გია ფერაძე - ქართველი მსახიობი

გია ფერაძე (დ. 19 აპრილი, 1948, თბილისი – გ. 20 დეკემბერი, 1995), იყო ქართველი მსახიობი. 1970 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა: რუსთავის და სოხუმის ქართულ თეატრებში, კინოსტუდია "ლენფილმში" (1972-1974), ხოლო 1974 წლიდან იყო შოთა რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრის მსახიობი.

gia feradze qartveli msaxiobi cnobili adamiani


ნიკოლოზ კეცხოველი - ქართველი მწერალი, ბოტანიკოსი

ნიკოლოზ (ნიკო) ნიკოლოზის ძე კეცხოველი (დ. 26 დეკემბერი, 1897, სოფ. ტყვიავი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 1983, თბილისი) — ქართველი ბოტანიკოსი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. ბოტანიკური სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი საქართველოში. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1937), საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი და აკადემიკოსი (1941), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1945), შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

nikoloz kecxoveli


იაკობ მანსვეტაშვილი - ქართველი ჟურნალისტი, მწერალ

iakob mansvetashvili qartveli mwerali jurnalisti biografiebi
იაკობ მანსვეტაშვილი (დ. 1855 — გ. 1939) — ქართველი ჟურნალისტი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია, სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. 1886-1890 იყო გაზეთ „ივერიას“ თანამშრომელი. წერდა ფელეტონებს, კრიტიკულ წერილებს, რეცენზიებს, პატარა მოთხრობებს. იყო „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ მდივანი.
იაკობ მანსვეტაშვილის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. არქივი შემოვიდა 1974 წლის 22 იანვარს (შემოსულობათა წიგნი # 417). იაკობ მანსვეტაშვილის ფონდი 37 საარქივო საქმეს შეიცავს: 1) ბიოგრაფიისა და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის ამსახველი მასალა; 2) შემოქმედებითი.


მამუკა ხერხეულიძე

mamuka grigolis dze xerxeulidze qartveli mwerlebi biografiebi
მამუკა გრიგოლის ძე ხერხეულიძე (13 ნოემბერი, 1959, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი, სცენარისტი.
დაიბადა 1959 წლის 13 ნოემბერს, ქალაქ თბილისში. მამამისი, გრიგოლ (ქიცა) ხერხეულიძე ცნობილი ლიტერატურათმცოდნე და კრიტიკოსი იყო, რომელიც იკვლევდა უახლესი ქართული ლიტერატურის ისტორიას და ქართული პოეზიის აქტუალურ პრობლემებს.
მამუკა ხერხეულიძემ 1976 წელს დაამთავრა თბილისის 55-ე საშუალო სკოლა. 1976-82 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე.
1983-1993 წწ. მუშაობდა საქტელერადიო კომიტეტის საინფორმაციო სამსახურის კორესპონდენტად. მისი პუბლიკაციები პერიოდულად იბეჭდებოდა პრესაში. ასევე მუშაობდა მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში ლექსიკოლოგიის განყოფილებაში.
1993 წელს იბრძოდა აფხაზეთის ომში საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღსადგენად.
2002 წლიდან არის კომპანია „დავით სარაჯიშვილი და ენისელის“ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი და 2003 წლიდან საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის უფროსი.
ვარდების რევოლუციის დროს იყო „დაუმორჩილებლობის კომიტეტის“ წევრი.
2004 წ. იყო სახელმწიფო ტელევიზიის საზოგადოებრივ ტელემაუწყელობად გარდაქმნის დროებითი სამეურვეო საბჭოს წევრი. დაარსების დღიდან თანამშრომლობს გაზეთ „24 საათთან“. 2005 წლის ივნისიდან არის საზოგადოებრივი ტელევიზიის სამეურვეო საბჭოს წევრი.
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.
2010–2011 წლებში მამუკა ხერხეულიძე იყო ლიტერატურული კონკურსის „გალას“ ჟიურის წევრი.


როგორ წერდა გურამ ფანჯიკიძე ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებებს და რატომ არ ბრაზდებოდა ის არაფერზე

rogor werda guram fanjikidze yvelaze cnobil nawarmoebebze , fanjikidzis cxovreba
ეკა პატარაია

„სპირალი”, „თვალი პატიოსანი,” „მეშვიდე ცა”... – ეს იმ ნაწარმოებთა არასრული ჩამონათვალია, საიდანაც იწყება გურამ ფანჯიკიძის ცხოვრების ყველაზე რთული, მაგრამ საინტერესო გზა, რომელსაც ტრაგიკული დასასრული აქვს. „ხარბია კაცის გული. მრცხვენია თქმა, თვარა, კიდე ქე მინდა სიცოცხლე” – ალბათ, ისიც ამას ამბობდა, ნოდარ დუმბაძის გმირის – ოლღა ბებიას მსგავსად, როცა შუა ზღვაში თავი ცუდად იგრძნო და ნაპირზე გამოსვლა დააპირა, მაგრამ ყველაფერი წამებში მორჩა. მწერლის განვლილ ცხოვრებას მისი უფროსი ქალიშვილი იხსენებს.

