პროზა - Mcvane.Ge - იუმორი და ლიტერატურა

რას ინატრებდით?

Thu, 18 Jul 2019 11:49:46 +0000

გადაუღებლად წვიმდა, ზანტად, გაჭიანურებულად. ალბათ ყველაფერი სწორედ ამ წვიმის ბრალი იყო, გაწუწულს და შემცივნებულს თვალში შემეჩხირა ნეონით გაჩირაღდნებული წარწერა ,,ნატვრისთვალი~. ძალზე მიმზიდველად ბრკიალებდა, თითქოს აღთქმული ქვეყნის ნაპირი გამოჩნდაო.
დიახ, ასეა. მეტად მიმზიდველი წარწერა იყო, მრავლისაღმქმელი შინაარსის მქონე. მის მიღმა ალბათ ან მაღაზია იქნებოდა ან კაზინო. კიდევ უფრო უკეთესი, კაფე ან ღამის კლუბი თუ აღმოჩნდებოდა. ჩემისთანა გზადაბნეულისთვის პირდაპირ ზედგამოჭრილი იყო. თავს ავარიდებდი წვიმას, ცოტა ხნით შევისვენებდი, შევთბებოდი და კვლავ გავაგრძელებდი ჩემს გზას. სრულიად შემთხვევით შემოვეხეტე ამ ქუჩაზე, ქალაქის ამ მხარეს თითქმის არ მიწევს სიარული.
როგორც კი კარის ზღურბლს გადავაბიჯე, საკმაოდ მოზრდილ დარბაზში ამოვყავი თავი. სრულიად ცარიელი იყო იქაურობა, და ეს ძალიან უცნაურად მომეჩვენა. წვიმაში ხომ განსაკუთრებული ხალხმრავლობაა, მაღაზია იქნება თუ კაფე. შემთხვევითი გამვლელები შემოვლენ ვითომდა რაიმეს შესაძენად ანდა თითო ფინჯარი ყავის დასალევად. ამასობაში შეიძლება წვიმამ გადაღიოს, ანდა შესუსტდეს მაინც და ისინიც გააგრძელებენ თავიანთ გზას.
აქ კი, როგორც უკვე ვთქვი, გადასაწვიმებლად შემოსულთაგანი არავინ ჭაჭანებდა. არც ისეთი ჩანდა ვინმე, შინაურს მგვანებოდა. ოღონდ მეტი ყურადღებით როცა მოვათვალიერე იქაურობა, ასე ათიოდე წუთის შემდეგ, აღმოჩნდა, რომ მარტო არ ვიყავი: ჩია ტანის კაცუნა დაბალ სკამზე მიმჯდარიყო შესასვლელთან, სახით დარბაზისკენ. სწორედ ამიტომ ვერ შევამჩნიე შემოსვლისთანავე. კაცუნა თვლემდა. ჭაღარა თხელი თმა ჩაქინდრულ თავზე წამოშლოდა. ჩემთვის ზედაც არ შემოუხედავს.
დარბაზის შუაგულში მწვანე მაუდგადაკრული ფართო მაგიდა იყო გამართული. ერთი შეხედვით ბილიარდის მაგიდას წააგავდა, ჩარჩოთი იყო შემოსაზღვრული. ოღონდ მისგან განსხვავებით, ოვალური ფორმისა გახლდათ. მაგიდის შუაგულში რაღაც ციმციმებდა. ბრჭყვიალა თვალი აღმოჩნდა, როცა უფრო კარგად დავაკვირდი. ზომით ასე კაკლის ტოლა იქნებოდა.
მგონი კაზინოში მოვხვდი, გავივლე გულში. ოღონდ ეს მაგიდა არ ჰგავს რულეტს, არც კარტის სათამაშოდ გამოდგება, არც ჩემთვის ცნობილი რომელიმე გასართობისთვისაა შესაფერისი. ერთი ბრჭყვიალა თვალი დევს და მეტი არაფერი. ამასთან ერთად, არც სხვა მაგიდები ჩანს, არც სათამაშო ავტომატები. როგორ, ამოდენა დარბაზი ერთი მაგიდისთვის მოცდება?
მოთამაშეც რომ არავინ ჩანს?
სხვა მხრივ თვითონ დარბაზი მშვენივრად გამოიყურებოდა; იატაკი, კედლები, ჭერი, ყოველივე ჯეროვნად მოერთოთ და აღეჭურვათ ფერებით, ფიგურებით, განათებით. ირგვლივ ყოველივე ჩახჩახებდა და ელავდა. ეს უცნაური სიცარიელე რომ არა, კაზინოს ნამდვილად შეეფერებოდა აქაურობა.
იქნებ ეს ჩემთვის აქამდე უცნობი რომელიმე თამაშია, რაიმე ახალი ტიპის გასართობი, დიდად გათვითცნობიერებული არ გახლავართ ასეთ საკითხებში.
- ერთი მითხარით, თუ შეიძლება, - მივუბრუნდი კაცუნას, იგი ისევ თვლემდა, სანამ მე აქაურობას ვეცნობოდი, - ეს რაიმე ახალი თამაშია?
კაცუნამ თვალი დააჭყიტა, ორიოდე წამს ჩუმად მიყურებდა, თითქოს ჩემი ნათქვამის გააზრებას ცდილობსო.
- თამაში? - როგორც იქნა, ამოიღო ხმა, - შეიძლება ასედაც ითქვას.
- რას გულისხმობთ?
- ეს ხომ ნატვრისთვალია! - ისეთნაირად მითხრა, თითქოს ამით ყოველივე გასაგები იყო.
- რაო, რა ბრძანეთ? ნატვრისთვალი?
- დიახ, დიახ, ნატვრისთვალი.
ახლა ჩემი გაჩუმების ჯერი დადგა. ალბათ ათიოდე წამი მაინც ვდუმდი, სანამ ხმას ამოვიღებდი.
- მეხუმრებით?
არაო, კაცუნამ ენერგიულად გაიქნია თავი, თხელი თმა აეშალა.
- კი, მაგრამ ნატვრისთვალი განა მართლა არსებობს?
- განა არ გსმენიათ მის შესახებ? - კითხვა დამიბრუნა.
- მხოლოდ ზღაპარში...
- რომელი ზღაპარია თვით ცხოვრებაზე უფრო ზღაპრული? - კვლავ კითხვა შემომაგება მან, თან თავისთვის ჩაიღიმა, თბილად, უბოროტოდ.
- მართალია, მაგრამ მაინც მიჭირს დავიჯერო, - ვთქვი მე, - ნატვრისთვალმა ხომ რაიმე ნატვრა უნდა შეასრულოს...
- ცხადია, ეს მისი პირდაპირი დანიშნულებაა.
- მერე, ეს ხომ იმას ნიშნავს, რომ ნატვრა იქცეს იმად, რასაც ვინატრებ, ანუ უსხეულო იქცეს სხეულად... ვთქვათ, ვინატრე ოქროს ზოდი...
კაცუნა წამოდგა, მაგიდას მიუახლოვდა და მოპირდაპირე მხარეს დადგა.
- წონა მითხარით, - საქმიანი სახით მითხრა, - აქ სიზუსტეა საჭირო.
- ჰმ, ვთქვათ, ათკილოგრამიანი...
- სინჯი!
- ასე, ოთხმოცდაათამდე.
- რაოდენობა!
- ვთქვათ, ასი ცალი... ჰოდა, სანამ მე ის მენატრება, იგი უსხეულოა, ნავტრას ხომ სხეული არ აქვს. ოქროს ზოდს კი ნამდვილად აქვს სხეული, თუკი არსებობს საერთოდ. აქედან გამოდის, რომ უსხეულო უნდა იქცეს სხეულად. განა ასეთი რამ შესაძლებელია? ეს ხომ ბუნების კანონების დარღვევაა.
- ეს ყველას უკვირს, - კვლავ ჩაიღიმა კაცუნამ, - არადა სულ უბრალო ამბავია; ნატვრისთვალის მეოხებით სივრცის გადაკეცვა ხდება...
- ეს რაღას ნიშნავს? - გაკვირვებით ვკითხე.
- ...რაც შეეხება დროს, იგი ზამბარასავით შეიკუმშება, - ყური არ მათხოვა კაცუნამ, - თუმცა თქვენ ალბათ არც ის იცით, რომ სივრცე მყიფეა, როგორც ბროლის სარკე, დრო კიდევ ფოლადის ზამბარასავით დრეკადია. დიახ, სივრცე და დრო სრულიად განსხვავებული ბუნების არიან. უფრო მეტიც, შეუთავსებელნი არიან. ამის მიუხედავად, მთელი სამყარო მათი შეთანაწყობისგან შედგება...
- გამაგებინე, რას ამბობ...
მან, როგორც იქნა, შემომხედა.
- ძნელია თქვენთან ლაპარაკი, არც არაფერი იცით, არც რაიმეს დაჯერება შეგიძლიათ. ნებისმიერი სხეული ბოლოს უსხეულო ენერგიად გარდაიქმნება ხოლმე და პირიქით, უსხეულო ენერგია სხეულით შეიმოსება. სხეული და ენერგია, ეს ორი უძველესი მოცეკვავე, განუწყვეტლივ ადგილმონაცვლეობენ. სკოლიდან მაინც გაიხსენეთ ენერგიის მუდმივობის და გარდაქმნის კანონები...
- ეს სულ სხვა რამეა, - შევესიტყვე მე.
- ზუსტად იგივე ამბავია, - გაფიცხებით ჩამომართვა სიტყვა, - ბუნების კანონები არსად არ ირღვევა. აი, შემომხედეთ, - მან ორივე ხელი ფართოდ გაშალა, ხელისგულებით მაღლა, - ერთ ხელისგულზე თქვენი ნატვრა მიდევს, მეორეზე ნატვრის საგანი. მათ შორის ძალზე ფართო სივრცე - დროის რკალია, იმდენად ფართო, რომ ვერც კი წარმოიდგენთ. თქვენი სასიცოცხლო დრო მაგ რკალში რამდენჯერმე ჩაეტევა. მინდა იცოდეთ, თუ აქამდე არ იცოდით: როცა იქნება, თქვენი ნატვრა აუცილებლად ასრულდება, იგი აუცილებლად იქცევა სხეულად. ნატვრა იგივე ენერგიაა და არც ის დაიკარგება, როგორც სხვა უსხეულო ენერგიები არ იკარგებიან. საქმე იმაშია, ვერაფრით ვერ მიწვდებით მას, სივრცე-დროის უფართოესი რკალი გადაულახავი დაბრკოლებაა თქვენთვის. მაგრამ აი, ნახეთ, - მან გაშლილი ხელები ერთმანეთს დაუახლოვა, მაღლა მიმართული ხელისგულები ერთმანეთის გვერდით მოაქცია, - სივრცე გადაიკეცა, დრო შეიკუმშა, მანძილი ნატვრასა და მის საგანს შორის ნულის ტოლი გახდა. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ თქვენი ნატვრა ასრულდა, იგი იქცა იმად, რაც ინატრეთ. უსხეულომ სხეული შეიძინა. აი რა შეუძლია ნატვრისთვალს, ეს ყოველივე მისი წყალობით ხდება. ახლა ხომ გაიგეთ...
- თითქმის...
კაცუნამ ცნობისმოყვარეობით შემომხედა და ოდნავი დაყოვნებით მითხრა:
- მინდა ბარემ აქედანვე იცოდეთ, მხოლოდ ერთი ნატვრის უფლება გაქვთ.

* * *

ათიოდე წამით სიჩუმე ჩამოვარდა, კაცუნა მომლოდინე სახით შემომყურებდა. მე ჩემთვის ვფიქრობდი. თავი ოდნავ მიბრუოდა, გაგონილი საკმაოდ დამაჯერებელი მომეჩვენა. დიდად განსწავლულმა თავებმა დაამტკიცეს, რომ ამქვეყნად არაფერი არ იკარგება, არც სხეული, არც ენერგია. ყველაფერი ერთი მდგომარეობიდან მეორეში გადადის, ანუ სახეს იცვლის, ხატოვნად რომ ვთქვათ. ჰოდა, ნატვრაც ხომ ენერგიაა, როგორც ამ მოლეულმა ბრძანა. ალბათ ისიც პოულობს თავის გზაკვალს სივრცე-დროის წიაღში...
კოღოების გუნდივით დამაცხრა თავზე ათასნაირი ფიქრები და ვარაუდები, რა იცი, იქნებ ყოველივე მართლაც ასე ხდება, როგორც ეს მოლეული ბრძანებს. ყოველ შემთხვევაში, მე მისი შემოწმება არ შემეძლო და არც სურვილი მქონდა ამისი. თუ ყველაფერი ნაღდად ასეა, როგორც ახლახანს მოვისმინე, ვმსჯელობდი მე, მაშინ ეს ბრჭყვიალა თვალი მართლა შემისრულებს რაიმეს. რატომ გავუშვა ასეთი შანსი ხელიდან? მხოლოდ ერთი ნატვრაო, ის ერთიც წყალს გავატანო?
არადა, რამდენი რამაა სანატრელი... ნეტავი ასე რატომ დაუწესებიათ, ერთის გარდა მეტის უფლება არ გაქვთო. იქნებ მეორის უფლებაც მომცეს. ვიკითხავ, კითხვას წინ რა უდგას...
- არ შეიძლება, მეორეჯერაც ვინატრო რაიმე? - ვკითხე კაცუნას.
- მაშინ აქ მეორეჯერ უნდა მობრძანდეთ, - იყო პასუხი.
- აჰა,- ვთქვი მე, ძალიან გამახარა გაგონილმა, აქ კიდევ შემოსვლაზე ადვილი რაღა უნდა იყოს (თურმე როგორ ვცდებოდი!) - ბარემ ისიც მითხარით, ნატვირისთვალი მხოლოდ აქ, ამ დარბაზში მოქმედებს თუ სხვაგანაც? ძალა ხომ არ ეკარგება ამ კედლების მიღმა.
- რა საკითხავია! ნატვრისთვალი ყველგან ნატვრისთვალია.
- თუკი ვთქვათ, ნატვრისთვალი ჩემი საკუთრება იქნებოდა, სიტყვაზე... ასეთ შემთხვევაში რამდენი ნატვრის უფლება მექნებოდა?
მეგონა, ამ შეკითხვის მერე კაცუნა დაცვას გამოუძახებდა (თუ ასეთი რამ არსებობდა ბუნებაში), მან კი სრულიად უბრალოდ მიპასუხა.
- ასეთ შემთხვევაში ნატვრათა რიცხვი უსასრულოა, - მან თავშეკავებულად დაამთქნარა და დაუმატა, - ეს კი იგივეა, რაც ნატვრათა სრული არარსებობა, ან თითქმის იგივე...

