დანისლული მთების სილუეტი ირეკლებოდა ნაცრისფერ თვალებში. შორს, უსასრულობაში იხედებოდნენ. ისე, თითქოს არც არაფერს, მხოლოდ მოგონებებს უყურებდნენ. მოგონებები არ უნდა ყოფილიყო სასიამოვნო, რაზეც გაშეშებული სახე მეტყველებდა.
მოფერფლისფრო უხეში თმა რკალად ჩამოყროდა თვალებთან და უსასრულო მზერას მთრგუნვარეს ხდიდა. ალაგ-ალაგ ნაიარევები და მისივე თმისფერი, გაუპარსავი, მეჩხერი წვერი კიდევ უფრო მეტ ზაფრას სძენდა.
ორივე ხელით აივნის მოაჯირს ეყრდნობოდა. ცალ ხელში თუთუნ ჩამწვარი ყალიონი ეკავა, მეორე კი გაუაზრებელი, მძლავრი მომუშტვისაგან გასთეთრებოდა. მხრებზე წითელი მოსასხამი, უყირადღებოდ მოგდებისგან გვერდულად დაჰხროდა და მარცხენა კუთხის პირით სთრევდა აივანზე. შინდისფერი პერანგის გაღეღილი საყელოდან, ღრმა ჭრილობით დატოვებული, ნაიარევი მოუჩანდა.
სახლს ქერათმიანი ახალგაზრდა ქალი მოუახლოვდა. უფორმო წაბლისფერ კაბაშიც კი კარგად ჩანდა მისი ნატიფი სხეული. შუბლთან ხელი მიიტანა, თითქოს მზისგან იცავს თვალებსო და ზემოთ ამოიხედა.
- დავით, დახმარება მჭირდება! - ამოსძახა კაცს.
თითქოს არც გაუგონია ქალის ნათქვამი, ისევ სივრცეში იყურებოდა.
- დავით?!
კვლავ უპასუხოდ დატოვებულმა ქალმა, ეზოდან აივანზე ამომსვლელი კიბის ჭრაჭუნით ამოიარა და დავითს მიუახლოვდა.
- დავით! - და სათუთი ხელით მხარზე ნაზად შეეხო.
დავითი მოულოდნელობისგან შეკრთა და შემწუხებელს გახედა. დაძაბული, საზარელი გამოხედვისგან ქალმა უკან დაიხია.
- რა მოხდა, გვანცა?! - გვანცას მიღმა იყურებოდა დავითი.
- დახმარება მჭირდება. - ფრთხილად მიუახლოვდა და ხელი ლოყაზე მიადო. შემდეგ კი ღრმა ამოსუნთქვით ნაზად შეხედა. - უნდა გაუშვა, დავით!
დავითმა თავი გვერდზე გადახარა, გვანცას ხელი ლოყასა და მხარს შორის მოაქცია და უსხივო თვალები დახუჭა.
- არ შემიძლია, გვანცა! - ხმა ნისლივით დაეშვა ფსკერისკენ.
გვანცამ ფრხილად გამოსწია ხელი და კიბეს დაუყვა, დავითმა კიდევ ერთხელ გახედა სივრცეს და გაჰყვა ქალს.
ეზოს მარჯვენა მხარეს, წამახულ პირიანი ხის ნაჭრები ჩაესო, საშეშე მორების შემაკავებელი, რომელსაც ერთი კვირა ეზიდებოდა სოფლის ტყიდან, ცალრქიანი ხარით დავითი.
კაცის მდიდარი არსებობა დაეტყო სახლს. დახეთქილი კედლები, ახალმა ფიცრებმა ჩაანაცვლა, სახურავზეც მიწყდა ქარისგან აზუზუნებული თიხის რაკუნი და ეზოს გულშიც პატარა, რიყის ქვებით ანაწყობ ჭას ამოეყო თავი.
გადაჭრილი ხიდან ნაჯახი ამოაძრო, ჰაერში დაქნევით მოზომა და წამომართულ გორას გახედა, საითაც ათი სამარე ეგულებოდა.
კუნძზე შეშის ნაჭერი დადო ცისკენ ამართული. ცულის პირმა სისინით გაკვეთა ჰაერი და შეშის გავლით დაერჭო გადაჭრილ ხეს. გაპობილი ხის ნაჭრები ერთმანეთის საპირისპიროდ გადაცვივდნენ.
- ვერაფერს იხსენებ? - ჰკითხა გვანცამ და ახალი ნაჭრისთვის დაიხარა.
თავი გააქნია და ისევ ერთი მოქნევით გახლიჩა ხე.
- როდემდე აპირებ ასე გაგრძელებას, დავით?! - შედგა გვანცა პასუხის მოლოდინში.