მაია ფანჯიკიძე: მე ვარ უფროსი შვილი. 36 წლის ვიყავი, უკვე ორი შვილი მყავდა, მამა რომ გარდაიცვალა. შესაბამისად, მე უფრო მეტი ურთიერთობა მქონდა მამასთან, განსაკუთრებით იმ პერიოდში, როცა ქუთაისის ჟურნალის გამოცემაზე მუშაობდა (ბატონი გურამი ჟურნალ „განთიადის” ერთ-ერთი დამფუძნებელი და პირველი რედაქტორი, შემდეგ ჟურნალ „ცისკრის” რედაქტორი იყო, – ავტორი). ძალიან მიყვარდა მასთან ერთად სიარული, არ მეზარებოდა, ყველგან დავყვებოდი. მართალია, ხშირად არ ეცალა ჩემთვის და მისი მეგობრების შვილებთან ვერთობოდი, მაგრამ მის გვერდით ყოფნა, ის სუფრები, რომლებიც ყოველდღე იშლებოდა ქუთაისში და ხალხი, ვისთანაც მამას ჰქონდა ურთიერთობა, ძალიან შთამბეჭდავი იყო ჩემთვის. რედაქცია არ ჰქონდა და ჟურნალს სახლში აკეთებდა. დაწყებული ავტორებიდან, დამთავრებული გრაფიკოსებით, ყველა ჩვენთან მოდიოდა. ძალიან საინტერესო რუბრიკები შემოიღო არალიტერატურულ საკითხებზე, რაც მაშინ, ფაქტობრივად, არსად იბეჭდებოდა: განათლებაზე, ჯანდაცვაზე, მრგვალი მაგიდის ფორმატის შეხვედრებს აწყობდა. მიყვარდა მის გვერდით ჩამოჯდომა, როცა სტუმრები იყრიდნენ თავს, გაფაციცებით ვუსმენდი. კარგად მახსოვს ეს ადამიანები და სადღეგრძელოები. ყველა, ვინც რამეს წარმოადგენდა საქართველოში, ნამყოფია ამ სახლში. დღესაც რომ მხვდება ხალხი და იგებენ, ვისი შვილი ვარ, თქვენთან ამა და ამ დროს მიქეიფიაო, – მეუბნებიან, არა მარტო ქუთაისში, თუკი სადმე მიდიოდა და მიაჩნდა, რომ ჩემი წაყვანა შეიძლებოდა, მივყავდი, მაგალითად, მოსკოვში. ძალიან მაინტერესებდა ყველაფერი, რასაც ის აკეთებდა. სტუდენტი რომ გავხდი, გერმანიაში წავედი. დედაჩემს არასდროს წავუყვანივარ, არასდროს გავუცილებივარ, სულ მამაჩემი იყო ჩემ გვერდით. დედა უფრო მეტად იყო სახლში, ვიდრე მამა. დასასვენებლად მთელი ოჯახი ერთად დავდიოდით. მხოლოდ ერთხელ წაგვიყვანა ბათუმში მამამ მე და ჩემი ძმა, იმიტომ რომ, დედა ნათიაზე იყო ფეხმძიმედ. მაშინ მე ვიყავი 11 წლის, ჩემი ძმა კი – 8-ის. ეს იყო ერთადერთი შემთხვევა და მერე შაყირობდა – ძუძუს ვაჭმევდი ბავშვებს, მე ვიყავი კაციც და ქალიცო. როგორც წესი, ივლისში მივდიოდით რაჭაში, აგვისტოში კი ზღვაზე, ბიჭვინთაში ვისვენებდით. საინტერესო ადამიანი იყო, რომელიც ძალიან უყვარდა ხალხს. სადაც არ უნდა შესულიყო, ცენტრალური ფიგურა იყო, იმ წუთას იქცევდა ყურადღებას. ამიტომ მეამაყებოდა მის გვერდით ყოფნა. ჰქონდა არაჩვეულებრივი იუმორი და ყოველთვის იყო თამადა. მის ირგვლივ დღესასწაული ეწყობოდა და, როგორც ჩანს, მინდოდა, რომ ამ დღესასწაულის მონაწილე ვყოფილიყავი.

– მისი ნაწარმოებების მიხედვით თეატრებში სპექტაკლები იდგმებოდა. როგორ გახსენდებათ რეჟისორებთან და მსახიობებთან მისი ურთიერთობა?