* * *

ახლა კი სხვა აღარაფერი დამრჩენია, უნდა ვინატრო რაიმე, უკვე დროა. კაცუნას თავშეკავებული დამთქნარებაც ამას მიმანიშნებს, თავი მოვაბეზრე ნაღდად. რა ვინატრო? არაა საჭირო ამაზე დიდი ფიქრი და თავის მტვრევა, ისედაც ბევრი ვიფიქრე უკვე, რაც აქ შემოვდგი ფეხი. ოქროს ვინატრებ, ეს ყველაზე საიმედოა, უფრო მაღალ ფასეულობებს ვერ შევბედავ, მეშინია რაიმე ხათაბალაში არ გავეხვიო. რაც არ უნდა იყოს, სიფრთხილეა საჭიროა, ეს უცხო თამაშია ჩემთვის, უნდა გავფრთხილდე.
უცბად ერთმა აზრმა გამიელვა.
- ერთი ესეც მითხარით, თუ შეიძლება, - ვკითხე კაცუნას, - რაიმე წინასწარი პირობა ხომ არ არის საჭირო, სანამ, ასე ვთქვათ, ნატვრისთვალი ამოქმედდებოდეს, თუნდაც გარიგება ანდა ფსონის ჩამოსვლა, რაც გარკვეულ თანხასთან იქნება დაკავშირებული.
არაო, მაშინვე გადაჭრით შემომაგება კაცუნამ, არავითარი წინასწარი პირობა, არაფერი მაგის მსგავსი არ არის საჭირო. არავითარი თანხა, თუნდაც სულ უმცირესი. თქვენ სრულიად ხელგახსნილი ხართ, ყველაფერი თქვენზეა დამოკიდებული. ოღონდ აი, როდესაც ყოველივე დასრულდება და წასვლას დააპირებთ, სასურველია, აქ დატოვოთ თქვენი ნანატრის რაღაც ნაწილი, ჩვენც ხომ ცხოვრება გვინდა... მაგრამ თუ მთლიანად თან წაიღებთ, არც ამაზე შეგედავებათ ვინმე. იგი თქვენია, მთლიანად თქვენი.
- გასაგებია, - ვთქვი მე, თუმცა ერთმა ღმერთმა იცოდა, რა იყო ჩემთვის გასაგები, - მაინც რამდენ ნაწილს ტოვებენ ხოლმე ნანატრიდან? რამდენი უნდა დავტოვო?
- რამდენსაც ინებებთ. ესეც მთლიანად თქვენზეა დამოკიდებული.
-მე გარკვეულობა მიყვარს, - ვუთხარი კაცუნას. - მინდა ვიცოდე, სხვები როგორ იქცევიან; რამდენს ირგუნებენ თავისთვის და აქ რამდენს ტოვებენ, როგორ ხდება უმეტეს შემთხვევაში.
- უმეტეს შემთხვევაში? - გაიმეორა კაცუნამ ჩემი სიტყვა, - უმეტეს შემთხვევაში აქ ტოვებენ თითქმის ყველაფერს, რასაც კი ინატრებენ, მხოლოდ უმცირესი მიაქვთ თან, - აქ კაცუნამ ისევ დაამთქნარა წინანდელივით თავშეკავებულად, მერე ისევ გააგრძელა,- ისედაც მომხდარა, მთლიანად აქ დაუტოვებიათ თავიანთი ნანატრი, უმცირესიც კი აღარ რგებიათ, სრულიად ცარიელნი დარჩენილან.
ამ პასუხმა ძალიან გამაკვირვა. ერთ ხანს ჩუმად ვუყურე და მერე ისევ ვკითხე.
- რატომ რჩებიან ცარიელნი, როცა ნანატრის მთლიანად წაღებას არავინ უშლით. დავიჯერო, ერთხელ მაინც ვერავინ ირგუნა მთლიანად თავისი ნანატრი?
- ასეთი რამ ნამდვილად არ მაგონდება, - თქვა კაცუნამ. მერე შუბლზე თითი მიიდო და დაფიქრდა, - თუმცა, მოიცა... აქ ერთხელ ვიღაც კაცი შემოეხეტა, ძალზე შიოდა, ხაჭაპური ინატრა და აქვე შეჭამა. ეს იყო ერთადერთი შემთხვევა, როცა აქ შემოსულმა სრულად მიიღო თავისი ნანატრი. მსგავს შემთხვევას სხვას ვერ ვიხსენებ.
აქ კაცუნამ ისეთი იერით შემომხედა, თითქოს მეკითხებოდა, დარჩა კიდევ რაიმე გასარკვევიო?

* * *

- ვინატრებ რაიმეს, - ვთქვი გადაჭრილად, თან გულში ვფიქრობდი; ბოლოს და ბოლოს რატომ არ უნდა მივიღო მონაწილეობა ამ თამაშში. თუ ვერაფერს მოვიგებ, არც არაფერს დავკარგავ. კაცუნა მაშინვე თაგვივით წაცუნცულდა შესასვლელისკენ, მე თვალი მივადევნე... დაიხარა, შლიაპა აიტაცა ჯორკოდან... არც ჯორკო და არც შლიაპა მანამდე არ შემინიშნავს, სკამი ეფარებოდა უცხო თვალისგან. ფართოფარფლებიანი შავად მბზინავი შლიაპა იყო, ზუსტად ისეთი, ილუზიონისტები რომ იყენებენ ფოკუსებისთვის. კაცუნას ამობრუნებული ეჭირა იგი. როგორც აღმოჩნდა, ქაღალდის ნაკუწებით იყო სავსე.
- ხელი ამოურიეთ და ერთ-ერთი ქაღალდი ამოიღეთ, - მეუბნება კაცუნა. ასედაც მოვიქეცი. ქაღალდი გავშალე, აი რა ეწერა მასზე:
,,მარჯვენამ აიღოს მარჯვნიდან, მარცხენამ - მარცხნიდან~.
- ეს რაღას ნიშნავს? - ვიკითხე გაოცებულმა, ვერაფერი გამეგო.
-ესაა კეთილი რჩევა, რითაც უნდა ისარგებლოთ ნანატრის სრულად მისაღებად. თუ ამ რჩევას უგულებელყოფთ, უმცირეს ნაწილს მიიღებთ, ანდა სულაც ცარიელზე დარჩებით.
- კი მაგრამ, არ მესმის ამ სიტყვების აზრი.
- მაგაზე მე ვერ დაგეხმარებით. ეს სიტყვები თქვენთვისაა და არა ჩემთვის.
გაოგნებული დავყურებდი ქაღალდის ნაკუწს, მისი აზრის ამოცნობას ვცდილობდი. კაცუნა ფუსფუსს განაგრძობდა. შლიაპა ჯორკოზე დააბრუნა და ახლა ქვიშის საათი დააძრო საიდანღაც.
- აბა, - მკითხა ომახიანი ხმით, - მზადა ხართ?
- დიახ! - ვუპასუხე და ქაღალდს თვალი მოვწყვიტე.
- ძალიან კარგი. ნატვრისთვალს უყურეთ და ინატრეთ რაიმე. ნატვრა მთელი სისრულით სწორედ თვალებში ცხადდება. სივრცე გადაიკეცება, დრო ფოლადის ზამბარასავით შეიკუმშება, თქვენ მის ცენტრში მოექცევით. აი ასე, - მან ქვიშის საათი ამოაბრუნა და დიდის ამბით დადო მაგიდის განაპირას. - სანამ ქვიშა ჩამოიცლებოდეს, ნატვრისთვალი თქვენს განკარგულებაშია, შეგიძლიათ გონების თვალით ერთხელ კიდევ გადახედოთ თქვენს ნატვრას.

* * *

კაცუნამ ისევ თავის სკამს მიაშურა შემოსასვლელთან, მარტო შემატოვა ნატვრისთვალს და ქვიშის საათს. მაშინვე თავში ქარიშხალივით დამიტრიალდა ფიქრები, სულ რამდენიმე წამის წინ კი ასე მეჩვენებოდა, თითქოს მზად ვიყავი ამ უცხო თამაშისთვის. თურმე სადა ხარ...
ჯერ იყო და ქვიშის საათს მივაჩერდი მოჯადოებულივით. ქვიშა იყრებოდა, იყრებოდა შეუჩერებლად, და ამ დროს რატომღაც ძალიან მკაფიოდ გავიგონე წვიმის ხმა. არ ვიცი, მანამდე არ მესმოდა თუ ყურადღებას არ ვაქცევდი. ქვიშის საათს წვიმის წვეთების შხაპუნი დაეფინა, რაღაც საოცრად კი მოუხდნენ ერთმანეთს. წვიმის შხაპუნი და უხმო ჩამოფენა ქვიშისა, უხილავი დროის ხილული და კეთილხმოვანი დინება...
მერე გამახსენდა, რომ შემეძლო გონების თვალით გადამეხედა ჩემი, უკვე მოფიქრებული ნატვრისთვის, ქარიშხალიც სწორედ ამან გამოიწვია. ეეჰ, სათქმელი სულ მებნევა, როცა ამ წუთებს ვიგონებ. უცნაურია, მაინც რა გვემართება ხოლმე სწორედ მაშინ, როდესაც მართლა ძალიან გვჭირდება სწორი განსჯა, აზრების მოკრეფა. სად ქრება ჩვენი სწავლა-განათლება, გამოცდილება, უამრავი წაკითხული წიგნი, ფილმი, უამრავი ბრძნული გამონათქვამი, იგავი... სულ ტყუილია, სრულიად უსარგებლონი ხდებიან ისინი, როცა ყველაზე მეტად გვჭირდება გზის გაკვლევა მოულოდნელობათა ლაბირინთებში.
არადა, თითქოს არაფერი შემშლია, არც არაფერი გამომრჩენია. თავიდანვე ძალზე ზუსტად შევაფასე ჩემი მდგომარეობა. გონებაში განუწყვეტლივ ვუმეორებდი საკუთარ თავს, რომ ეს ჩემთვის უცხო თამაშია, ამიტომ განსაკუთრებული სიფრთხილე მმართებს. არც იმის გამორკვევა დამვიწყებია, რომ არავითარ ფსონს არ ჩავდიოდი. ანუ თუ არაფერს მოვიგებდი ამ უცხო თამაშიდან, წაგებითაც არაფერს წავაგებდი. მხოლოდ ამის შემდეგ დავიწყე იმაზე ფიქრი, რაც შეიძლება მეტი სარგებელი მენახა ამ თამაშიდან. დიახ, მე არაფერი შემშლია, არაფერი გამომრჩენია, სულ უმცირესი წვრილმანიც კი გავითვალისწინე...
და მაინც, ერთხელ კიდევ კარგად დავფიქრდეთ. დრო გვაქვს, ქვიშის საათის ზედა კონუსში ბევრად მეტი ქვიშაა, ვიდრე ქვედაში. ალბათ ისევ ამ ოქროს ზოდებს ვინატრებ, რა დაწვრილებით გამომკითხა მათ შესახებ კაცუნამ. დიახ, სიზუსტეა საჭირო, წონა, სინჯი. ეს ჩემს ხელთაა, ვერსად გამექცევა, მაგრამ მინდა კია? როდესაც საქმე ნატვრისთვალთან გაქვს, ოქრო როგორაც უფერულდება. ოქრო, ანუ სიმდიდრე, ეს ისეთი რამეა, რაც ნატვრისთვალის გარეშეც შეიძლება მოიპოვო. იგი გადადის ხელიდან ხელში, მეტად არამყარია.
დავფიქრდეთ, რაც შეიძლება კარგად დავფიქრდეთ, არაფერი გამოგვრჩეს. სიმდიდრეს ინატრებ? მაშინ ხანგრძლივი სიცოცხლეც გინდა, რათა მოასწრო მისით ტკბობა. ამასთან ერთად ჯანმრთელობაც აუცილებელია, თორემ სიცოცხლე ჯოჯოხეთად გექცევა, რაც არ უნდა მდიდარი იყო. ეს ყველაფერი თუ მოგეცა, მაშინვე იმის სურვილიც გაგიჩნდება, გამორჩეული გარეგნობა და ღირსებები გქონდეს, რათა ვერავინ დაგხედოს მაღლიდან. ...აი, ხომ ხედავთ, ნატვრათა მთელი თაიგული მივიღეთ. ძნელია, მეტად ძნელია ამოარჩიო ამ თაიგულში ერთადერთი ნატვრა, რომელიც ყველაზე სასარგებლო და შესაფერისი იქნება თქვენთვის. ქვიშის საათი კი იცლება, იცლება შეუჩერებლად. არა, ერთი ნატვრა აქ საქმეს ვერ უშველის, რამდენიმეა საჭირო. მეუბნებიან, შეგიძლია კიდევ მოხვიდეო, რაღაც ეჭვი მეპარება. ყოველ შემთხვევაში, დარწმუნებული არა ვარ მაგაში. ვინ იცის, იქნებ ეს ერთადერთი შანსია... იქნებ მერე მთელი სიცოცხლე სანანებლად გამიხდეს, თუ ამ შანსს ხელიდან გავუშვებ და შესაძლებლიდან უდიდესს არ მივიღებ მისგან.
ქვიშის საათი კი იყრება, იყრება შეუჩერებლად, მგონი, სულ უფრო და უფრო სწრაფად. რა კარგად მესმის იმ მოჭადრაკეებისა, უცნაურ სვლებს რომ აკეთებენ მძიმე ცაიტნოტში, მერე თვითონ უკვირთ...
იფიქრე, იფიქრე, თავო...
არა, ერთი ნატვრა საქმეს ნამდვილად ვერ უშველის. თვითონ ნატვრისთვალი რომ გავიტანო აქედან? აი, ეს იქნებოდა ყველაზე ნაღდი. ჰო, ეს მართლაც ყველაფერს აჯობებდა.
აი, მაშინ მოევლებოდა ყველაფერს ერთხელ და სამუდამოდ, რაც ცხოვრებას მიწამლავს.
ო, რა სწრაფად იყრება ქვიშა.
როგორ მოვიქცე?
ნაღდად ასეა, ნატრვისთვალის აქედან გატანაა ერთადერთი საუკეთესო სვლა ამ უცხო თამაშში. რაც უფრო მეტს ვფიქრობ, მით უფრო ცხადი ხდება ეს ჭეშმარიტება.
კი მაგრამ, როგორ შევძლო მისი აქედან გატანა?
ჰოო, მოვიფიქრე! რაიმეს ისეთს ვინატრებ, რაც ნატვრისთვალის აქედან გატანაში დამეხმარება.
ასეთი რა შეიძლება იყოს?
ალბათ ალმასის თვლები, ისეთივე ზომის, როგორიც ნატვრისთვალია.
ოჰ, ეს მართლაც კარგად მოვიფიქრე; ვინატრებ ალმასის თვლებს ზომით ნატვრისთვალის ტოლს. ჯიბეში ჩავიყრი და ვითომ შემთხვევით, ნატვრისთვალსაც მივაყოლებ, მის ადგილას კი ალმასის თვალს დავტოვებ.
კაცუნას გავხედე. შესასვლელთან სკამზე ჩამომჯდარი ყვინთავდა.
მაგის მოტყუებას რა უნდა. მით უმეტეს, ჩემსკენ არც კი იხედება.
აბა, კიდევ დავფიქრდეთ, ხომ არაფერი გამომრჩა მხედველობიადნ. ვთქვათ, წავიღე ალმასის თვლები და მათთან ერთად ვითომ შეცდომით ნატვრისთვალიც. იქნებ მერე ქურდობა დამწამონ, როცა აქედან უჩუმრად წავალ. ვინ რა იცის, რა მიდარაჯებს. თითქოს არაფერი სჩანს, მაგრამ მაინც...
იფიქრე, თავო! ო, რა სწრაფად იყრება ქვიშა...
მოდი ასე მოვიქცევი; ვინატრებ უბრალო შუშის ბურთულებს, ზომით ნატვრისთვალის ტოლს, მათ სანაცვლოდ ნატვრისთვალს წავიღებ. თუ გამომიჭირეს, ასე ვეტყვი; უბრალო შუშის ბურთულის გამო რა ამბავს ტეხთ-მეთქი. უწყინარი ხუმრობის სახე ექნება ყველაფერს.
დიახ, ასეა, ალმასის თვლები სულ სხვა რამეა, შუშის ბურთულა კი თითქმის არაფერი ღირს. მისი წყალობით სულ ადვილად გავიმართლებ თავს, მე ეს ყველაფერი ხუმრობა მეგონა და მეც გაგეხუმრეთ-მეთქი, ასე ვიტყვი.
მგონი, კარგად მოვიფიქრე...
რა კარგი იქნებოდა, გონების თვალით ერთხელ კიდევ გადამეხედა ყველაფრისთვის, უფრო საგულდაგულოდ გამეთვალა ვარიანტები ნატვრისთვალის აქედან გასატანად, მაგრამ მეტი დრო ნამდვილად არ მრჩება, ქვიშის საათის ზედა კონუსში სულ ცოტა ქვიშა დარჩა. წესიერად ვერაფრის მოფიქრება ვერ მოვასწარი, ისე სწრაფად ჩამოიცალა, არა და, მეგონა, ქვეყნის დრო მქონდა მარაგში.
რაც არის, არის! აღარც დროა დარჩენილი საამისოდ, აღარც ფიქრები მემორჩილებიან. გადაწყდა, შუშის თვლებს ვინატრებ, მეტის განსჯა მე აღარ შემიძლია.
თვალი გავუშტერე ნავტრისთვალს, იდუმალი პეწით რომ ციმციმებდა ამ უცნაური მაგიდის შუაგულში. ასი ცალი უბრალო შუშის თვალი ვინატრე, ზომით მისი ტოლსწორი.
ქვიშის საათიც ჩამოიცალა. ჩამოიცალა და ჩემი ნატვრაც აღსრულდა, მთელი მაგიდა ბრჭყვიალა შუშის თვლებით დაიფარა. მართლაც საოცრად გავდნენ ნატვრისთვალს, სულ ადვილად შეიძლებოდა აგრეოდა ერთმანეთში. ამის თავიდან ასაცილებლად ნატვრისთვალს წამითაც აღარ ვაცილებდი მზერას. მაშინაც კი, როცა ხელი ამოვურიე თვლებს და ისინი მსუბუქი ტკაცანით გაგორდნენ მაგიდაზე, ჩემი მზერა ნატვრისთვალზე იყო მიჯაჭვული. დიახ ნატვრისთვალი არცერთხელ არ გამსხლტომია მზერიდან. ის ჩემგან ხან მარჯვნივ მოექცა, ხან მარცხნივ. ორივე ხელით მოვხვეტე თვლები, თითქოს ყველას ერთად აღებას ვაპირებდი, ამ დროს ნატვრისთვალი ჩავბღუჯე. წამით კაცუნას გავხედე, კვლავინდებურად ყვინთავდა. თავი კიდევ უფრო დაბლა დაეხარა. კიდევ ერთი წამიც და... ნატვრისთვალი ჯიბეში მედო. ,,მარჯვენამ აიღოს მარჯვნიდან.~, თითქოს ცეცხლოვანი ასოებით აენთო სადღაც ჩემს თავში ეს სიტყვები. კეთილი რჩევაა მართლაც, ნატვრისთვალი ზუსტად მარჯვენა მხარეს იყო ჩემგან მოქცეული და სწორედ მარჯვენა ხელით ავიღე. ესეც კარგი ნიშანი უნდა იყოს, მგონი გაამართლა ჩემმა განსჯამ, ალბათ, ყველაფერი რიგზეა...
გულდაარხეინებული გავემართე კარისკენ, კაცუნა ისევ ყვინთავდა თავის სკამზე. როცა გვერდით ჩავუარე, თავი ოდნავ ჩამოკრა კიდეც, თითქოს დამემშვიდობაო.
ისევ წვიმდა. რამდენიმე ნაბიჯი აუჩქარებლად გადავდგი, კარგია, სიდინჯემაც არ მიღალატა. თანდათან მოვუმატე ნაბიჯს, მერე კი... მერე მგონი გავრბოდი, ზუსტად ვერ გეტყვით. ის კი ნამდვილად მახსოვს, ჩემს ოთახში ვდგავარ და იდუმალი შუქით მოციმციმე ნატვრისთვალი დიდის ამბით მესვენა ხელის გულზე. საკუთარი თავით უაღრესად კმაყოფილი ვიყავი. რა უბრალო გეგმა იყო და რა კარგად იმუშავა, განსაკუთრებული სირთულით სულაც არ გამოირჩეოდა. კარგი ინჟინერი მხოლოდ მარტივ კონსტრუქციას ქმნის, აბა ვინ ინატრებს შუშის თვლებს. ვინ მოაცდენს ამ მიზნით ნატვრისთვალს? ეს მე, მხოლოდ მე შევძელი, მიზანსაც მივაღწიე...

