მიაღწია. კვირიკე III-მ გაერთიანა კახეთ-ჰერეთი და მიიღო მეფის ტიტული. სამეფო დაყო ადმინისტრაციულ ერთეულებად - 7 საერისთავოდ (რუსთავის, კვეტერის, პანკისის, ხორნაბუჯის, ვეჯინის, მაჭის და შტორის). სამეფოს დედაქალაქი გახდა თელავი. დაახლოებით 1027-1032 კვირიკე III-ის ინიციატივით მოეწყო კოალიციური ლაშქრობა განძის ამირა ფადლონის წინააღმდეგ. მონაწილეობდნენ ქართლის ფეოდალები ლიპარით ბაღვაში და ივანე აბაზასძე, თბილისის ამირა ჯაფარი და სომეხთა მეფე დავითი. მდინარე ეკლეცზე საქართველოს ლაშქარმა ფადლონი დაამარცხა. დაახლოებით ამავე წლებში კვირიკე III-მ სძლია ოსთა მეფე ურდურეს, ბრძოლაში ურდურე მოკლეს. 1037 კვირიკე III მონაწილეობდა ლიპარიტ ბაღვაშის მიერ თბილისის ამირას წინააღმდგე მოწყობილ ლაშქრობაში. თბილისის ხანგრძლივი ალყის დროს კვირიკე III მოუკლავს ოს მონას "სისხლისათვის ოვსთა მეფისა ურდურესი" (ვახუშტი ბატონიშვილი).


სამოელ დონაური (კახეთის მთავრები)

სამოელ დონაური (კახეთის მთავრები)

(samoel donauri - kaxetis mtavrebi)


სამოელ დონაური , კახეთის მთავარი - ქორეპისკოპოსი (839 -861), გარდაბნელ დიდებულთა, დონაურთა გვარის დინასტიის პირველი წარმომადგენელი. მის დროს კახეთი კვლავ აგრძელებს დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკური კურსის გატარებას, რამაც არაბთა ახალი შემოსევები გამოიწვია.

840-842 წლებში ხალიდ იბნ-იაზიდი ორჯერ შემოესია საქართველოს. არაბთა წინააღმდეგ საბრძოლველად შეიქმნა ამიერკავკასიის პოლიტიკური ერთეულების კოალიცია, რომელშიც შევიდნენ: კახეთის ქორეპისკოპოსი სამოელი, თბილისის ამირა, გუარამ მამფალი და არმენიის სპარაპეტი სმბატ აშოტის ძე ბაგრატუნი.

პირველად არაბებმა ჰერეთის გავლით შეაღწიეს კახეთში, მაგრამ სასტიკი მარცხი განიცადეს კახეთის ლაშქართან ბრძოლაში, რომელიც სოფ. გავაზთან გაიმართა. შემდეგ ხალიდ იბნ-იაზიდმა ჯავახეთში ილაშქრა, სადაც დაიღუპა კიდეც.

ბაღდადის ხალიფამ, რომელსაც არ სურდა მარცხთან შერიგება, ამიერკავკასიის ურჩი პოლიტიკური ერთეულების დასჯის მიზნით ახალი ლაშქრობა მოაწყო. 853 წელს საქართველოში შემოიჭრა უზარმაზარი არმია ბუღა თურქის ხელმძღვანელობით.

არაბებმა პირველი დარტყმა თბილისის საამიროს წინააღმდეგ მიმართეს. ბუღა თურქმა სასტიკად დაარბია თბილისი - მხოლოდ ერთი დღის განმავლობაში 50 ათასი თბილისელი დაიღუპა.

854 წელს ბუღა თურქმა ორჯერ სცადა კახეთში შეჭრა, პირველად გარდაბნის მხრიდან, მეორედ კი, ამ უკანასკნელის სასტიკად აოხრების შემდეგ, დასავლეთიდან, არაგვის ხეობით. კახელებმა ორჯერვე მოიგერიეს არაბების არმია და კახეთის სამთავრო აოხრებას გადარჩა.