დავითმა არ გასცა ის. თვითონ დაიხარა შემდეგი ნაჭრისთვის და მდუმარედ გააგრძელა გულში დაგროვილი ბოღმის ამონთხევა ხეზე. ტანზე აყოლილი ნაიარევი თითქოს სულში გამავალი ჭრილობა ყოფილიყოს. ყოველი კუნთის მოზიდვა და ღონის დაცემამადე შრომა, თითქოს უფრო ადამიანად და ცოცხლად აგრძნობინებდა თავს.
- დავით! - წარბის კიდე აემართა ქალს.
- რა?! - უხეშად შემოტრიალდა დავითი.
იისფერში ოქრო გაუკრთა და თვალები მას მიაპყრო. მზერით, რომელიც მხოლოდ ქალთა მოდგმას მიანიჭა განგებამ. ამორძალივით მებრძოლი, ამაყი და გაზაფხულივით ირონიული, რომელიც ფეხთან დასცემს და მტვრის დარად აქცევს მის წინაშე.
გამარჯვების სიამაყით შეტრიალდა და თავაწეული სინაზით გაეცალა ბრძოლის ველს.
დავითს მთელი ძალა გამოაცალა ამ შემოტევამ. ცხადად გრძნობდა ამას მის მომჩვარულ ნაჯახიან ხელზე.
ურმის ჭრიალმა გამოაფხიზლა.
- სალამს მოგიძღვნი, დავით! - უკბილო, მოჩლეფილი ხმა გაიგონა.
ღობის გადაღმა ტანმორჩილი გლეხი შრომისგან გახეხილ ხელს უწევდა. თვალებთან ხეშეში გამტვრიანებული თმები ჩამოყროდა. თავზე ოვალური გლეხური ქუდი დასტყეპნოდა და ხშირი მოუვლელი ულვაში კი დაქერცლილი ტუჩებისაკენ იწევდა.
დავითმა თვალი შეავლო გლეხის დაკონკილ სამოსს და გულში ნატვრად გაივლო, იქნებ გლეს მალე წასლვა მოეფიქრებინა.
- გამარჯვებას ვამჯობინებდი, გახა! - მიუახლოვდა დავითი ღობეს და ხელი გაუწოდა.
- როგორ მიდის საქმე? - ქვემოდან ამოხედვით გაუწოდა ხელი გლეხმა.
- როგორც ყველგან, გახა! - მოურიდებელი მოლოდინით მიაშტერდა გლეხს.
ჩია ბერიკაცი შეაცბუნა უხეშმა მზერამ და უკან გადადგმული ნაბიჯით ჩამოშორდა ღობეს. უცნაური სიმამაცით გაბედა და პირი დააღო.
- იცი, სოფელი ლაპარაკობს, დავით! - თვალით ზომავდა დავითს.
- რას ლაპარაკობს სოფელი, გახა?! - გლეხისგან თვალმოუშორებლად აეწია პირის კუთხე დავითს.
- დიდი ხანია უკვე აქ ცხოვრობ! - სიფრთხილით ამბობდა. - ეს ქალი არც შენი დაა, და არც ვინმე სხვა ნათესავი. სოფელი ლაპარაკობს!
- მერე შენ რას შვრები, გახა?! - უფრო ირონიულად მოეღრიცა პირი დავითს და ფართე მკერდით წინ წაიწია.
კიდევ ერთი ნაბიჯი ჩადგა გახამ, მასსა და დავითს შორის.
- მე გაფრთხილებ! - შიშის შემოკვრამ მუქარის ხმა გაუმრუდა გახას.
- შენ “კეთილის მსურველი” ხარ არა, გახა?! - ხელი მძიმედ დაადო მხარზე და ღიმილით მოზიდა თავისკენ. - სოფელს გადაეცი, ნუ გადაწყვეტენ ვინ ვისთან იცხოვრებს.
- ნუ გადაიმტერებ სოფელს, დავით! - უცნაური სიმამაცე შერჩენილი სიტყვები ამოიკნავლა.
- ნუ გადამიმტერებთ მე! გახა! - კიდევ უფრო ფართედ დაეტყო ღიმილი სახეზე. - ჩვენი! ქართველების ყველაზე დამღუპველი ჩვევაც ეგ არის, ჩავყოთ ცხვირი იქ, სადაც არ გვესაქმება და ამიტომაც ვიქნებით ყოველთვის დამარცხებული და დაჩაგრულები. - წამით შედგა და ღიმილს მწარე მზერაც მოაყოლა. - მართლაც რომ ამართლებ შენ სახელს, გლახა და მათხოვარი ხარ, თორემ კაცი არ მოხვიდოდი ჩემთან და არ დამიწყებდი შენი საცოდავი სოფლის, საცოდავი ხალხის აზრების ლაპარაკს.
- როგორ ბედავ?! - გაიფართხალა გახამ.