* * *

აი, ახლა კი მოემზადეთ დიდი ამბებისთვის. ნატვრისთვალი ჩემს ხელშია, მე ის დამსახურებულად მოვიპოვე. რასაც მინდა, ვინატრებ და უმალ ამისრულდება. როგორც კაცუნამ თქვა, სივრცე გადაიკეცება, დრო ფოლადის ზამბარასავით შეიკუმშება და ნატვრაც ხორცს შეისხამს, რა უნდა იყოს ამაზე მშვენიერი. არც მეტი, არც ნაკლები, უკვე აღთქმულ ქვეყანაში ვიმყოფები, და მთლიანად ჩემს ნება-სურვილზეა დამოკიდებული, თუ როგორი იქნება ეს ქვეყანა. დიახ! ჩემი ნებასურვილი, ეს ყველაფერია ახლა. ნუ ვიჩქარებთ, სულ უბრალო რამით დავიწყოთ, ერთი კარგი სუფრა არ მაწყენდა, ძალიან მომშიებია...
არ მინდა თავი შეგაწყინოთ, მოკლედ და გასაგებად ვიტყვი; ერთი, სულ ერთადერთი, სულ უბრალო ნატვრაც კი არ შემისრულა ნატვრისთვალმა, პურის ნამცეცსაც ვერ ვეღირსე მისგან. ასეთი გახლდათ პირველი ნაბიჯი ჩემს აღთქმულ ქვეყანაში.
პირველ ნაბიჯს მეორეც მოჰყვა, მერე მესამეც, მეოთხე...სრულიად უშედეგოდ...ბოლოს და ბოლოს დავიქანცე ამდენი აუსრულებელი ნატვრისგან და მკვდარივით დამეძინა.
მომდევნო დღეებიც სრულ გაუგებრობაში გავატარე, არცერთ ნატვრას არ ეხმიანება ჩემი ნატვრისთვალი, ნეტავი რატომ? მე ხომ ყველაფერი საგულდაგულოდ გამოვარკვიე წინასწარ, სანამ რაიმეს ვინატრებდი იმ კაზინოში (მაინც ასე ვუწოდებ). დავაზუსტე, რომ ნატვრისთვალი ყველგან და ყოველთვის ნატვრისთვალია, ვის ხელშიც არ უნდა მოხვდეს. კაცუნას თავიც კი მოვაბეზრე, იმდენი შეკითხვა დავუსვი. იქ ამისრულა ნატვრა ნატვრისთვალმა, დამაჯილდოვა შუშის ბურთულებით. ჩემს სახლში რაღა დაემართა?
აღარაფერი მინდოდა სხვა, ოღონდ კი გამეგო, რაში იყო საქმე. ამის გამოსარკვევად, ცხადია, იმ პატარა კაზინოს ვეღარ ვესტუმრებოდი, როგორმე თვითონ უნდა ამომეხსნა ეს საიდუმლო. ამ მიზნით ბოლოს საიუველირო მაღაზიას მივაკითხე, რამეთუ სხვა ვერაფერი გავარიგე.
- ერთი ეს თვალი შეამოწმეთ, - ვთხოვე იუველირს და ნატვრისთვალი მივაწოდე, თან დავუმატე, ფრთხილად მოექეცით, ძალიან ძვირფასი, უნიკალური თვალია.
გასინჯეს, შეამოწმეს და მომახსენეს, უბრალო შუშის თვალიაო.
- როგორ! უბრალო, სულ უბრალო?
- სულ, სულ უბრალო. თუმცა უნდა ითქვას, ძალზე დახვეწილი რამაა. ისეთი ზუსტია, თითქოს უწონადობაში შექმნილაო.
ჩემს გაოგნებას კიდევ ესღა უნდოდა? გარკვევის მაგივრად სულ მთლად დამებნა თავგზა. შუშის თვალი? რანაირად... მე ხომ ნატვრისთვალს დავავლე ხელი, იგი ჩემგან მარჯვნივ იდო, მზერა წამითაც არ მომიცილებია მისთვის, არც კეთილი რჩევა დამვიწყებია, ,,მარჯვენამ აიღოს მარჯვნიდან~, ერთი სიტყვით, არაფერი დამიკლია, ნატვრისთვალი სწორედ მარჯვენა ხელით ავიღე.
საინტერესოა, ასეთი რა მოხდა, როგორ შემრჩა ხელში ეს უბრალო შუშის თვალი ნატვრისთვაის მაგივრად. ამას ნამდვილად არ ველოდი. ცხადია, ნატვრისთვალს იუველირები ვერ ამოიცნობდნენ (ამას ვერც ვერავინ შეძლებს, რაც არ უნდა მახვილი თვალი ქონდეს), მაგრამ მეგონა იმას მაინც იტყოდნენ, ჩვენთვის გამოუცნობი ძვირფასი, ანდა უკიდურეს შემთხვევაში, საინტერესო თვალიაო.
ამათ კი, სულ უბრალო თვალიაო.
იქნებ რაიმე ეშლებათ, ანდა განგებ, ასედაც ხდება...
ერთი სიტყვით, დავყევი და სადაც კი საიუველირო მაღაზია თუ ფარდული იყო, სულ ყველგან შემოვატარე ჩემი ნატვრისთვალი. ყველგან ერთი და იგივე პასუხი მესმოდა, უბრალო შუშის თვალიაო.
არც კი ვიცი, რამდენ ხანს მომიწია ამ გაუგებრობაში ყოფნამ, დღე და ღამე ერთი ფიქრი მიბურღავდა თავს. აღარაფერი მინდოდა, აღარაფერს ვნატრობდი ერთი რამის გარდა, გამეგო თუ როგორ შემრჩა ხელში უბრალო შუშის თვალი.
და აი ერთხელ ავტობუსით მივემგზავრებოდი ერთ-ერთ მორიგ საიუველირო მაღაზიაში ჩემი განუყრელი ,,ნატვრისთვალით~. ჩემი ფიქრები, ცხადია, გამუდმებით მას დასტრიალებდნენ, ავტობუსში ადგილი არ იყო, ფეხზე ვიდექი. ფიქრებში გართულს მოულოდნელად ვიღაცამ ყურში ჩამყვირა ცივი, მკივანა ხმით:
- ...მარჯვენა მხარე, გესმის, მთელი მარჯვენა მხარე აქვს წართმეული, მარჯვენა ხელს სრულებით ვერ ამოძრავებს. ხომ გესმის, დამბლა დაეცა, ტვინის მარცხენა ნახევარსფეროში მოხდა გაჟონვა...
მოვიხედე, ვიღაც ქალი თავის დაქალს ელაპარაკება, საერთო ნაცნობის ამბავს ამცნობს. მე ზედაც არ მიყურებს, მაგრამ ამ ჭედვაში პირი ისე აქვს მომართული, ლამის ყურის ბიბილოზე მეხება...
ვაი შენ, ჩემო თავო?..
რა უცბად გაიხსნა გაუგებრობათა გორგალი, ყველაფერს სინათლე მოეფინა, დიახ, ,,მარჯვენამ აიღოს მარჯვნიდან~. თითქოს ასედაც ვიქცევით, მაგრამ იმ მარჯვენა ხელს ტვინის მარცხენა ნახევარსფერო მართავს. ასეა ადამიანი მოწყობილი. მეც თითქოს მარჯვენა ხელით ავიღე ჩემგან მარჯვნივ მყოფი ნატვრისთვალი, მე ხომ მაშინ გადაკეცილ სივრცეში ვიმყოფებოდი. ჰოდა, იქ პირიქით მოხდა, ამერია ყველაფერი. მეგონა ნატვრისთვალს ვიღებდი და შუშის უბრალო თვალს ჩავავლე ხელი. შეიძლება ითქვას, საკუთარ თავში გავიხლართე.
ხომ დასანანია, არა? რა ახლოს ვიყავი ნატვრისთვალთან, რა ახლოს... წამი რაა, წამითაც არ გამსხლტომია მზერიდან, და სულ ამაოდ, ხელი ვერ მისწვდა, თვალი მოტყუვდა. მეტისმეტად ადვილად ტყუვდება ჩვენი თვალი თუნდაც ჩვეულებრივ ბუნებრივ სივრცეში. რაღა შორს წავიდეთ, კინოფილმი გავიხსენოთ... რაღა მოგივა მაშინ, როდესაც სივრცე რაიმეთი შეიცვლება, ანუ როცა გადაიკეცება, იმ კაცუნას თქმისა არ იყოს. მე იმ ,,კაზინოში~ ფეხის შემდგმელი აღარ ვარ, მიუხედავად კაცუნას სტუმართმოყვარული მიპატიჟებისა, რამდენჯერაც გნებავთ, მობრძანდითო. არ მინდა კიდევ ერთხელ გავიხლართო საკუთარ თავში.
მთელი გზა მთვარეულივით ვიარე, ამ ფიქრებში გართულმა. არც კი გამიგია, ისე მივედი იმ მაღაზიამდე. დახლს რომ მივადექი, მაშინღა მოვედი აზრზე. აქ რაღა მინდა-მეთქი, ვიფიქრე. გამობრუნებას ვაპირებდი და ვხედავ, კარი იღება, შემოდის ჩემთვის კარგად ნაცნობი კაცუნა ხელში შავი ჩანთით. მაშინვე გვერდზე მივბრუნდი, თავი ისე დავიჭირე, ვითონ ძვირფას ნაკეთობებს ვათვალიერებდი, თან თვალი მისკენ მეჭირა. კაცუნამ ჩანთა გახსნა და იქიდან შუშის თვლები წამოყარა.
- იქნებ რაიმეში გამოგადგეთ, - იუველირს მიმართა, - ერთმა მუშტარმა დამიტოვა, სულ ოთხმოცდაცხრამეტი ცალია.
იუველირმა გასინჯა და თავი დაუქნია, ვიღებო. რაღაც პატარა თანხაც გამოუწერა. მე ჯიბისკენ გავაპარე ხელი, ჩემი ,,ნატვრისთვალი~ ამოვიღე. მინდოდა დახლზე დახვავებული თვლებისთვის მიმემატებინა, ოღონდ ისე, რომ მე თვითონ შეუმჩნეველი დავრჩენილიყავი. თავს ვიმტვრევდი, ეს როგორ მოვახერხო-მეთქი. ამ დროს შემთხვევა დამეხმარა, ერთი თვალი ძირს დაუვარდა კაცუნას. მეც მაშინვე მოფარებულად ძირს დავაგდე ჩემი ,,ნატვრისთვალი~. დინჯი ნაბიჯით გავდექი განზე, მერე კარისკენ გავემართე სასხვათაშორისო იერით. როცა გავდიოდი, დავინახე, როგორ აიღო კაცუნამ შუშის თვალი და ჩემს ,,ნატვრისთვალსაც~ დასწვდა. ალბათ ეგონა, ორი ცალი დამივარდაო. კარს მაშინვე მოვცილდი, სხვა აღარაფერი მაინტერესებდა. მივდიოდი და ყურებში მედგა კაცუნას სიტყვები: ვინც აქ შემოდის, აქვე ტოვებენ თავისი ნანატრის უდიდეს ნაწილს. ისედაც ხდება, რომ მთლიანად აქ რჩება, რასაც ინატრებენ, სრულიად ცარიელი მიდიანო.