– 70-იან წლებში მამას ნაწარმოებების მიხედვით ორი სპექტაკლი დაიდგა – „თვალი პატიოსანი” და „მეშვიდე ცა”, ერთი – რუსთაველის თეატრში, მეორე – მარჯანიშვილში. ძალიან კარგად მახსოვს, პრემიერის შემდეგ მთელი დასი დაპატიჟა სახლში და უზარმაზარი სუფრა გაიშალა.

ყოველთვის მისაღებ ოთახში იჯდა და ჩვენც სულ აქ ვტრიალებდით, იქით გახვიდოდი, აქეთ გამოხვიდოდი, მისთვის უნდა ჩაგევლო. ის იყო დადებითი ენერგიის მფრქვეველი ადამიანი. წამოიღებდა გრძელი შნურით ნათურას, მაგიდასთან დაჯდებოდა და წერდა. ამ დროს ჩვენ მივდი-მოვდიოდით, იყო ხმაური, კარის გაჯახუნება, ტელეფონზე ლაპარაკი, ტელევიზორი ჩართული და არაფერი ხელს არ უშლიდა. მოსწონდა ხმაური. ერჩივნა, ყველაფრის შუაგულში ყოფილიყო, რაც ხდებოდა. გარეთაც ასე იყო. არ გამოუტოვებია არც ერთი მნიშვნელოვანი მომენტი ცხოვრებაში, სადაც არ იყო ამ ყველაფრის ცენტრში, რაც ხდებოდა, იქნებოდა ეს აფხაზეთის ომი თუ ნებისმიერი სხვა მოვლენა. არ მახსოვს, სახლში მოსულიყო და წიგნი არ მოეტანა. წიგნს მაგიდაზე დადებდა, მოიხსნიდა საათს, ერთი დიდი ვერცხლის ბეჭედი ჰქონდა, მოიხსნიდა და იმასაც იქ დადებდა. ქორწინების ბეჭედი ერთხელ სადღაც მინდორში დაეკარგა და მას შემდეგ აღარ ჰკეთებია. არასდროს მომხდარა, ტელევიზორთან წამოწოლილიყო გაზეთით ხელში და დალოდებოდა, ახლა რაღაც დაიწყება და ვუყუროო, ასეთი რამ არ მახსოვს. უყურებდა კონკრეტულად საინფორმაციო გამოშვებას და ფეხბურთს, რომელზეც გიჟდებოდა. არავითარი საყოფაცხოვრებო საქმე მას არ ეხებოდა. ერთადერთი, საზამთროს ყიდვაზე გიჟდებოდა და მოჰქონდა იმდენი, რომ ვერ ვერეოდით. სანამ ბაბუა, მამაჩემის მამა, ცოცხალი და ჯანზე იყო, ასეთ საქმეებში ის გვეხმარებოდა. ცნობილი პედაგოგი გახლდათ და, მერე, პენსიაზე რომ გავიდა, ჩვენთან ცხოვრობდა. ძალიან ინტერესიანი კაცი იყო და, მგონი, ეს ინტერესი მისგან მოდის, რაც მამაჩემსაც ჰქონდა და მეც ჭარბად მაქვს. არაჩვეულებრივ საჭმელებს აკეთებდა, ოღონდ, ხშირად არა. მისი კერძები ცნობილი იყო.

– თუ ათვითცნობიერებდით, რომ თქვენ ცნობილი და არაჩვეულებრივი მწერლის შვილი ხართ?

