წეს–ჩვეულებები (სამეგრელო)



წეს–ჩვეულებები (სამეგრელო)

(wes-chveulebebi - samegrelo)

სამეგრელოში ერთ-ერთი ყველაზე უფრო პატივსაცემი წმინდანია წმ. გიორგი. აქ წმ. გიორგის სახელზე რამდენიმე სამლოცველოა აგებული. მათ შორის გამოირჩევა ილორის წმ. გიორგის ეკლესია, ოჩამჩირის მახლობლად სოფელ ილორში (დღევანდელი გალის რაიონი). ეს ტაძარი მნიშვნელოვანია არა იმდენად ხუროთმოძღვრული თვალსაზრისით, არამედ სასწაულთა, ლეგენდათა და გადმოცემათა მიხედვით. წელიწადში ორჯერ გიორგობას – 23 აპრილსა და 10 ნოემბერს (ძვ. სტ.) აქ თავს იყრიდნენ მლოცველები სამეგრელოს სოფლებიდან სხვადასხვა სახის შესაწირავით. გადმოცემით, ილორის წმ. გიორგი ბევრი ფუნქციის მატარებელი იყო, მათ შორის მას ჰქონდა მოსამართლის ფუნქციაც. იგი მომრიგებელი ყოფილა ყოველგვარი დავისა და გაუგებრობის ადამიანთა შორის. ეს მორიგება ხორციელდებოდა ოქროს სასწორით, რომელიც თაღიდან ეშვებოდა. ილორის წმ. გიორგის ეკლესიაში, უკანასკნელ ხანებამდე ინახებოდა წმ. გიორგის სასწაულმოქმედი ნივთები: რკინის შვილდი, ბუკი და წმინდანისადმი შეწირული ორპირიანი ისრები. ილორში სალოცავად დადიოდნენ უშვილონი, რომელნიც წმ. გიორგის ვერცხლის პატარა აკვნის მოდელს სწირავდნენ. გიორგობაზე წინასწარმეტყველებდნენ ამინდისა და მოსავლის შესახებ. სამეგრელოში დასტურდება არქაული მანერით შესრულებული საკულტო ქმედებანი, რომელთა სპეციფიკას სიმბოლურობა წარმოადგენს. ისინი ავლენენ ადგილობრივი მოსახლეობის უძველსს რწმენა-წარმოდგენებს ცასა და დედამიწაზე. ამგვარ რიტუალთა რიცხვს მიეკუთვნება სამეგრელოს ყოფაში დადასტურებული ჟინი ანთარის სალოცავი. ჟინი ანთარი ღვთაების სახელია, რომლის მიმართ სამეგრელოში სრულდებოდა კულტმსახურება. მას მსხვერპლად სწირავდნენ მამალს, ციკანს…. და შესთხოვდნენ სასურველ ამინდს,ჯანმრთელობას, ოჯახში სიკეთესა და ბარაქას. ჟინი ანთარისადმი ლოცვას აღავლენდნენ მეხის დაცემის შემდეგაც…. საინტერესოა სამეგერელოში გავრცელებული დღესასწაული თერდობა, იგივე თევდორობა – ცხენის სალოცავი. მას დიდ მარხვის პირველი კვირის შაბათ საღამოს იხდიდნენ. ცხენის პატრონი ამ დღეს აცხობდა ცხენის ქანდაკებას მთელი მისი შეკაზმულობით, დაილოცებოდნენ ცხენების გამრავლებაზე და სანთელ-საკმეველს გზავნიდნენ წმ. თედორეს სალოცავში. სამეგრელოში ზამთარში, დეკემბრის ან იანვრის ერთ რომელიმე დღეს. სრულდებოდა ადამიანის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული რიტუალი: იკვლებოდა გოჭი და მამალი, ცხვებოდა ოთხი ყველიანი კვერი. მსვხერპლი ეწირებოდა მთავარანგელოზს, რომელსაც ოჯახის წევრების ჯანმრთელობას შესთხოვდნენ. სამეგრელოში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული დღესასწაულია მირსობა. დღესასწაულობდნენ დიდი მარხვის დროს, ხუთშაბათს. იკვლებოდა ღორი და სრულდებოდა თვალის დაავადებათა თავიდან აცილების რიტუალი. მირსობა საოჯახო რიტუალი იყო და გარკვეულწილად უკავშირდება მითრას კულტის ელემენტებს. ამ ბოლო დროს კი მას წმ. გიორგის თაყვანისცემას უკავშირებენ.
როგორც მთელ საქართველოში, ასევე სამეგრელოში, ახალ წელს სხვადასხვა რიტუალით ეგებებოდნენ. ეს რიტუალები მრავალი და მრავალფეროვანი იყო. ამ დროს სრულდებოდა ადამიანის გატაცების ინსცენირება. ახალი წლისთვის დამახასიათებელი ატრიბუტი ჩიჩილაკი, ნაყოფიერებისა და მზის ღვთაების სიმბოლოა.







სიახლეები:

    Template not found: /templates/news-green/relatednews.tplTemplate not found: /templates/news-green/relatednews.tplTemplate not found: /templates/news-green/relatednews.tplTemplate not found: /templates/news-green/relatednews.tplTemplate not found: /templates/news-green/relatednews.tpl
ტექსტის სანახავად გაიარეთ რეგისტრაცია.