უცხო ხილი

Mon, 17 Jun 2019 18:03:11 +0000

ძმის ნაჩუქარი ხამლები ხურჯინში ჩავაწყვე, არ მინდა გამიცვდეს ამხელა გზაზე. შენსკენ ფეხშიშველა მოვეშურები და ამისთვის ნუ დამძრახავ, დედოფალო. როცა მოვატან შენს კარიბჭეს, მაშინ კი ჩავიცმევ ფეხზე. მანდ ხომ უამრავი ხალხი იქნება, დიდებულებიც იქნებიან ბევრნი, ოქროქსოვილით და დიბა-ატლასით შემოსილები. შემრცხვება მათი, უფრო მეტად კი შენი. აკი ამბობს ჩემი რძალი, ფეხშიშველა სიარული სირცხვილიაო, ამიტომაც ხალხში არ მაძლევს უხამლებოდ სიარულის უფლებას. ხალხისა რცხვენია, არა სთქვან, მული ფეხშიშველა დაუდისო, თორემ ჩემი რა დარდი აქვს. ერთი პირობა ვცადე, ყოველდღე მევლო ხამლებით. შავი დღე დამაყარა მე უბედურსა. რაღა არ მაკადრა: ჰაი, შე ჭკუათხელო, ქათმებთან და ინდაურებთან მოლაპარაკევ (ეს იმაზე გადმომკრა, ფრინველებს და ცხოველებს ხანდახან ადამიანებივით ველაპარაკები. მცენარეებსაც, მათაც ხომ სული უდგათ.) ისღა გაკლია, ტყეში ხამლებით იარო. რაო, მეხი კი დაგაყარე, არ გეკადრება? განა რამდენი უნდა იშოვნოს შენმა ძმამ, რომ კიდეც გასვას, გაჭამოს და თან მუდამდღე ხამლებით გატაროსო. ამით კი მეტისმეტი მოსდის. განა მე არ ვშველი მუშაობაში ჩემს ძმას, მაგ პირშავის ქმარსა. კარგი ვაჟკაცივით ვუდგევარ მხარში. ჩემი შრომით, საცა სამართალია, კი უნდა ვჭამდე დაუყვედრებელ ლუკმას. მაგრამ უენო კაცია ჩემი ძმა, ცოლმა დაჯაბნა. თან არც აბადიათ რაიმე. დიდი სარჩო - საბადებელი არ გაიმეტა მაგათთვის ღმერთმა. ოთხნი ძმანი იყვნენ, რომ გაიყარნენ, არც-რა დარჩა მამისეული ქონებიდან თითოეულს. მე უმცროს ძმასთან დავრჩი, მამიჩემის კერიასთან. არც მინდა სადმე სხვაგან წასვლა, აქ უნდა ამომხდეს სული. მეშინიან მეტად, არ გამაგდოს ჩემმა რძალმა. მანაც იცის ეს და არ მზოგავს, რა ვქნა, რა ჭირს შევეყარე...
ყველა ჩემს ძმას წვრილშვილი ახვევია, თავისი თავისთვისაც ვერ მოუვლიათ, ჩემთვის ვიღა მოიცლის. თანაც, რაღა დაგიმალო და ცოტათი ერცხვინებათ კიდეც ჩემს გამო, ბავშვობიდანვე მეტად ჩუმი და მფრთხალი ვიყავი, თან შეუხედავი და უმარჯვო. მერე ყვავილი შემეყარა და სულ დამიკენკა სახე. მე თვითონაც არ მსიამოვნებს ჩემი პირისახის დანახვა, ხანდახან დამდგარ წყალში ჩამიხედია და თვალი ამირიდებია. გარეშეთ რაღა მოუვათ ჩემი ნახვისას. ეს კია, მეტად მახარებს სხვათა სილამაზის ხილვა. გული სიხარულით მინათდება მაშინ. ასე მგონია, წყალობის თვალით გადმომხედა ღმერთმა-თქო, როცა ვინმეს დავინახავ პირლამაზსა და მოხდენილს. ბალღობისას ჩუმად უკან დავდევდი ლამაზ ქალებს, მათი ჭვრეტით ვეღარ ვძღებოდი. მღვდლის ქალი ცხოვრობდა ერთხანს ჩვენს მეზობლად, მეტად ლამაზი. კოკით წყალი რამდენჯერ ამიტანია მისთვის, რომ ახლოდან მეჭვრიტა მისი მწყაზარი სახისთვის.
ღვთისმშობელიც ხომ ლამაზია, დედოფალო. ხშირხშირად დავყურებ ღვთისმშობლის ხატს, მიხარია მისი სათნო იერის ხილვა. ალბათ, შენც ასეთი ლამაზი იქნები. აკი გამიგია, თამარ მეფე ღვთისმშობელივით ლამაზიაო. ამ ხატის მეტი არაფერი მაბადია ამ ცის ქვეშ. ბებიაჩემის ნაქონი ხატია. ვუყვარდი ბებიაჩემს, ვებრალებოდი. ისღა იყო ჩემი ერთადერთი ქომაგი და გულშემატკივარი, რაც დედ-მამა გარდამეცვალა. ბატკანივით სულ უკან დავდევდი, ნაბიჯზეც არ ვშორდებოდი. ბევრი საინტერესო ამბები იცოდა, ღმერთი სწამდა მეტად. ზღაპრებს მიყვებოდა, ლექსებსაც. ჰოი, რა ნათელი დაადგებოდა მაშინ სახეზე, ისეთივე ნათელი, ღვთისმშობელს რომ ავლია სახის ირგვლივ ხატზე. ერთხელ ვუთხარი კიდეც ეს. გაიცინა და თან დამტუქსა: ღვთისმშობელზე ეს როგორა თქვიო, მაგის თქმა ცოდვააო. მე კი მივხვდი, გულში იამა მეტად ჩემი სიტყვები.
სიკვდილის წინ მე მაჩუქა ეს ხატი, თან ასე მითხრა, ჩემს შვილებსა და შვილიშვილებში ყველაზე მეტად შენ მგავხარო. გამიკვირდა მეტად, ეს რომ თქვა. ბებიაჩემი კარგა ლამაზი, თან მეტად ყოჩაღი ქალი იყო. ჩემისთანა საწყალსა და გონჯ არსებას როგორ შეიძლებოდა ჰგვანებოდა. ალბათ, მომეფერა ბებიაჩემი. ყურადღებას არ ვაკლებდი, ყოველთვის მოვიცლიდი მისთვის, რაც არ უნდა ბევრი საქმე მქონოდა. მის შვილიშვილებში ყველაზე ხშირად მე ვიყავი მის სასთუმალთან.
დიდი სიობლე ვიგრძენი, როცა ბებიაჩემი გარდაიცვალა. ეს იმიტომ, რომ ოჯახი არა მაქვს ჩემი, შვილები არა მყავს. მარტო ვარ, სულ მარტო, ჩემთან სალაპარაკოდაც კი არავინ იცლის. აბა, ვის შეუჩერდებოდა ჩემზე გული ან თვალი. მე ხომ არც შეხედულება მაქვს, არც ქონება, არც მოხერხება. ეს მეც კარგად ვიცი და არც ვყვედრი ღმერთს. რა ვქნა, ასეთი ბედი მქონია...
განა ერთხელ და ორჯერ მინახავს, როცა მახინჯი, ავადმყოფი წიწილა გამოჩეკილა. მე ყოველთვის განსაკუთრებით მებრალებოდა ასეთი წიწილა, ცალკე ვუყრიდი საკენკს, ვცდილობდი ისიც გაზრდილიყო და ვერასოდეს ვერ ვახერხებდი ამას. ან ქორი წამართმევდა, ან კატა, ან თავისი და-ძმები მოჰკლავდნენ ცემით. ასე ყოფილა ეს ქვეყანა მოწყობილი.
მეც ასეთი წიწილა ვარ, მაგრამ მე ვახერხებ თავის შეფარებას ტყეში. იქ არავინ არ მიგდებს აბუჩად, არც მიყვირის. როცა მწვანე ხეების შრიალს ვუსმენ, ასე მეჩვენება, მათი ლაპარაკი მესმის თითქოს. სისხლით და ხორცით ჩემი ახლობლები მგონია ისინი ხანდახან, როცა წვენით სავსე ნედლი ტოტების ქნევით თავისკენ მიმიხმობენ. გასუსული ვუგდებ ყურს და ამ ყურის გდებაში რაიმე სიტყვებიც წამომედება ხოლმე. ასე მივეჩვიე ხეებთან და ტყის ბინადრებთან ლაპარაკს, ჩემი რძალი რომ ასე მაყვედრის.
მერე რა ლამაზები არიან ისინიც... განა ადამიანზე ნაკლები სილამაზე აქვთ ხეებს და ტყის ცხოველებს, ან ფრინველებს. მეტად მადლიერი ვარ უფლისა, რომ თვალისჩინი არ წამართვა ავადმყოფობისას, შემიძლია თვალი გავახილო და დავინახო მისი გაჩენილი ქვეყანა. მეზობელ სოფელში ერთი საწყალი ქალი დააბრმავა ყვავილმა, მე კი სახე დამიკენკა მხოლოდ. ყოველდღე ვუყურებ ამ ნათლით სავსე ქვეყანას. დიდი მადლია ჩემთვის...
მზის ამოსვლისას, სანამ ცვარი შეაშრებოდა ტანზე, ხის ფოთლები ზურმუხტებივით ბრწყინავენ. ახლა ყვავილებს არ იკითხავ, როგორ იფერებენ ამ ცის ნაჩუქარ სამკაულს, ნამდვილი კეკლუცი ქალებივით იღერებენ კისერს. ფრინველნი რომ მათ შორის დაგოგმანობენ, მათ ნახვას ხომ არაფერი სჯობს. ისინიც ხარობენ ყვავილთა სილამაზით, თან თავის უცხოდ მოხატულ ბუმბულსაც ამაყად უჩვენებენ სამზეოს, აჰა, ნახეთ, ჩვენც რა ლამაზები ვართო. რამდენჯერაც არ უნდა ვნახო ისინი, მაინც ასე მგონია პირველად ვხედავ-მეთქი, ისე მაოცებს მათი მოყვანილი თავ-კისერი და ჭრელი ფრთა-ბუმბული. მიკვირს, ასე ლამაზად რომელმა ხელმა დახატა-მეთქი ისინი. რა ენა აღწერს, რასაც თვალი ნახავს ტყეში, დედოფალო. რა ჩამოთვლის იმ უცხო სილამაზის ნიშნებს, ღმერთი რომ უხვად მოფანტავს ამ დალოცვილ მიწაზე, რათა გაგვაოცოს და გაგვახაროს თავისი ჯადოთი. შენთვისაც მომაქვს ერთი რამ უცხო ნიშანი ამ ზღვა სილამაზისა, ამიტომაც დავადექი ამხელა გზას...
თიკანი დაგვეკარგა ერთხელ ტყეში. ბევრი ვეძებე. ჩემი ძმაც წამომყვა მერე მის საძებრად. მე მარტო ღრმად ვერ შევიდოდი ტყეში. მაისი იყო, ყვაოდა ყველაფერი. ხეები და ყვავილები ზეიმობდნენ, სიცოცხლის წვენით პირთამდე ავსებულნი. ჰაერში თაფლივით ტკბილი სურნელი ტრიალებდა. ფრინველები ისეთი გაცხარებით გალობდნენ, თითქოს ქეიფი აქვთო და ამ ტკბილი ჰაერით დამთვრალანო. ერთ ახოს მივაგენით იმ თიკნის ძებნაში. ისეთი არაფერი მენახა. ბუჩქებით ისე იყო შემოღობილი, თითქოს საგანგებოდ დაურგავს ვინმესო. პატარა იყო, სიფართით სამი ნაბდის გაშლა თუ იქნებოდა, მეტი არა. უცნაურად წითელი მარწყვი ამოსულიყო იმ ახოში. ჰოი, რას ღაჟღაჟებდნენ, სიზმარში მეგონა თავი მათ შემყურეს. მარწყვის მეტი რა მინახავს ტყეში, მაგრამ ის არ ჰგავდა მათ, რაღაც უცხო ფერი გადასდიოდა. ბევრი თვალი და მარგალიტი გექნება ვიცი, დედოფალო, მაგრამ მათ შორის ასეთი ლამაზი თუ იქნება ნეტავი რომელიმე პატიოსანი თვალი, როგორც ის მარწყვი იყო, მზის სხივებით გაბრწყინებული. წითლად ღუოდა იქაურობა. ახლა სურნელს არ იკითხავ? რა საუცხოო სუნი იდგა მარწყვისა. ლამის ღვინოსავით დამათრო და გამაბრუა მისმა სურნელმა. ჩემმა ძმამ თქვა, ეს გველების მარწყვიაო. მე არაფერი გამეგონა მაგის მსგავსი. წავწვდი იმ უცნაურად ლამაზ მარწყვს საჭმელად. ძმამ დამიშალა, უწმინდური ხილია და ღმერთი გაგირისხდებაო, მხოლოდ გველები სჭამენ მაგასო. არ დამანება მისი ჭამა. მართლაც შეიძლებოდა კაცს რაიმე უცნაური ეფიქრა იმ მარწყვზე და შეშინებოდა მისი ჭამა, იმდენად უცხო სილამაზისა იყო.
მაგრამ მე არ შემშინებია, დედოფალო, იმ მარწყვის ჭამისა. პირი მოვარიდე ჩემს ძმას და ჩუმად გავუსინჯე გემო. გემოც ისეთივე ტკბილი და უცხო ჰქონია, როგორც იერი. გულმა მითხრა, რომ იმ მარწყვის ჭამა არ იყო ცოდვა, ღმერთი არ გამირისხდებოდა მაგისთვის. როცა გული ასე მითქვამს რაიმეს, ის უტყუარია ჩემთვის. გულის ხმას ავყევი მაშინაც, დიდ ყორესთან რომ ჩავიარეთ და არ დავუჯერე ნათლიაჩემს, მთელს სოფელში ცოდნით განთქმულ ქალს. მან მიამბო: იქ თურმე ერთი ცოდვილი ქალი ჩაუქოლავთ. გაუთხოვრად დაფეხმძიმებულა და სახლიდან გაუშვიათ შინაურებს, როგორც შემარცხვენელი. მერე მთელ სოფელს ქვებით ჩაუქოლავს. ახლა, ვინც კი გაივლის იმ ყორესთან, ყველამ თითო ქვა მაინც უნდა მიაგდოს, თორემ ცოდვად ჩაეთვლებათ. ნათლიაჩემმაც მიაგდო ერთი ქვა იმ ყორეს, მე კი არ მივაგდე.