– ჩემს დას ვეუბნებოდი, რომელიც ჩემზე თერთმეტი წლით უმცროსია, შენ ცნობილი ქართველი მწერლის შვილი ხარ, მე კი დამწყები მწერლის შვილი ვიყავი-მეთქი. მე რომ სკოლაში შევედი, იმ პერიოდში გამოვიდა მისი პირველი რომანი. ასე რომ, ის მომენტი, რომ ცნობილი კაცის შვილი ვიყავი, შეგნებულ ასაკში წამომეწია, ჩემი და, ნათია კი ამ სიტუაციაში დაიბადა. უაღრესად მოსიყვარულე იყო, გიჟდებოდა ჩვენზე, რასაც ჩახუტებით, კოცნით გამოხატავდა. მინდა, ერთი ამბავი გავიხსენო: კარგი სტუდენტი უნდა ყოფილიყავი, რომ გერმანიაში წასულიყავი სასწავლებლად. უნივერსიტეტში ყოველ წელიწადს გაცვლითი პროგრამა იყო და ორ სტუდენტს გერმანიის უნივერსიტეტში უშვებდნენ. ის, რომ იქ გაგექაჩა ოთხი წელი სწავლა, იოლი არ იყო. მამაჩემი კატეგორიული წინააღმდეგი იყო, სასწავლებლად ასე შორს წავსულიყავი, არადა, ძალიან მინდოდა. უნდოდა, მალე გავთხოვილიყავი და ბევრი შვილიშვილი ჰყოლოდა. ვეუბნებოდი: მამა, გთხოვ, გამიშვი. უნივერსიტეტი რომ წარგადგენს, საკმარისი არ არის. წარდგენილი სტუდენტები მერე მოსკოვში, განათლების სამინისტროში მიდიან გასაუბრებაზე და კომისია წყვეტს, გაგიშვას თუ არა. წავიდეთ მოსკოვში, იქნება არ მოვეწონო იმ ხალხს და ჩავიჭრა. მაშინ მეცოდინება, რომ არ გამოვიდა ეს ამბავი, მეც დავწყნარდები და შენც-მეთქი. დამთანხმდა. წავედით მოსკოვში გასაუბრებაზე. ნახა, როგორ კანკალებდნენ სტუდენტები, გამოდიოდნენ ატირებულები, მე კი წარმატებით გავიარე გასაუბრება და სიამაყის გრძნობა გაუჩნდა, რომ მისი შვილი არა მარტო თბილისშია კარგი, ეს მოსკოვშიც თქვეს. არაფერი უთქვამს. ჩამოვედით. მოკლედ, შეეგუა იმ აზრს, რომ წავიდოდი და, ამით ქვეყანა არ დაიქცეოდა, ჩამოვიდოდი, გავთხოვდებოდი და შვილები მეყოლებოდა. ასეც მოხდა. მთავარი ის იყო, აბსოლუტურად ყველას ეგონა, რომ ეს მამაჩემმა „ჩამიწყო“. აი, ეს აქვს გამოჩენილი კაცის შვილობას, რომ, სანამ დაგიჯერებენ, ძალიან ბევრი რამ უნდა დაამტკიცო – ის, რომ ყველაფერს შენით მიაღწიე და არა იმით, რომ ძალიან კარგი მამა გყავს. თავს იკლავდა მამაჩემი, ოღონდ არ წავსულიყავი და, ამ დროს, ირგვლივ, აბსოლუტურად ყველა, ვინც კარგად არ მიცნობდა, ფიქრობდა, რომ მამაჩემმა, ყველაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ იქ გავეშვი.

– როგორი იყო ეს ადამიანი უბრალო ადამიანებთან ურთიერთობისას?

– შეეძლო, ყველასთან საერთო ენა გამოენახა. რაჭაში ოცი წლის წინ სახლი ააშენა, ამიტომ იქაურობა ძალიან უყვარდა. მამა-პაპისეული სახლი უკვე ძალიან პატარა იყო ჩვენი და მისი ძმის ოჯახისთვის. ჩასვლისთანავე გადმოდგებოდა ვერანდაზე, ერთს გაისროდა და ყველამ იცოდა, რომ გურამი ჩამოვიდა. მერე კი იწყებოდა მათი თავშეყრა. ყველას უნდოდა მასთან სიახლოვე, საუბარი. მახსოვს, ფეხბურთის თამაში რაჭაში, მინდორზე, მდინარის პირას, თამაშის შემდეგ კი იქვე იშლებოდა სუფრა.

– როგორია თქვენი მშობლების გაცნობისა და შეუღლების ისტორია?

– მამამ რაღაც დაწერა და გამოაქვეყნა გაზეთში, რომელსაც პოლიტექნიკური ინსტიტუტი გამოსცემდა (გურამ ფანჯიკიძეს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიული ფაკულტეტი ჰქონდა დამთავრებული, – ავტორი). დედა გამოეხმაურა – წერილი მისწერა, სადაც უმტკიცებდა, რომ ეს ასე კი არა, ასეაო და ამის გამო შეხვდნენ ერთმანეთს რომ დალაპარაკებოდნენ. ამის შემდეგ, ძალიან მალე შეუღლდნენ.

– როცა მამა დასასვენებლად მიდიოდა, იქაც მუშაობდა?

– ზღვაზე დღე რომ ჩაეგდო და წყალში არ შესულიყო, ამას განიცდიდა. ამ დროს ნაპირზე იჯდა და მუშაობდა. ბიჭვინთაში როცა ვისვენებდით, არ სვამდა, ის პერიოდი სამუშაოდ ჰქონდა. მწერალი იყო და საკმაოდ უშნო კალიგრაფია ჰქონდა. რომ დაამთავრებდა, აუცილებლად წააკითხებდა დედას. ხანდახან, მაგიდაზე რომ დარჩენია ფურცლები, მივპარულვარ და წამიკითხავს. ძალიან უხარისხო, ყვითელ ფურცლებზე წერდა. რაღაც მძიმე მედალიონი ჰქონდა და მას დებდა ფურცლებზე, რომ ფურცლები არ გაფრენილიყო. ეს მედალიონი 50 წლისთავზე მოუჭრეს. ელჯუგა ამაშუკელმა ლომი დაუხატა. მედალზე ეს ლომი, ორმოცდაათი წელი და მისი სახელი და გვარია გამოსახული. ასეთ რაღაცეებზე გაბრაზება არ იცოდა მამას თავი ძალიან მამაც და ძლიერ ადამიანად მიაჩნდა.