- როგორ ვბედავ?! - ჩაეცინა დავითს, - გგონია ვერ ვხედავ რამდენი ახალგაზრდა კაცი დადის ამ სოფელში! არც ერთი იმაზე პატარა არ იქნება, ვიდრე ჩემი ძმები იყვნენ. - გახას უკან გორას გახედა. - იყავით მაშინ, როდესაც ჩვენ ვკვდებოდით და ვეცემოდით? სად იყო თქვენი სამშობლოს სიყვარული, ასე გულმოდგინედ რომ მიზიარდებდით ამდენი ხნის განმავლობაში ყანწებით? რვა ძმა მყავდა, რვავე იმ მთაზე დავტოვე, ესეც არ იკმარეს და თქვენგან განსხვავებით, ვაჟკაცურად მებრძოლი ქალებიც, დედაჩემი და ჩემი დაც კი იმ მთაზე დაიხოცნენ. მამაჩემი ამაზე უფრო ადრე მივაბარეთ მიწას, მანამდე ომში დაღუპული. და შენ მეკითხები მე, როგორ ვბედავ?! - შლეგურმა ღიმილმა სახეზე გადაურბინა.
გახა უხმო შიშით ისმენდა უცხო კაცის სიძულვილს.
- საშინელება ის კი არ არის, რომ ჩემი ხელით დავმარხე ყველა მათგანი. - ღიმილი სახიდან ჩამოერეცხა და თვალებში მძვინვარება ჩაუდგა. - საშინელება ისაა, რომ თქვენისთანა ლაჩრების გამო გადასდეს თავი!
ხმაურზე გვანცას მსუბუქი ნაბიჯები გამოსხლტნენ აივანზე.
- დავით, რა ხდება?! - შემოდგომასავით აფორიაქებულმა ხმამ გადმოკვეთა ეზო.
დავითმა ხელი გაუშვა გახას და გვანცასკენ წამოვიდა ზამთარივით მძიმე ნაბიჯით.
- განანებ, დავით, დღევანდელ დღეს! - შეგუბებული ხმით ამოთქვა გახამ.
დავითი შეჩერდა, თავი დახარა და გახასკენ გაუხედავად თქვა:
- ნეტავ შეგეძლოს! - ღიმილის კვალი სრულად გამქრალიყო სახიდან და გზა განაგრძო.

ბნელის თითები შეეპარა სინათლისას. ბალახს ჟრუანტელად გადაუარა ღამის მოახლოებამ და სუსხის ჰაერზე ნორჩად მოიკუნტნენ მიწისკენ.
სარეცელზე გაუხდელად მიგდებული დავითის ძილშეპარული სხეული, გაუაზრებლად წამოვარდა გვანცას ყვირილზე. ქვეშაგებ ქვეშ ამოდებულ, მორკალულ გრილპირას დასწვდა ხელით და მხრის მირტყმით მიაგდო კარი.
დაზაფრული ნაბიჯებით ამოჰქროდა კიბეზე ქალი.
- საბძელი იწვის! - მაჯაზე ჩაევლო ქალის წვრილი თითები.
იარაღი გვანცას გაუწოდა ტარის მხრიდან. თვითონ აივანს გადაევლო და საქონლის გობში ჩამდგარი წყლით ამოავსო ხის სათლი. წყვდიადში ამომართული სინათლისკენ გადაკვეთა ეზო.
ცეცხლის ენებმა გაიარეს შიშჩამდგარ მზერაში. გული გაუყინა ალის პირებმა და მუხლები დაედო, ჩვილის კანივით თოთო ბალახს.

წითელ მოსასხამიანი მეომარი, ცხოველის სიფიცხით იცავს, მარცხენაში აღმართულ სისხლისფერჯვრიან დროშას. ნახევარმთვარისებრი, მორკალული ხმალი ზედიზედ კვეთს და რბილში ატანს მტერს. გრძელ ველურ თმებში, შლეგად ჩანს მისი სახე. მეომარმა გამოიხედა და გაცხოველებული სახე, უიმედო გაოცებამ ჩამოფარა. ცეცხლანარეკლ თვალებში არამიწიერი სილუეტი ამოჩნდა.

გვანცას ხელებში გამოეღვიძა, მიწაზე გაშხლართულს. გვერდზე დაგდებული დაჭირხლული ლითონი ალებს ატრიალებდა ბასრ პირზე.
ოქროსფერი თმები ნაზად ეხებოდნენ მის სახეს და მასში ჩამალულ პატრონის ხმას მეჩხერს ხდიდნენ.
- დავით! - გვანცა ნაზად ეფერებოდა სახეზე.
დავითი ამოოხვრით წამოჯდა და გახედა დანახშირებულ საბძელს, რომელიც აქა იქ თუღა აკვესებდა თვალს. ნელა მოიზიდა ქალი თავისკენ და ამღვრეული სახე ყელთან მიუტანა.
ქალი გრძნობდა ვაჟის ფიქრთა სიმძიმეს და თავის მაღლა აწევით ჩაფერფლილ თვალებში ჩახედა. ტკივილმა მოარიდა ქალს თვალი. მორკალულ ხმალს დახედა და ჩანისლული მჟღერი ხმით თქვა.
- გამახსენდა, გვანცა! - უფერო თვალები გაუსწორა. - გამახსენდა!