განა არ ვიცი, დიდი ცოდვა ჩაუდენია იმ ქალს, მაინც შემებრალა ის საცოდავი. მისი ჯავრი გამყვა, ვეღარ მოვისვენე. მერე ერთხელ ახალშეღამებულზე მივიპარე იმ ყორესთან და ორი დიდი ქვა, რასაც მოვერიე, ჩუმად გადავაგორე გვერდზე: ერთი ქვა დედისა და მეორე მისი დაუბადებელი შვილისა. ჩემი წილი სიმძიმე, რაც კი შევძელი, გულიდან ავაცალე დედა-შვილს. თუ ცოდვა იყო, ღმერთი დამსჯიდა. არა, არ დავუსჯივარ. პირიქით: ის ორი ქვა თითქოს მე მომცილდა გულიდან, ისეთი სიმსუბუქე ვიგრძენი. გულმა მითხრა მაშინ, გულმა, რაც გავაკეთე. ისიც გულმა მითხრა, არააო ცოდვა ამ ლამაზი მარწყვის ჭამა, არც მოგწამლავსო და სწორი აღმოჩნდა ჩემი გულის ხმა. არც მოვწამლულვარ, არც ღმერთი გამრისხებია.
მერე და მერე ხშირად ვაკითხავდი იმ ახოს, ვჭამდი იმ უცნაურად ლამაზსა და ტკბილ მარწყვს. მართლაც, თურმე გველებს ჰყვარებიათ იგი. ვნახე ერთხელ, როგორ შეექცეოდნენ გემრიელად. თვითონაც ლამაზები იყვნენ გველები, ჭრელად მოხატულები, ტანი მზის სხივებზე უპრიალებდათ. მათაც დამინახეს, არ შეშინებიათ ჩემი. არც მე ვერჩოდი იმათ რაიმეს, რას მიშავებდნენ. თან თამაშობდნენ გველები, ერთმანეთს ესიყვარულებოდნენ. არც ვიცოდი, თუ გველებსაც შეეძლოთ სიყვარული. რა გასაკვირია, ისინიც ხომ ღმერთმა გააჩინა. კარგად ვარჩევდი იმათ ნაჭამ მარწყვს, არ ვეკარებოდი. ჩემთვის სხვაც ბევრი იყო იმ ახოში. ჩემს გარდა კი არავის არ სჭირდებოდა ის მარწყვი. მთელ სოფელში არავის არ უნდოდა მისი ჭამა, თუმცა ყველამ კი იცოდა თურმე, გველების მარწყვი რომ ხარობს ტყეში. მეც ვმალავდი ამ ამბავს, არავის არ ვეუბნებოდი, მეშინოდა სოფლისა.
ერთხელ კინაღამ გაიგო ყველამ ჩემი საიდუმლო: იმ ახოში ყოფნის შემდეგ საუცხოო სუნი მომყვებოდა თან მარწყვისა. მე თვითონ კი ვგრძნობდი მის სუნს მთელ ტანზე, ხელებზე, ტუჩებზე. თურმე სხვებსაც უგრძვნიათ და ეჭვი შეპარვიათ. ერთხელ ძროხების მწყემსმა გოგომ პირდაპირ მკითხა, გველების მარწყვი ხომ არ გიჭამიაო. არა-მეთქი, ვიუარე. შემეშინდა, რძალთან არ დავებეზღებინე. მან მიყურა, მიყურა და მერე გვერდზე სამჯერ გადააფურთხა
"ცოდვილი ხარ, ცოდვილის" ძახილით. მას შემდეგ ფრთხილად ვარ, მუდამ დიდი გულისყურით ვიბან ხელპირს იმ ახოში ყოფნის შემდეგ. იქიდან მომავალი ვცდილობ თავი მოვარიდო, თუ ვინმე შემხვდა.
და ერთხელაც, იმ ახოში ყოფნისას, შენზე ფიქრი მომეძალა, დედოფალო. მე ასეთი გონჯი, საბრალო არსება მივირთმევ ამ საუცხოო ხილს, თან შენი სახელის მოზიარეც რომ ვარ... მეც თამარი მქვია, დედოფალო, ოღონდ შენ ამ სახელთან ერთად "მეფესაც" გეძახიან, მე კი მხოლოდ თამარიას მეძახის ყველა. "გოგო, თამარია". - ამის მეტი არა გამიგონია რა ჩემს სიცოცხლეში, როცა მე მიხმობენ. გულმა რეჩხი მიყო, შენი გახსენებისას. შენ რად არ უნდა იგემო ეს უცნაურად ტკბილი მარწყვი. აქ უწმინდური არა არის რა. ეს არაა ცოდვა, ამაზე ღმერთი არ განრისხდება, იმაზე კი შეიძლება გაწყრეს, რომ მე, თამარიამ, ვჭამო ეს უცხო ხილი, შენ კი თვალითაც არ ნახო იგი. შენ ტაძრებს აშენებ, დედოფალო. მე საბრალოს ერთი ქოხიც ვერ ამიშენებია, რომ ჩემი კაპასი რძლის რისხვას თავი მოვარიდო და რითღა მეკუთვნის მეფის საკადრისი ნუგბარი მივირთვა? მაპატიე, თუ ისე ვერ გითხარი, როგორც გეკადრება. მე ხომ არ მისწავლია, წერა-კითხვაც არ ვიცი, მაგრამ გულით გელაპარაკები. ასე ვეუბნები მე ღვთისმშობელს, როცა შემწეობას ვთხოვ. მას ესმის ჩემი, შენც უნდა გაიგო ჩემი გულით ნათქვამი სიტყვების, და ნუ გამიწყრები, შენი ჭირიმე. მე საბრალომ შენთვის დავკრიფე ეს წითლად მოღაჟღაჟე მარწყვი, ცოდვის ხილს რომ უხმობენ. ჩემი ხელით მოწნულ კალათაში რბილი ფოთლები ჩავაფინე და მათზე ფრთხილად დავალაგე. ხურჯინში ჩემს ხამლებს ზემოდან ადევს ეს კალათა. შენთვის მომაქვს, უცილობლად უნდა გასინჯო ეს მეფეთა საკადრისი ხილი. ჯერ შენს ნაფეხურებს ვეამბორები, როცა სასახლეში მოვაღწევ. მერე დიდის მოკრძალებით მოგართმევ ამ უცნაურად ლამაზსა და ტკბილ მარწყვს. ვიცი, არ გამირისხდები ამისათვის, არც დამსჯი. პირიქით, მადლს მომაგებ და იგემებ კიდეც ჩემგან მოტანილ უცხო ხილს. ასე იქნება ნამდვილად. გული მითქვამს, გული.