– როგორ გადაიტანა ქალიშვილების გათხოვება. ქართველი მამები ხომ ამას ძალიან განიცდიან?

– ყოველ წელიწადს მეუბნებოდა – ახალ წლამდე გაძლევ ვადასო. 24 წლის გავთხოვდი, გვიან არ გავთხოვილვარ, ნათიასთან კი ეს ვერ მოასწრო. ოცს რომ გადასცილებოდა, ალბათ მასაც ასე ეტყოდა. ირაკლიც სულ ბავშვი იყო. ამას წინათ ვეუბნებოდი: ბიჭო, როგორ გამოგატანეთ ეს გოგო, ვერ ვხვდები, იმიტომ რომ, შენც ზუსტად ასეთი იყავი, როგორიც ახლა შენი შვილია-მეთქი. ირაკლი, ფაქტობრივად, მამაჩემის ხელში გაიზარდა, და გიჟდებოდა თავის სიძეზე (ირაკლი ალასანია – ავტორი). ნათია რომ გათხოვდა, თბილისის ომის მერე დაქცეული პერიოდი იყო. ამიტომ, ქორწილი ვერ გადაუხადა და ამაზე ძალიან გული სწყდებოდა. იცით, როგორი კაცი იყო? შემიძლია ვთქვა, რომ მამაჩემს ყველაზე ძალიან ვუყვარდი. ჩემი ძმაც და ნათიაც, ზუსტად იმავეს გეტყვიან, რადგან, ყველას უტოვებდა იმ განცდას, რომ ის იყო მისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ცხოვრებაში.

– ბატონი გურამის გარდაცვალება ყველასთვის ძალიან მძიმე და დაუჯერებელი მოვლენა იყო. შეგიძლიათ გაიხსენოთ მისი სიცოცხლის ბოლო დღეები?

– მამას არასდროს მოუწევია. იყო ჯანმრთელობის, ენერგიის, ვაჟკაცობის, ხალისის, სიცოცხლის განსახიერება და ვერ წარმომედგინა, რომ, ერთ მშვენიერ დღეს, შეიძლებოდა, ჩამქრალიყო. ამიტომ, ყველასთვის გამაოგნებელი იყო მისი სიკვდილი. თბილისის „დინამო” დამატებით თამაშზე უნდა გასულიყო იმისთვის, რომ ევროპის ჩემპიონატში თამაშის უფლება მოეპოვებინა. გერმანიის ქალაქ ლევერკუზენის გუნდს „ბაიერნს” უნდა შეხვედროდა. ლევერკუზენი ძალიან ახლოს არის ბონთან, სადაც საელჩოში ვმუშაობდი. (მაია ფანჯიკიძე ჯერ გერმანიის, შემდეგ ნიდერლანდების სამეფოში საქართველოს სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი იყო, რომელიც ამა წლის მარტში უკან გამოიწვიეს, – ავტორი). ამ გუნდის მენეჯერი მოვიდა საელჩოში და გვითხრა: ჩვენ ერთი თვითმფრინავით მივდივართ, სულ ოცი კაცი ვართ, მთელი თვითმფრინავი ცარიელია. ამიტომ, გადავწყვიტეთ, ჰუმანიტარული დახმარება შევაგროვოთ და თბილისში ჩავიტანოთ. თან, გვინდა, რომ ბავშვებისთვის უფასო ბილეთებიც წავიღოთ. იქნებ, თქვენც წამოხვიდეთ და ამ ჰუმანიტარული დახმარების დარიგებაში დაგვეხმაროთო. მე დამევალა ამის კოორდინაცია. მოკლედ, დიდი ამბებით ჩამოვიდნენ. მე და კოტე გაბაშვილის ცოლი, მანანა წამოვედით. დედაჩემი და მამაჩემი ქობულეთში იყვნენ და ჩემი ძმისშვილი ჰყავდათ წაყვანილი. 26 აგვისტოს ჩამოვედი და მეორე დღეს უკან უნდა წავსულიყავი. 27-ში დილით მამა მირეკავს თავისი მობილურიდან სახლის ნომერზე. მაშინ ახალი შემოსული იყო მობილურები და ბავშვივით იცოდა აღფრთოვანება ახალ ტექნიკაზე. ყველგან არ იჭერდა და პლაჟზე წავიდა, სადაც იჭერდა. ველაპარაკე და გავედი სახლიდან. სასტუმრო „მეტეხში” ვარ, საქმეებს ვაგვარებ, მოვრჩი ყველაფერს, სტადიონზე უნდა წავიდეთ და ფეხბურთის დასრულების შემდეგ, ისევ ამათი თვითმფრინავით უნდა დავბრუნდე უკან. მოვედი სახლში, რომ გამოვიცვალო ტანსაცმელი, ჩემოდანი ავიღო და სტადიონზე წავიდე და საშინელი ამბავი მხვდება. ეს იყო დაუჯერებელი რამ – კაცს დილით ველაპარაკე, საღამოს კი მეუბნებიან, აღარ არისო. მახსოვს, მომინდა, რომ იატაკზე დავწოლილიყავი და ისე მეტირა, მეგონა, მიწა გამომეცალა ფეხქვეშ. მამა ზღვაში შესულა, დედა პლაჟზე მჯდარა. იმ დღეს არ ყოფილა კარგი მზე, მოღრუბლული იყო. ფანტასტიკურად ცურავდა. საერთოდ, ყველა კარგად ვცურავთ, ცურვაზე გვატარებდა. პლაჟზე რომ ვისხედით, ვერ იტანდა, სულ მოძრაობაში უნდა ყოფილიყავი და გეცურა. ასეთი გადარეული სიყვარული იცოდა ყველაფრის. დღის გაცდენა რომ არ შეეძლო, ამიტომაც შევიდა. მაგრამ, დედამ დაინახა, რომ მალე გამობრუნდა, ეტყობა ცუდად იგრძნო თავი და ნაპირისკენ წამოვიდა. ბიჭები შევიდნენ და გამოიყვანეს, სანამ დედა აზრზე მოვიდოდა.