სინათლის ბავშვი

Mon, 10 Jun 2019 09:50:26 +0000

ციდან ჩამოვარდაო, ასეთ დროს იტყოდნენ ალბათ: ბავშვი იპოვა, სულ ქორფა, სახვევებში მუთაქასავით გამოკრული. იპოვა თავისი სახლის კართან, ადრიან დილით რძის საყიდლად გამოსულმა.
აიყვანა და ოთახში შეარბენინა მაშინვე. კარგად იცოდა, ასეთ შემთხვევაში სიფრთხილეა საჭირო. ვთქვათ, განგებ მიუგდო ვინმემ, თუმცა ეს ნაკლებად სავარაუდოა. ჩვენს დროში ბავშვებს ასე უფასდ (?) აღარ არიგებენ. ზოგიერთი აჯილღა (დედა არ შეიძლება ეწოდოს, თუმცა მისი სხეულიდან გაჩნდა) სარგებლობასაც კი ნახულობს ამით... ჰო, თუ განგებ მიუგდო ვინმემ, ესმასთვის სულერთია, მაშინაც ვერ აიყვანს ამ ბავშვს. დღესვე საბავშო სახლში ჩააბარებს აღსაზრდელად. ესმა ბავშვზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში არ იტყვის უარს, თუ მისი ღვიძლი შვილი იქნება.
ანდა ვთქვათ, დაავიწყდა ვინმეს. მაგრამ რაღა ჩემი სახლის კართან? მაინც, თუკი დავუშვებთ ასეთ რაიმეს, ცხადია, ძებნას დაუწყებენ. ესმაც ახლავე დარეკავს მილიციაში, აღნიშნავს ბავშვის გარეგნულ ნიშნებს და მხოლოდ ამის მიხედვით ჩააბარებს პატრონს, რათა ბავშვი ვინმე არამკითხემ არ მიისაკუთროს.
ჯერ ისევ თბილ ლოგინზე დააწვინა ბავშვი, თვითონ ხელახლა გავიდა სახლიდან რძის მოსატანად. კიბე სულ სირბილით ჩაირბინა, ბავშვი მყავს მარტო დატოვებულიო. რძე აუდუღა პატარას, სახვევებიც გამოუცვალა. ყველაფერ ამას ნახევარი საათი მაინც დასჭირდა. მერეღა აიღო ყურმილი და ბავშთა სახლში დარეკა, მილიციასაც შეატყობინა თავისი ამდილანდელი თავგადასავალი. რაც შეიძლება ჩქარა მოაგვარეთ ყველაფერიო, შეეხვეწა მორიგეს. მაშინვე გამომიგზავნეთ, თუ ვინმე გამოჩნდეს. დღეს მთელი დღე სახლში ვარ, ყველაფერი ხვალამდე უნდა მოესწროს, თუ არადა, მე არ მცალია, თვითონვე ჩავაბარებ ბავშვთა სახლშიო.
მორჩა რა ამ გაწამაწიას, ბინის დალაგებას შეუდგა. საგულდაგულოდ გააპრიალა პარკეტი, მტვერი გადაწმინდა. თავიც მოიწესრიგა. თავდაპირველად დინჯად ირჯებოდა. რაც დრო გადიოდა, მით უფრო მოუთმენლობა ეტყობოდა მის მოქმედებას. თითქოს უმიზნით მიმოდიოდა ოთახში, საათისკენაც ხშირ-ხშირად გაურბოდა თვალი.
საუკეთესო კაბა ჩაიცვა, რომელიც ჯერ საგულდაგულოდ დაათუოვა. მერე გაიხადა, ხალათით შეიმოსა (არ იფიქროს, თითქოს საგანგებოდ ველოდები). ხალათშიაც პეწიანად გამოიყურებოდა. საყოველდღეო არ იყო ის ხალათი, ხანდახან თუ წამოისხამდა ხოლმე, ათიოდე წუთის შემდეგ ისევ გადაიძრო, ისევ კაბა ჩაიცვა და მერე აღარ გაუხდია. სადა, მაგრამ კოხტად შეკერილი თეთრი კაბა იყო... თეთრი ფერი საიმედოა. თუ გაგიძნელდეს ფერების შერჩევა, თეთრს დაადგი თვალი, იშვიათად გიმტყუნებს. თეთრი ფერი ყველას ალამაზებს და აახალგაზრდავებს. ყველას უხდება, განურჩევლად კანის ფერისა.
იდაყვზე დაყრდნობილი იჯდა სავარძელში, ისე კოხტად და მსუბუქად, თითქოს პეპელა დააფრინდა ყვავილსო. ორიოდე წუთის შემდეგ წამოხტებოდა და კედლებს აწყდებოდა ვიწრო ოთახში: სად არის ამდენ ხანს, სად? გაზულუქებული ბერბიჭა, ნამდვილი არამზადა, ნამდვილი, საერთოდ ვერ ამჩნევს, რა ზვარაკიც არ უნდა გაუფინო ფეხქვეშ... მოვალეობად გითვლის, მოვალეობად.
ვაითუ არც დღეს მოვიდეს...
ამის გაფიქრებაზე ცხადად გრძნობდა, თუ რა არაბუნებრივად უფართოვდებოდა თვალები და შეშინებული, თვითონვე იწყებდა საკუთარი თავსი დამშვიდებას: მოვა, აუცილებლად მოვა, რისი გეშინია? მაშინდელივით, გესმის? (სამი თვის წინანდელ ამბავს იხსენებდა) მოვა და შენც სულ ტყუილუბრალოდ შეგრჩება ამდენი ნერვიულობა.
ძალიან ცოტა ხანს ჰყოფნიდა ეს თვითდამშვიდება. ოჰ, ნეტავი შენ არ გაჩენილიყავი ამქვეყნად - კვნესოდა მეორე წუთს ხურვებაშეყრილივით და ხელებს სიმწრით უჭერდა ერთმანეთს, - ანდა მე თვითონ არ გავჩენილიყავი. უკეთესი იქნებოდა. როგორმე ავცდენოდით ერთმანეთს, სხვადასხვა დროში და სივრცეში დავბადებულიყავით... დარეკოს მაინც, დარეკოს იმ ჩემი ცოდვით სავსემ. ასე რად მაწამებს. გამაგებინე მაინც, მოხვალ თუ არ მოხვალ...
ბავშვის ტირილმა რამდენჯერმე გამოაფხიზლა ამ ყოფიდან. ჯოჯოხეთს ერთი მუგუზალი აკლდა და ისიც მიემატაო, ბუტბუტებდა უაზროდ. ერთი შენღა მაკლდი, ნეტავი რაში მჭირდებოდი? რაღა ჩემს კართან მოგაგდეს...
ფათიფუთით უცვლიდა სახვევებს, ნაღდად არ ჰქონდა მისი თავი, მაინც ეცოდებოდა უმწეო პატარა. ფაფაც მოუმზადა, აჭამა; საწოვარას მოძებნა დასჭირდა საამისოდ, საწებლის ბოთლს ააძრო და საგულდაგულოდ გარეცხა.
მაძღარ, დამშვიდებულ პატარას საწოლზე მიაგდებდა და ისევ თავიდან იწყებდა ოთახში უთავბოლო წრიალს წვრილქუსლებიანი ფეხსაცმელების ხმამაღალი ბაკუნით: ვიცოდე მაინც, მოხვალ თუ არ მოხვალ, სახლში არ დავჯდებოდი მთელი დღე... სადმე წავიდოდი, იქნება გული გადამეყოლებინა, თორემ ასე შეიძლება გაგიჟდე ადამიანი. ზღვაზე მაინც წავიდოდი. ჩემი ზღვა, ჩემი აღთქმული ქვეყანა... კიდევ კარგი, ზღვასთან ახლოს ვცხოვრობ...
როგორც ცოცხალ, მსუნთქავ არსებას, ისე აღიქვამდა ესმა ზღვის მარად მოძრავ, მოუსვენარ ტალღებს, არ ბეზრდებოდა მათ გვერდით ყოფნა, მათთან მუსაიფი. როგორც კი დროს იშოვიდა, მაშინვე ზღვისკენ გარბოდა. უმეტესად საღამო ხანი ერჩივნა თავისი აღთქმული ქვეყნის საჭვრეტად, უღრუბლო, წყნარ ამინდში, როცა მზის ბრიალა დისკო დაუბრკოლებლად მიცურავს ერთიანად ავარდისფერებულ, მოსარკულ ცაზე (ღრუბლები არ უშლიან ხელს) და სანამ ტალღებს იქით ჩაეშვება, სხივოსან ოქროსფერ ბილიკს მოისვრის ზღვის მერწევ ზედაპირზე. განსაკუთრებით საამო იყო თვალისთვის ეს სანახაობა, მდინარის ოქრო და ლაჟვარდი, ერთმანეთში ათქვეფილი... ამ სხივოსანი ბილიკის ჭვრეტისას ესმას ათასნაირი ფიქრი გაუელვებდა ხოლმე თავში. ასე ეჩვენებოდა, აუცილებლად რაღაცას უნდა ნიშნავდესო ეს საოცარი, ღვთაებრივი ნიშნით აღბეჭდილი სანახაობა, ეს ცეცხლოვანი ნიშნები, უხილავი ხელით ცაზე წარწერილნი იდუმალი იეროგლიფებივით...
ერთ საღამოს სუსხიანი ქარი ქროდა. ესმა გაზიანი წყლის გასაყიდ ფარდულს მოეფარა, იქიდან უნდოდა მზის ჩასვლის ყურება. სანახაობა მართლაც შთამბეჭდავი იყო; ცისკიდურს ალისფრად გაჰქონდა ბრიალი, როგორც ქარიან დღეში იცის ხოლმე. როცა ესმა ფარდულთან მივიდა, იქ უკვე დახვდა ვიღაც ქალი, ისიც მასავით გამორიდებოდა სუსხიან ქარს. ესმა იმ ქალის მხარმიღმა შეჰყურებდა ზღვაში ჩამავალ მზეს და მასზე დაფენილ სხივოსან ბილიკს. ო, როგორ გააღიზიანა ესმა იმ ქალის იქ ყოფნამ. ნატრობდა, ნეტავი არ არ იყოსო, ამასთან ერთად მკაფიოდ გრძნობდა, თვით ის ქალი როგორ ღიზიანდებოდა მისი იქ ყოფნით. ორივე თავის საკუთარ სამყაროში იყო ჩაღრმავებული. ხელს უშლიდნენ ერთმანეთს და აქედან გამომდინარე, საშინლად სუძლდათ ერთმანეთი. მაინც ვერ სცილდებოდნენ იმ ფარდულს, რადგან სხვა გამოსავალი არ ჰქონდათ. იქაურობა ყველაზე ხელსაყრელი ადგილი იყო ზღვის საყურებლად. მაშინ ასე იფიქრა ესმამ, ადამიანები, ანუ მათი სხეულები რა ძალიან ავიწროვებენ ერთმანეთსო. ხანდახან იქამდეც კი მიდის საქმე, სასიკვდილოდაც იმეტებენ ერთმანეთს. მხოლოდ ამ სხივოსან ბილიკზე დაეტევა ერთად უთვალავი ადამიანი... უფრო სწორედ, მათი ოცნებები, მათი ფიქრები, სულის სამყარო... ოცნებით რამდენიც გინდა ინავარდე ამ სხივოსან ბილიკზე. წინ არავინ გადაგეღობება, არავის დაეჯახები. ჩვენი ოცნებებით უსასრულოდ ბევრნი ერთად დავეტევით ამ ბილიკზე. სხეულით კი ორნივ როგორ ვავიწროვებთ ერთმანეთს.
და იქნებ სულაც არაა შემთხვევითი ამბავი, როცა მზე ას სხივოსან ბილიკს გვიფენს ფეხქვეშ, იქნებ რაღაცას გვანიშნებს. სადაც არ უნდა გადაინაცვლო, ეს სხივოსანი ბილიკიც თან მოგყვება. თითქოს გეუბნება, რომ იგი შენთვისაა, მხოლოდ შენთვის... და მავე დროს ყველასთვისაა. ყველას (გეყოფათ, ყველანი დაეტევით, ამ ბილიკზე თქვენ ერთმანეთს აღარ შეაწუხებთ)...
სანამ მთლიანად არ აფრქვევდა მზე თავის ოქროვან სხივებს, მანამდე თვალმოუცილებლად შეჰყურებდა ესმა ამ სხივოსან ბილიკს და ყოველთვის მოწესრიგებული, ანუ დამშვიდებული სტოვებდა ზღვის სანაპიროს. დღესაც წავიდოდა, ზღვას მიანდობდა თავის აბორგებულ ფიქრებს. ასე აღარ გაუჭირდებოდა მაშინ. ზღვა ყოველთვის დაუზარებლად ეხმაურება მის ფიქრებს, ზღვას მისი ესმის. სხივოსანი ბილიკიც ეტყოდა თავის სათქმელს. თითქოს განგებ, დღეს ცა დილიდანვე მოწმენდილია, საღამოს სულ მთლად მოისარკა. მზის ჩასვლა ამ საღამოს მაცხოვრის გარდამოხსნას ემგვანებოდა.
დაღამებისას ესმის ვიწრო ოთახში, სიბნელესთან ერთად სიწყნარეც დამკვიდრდა, აღარ გაისმოდა ქუსლების აჩქარებული ბაკიბუკი. მაგრამ ამ სიწყნარეს სიმშვიდესთან არაფერი ჰქონდა საერთო. ესმა დაიღალა, სიარულის თავი აღარ ჰქონდა. ფიქრიც კი აღარ შეეძლო რაიმეზე, თვალგაშტერებული, გაუნძრევლად იჯდა საწოლზე. ერთადერთი ისღა რიალებდა მის თავში, ამ ღამეს რა გაათენებსო. მგონი ყველაფერს სჯობია, საძინებელი ტაბლეტების დიდი დოზა მიიღოს და მოისვენოს ერთხელ და სამუდამოდ.
ბავშვის ტირილის ხმამ გამოიყვანა ამ გარინდებიდან. ძლივს წამოწია საწოლიდან. შუქი აანთო. ჰო, მართლა, ამ ბავშვსაც არავინ მოაკითხა. ,,დაგვივიწყეს მე და შენ, ორივენი დაგვივიწყეს~.
უღონოდ გაეღიმა ამის გაფიქრებაზე. პატარასკენ დაიხარა, ისეთი ბრაზი აღარ ედგა თვალებში, უფრო შესაბრალისი ეთქმოდა მის იერ-სახეს.
- ისევ მოგშივდა? ახლავე...
სანამ ბავშვი საჭმელს ჭამდა, ესმას სახიდან არ მოსცილებია გაურკვეველი, შესაბრალისი გამომეტყველება. ,,დაგვივიწყეს, ორივენი დაგვივიწყეს~. უხმოდ, ტუჩების მოძრაობით იმეორებდა. მაძღარმა პაწიამ მაშინვე დაიძინა, ესმა დაფიქრებული შეჰყურებდა ბავშვის ქორფა, სათუთ სახეს, რაღაცას მახლობელს, რაღაც საერთოს გრძნობდა მის მიმართ. სცადა სახელი მოეძებნა ამ გამაერთიანებელი გრძნობისთვის. ჩაუკვირდა და ასე განსაზღვრა: უმწეობა აერთიანებდათ მათ ამ წუთას. საკუთარი თავიც ამ პაწიასავით უმწეო მოეჩვენა, თვითონაც ბავშვის გამომეტყველება მიიღო უნებურად. ცრემლიც კი მოადგა თვალზე. გაიგე? მე და შენ ორივენი დაგვივიწყეს, საწყალობელი ბავშვური ხმით გაუმეორა პაწიას. სახე ახლოს მიუტანა, მათი გამაერთიანებელი უმწეობა უნდოდა ახლოან დაენახა. რაღაც უჩვეულოდ მიესალბუნა ეს პაწია, ქორფა სახე. ვეღარ მოსწყვიტა თვალი. სიმშვიდე, მომაჯადოებელი სიმშვიდე შემოჰყურებდა პაწაწინა სახიდან. მაგრად დახუჭულ, სიფრიფანა ქუთუთოებზე ეფინა, სათუთ, ნაზ პირისკანზე, კოკორივით მოკუმულ ვარდისფერ ტუჩებზე. ესმას უნებურად მიცვალებულის შუბლზე აღბეჭდილი მშვიდი იერი გაახსენდა: არაამქვეყნიური ნათლით მოსილი, ყოველგვარი ვნებისგან დაწმენდილი და თავისუფალი. ოღონდ იმ სიმშვიდეს უკვე ჩავლილი ცხოვრების მღვრიე ნალექიც ახლდა თან, აქ კი მხოლოდ გამჭირვალება იყო. აუმღვრეველი წმინდა სიმშვიდე, სასოება... ეს სიტყვები თავისთავად ამოცურდნენ სადღაც ფიქრების გორგალიდან: სხვას ვერაფერს უწოდებ. აქამდე არ მიმიქცევია ყურადღება, თურმე რა მომხიბლავი სიმშვიდე ახლავთ პაწიებს, თუკი არსებობს საერთოდ სასოება და სიწმინდე, ამ ბავშვის სახეზეა ახლა აღბეჭდილი.
თითქოს პირველად დაინახაო, თვალხარბად შეჰყურებდა ესმა პაწია, მძინარე სახეს. შეჰყურებდა და გრძნობდა, ამ პაწია, უმწეო სხეულიდან როგორ გადმოდიოდა მასში სიმშვიდე. თითქოს უხილავ ნაკადი იღვრებაო ერთი ჭურჭლიდან მეორეში. გრძნობდა, წამიდანწამს როგორ ლაგდებოდა მასში, რაც ასე აბორგებული იყო აქამდე. დაშოშმინდნენ თითები, კრუნჩხვისებური მოძრაობით აღარ ეხლართებოდნენ ერთმანეთს. თვალებიც ჩაჯდნენ თავიანთ ბუდეებში, გულმა შეანელა სრბოლა. ნელა, მაგრამ შეუჩერებლად უბრუნდებოდა ესმა თავის თავს.
უეცრად ბავშვმა გაიღიმა. სათუთი ბაგეები ამოძრავდნენ, საოცრად მეტყველად გამოხატეს ღიმილი.
ესმა სახტად დარჩა, თითქოს რაღაც საოცრება იხილაო. - ვის უცინი, პაწია, ვის უცინი? - წაიჩურჩულა და თავისდა უნებურად, თვითონაც გამოეხატა სახეზე ისეთივე ღიმილი. ამ გაუცნობიერებლმა ღიმილმა საბოლოოდ მოაჯადოვა ესმა. იგი განაცვიფრა მისმა სრულიად განსაკუთრებულმა გულწრფელობამ და სიცისკროვნემ. ეს იყო ყოველგვარი ზედმეტისგან თავისუფალი, პირველქმნილი სიხარულის ყველაზე ცხადი გამოხატულება, რაც კი ოდესმე ეხილა ესმას. უსასოობა ამ ღიმილსაც განუყრელად ახლდა თან, მაგრამ რაღაც მიუწვდომელი, სიღრმისეული ძალაც იგრძნობდა მასში. თითქოს ნათელმა იელვაო, და იმ ნათელის მიღმა თვალჩაუწვდენი სიღრმის უფსკრული გამოკრთა წამით. პაწიამ ხომ არ იცის, ვის უღიმის და საერთოდ, რისთვის იღიმება. განა სასწაული არაა ღიმილი, რომელიც არავისკენაა მიმართული, და ამავე დროს ყველასთვისაა. არავის ეკუთვნის, თან ყველას აქვს უფლება თავის საკუთრებად ჩათვალოს. ასე მხოლოდ მზე იღიმება. მხოლოდ მზეს შეუძლია ასე გულწრფელად და დაუნანებლად აჩუქოს ღიმილი ყველას, ყველას განურჩევლად, მიუხედავად იმისა, თუ ვისი თვალი შეჰყურებს, ურჩხულის თუ ანგელოზის.
- კიდევ მაჩუქე ერთი ღიმილი, პაწაწინავ, - ჩაიჩურჩულა ესმამ. - ერთხელ კიდევ გამიღიმე. როცა შენ იღიმები, ასე მგონია, მთელი სამყარო მე მიღიმის, მხოლოდ მე.
თითქოს მისი თხოვნა გაიგოო, მართლა გაიღიმა პაწიამ. კიდევ უფრო ფართოდ გახსნა პაწია ბაგე. თვალგაშტერებული შეჰყვრებდა ესმა, თითქოს მისი თვალებით ჩანთქმა სურსო. მის სახეზეც, თითქოს სარკეაო, მაშინვე აისახა ისეთივე ღიმილი, რომელსაც თან განცვიფრებაც ერთვოდა, ძალიან დიდი განცვიფრება. მერე ცრემლიც ჩამოუგორდა სახეზე.
ხელებით საწოლის თავს დაეყრდნო, ზედ თავი დადო და ჩუმად ასლუკუნდა, ოდნავადაც არ გაუწევია წინააღმდეგობა ცრემლების ღვარისთვის, ერთბაშად რომ მოასკდა. გამოცდილებით იცოდა: ეს იყო უკანასკნელი საზღაური სიმშვიდის მოსაპოვებლად. ესმამ უკვე აიარა უსასრულო აღმართი, ახლა ვაკე იწყება. ქარიშხალი ჩადგა. სიწყნარის ჟამმა მოაწია. ცრემლებმა ქარიშხლის ნაკვალევი უნდა გადარეცხონ. ამ ღამით ესმა კარგად გამოიძინებს, არავითარი ძილისმომგვრელი საშუალება არ დასჭირდება. ხვალ დილით კი ისეთი უზრუნველი სახით წავა სამსახურში, თითქოს მისი დარდი თვით პეპელასაც არ გაუხდება მძიმე ტვირთად... ,,და ეს ყველაფერი შენი წყალობით ჩემო პაწაწინავ. რა გაათენებდა უშენოდ ამ ღამეს. დალოცვილ საათს გიპოვნე ჩემს კართან. რა ძალა ყოფილა ამ ერთი ბეწო, უმწეო სხეულში. რაღაც საოცრად დიდი, ყოვლისშემმუსვრელი ძალის შემცველია ეს უმწეობა, როგორ მედლის მეორე მხარე, მისი საპირისპირო წერტილი~.
დილით ესმამ ბავშვთა სახლში დააპირა დარეკვა, აკრიფა კიდევ ნომერი და მერე გადაიფიქრა. ერთი-ორი ღამით კიდევ იყოს ჩემთან ეს პაწაწინაო. როგორ მიშველა, როგორ მომაწესრიგა, იქნებ მართლა რაიმე ამეტეხა საკუთარი თავისთვისო. მადლიერი თვალით შეჰყურებდა ესმა პაწიას. როცა იქნება, ესმა შეძლებს, როგორმე თავი დააღწიოს ამ კოშმარს. ადამიანის ცხოვრება მდინარესავითაა, არასოდეს არ დგას ერთ ადგილას. ხან აჩქარდება, ხან მდოვრდება, ხანაც ღვარცოფად იქცევა, როგორმე უნდა გაუძლო და ეს ღვარცოფი გადაიტანო, მისი გადატანისთვის კი ეს პაწია დაეხმარება... კიდევ ცოტა ხანს.
საბავშვო სახლის ნაცვლად საყოფაცხოვრებო მომსახურების ბიუროში დარეკა ესმამ, ძიძა ითხოვა. დაახლოებით საათნახევარში სასიამოვნო გარეგნობის შუახანს მიტანებული ქალი გამოცხადდა. ანიკო მქვიაო, კარშივე აცნობა. ესმამ სიამოვნებით მოისმინა ანიკოს სიტყვები, ნუ გეშინია, არხეინად წადი სამსახურში, შენს პაწიას ცივ ნიავს არ მივაკარებო. უჩვეულო განცდა გაუჩნდა, სისავსის გრძნობა. თითქოს რაღაც აკლდა და ახლა აივსო, მთელი დღე არ მოსცილებია ეს განცდა, სიამოვნებით იღიმებოდა, როცა წარმოიდგენდა, თუ როგორ ეძინა პაწიას მის საწოლში და შეუცნობლად უღიმოდა ვიღაცას, ამ შემთხვევაში ესმას... სახლში მისული, ჯერ ტანსაცმელიც არ გამოეცვალა, საჩქაროდ მიიჭრებოდა პაწიასთან, რათა ერთი წამით დაეხედა მისთვის. დაღამებისა აღარ ეშინოდა. დააძინებდა პაწიას, თვითონ საწოლის გვერდით ჩამოჯდებოდა და დააცქერდებოდა მის მშვიდ სახეს. თვალხარბად მომზირალი ესმა ისე ეწაფებოდა ამ სიმშვიდეს, როგორც დაჭრილი ნადირი დაეწაფება წყაროს ცივ წყალს. მართლაც წყალივით იღვრებოდა მასში ეს სიმშვიდე.
მერედა, პაწიები თურმე როგორ გრძნობენ მზერას. ესმასთვის ესეც ახალი აღმოჩენა გახლდათ. პაწიას თვალის ქუთუთოები აუთრთოლდებოდა ხოლმე, თავსაც შეარხევდა. თუ ამ დროს არ მოაცილებდი მზერას, აუცილებლად გაახელდა თვალს. ამიტომ ესმამ სიფრთხილეს მიმართა. რამდენიმე წამს შეჰყურებდა პაწიას, მერე განზე გადაჰქონდა მზერა. მისი თვალები ინახავდნენ სიმშვიდის ულუფას, მერე ისევ შეხედავდა ფრთხილად, ფრთხილად... თითებსაც სათუთად მოუცაცუნებდა ქორფა ლოყებზე. მთელი ღამე მშვიდად ეძინა. ხანმოკლე გამოფხიზლებები, ბავშვისთვის სახვევების გამოსაცვლელად, სულაც არ უფრთხობდნენ ძილს. დილით მხნედ გრძნობდა თავს, ფრთაშესხმული გარბოდა სამუშაოზე, საღამოობით კი ,,პირთამდე სავსე~ გულით მოიჩქაროდა სახლისკენ.
და რა დიდი იყო მისი შეცბუნება, როცა ერთ დილას ვიღაც სამი ქალი დაადგა თავზე, ბავშვის თაობაზე გეახელითო. ესმა კუშტად შეეგება, ზარის ხმამ მისი პაწია გააღვიძა. რამდენი ხანია აპირებდა ადგილის შეცვლას ზარისთვის და ერთი ვეღარ მოაბა თავი.
- ამდენ ხანს სად იყავით? - უნებურად მოსწყდა ეს კითხვა.
- რა, თქვენ გგონიათ, სხვა საქმე აღარაფერი გვაქვს? - შემოუღრინა ჭოტივით
თვალდაკუსულმა ქალმა, როგორც ჩანდა, უფროსმა ამ სამში. - ჩაგვაბარეთ ბავშვი, მალე, ახლაც ძლივს მოვიცალეთ აქ მოსასვლელად. ძალაინ ცოტა დრო გვაქვს.
ესმა გაუნძრევლად იდა და შეჰყურებდა: და ამ ჭოტმა უნდა მოუაროს მის პაწიას. უნდა უყუროს მის აუმღვრეველ, წმინდა სიმშვიდეს. მისი ღიმილის ენითგამოუთქმელ სიცისკროვნეს. რაში სჭირდება მერე ეგეები ამ ჭოტისთვალებიანს. დაინახავს კი რაიმეს? ნეტავი რას ხედავს საერთოდ ეს უბედური. დავურეკე, სასწრაფოდ მოდით, უპატრონო ბავშვი ვიპოვე-მეთქი. ყურიც არ შეიბერტყა. ფეხებზეც არ ეკიდათ, მოკვდებოდა თუ ცოცხალი დარჩებოდა ეს ბავშვი. კარგი, ვთქვათ, მე მოვუარე, ღვთის ანაბარა არ დამიტოვებია, მაგრამ ხომ შეიძლებოდა ისეთ ვინმეს ჩავარდნოდა ხელში, თავი არ შეეწშუხებინა მისი მოვლით. ესმას ცივად გააჟრჟოლა ამის წარმოდგენაზე... უმეთვალყროდ მიგდებული უმწეო პატარა... უმწეობა, რომელიც ესმამ დაინახა და შეიგრძნო, როგორც სასწაულმოქმედი ძალის მქონე. და ეს სასწაული ამ საქმიანი ქალის ხელში ჩავარდნილი...
- უკაცრავად, - თქვა ესმამ, - დარეკვით მე დავრეკე, მაგრამ ის სხვა ბავშვია, ვიღაცამ წაიყვანა, ჩემთვის უცნობმა ადამიანმა. მე ჩემი შვილი მყავს.
სამი წყვილი თვალი ეჭვით მიაჩერდა ესმას.
- მართლა თქვენი შვილია?
- ჩემია.
- აბა, ერთი საბუთები გვიჩვენეთ.
- კიდევ რას ინებებთ! - ირონიულად შესცინა ესმამ. - ამდენი ხნის დაგვიანებით საქმე გააფუჭეთ და ჩემზე აპირებთ ჯავრის ამოყრას.
ბოლოს და ბოლოს ჭოტების შემოტევა მოიგერია. მათი წაბრძანების მერე ესმა დიდხანს ვერ დამშვიდდა. ,,მირჩევნია ძუ მგელს ჩავაბარო ბავშვი, ვიდრე ამ ჭოტებს ჩავუგდო ხელში~. იმეორებდა და ხელებს ისე გამწარებით იფშვნეტდა, თითქოს ვიღაცასთან საჭიდაოდ ემზადებაო. ამ წუთებში ესმა არც ამის წინაშე დაიხევდა უკან, კინწისკვრით გაჰყრიდა გარეთ იმ სამეულს. ძალ-ღონის საოცარ მოზღვავებას გრძნობდა მთელ სხეულში. ,,ძუ მგელიც გაზრდის ბავშვს, ყოფილა ასეთი შემთხვევბიც. ძე მგელსაც ათვინიერებს ამ პაწია საოცრების უმწეობა და ღიმილი, მხოლოდ ამ საქმიან ჭოტებს არაფერი ეშველებათ. მთელი სიცოცხლე ჭოტებად დარჩებიან. სიცოცხლით კი, იცოცხლე, დღეგრძელნი არიან ჭოტები. მაგათ რა მოკლავს, რა მოერევა~.
მაგრამ საბუთების ხსენება ხიწვივით ჩარჩა გულში ესმას. გადაწყვიტა ამ საქმისთვის მოევლო, რათა ვინმეს ასე არხეინად არ შეძლებოდა მის პაწიაზე ენის მოქავება. სულ რაღაც ორიოდე კვირაში მოაგვარა ყველაფერი. არავინ კითხულობდა ამ პაწიას, ამიტომაც დიდი წინააღმდეგობა არსად შეხვედრია. პატარ-პატარა საჩუქრების შემდეგ (ორიოდე კოლოფი ლიქიორიანი შოკოლადი და უცხოური სუნამო) დამჯერედ ამოქმედდა კანცელარიული აპარატი, რომელმაც ეს პაწია მის ღვიძლ შვილად აღიარა.
ორიოდე კვირაც არ გასულიყო, რაც ესმა კანცელარიულ წვრილმანებს მორჩა, როცა ერთ მშვენიერ დღეს ისევ დაუფრთხო მის პაწიას ძილი ზარის ხმამ. ესმა საჩქაროდ გაქანდა კარისკენ, თან თავის თავს წყევლა-კრულვა შეუთვალა, რომ ამდენ ხანს ვერ მოაბა ამ საქმეს თავი და ეს უხეირო ზარი ვერ გამოცვალა. ამ ფიქრებით ისე იყო შთანთქმული, ხეირიანად არც კი შეუხედავს, თუ ვინ რეკავდა ზარს, როცა კარი გააღო, კინაღამ ჰკითხა, რა გნებავთო.
როცა იცნო, ჩუმად მიდგა გვერზე. ,,შემოდი~ - ძლივს ჩაილაპარაკა.
შემოვიდა...
ესმა ხმაამოუღებლად იდგა, უნდოდა ეგრძნობინებია, თუ რა გაბრაზებული იყო. რამდენხანს ალოდინა, არც დარეკა, არც შემოუთვალა რამე... ეს უკვე მერამდენეჯერ გაიმეორა... სრულებითაც არ ენაღვლება, ესმა მის ლოდინში ჯავრისგან კედელს თუ მიახლის თავს. ალბათ გულში ხარხარებს კიდეც მსგავსი სურათის წარმოდგენისას. ეს უკვე აბუჩად აგდებაა, ამის ადვილად პატიება აღარ შეიძლება...
ასე ფიქრობდა ესმა, თან იმასაც აკვირდებოდა თავის თავში, რომ რაღაც ახალი, აქამდე უცნობი გრძნობა გასჩენოდა... გრძნობა სიმშვიდის, სიმყარის, თავდაჯერების... მგონი უწინდელივით არ უნდა ემართებოდეს ელეთმელეთი ამ გაზულუქებული ვაჟბატონის დანახვაზე. უწინ ლამის გული მისდიოდა, ოღონდ ერთი მისი ხმა გაეგონა, ოღონდ ხელი მოეხვია მხარზე, იმწამსვე უკვალოდ ავიწყდებოდა მისგან მიყენებული ყოველგვარი ტკივილი და წყენა. რა გაბრაზებულიც უნდა ყოფილიყო ესმა, როგორც უნდა შეემზადებინა საკუთარი თავი, ახლა კი მაგრამ დავხვდებიო, მისი ხმის ერთი გაგონებაც კი ისე გაფანტავდა მთელ ამ წინასწარ თადარიგს, როგორც ძლიერი ქარი გაფანტავს ბზის უღონო გროვას.
თან აკვირვებდა, თან ახარებდა ესმას თავის თავში მომხდარი ცვლილება. ის კი... მგონი არაფერი უგრძვნია, არ შეუმჩნევია მასში მომხდარი ცვლილება. ვერ ამჩნევს, რომ ახლა ფხიზელი, დინჯი თვალებით შეჰყურებენ, რაც აგრერიგად განსხვავდება წინანდელი, შიშით და მღელვარებით სავსე გამოხედვისგან. ანდა რას შეამჩნევს, საკუთარ ცხვირს იქით ვეღარ იხედება. მამაკაცური გულუბრყვილო ეგოიზმის სრული ხორცშესხმაა. შემომხედე, ეს მე ვარ, მე... უფლებას გაძლევ, გიყვარდე. რაღა გინდა ამაზე მეტი?
- გაბრაზებული ხარ ჩემზე?
- გაბრაზებული? რისთვის?
- იმ დღეს რომ...
- რას ბრძანებ, რას ბრძანებ...
მგონი რაღაც იგრძნო, ხელი მოაცილა მხრიდან და დაკვირვებით შეხედა.
- გეფიცები, არ შემეძლო.
- ცხადია...
- ვერც დაგირეკე, ვერ მოვიცალე, იმდენი საქმე მქონდა...
- რა საჭიროა ამდენი ახსნა-განმარტება...
- სამაგიეროდ, დღეს საღამომდე თავისუფალი ვარ.
- ნუთუ?
- ჰმ... თუ გინდა, სადმე გავიაროთ.
- ახლა მე აღარ მცალია.
ბავშვზე ანიშნა ესმამ, რომელიც მას აქამდე არ შეუმჩნევია, ,,რას შეამჩნევს, საკუთარ ცხვირს იქით ვეღარ იხედება~.
- ეს რაა... ბავშვია?
- როგორც ხედავ...
- შენია?
- ოჰ, ღმერთო ჩემო! - თეატრალურად ამოიხვნეშა ესმამ.
- მე მინდოდა მეკითხა, რომ... ჰმ...
- ვერ გავიგე...
- არა, არაფერი... ისე, კარგად გამოიყურები. ბავშვი ქალს ძალიან ალამაზებს.
- ვცოცხლობთ ჩვენც...
- ჰო, მართლა, გამახსენდა. ქვეყნის გადაუდებელი საქმე მაქვს. აბა, დროებით... როცა მოვიცლი, აუცილებლად დაგირეკავ.
- რა თქმა უნდა, აუცილებლად დარეკავ.
კარი მაგრამ მიაჯახუნა ესმამ, ორიოდე წუთს ქანდაკებასავით იდგა, მერე ისტერიული სიცილი აუვარდა. თავს ძლივს იმაგრებდა, ხმამაღლა არ ახარხარებულიყო და ბავშვი არ გაეღვიძებინა.
- ღმერთივით ყოვლისშემძლე ყოფილხარ! - მძინარე ბავშვს წაუჩურჩულა ესმამ, როცა ძლივს მოითქვა სული, სიცილისგან მოგვრილი ცრემლები სახეზე შეჰყინვოდა. - ნამდვილი ღმერთი ხარ, ეს რა შემაძლებინე. რას წარმოვიდგენდი, თუ ამდენს მოვახერხებდი ოდესმე. მისი დანახვისას მთელი სხეული მერღვეოდა, თითქოს ბამბის ძაფით ვიყავი დაბლანდული.
ბავშვმა გაიღვიძა, ტირილით ამცნო ესმას ეს მნიშვნელოვანი ამბავი.
- რა გატირებს, სულო? - გამოეხმაურა იმწამსვე ესმა. - ალბათ მზეს ღრუბლები მოეფარა... აბა, როგორ გინდა, სულ მუდამ დარი ხომ არ იქნება, ხანდახან წვიმაც მოდის... მოდის და მერე როგორ. აბა, მოდი ჩემთან, უნდა ვიჭყუმპალაოთ მე და შენ. მერე საჭმელს მოგიმზადებ.
ბავშვის მოვლა ადვილი არასოდეს ეჩვენებოდა ესმას. იქნებ ვერასდროს შევძლო, ასე ფიქრობდა, როცა სხვებს შეჰყურებდა შორიდან. მართლაცდა, არც ისე ადვილი იყო, ათასგვარი წვრილმანი საზრუნავი ეხვია მუდამ თავს, მაგრამ პაწიას საოცრად ნათელი, გულუბრყვილო და მიმდობი ღიმილი ერთი ასად ანაზღაურებდა ყველაფერს. თანდათან მოიზარდა ესმას პაწია, აზრი აუკიაფდა თვალებში, და ეს აზრი ისეთივე წმინდა და ნათელი იყო, როგორც ნამის წვეთში აციაგებული მზის სხივი. ესმა ასე თვლიდა: თუ ეს ღიმილი მე მეკუთვნის, ეს უფრო მეტიცაა, ვიდრე ჩემი ღვაწლიო.
,,მე ვალში ვარ შენთან, - ჩაუჩურჩულებდა ხოლმე პატარას, - შენ უფრო მეტს მაძლევ, ვიდრე მე ვცდილობ შენთვის~. თანაც დღითი დღე უფრო და უფრო ლამაზდებოდა ეს პატარა ეშმაკუნა. პირდაპირ მთვარესავით ივსებოდა და მშვენდებოდა: ესმამ დაასკვნა (ამაში ერთი წამითაც არ ეპარებოდა ეჭვი), რომ მის პაწიაზე ლამაზი ბავშვი არსად მოიძებნებოდა მთელი დედამიწის ზურგზე. ძიძამაც, ქალბატონმა ანიკომ, ღიმილით დაუდასტურა, ნამდვილად ასეაო, როცა ესმამ თავისი აღმოჩენა გაუზიარა... ძალიან გაუმართლა ესმას ისეთ საეგებიო და საჭოჭმანო საქმეში, როგორიცაა ბავშვისთვის ძიძის შერჩევა. როგორც კი ქალბატონმა ანიკომ გადმოაბიჯა მისი ბინის ზღურბლს, ესმას სხვა ძიძა აღარ უძებნია, პირველი დანახვისთანავე მოეწონა და არც შემცდარა ვარაუდში: ეს იყო კოხტა აღნაგობის, ტანმომცრო ქალი, ფართო ხორბლისფერი სახით და გძრელკილოიანი თვალებით. განსაკუთრეით მისმა ღიმილმა მოხიბლა ესმა; ღიმილი თითქოს ჩქარობდა, თავად მას უსწრებდა წინ, უფრო ადრე გამოიჭრებოდა მისი სულის სიღრმიდან, სანამ სახის კუნთები გაამჟღავნებდნენ თავიანთ შეკუთშვა-გაფართოებით. ამ გულიანი, ფართო ღიმილით ხვდებოდა ანიკო ესმას ყოველ ახალ აღმოჩენას, რაც მის პაწიას შეეხებოდა, და მაშინვე ბანს დააწევდა ხოლმე. ესმასაც, იცოცხლე, აღმოჩენები აღარ ელეოდა. ერთ საღამოს, დაძინების წინ ზედიზედ სამჯერ გამოუცვალა ბავშვს სახვევები, მთელი გროვა სარეცხი დაუგროვდა, სულ ღიღინით დარეცხა ესმამ, თან სახვევების ყოველი გამოცვლისას ასე ემუსაიფებოდა პაწიას: - ისევ ჩაიფსი, დათვის ბელო, საძაგელო... აბა, ამოსკუპდი საწოლიდან, უი, თურმე მეტიც გიქნია... აბა, ახლა რისი ღირსი ხარ, თუ იცი? მგონი გასატყეპი ხარ არა? მაგრამ შენისთანა ბატის ჭუკს რა უნდა მოსთხოვო... თანაც... ოოო, ჩემო თვალისჩინო, ჩემო მზეო და მზისთვალო. ეს ხომ სულაც არაა რაიმე უსიამოვნო და შესაზიზღი... ჭუჭყიანი საფენები. ჭუჭყიანიო? არაფერიც, ჭუჭყიანი კი არა და... ეს ხომ იისა და ვარდის სურნელია, მისი შეზიზღება კი ვინ სთქვა... მე სულელს, ადრე რა ხშირად მიფიქრია, ნეტავ დედები როგორ რეცხავენ თავიანთი პაწიების ჭუჭყიან საფენებს, როგორ არ ეზიზღებათ-მეთქი. რას წარმოვიდგენდი მაშინ, თუ ჩემს პაწიას საფენებს სულ სხვა სურნელი ექნებოდა. ამათი რეცხვა როგორ მომბეზრდება, თუნდაც დილამდე ვრეცხო... ძალიან მიკვირს, ამდენ ხანს როგორ ვერ შევამჩნიე... ანიკო, ანიკო, ია-ვარდის სუნი ასდის ამ საფენებს, ჩემი პაწია ნამდვილი ანგელოზია...
ქალბატონი ანიკოც მაშინვე გამოეხმაურა თავისი ბარაქიანი ღიმილით: - ...ნამდვილად ასეა, ია-ვარდის სუნი ასდის შენი პაწიას საფენებს, ნამდვილი ანგელოზია შენი პაწია.
მალე პაწიამ ფეხიც აიდგა, სასაცილოდ მიბაჯბაჯებდა ესმასკენ, ისიც ხელგაწვდილი ელოდა: აბა, მოდი სულო, ერთი-ორი... ნუ გეშინია... ფეხი მაგრად დაადგი მიწაზე... იცი, რამდენ რამეს უძლებს ეს დალოცვილი მიწა? შენ გაგიძლებს, მიწას არ დაამძიმებ... აბა, ერთი კიდევ ვცადოთ...