2000 წელი, ანუ, ერთი საუკუნისა და ათასწლეულის დასასრული და ახლის დასაწყისი მისთვის იყო რაღაც განსაკუთრებული მოვლენა და სულ ამბობდა: რა მაგარია, ამას ხომ მოვესწრებიო. ვინც არ უნდა თქვას, რომ რაღაც დაწერა და რაღაც თქვა, მამაჩემი არ იყო კაცი, რომელიც სიკვდილზე ფიქრობდა – ეს გამორიცხულია. 2000 წელი რომ დადგა, მინდოდა, მეთქვა: მამა, არაფერი განსაკუთრებული არ მომხდარა და შენ არ ინერვიულო, რომ ვერ მოესწარი-მეთქი.


გურამ ფანჯიკიძე

guram fanjikidzde guram panjikidze biografia
გურამ ფანჯიკიძე დაიბადა 1933 წლის 22 აპრილს თბილისში. 1956 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. მუშაობდა რუსთავის მეტალურგიულ ქარხანაში, პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. პარალელურად, იყო გაზეთ „ლენინელის“ რედაქტორი. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 50-იანი წლების დამლევს. მისი პირველი მოთხრობები, „საღამო“, „რაშიდა“, „თოვლიანი დღე“ 1964 წელს გამოიცა. პირველი რომანი – „მეშვიდე ცა“ – ასევე „ცისკარში“ 1967 წელს გამოქვეყნდა და იმთავითვე დიდი რეზონანსი გამოიწვია საზოგადოებაში. ასევე ფართო გამოხმაურება მოჰყვა მწერლის მეორე როამანს – „თვალი პატიოსანი“, შემდგომ კი რომანებს – „აქტიური მზის წელიწადი“ (რომლისთვისაც შოთა რუსთაველის სახ. სახელმწიფო პრემია მიენიჭა) და „სპირალი“. გურამ ფანჯიკიძის კალამს აგრეათვე ეკუთვნის არაერთი პუბლიცისტური ნარკვევი, სამეცნიერო-პოპულარული სტატია და დოკუმენტური პროზის ნიმუში. სხვადასხვა პერიოდში გურამ ფანჯიკიძე რედაქტორობდა ლიტერატურულ გამოცემებს: ალმანახ „განთიადს“, ჟურნალ „ცისკარს“; 1979 წლიდან გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს“ დირექტორი გახლდათ. იყო მისივე ნაწარმოებების მიხედვით გადაღებული ფილმების – „ლევან ხიდაშელი“, „თვალი პატიოსანი“ და „სპირალი“ – სცენარის ავტორი.
გურამ ფანჯიკიძე მოულოდნელად გარდაიცვალა 1997 წელს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.


ივანე თარბა

ivane tarba biografia
აფხაზი ავტორი . დაიბადა სოფელ ბესლახუბაში (ოჩამჩირის რაიონი). დაამთავრა სოხუმის ა.მ. გორკის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი (1948). 1953-54 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების მინისტრი.

1958 წლიდან აფხაზეთის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარეა. პირველი ლექსი 1937 წელს გამოაქვეყნა, ხოლო პირველი კრებული 1949 წ. ლექსებისა და პოემების სხვა კრებულებია: „ორი ზღვა“, „ლექსები და პოემები“, „აფხაზეთო ჩემო“, „მთიდან მთამდე“, „ლექსები“, „შუადღის გზებზე“, „სიმღერიდან სიმღერამდე“, ი. თარბას ეკუთვნის რომანები „ცნობილი კაცი“ და „მზე ჩვენთან იღვიძებს“.


გიორგი კახიძე (ბუნდოვანი)

giorgi kaxidze bundovani
გიორგი კახიძე (ბუნდოვანი) დაიბადა ქ. თბილისში 1969 წლის 12 აპრილს (როგორც ერთი წიგნის ეპილოგში წერს – “12 აპრილს გაგარინთან ერთად გავფრინდი კოსმოსში და იქ დავწერე პირველი ლექსი”).

1993 წელს დაამთავრა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა თბილისის პედაგოგიური უნივერსიტეტის მარნეულის ფილიალის რექტორის რეფერენტად.
1988 წელს მემორიალური დაფა აღმართა ტერენტი გრანელის ძველ, პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე, რითაც შეინარჩუნა დიდი პოეტის ყოფილი საფლავი, საიდანაც იგი გადასვენებული იყო 1987 წელს დიდუბის პანთეონში. იმ წლების გახსენებისას გიორგი წერს: “ეს იყო 80-იანი წლების პირველი ნახევარი… გადავწყვიტე, რომ ტერენტი გრანელის საფლავი მომეძებნა. მოვძებნე მისი საფლავი პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე, რომელიც ნაგვით იყო დაფარული. ამის მერე მე 6 წლის განმავლობაში საფლავს ვპატრონობდი, დავდიოდი იქ რეგულარულად, ღამეებიც გამითენებია. 1987 წელს, მწერალთა კავშირმა განიზრახა ტერენტი გრანელის ნეშტის გადასვენება მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში, რამაც ჩემში დიდი პროტესტი გამოიწვია. მიმაჩნდა, რომ, თუ ტერენტი გრანელის სადმე გადასვენება უნდოდათ, უნდა გადაესვენებინათ გალაკტიონ ტაბიძის გვერდით მთაწმინდაზე და არა დიდუბის პანთეონში… დავიწყეთ მორიგეობა ტერენტი გრანელის საფლავზე, დილიდან ღამემდე… ყველანაირ ინსტანციას მივმართეთ, მაგრამ რა თქმა უნდა ყოველგვარი ცდა უშედეგო აღმოჩნდა…” ბოლოს ტერენტის საფლავის ქვა სახლში წამოიღო და ლოგინთან ჰქონდა აყუდებული… პოეტს ბევრი ლექსი აქვს ტერენტიზე მიძღვნილი. პოეტური კრებული “ანტიყოფის მანიფესტი” იხსნება გრანელზე მიძღვნილი ორი ლექსით.

გიორგი ბუნდოვანი 90-იანი წლების დასაწყისიდან გამოჩნდა ახალ ქართულ პოეზიაში და ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მონაწილე გახდა მისი წამყვანი ტენდენციების შექმნაში. გიორგი ბუნდოვანი იყო მარგო კორობლიოვას სახელობის პერფომანსის თეატრის დირექტორი, რომელიც 1994 წელს დაარსა მულტიმედია არტისტმა და პოეტმა დავით ჩიხლაძემ. თეატრმა იარსება 1998 წლამდე. იგი და მისი მეგობარი რთველიაშვილი არიან პოეზიის ორდენის “ქრონოფაგები”-ს (დროის მშთანთქმელები) ინიციატორები და დამაარსებლები. მისი ნაწარმოებები შესულია “თანამედროვე ქართველ პოეტთა ანთოლოგიებში”. გიორგი ბუნდოვანი განეკუთვნება ლიტერატურაში 90-იანელთა ცნობილ თაობად მონათლულ ხელოვანთა რიცხვს. იგი 90-იანი წლების დასაწყისიდან თავის მეგობარ თანამოაზრე პოეტებთან ერთად დღემდეც აქტიურად იბეჭდება სხვადასხვა ლიტერატურულ პერიოდულ გამოცემებში. არის აგრეთვე მრავალი ლიტერატურული საღამოს ავტორი და ინიციატორი. მუშაობს ძირითადად ავანგარდისტული პოეზიის ჟანრში. იგი დღესაც მონაწილეობას აგრძელებს მრავალ არტ-აქციაში, ანდერგრაუნდულ სეიშენებსა თუ საგამოფენო პოეზიის აქტებში, ჰეპენინგებსა და ინდივიდუალურ თუ ჯგუფურ პერფორმანსებში. გიორგი ბუნდოვანი არ განეკუთვნება ფართოდ რეკლამირებად ხელოვანთა რიცხვს. მისი სამოქმედო არტ-არეალი ძირითადად არის ანდერგრაუნდში.
“ჭეშმარიტი პოეზია – არ იყიდება! ჭეშმარიტი მხატვრობა – მუზეუმებშია! ჭეშმარიტი მუსიკა – ღმერთების ჰიმნია! უკომპრომისო პოეზია – სულის მდგომარეობაა! ნამდვილი პოეზია – ღმერთის მდგომარეობაა! – ღმერთის და სულის მდგომარეობას, ვერ იყიდი! ხელოვანნო, ნუ იქნებით დაკვეთილი, საკარო ხელოვნების მოტრფიალენი! შემოქმედნო, იყავით ჭეშმარიტი ხელოვნების ერთგულნი! ხალხნო, გიყვარდეთ ერთმანეთი, იყავით ურთიერთმიმტევებელნი და ხელოვნება გადაარჩენს საქართველოს!!! “

ჰყავს მეუღლე მარიკა ჟორჟოლიანი (პოეტი, ფილოსოფოსი) და შვილები.

გამოცემული წიგნების სია:

ქრონოფაგები;
ანომალიური პოეზია
სიწყნარის დაკანონება;
ათვლის წერტილი;
ანტიყოფის მანიფესტი.


ალექსანდრე ბარამიძე (ლიტერატურათმცოდნე)

aleqsandre baramidze literaturatmcodne
ალექსანდრე გიორგის ძე ბარამიძე (დ. 27 მარტი/9 აპრილი, 1902, სოფ. ჯუნჯუათი, ახლანდელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი ― გ. 30 დეკემბერი, 1994, თბილისი), ქართველი ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერების დოქტორი (1936), პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1966).

1925 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტის სიტყვიერების განყოფილება. 1962-1970 წლებში იყო თსუ-ის ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის გამგე, 1966 წლიდან - საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის დირექტორი. მეცნიერული მოღვაწეობა დაიწყო 1925 წლიდან. მისი კვლევის ობიექტი იყო უპირატესად XI-XVIII საუკუნეების ქართული საერო მწერლობა. მნიშვნელოვანი გამოკვლევები მიუძღვნა შოთა რუსთაველს, ჩახრუხაძეს, შავთელს, თეიმურაზ I-ს, სულხან-საბა ორბელიანს, დავით გურამიშვილს, ბესიკსა და სხვებს. ერთ-ერთმა პირველმა გაარკვია "ამირანდარეჯანიანის" ორიგინალურობის საკითხი, "რუსუდანიანის" ლიტერატურული წყაროები. იკვლევდა ქართულ-სპარსულ ლიტერატურულ ურთიერთობებს. წვლილი მიუძღვის "ვისრამიანის" ქართული თარგმანისა და "შაჰ–ნამეს" ქართული ვერსიების თავისებურებათა გარკვევაში. დაწერილი აქვს ფუნდამენტური ნაშრომი "ქილილა და დამანას" ქართული ვერსიების შესახებ. მონოგრაფიული სისრულით გამოირჩევა მისი ნაშრომი "შოთა რუსთაველი და მისი პოემა" (1966). აკადემიკოს კ. კეკელიძესთან ერთად ავტორია ძველი ქართული მწერლობის ისტორიის სრული კურსისა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, "საპატიო ნიშნის" ორდენით და მედლებით. მიღებული აქვს ი. ჯავახიშვილის, კ. კეკელიძისა და ი. ჭავჭავაძის სახელობის პრემიები. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.


გურამ ასათიანი (ლიტერატურათმცოდნე)

guram asatiani literaturatamcodne
გურამ ლევანის ძე ასათიანი (დ. 12 აგვისტო, 1928, თბილისი ― გ. 28 ივნისი, 1982, იქვე), ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1955 წლიდან ქართულ და რუსულ პრესაში იბეჭდებოდა ასათიანის კრიტიკული წერილები თანამედროვე ლიტერატურის აქტუალურ პრობლემებზე. მასვე ეკუთვნის ნ. ბარათაშვილის შემოქმედებისადმი მიძღვნილი მონოგრაფიული გამოკვლევა და გ. ტაბიძის, ტ. ტაბიძის, პ. იაშვილის, გ.ლეონიძის, ს. ჩიქოვანის, ი. აბაშიძის, გ. რჩეულიშვილის ლიტერატურული პორტრეტები. 1965 წლიდან 1980 წლამდე ხელმძღვანელობდა შ. რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის XIX საუკუნის ქართული ლიტერატურის განყოფილებას. იყო სსრკ მწერალთა კავშირის კრიტიკის საბჭოს წევრი.