არა უშავს, რა გატირებს სულელო? როცა დაეცემი, ტირილი არ უნდა მორთო. უნდა წამოხტე და გზა გააგრძელო, ასეა ჩვენი ცხოვრება მოწყობილი. აი ასე... ყოჩაღ. ახლა უკვე ქვიშაზე სიარულსაც შევძლებთ. ზღვის პირას გავისეირნოთ, ჩემო სიხარულო... სუფთა ჰაერი ჩავყლაპოთ. მერე კარგად დაგვეძინება, ძილში ოქროს სიზმრებს ვნახავთ. ქვიშაზე სიარული ცოტა უფრო ძნელია, არა უშავს, ამასაც მიეჩვევი. ჯერჯერობით დაისვენე, დაჯექი თბილ ქვიშაზე და ჭრელი კენჭებით ითამაშე. ნახე, ყველა შენ გიყურებს, ეს რა სასაცილო დათვის ბელიაო, ამბობენ. ყველას თვალი რჩება შენზე, ჩემო სიხარულო, აგერ ის ქალი გიყურებს, თვალს ვერ გაშორებს. მზეც შენ გიყურებს. მზესაც შენზე რჩება თვალი. დღეისთვის გვეყოფა, საყვარელო, საირნობა, არ დაგწვას მზის ბრიალა თვალმა. შენი ფეხით წამობაკუნდი, შენ ხომ უკვე დიდი ხარ, სიარული შეგიძლია. ხომ ხედავ, ორივე ხელი დაკავებული მაქვს, ფეხით წამობრძანდი-მეთქი. ჰო, კარგი, ნუ იტირებ. დაიღალე ალბათ, ოჰ, რა მძიმეა ეს ოხერი ჩანთა, შენც აგიკიდებ, როგორმე მივაღწევთ სახლამდე.
ესმამ ცალ ხელში გადაიტანა ორივე ჩანთა, ბავშვი აიტაცა, რამდენიმე ნაბიჯი გადაადგა და გაოცებული შეჩერდა:
- ეს რაა, ჩემო სიხარულო, შენ აგიყვანე თუ ჩიტის ბარტყი? სრულებითაც არ დამამძიმე. პირიქით, ეს ჩანთაც უფრო გამსუბუქდა, როცა შენ დამასკუპდი მკლავზე. რა დაუკვირვებელი ვარ, სულო. ამდენ ხანს როგორ ვერ შევამჩნიე ასეთი ცხადზე უცხადესი რამ. წონა თურმე სრულებითაც არ გქონია. თუმცა რა მიკვირს, შენ ხომ ანგელოზი ხარ, ნამდვილი ანგელოზი. როგორ შეიძლება ანგელოზი მძიმე იყო, შენ კი არ მამძიმებ, როცა ხელში გიყვან, პირიქით, კიდევ უფრო მამსუბუქებ. შენთან ერთად ცხრა მთას და ცხრა ზღვას გადავივლი, სიყვარულო, შენთან ერთად არასოდეს დავიღლები... ქალბატონო ანიკო, წონა სრულებით არ ჰქონია ჩემს პაწიას, უწონადო ყოფილა ნამდვილი ანგელოზივით.
ანიკოც თავისი ფართო, გულიანი ღიმილით უქნევდა თავს, რა თქმა უნდა, უწონადოა შენი სიყვარული... იგი არასოდეს დაგამძიმებს, თუნდაც მთისოდენა ტვირთი გეკიდოს ზურგზეო.
ზღვაში ბანაობასაც შეაჩვია ესმამ თავისი პაწია. პირველად პატარა, მწვანე ტაშტში ჩაუყარა მზის სხივებზე გახურებული კენჭები და ამგვარად შემთბარ წყალში აბანავა, მერე ნელ-ნელა თვით ზღვის პატარა ტალღაშიც გააგორა. ტალღები მაინცდამაინც არ სიამოვნებდა პატარას, ისე ხმამაღლა მორთავდა ჭყივილს; აბა, სწრაფად მოუსვი მკლავი და გათბები. - გულდინჯად არიგებდა ესმა. - სწრაფად, სწრაფად, ზღვის წყალსაც უნდა შეეჩვიო. მთელ ზღვას ხომ არ გაგითბობენ. აი, ასე, კიდევ უფრო სწრაფად. უნდა შეეჩვიო, უნდა გამაგრდე. ამოხვალ თუ არა ზღვიდან, მაშინვე გათბები მზის სხივებზე, ნახე, როგორ გიცინის მზე... ოქროს ბილიკს გიფენს ფეხქვეშ. თავისთან გეპატიჟება, შენთან თამაში უნდა. არა, მზეო, არა, შენთან ვერ გამოვუშვებ ჩემს პაწიას. შენ თვითონ მოდი მასთან. ორივემ ერთად ირბინეთ ამ ოქროსფერ ბილიკზე. ეს თქვენთვისაა, ორივესთვის. ჩემი სიყვარული არ ჩაიძირება ზღვაში, შენთან ერთად ირბენს ოქროსფერ ბილიკზე.
ყოველთვის ჭრელი ხალხი ირეოდა პლაჟზე. ესმა თითქოს ვერავის ვერ ამჩნევდა, იმდენად იყო შთანთქმული თავის პაწიასთან თამაშით და მუსაიფით. მხოლოდ ერთი ქალი ეჩხირებოდა თვალში უსიამოვნოდ. ზღვის პირას გაფენილ ჭრელ ფარდაგზე იწვა ხოლმე, იქ სადაც ზღვა და ხმელეთი ჰკოცნიდნენ ერთმანეთს (ესმაც ასე იქცეოდა, რაც შეიძლება ზღვასთან ახლოს ირჩევდა ადგილს, ნამიან ქვიშაზე ჩაიმუხლებდა, ტალღები ჟამიდანჟამს უწვდენდნენ წინწკლებს)... იმ ქალს ერთხელაც არ შემოუხედავს მისთვის ჯიქურ, მაგრამ მის შეუნელებელ ყურადღებას ყოველთვის აშკარად გრძნობდა ესმა. კარგად იცოდა, ვერაფერს გამოაპარებდა, მიუხედავად იმისა, რომ ჭრელფარდაგიანი ქალბატონი მეტისმეტად იყო გართული საკუთარი თავის მოვლით, ზრუნვით და სამსახურით. მზის სხივებისგან დამცავ კრემს ისე ისვამდა, თითქოს საკუთარ სხეულს ეფერებაო. გვერდით ედო ლურჯი ფერის ფლაკონი, დაზეთილი თითებით იღებდა კრემს, იზელდა და იზელდა გულდაგულ... რომ შესძლებოდა, ალბათ, ასევე ამოხაპავდა მთელ ზღვას და წაისვამდა თეძოებზე, ერთ გრამსაც არ დაუტოვებდა ესმას და მის სიყვარულს...
თვითონაც არიდებდა იმ ქალს თვალს, თუმცა ყოველთვის ფხიზლად კი იყო. თუ მისი პაწია სიხარული, თამაშობაში გართული, ცოტად თუ ბევრად მიუახლოვდებოდა ჭრელ ფარდაგს, ესმას მღელვარება იპყრობდა. მაშინვე შესძახებდა, ჩემთან მოდიო. ისიც, პაწია ანგელოზი, მაშინვე მისკენ გამორბოთა თავისი ფუნთუშა ფეხებით. ესმა ჩაისვამდა კალთაში, დღეისთვის გვეყოფაო, წაულაპარაკებდა და მასთან ერთად დამშვიდებით უჭვრეტდა ზღვას.
იმ საღამოს ზღვა რაღაც განსაკუთრებულად წყნარი იყო, მისი მოსარკული ზედაპირი სულ ოდნავ ხუჭუჭდებოდა ნაპირთან. ვარდისფრად აბრდღვიალებულ ცაზე ღრუბლის ერთი ფთილაც არ ჭაჭანებდა. მზე ენთო დიდი, ბრიალა თვალივით, დაუბრკოლებლად მიცურავდა ზღვასთან შესახვედრად. ესმა იჯდა მზით გამთბარ ქვიშაზე, იქ, სადაც ზღვა და ხმელეთი ჰკოცნიდნენ ერთმანეთს. კალთაში თავისი პატარა სიხარული ეჯდა, თითებით ფრთხილად ეალერსებოდა მის ღუნღულა თავს და თვალწინ გადაშლილი მშვენიერი სანახაობით ტკბებოდა.
მზის ბრიალა თვალი ნელ-ნელა მიუახლოვდა ზღვას, ცეცხლოვანი კიდით შეეხო და ოქროსფერი ბილიკი მოისროლა ლაჟვარდოვან, ოდნავ მერწევ ზედაპირზე. მისი დანახვისას ესმას ჩვეული ფიქრები აეშალა: ოქროსფერი ბილიკი, გზა ზღაპრული სამყაროსკენ, სინათლის სამყაროსკენ... გზა, რომელიც ყველასთვისაა, ყველას ერთნაირად ეკუთვნის... თანაც ჯერ არასოდეს მინახავს ასე მკვეთრად გამოხატული ეს ოქროვანი ბილიკიო, აღნიშნა ესმამ გულში. ისე მგონია, მართლა შეიძლება მასზე სიარული. ალბათ ასე იმიტომ ჩანს, ამინდი ძალზე წყნარი რომაა, მზის სხივებს წინ არაფერი ეღობება...
უეცრად ბავშვმა თავი გაინთავისუფლა ესმას ხელებისგან, წამოდგა და ზღვისკენ გადაადგა ნაბიჯი. ესმას წინააღმდეგობა არ გაუწევია. შეიძლება ერთხელ კიდევ იბანაოს, სანამ მზე არ ჩასულაო, იფიქრა... მაგრამ პაწია, როგორც ჩანს, არ აპირებდა ბანაობას. მან ორიოდე ნაბიჯი კიდევ გადაადგა და ესმას წინ შეჩერდა. ზღვის ხუჭუჭა ქაფი ლამის ეხებოდა მის ფეხებს. ესმას ანაზდად თვალები ისე გაუფართოვდნენ, თითქოს ქუთუთოების მიღმა აპირებდნენ გადმოცოცებას: ბავშვი ხომ მასა და მზეს შუა ჩადგა, წესით მზე უნდა მოეჩრდილა მისთვის. ასე სრულიადაც არ მომხდარა. პირიქით, ბავშვის სხეულის მიღმა ისევ დაინახა ესმამ მზე, დაინახა კიდევ უფრო ბრწყინვალე, უფრო ბრიალა და ცეცხლისფრად განფენილი, ვიდრე ოდესმე ენახა. თვით ოქროსფერი ბილიკიც დაუბრკოლებლად დაიანახა ესმამ, უჩვეულო ძალით. აბრდღვიალებულ, საოცრად დიდ მზეს უერთდებოდა ამ პატარას არსების მიღმა.
მზის სხივების სითბოსაც აშკარად გრძნობდა ესმა, გრძნობდა, როგორ ელამუნებოდნენ ბავშვის სხეულში გაცრილი სხივები... ზღაპრულად მოელვარე თბილი ათინათი მოეფინა მისგან.
ხმაამოუღებლად შეჰყურებდა ესმა თავის პატარა სიყვარულს და მზეს, ერთმანეთში ჩამდნარს. მას არაფერი არ გაკვირვებია, არც ეუცხოვა რაიმე, მხოლოდ და მხოლოდ მოიხიბლა ამ მართლაცდა ლამაზი, მიმზიდველი სანახაობით. ,,როგორ შეიძლება ჩემმა სიყვარულმა მზე მომიჩრდილოს, - საკვირველი სწორედ ის იქნებოდა, მზე რომ მოეჩრდილა ჩემთვის - წაიჩურჩულა გულზე მლოცველივით ხელდაჭდობილმა. - ,,შენ მზის სხივი ხარ, მისი ნაწილი. სხივი მზეს კი არ დაჩრდილავს, პირიქით, ბრწყინვალებას და სინათლეს შემატებს. შენ ამ ოქროვან ბილიკზეც შეძლებ სიარულს, სულაც არ გაგიძნელდება~.
მაგრამ მე შევძლებ?.. შენ ანგელოზი ხარ, უწონადო, ალბათ სწორედ შენ გაგიფინა მზემ ოქროვანი ბილიკი ფეხქვეშ, მე ვინღა ვარ, როგორ უნდა შევძლო შენს გვერდით მაგ ბილიკზე სიარული...
როცა ეს გაიფიქრა ესმამ, ბავშვმა თავი მოაბრუნა მისკენ და შემოხედა ნდობით სავსე, აციაგებული თვალებით... შემოხედა და აღარ მოაცილა მზერა, თითქოს რაღაცას ელოდაო მისგან.
ამ დროს ესმამ ვიღაც სხვა თვალის მზერაც იგრძნო. მიიხედა, ის ქალი დაინახა, ჭრელ ფარდაგზე მოკეცილი, დაჟინებით შემოჰყურებდა.
ესმა შეაკრთო ამ ჯიქურმა შემოხედვამ, როგორც ჩანს, ამ ქალმა ყველაფერი დაინახა; დაინახა საოცრად დიდი ბრიალა მზე, ესმას პატარა სიყვარულის სხეულში გაცრილი, მისგან მოგვრილი უჩვეულოდ ელვარე ათინათი, რომელიც მთელ სხეულზე მოეფინა ესმას და ასე საამოდ მოელამუნა. ყველაფერი კარგად დაინახა, არაფერი გამოპარვია...
და ესმამ ხელები გაიწოდა ბავშვისკენ, თავისკენ ხმამაღლა მოუხმო: - მოდი ჩემთან, ჩემო სიხარულო... უკვე გვიანია, ბანაობას სხვა დროსაც მოასწრებ.
ბავშვი გამგონედ მოტრიალდა, მივიდა მასთან და კალთაში ჩაუჯდა. სანამ მზე არ მიიმალა, გაუნძრევლად იჯდა ესმა, თითებით ეფერებოდა თავის პაწიას თავს. მერე ჩუმად გააპარა თვალი ,,იმ ქალისკენ~. ისიც ფეხმოუცვლელად იჯდა ზღვის პირას, იქ სადაც ზღვა და ხმელეთი ჰკოცნიდნენ ერთმანეთს, და ისეთი სახით გაჰყურებდა ზღვას, თითქოს სხვა არაფერი აინტერესებს ამქვეყნადო.
იმ საღამოს ჩვეულებრივზე დიდხანს შეყოვნდა ესმა ბავშვის საწოლთან; ფრთხილად დაჰყურებდა მის მშვიდ, მიძინებულ სახეს. ,,ხალხი სასწაულს სადღაც სულ სხვაგან, შორს დაეძებს, მე კი აქვე, გვერდით მყავს ჩემი სასწაული. განა ვინმეს თვალს უხილავს ოდესმე ამაზე მეტი საოცრება? პაწია ანგელოზს დაუტოვებია ანგელოზთა საკრებულო და ჩემდან დაუდევს ბინა. ოღონდ, სულ მუდამ შენ მყავდე გვერდით, ჩემო სიყვარულო. ცივ ნიავს არ მოგაკარებ, შენთვის ვიცოცხლებ მხოლოდ, ძალა მუდამ მექნება შენს სამსახურად, ისევ შენგან მონიჭებული ძალა~. უხმოდ იმეორებდა გულში საწოლის თავზე ხელებდაყრდნობილი ესმა.
მერე ასევე ჩაეძინა, მკლავებზე თავჩამოდებულს.
ესიზმრა, ვითომ ზღვის პირას დასეირნობდა თავის პატარა სიყვარულთან ერთად. მზე ჩასვლას ეპირებოდა, ოქროვანი ბილიკი იყო გაფენილი ზღვის მერწევ ზედაპირზე. ესმა ნათლად ხედავს მზის დიდ, ბრწყინვალე ბადროს მისი პაწიას სხეულის მიღმა... ზუსტად ისევე, როგორც ცხადში იხილა. სულ ერთიანად ბრიალებს პატარა სხეულში გავლილი მზე, ესმა იმ მზის სხივების სითბოსაც გრძნობს მთელ სხეულზე. ოღონდ ცხადისგან განსხვავებით, ნამიან ქვიშაზე როდი დგას ესმას პაწია სიყვარული. არა, იგი თვით იმ ოქროვან ბილიკზე შემდგარა, მზეს რომ გაუფენია ცის დასალიერამდე.
- ნუ, ჩემო სიყვარულო. - ეუბნება ესმა და მისკენ იწვდის ხელებს. - ნუ მიუახლოვდები მზეს. დაგინახავენ, წამართმევენ შენს თავს.
ესმას სულისდგმამ, პაწია სიყვარულმა, გაიგონა მისი ნათქვამი, მაგრამ მისკენ არ გამოქცეულა. ისევ ისე დგას იმ მერწევ, ოქროვან ბილიკზე, შეჰყურებს ესმას და უღიმის, უღიმის იმ მიმნდობი, მშვიდი ღიმილით, რითაც სულ თავიდანვე მოაჯადოვა იგი. ესმა იმასაც ამჩნევს, რომ მის პაწიას, ამ საოცარ ბავშვს, რაღაც უცნაურად შეცვლია სახე: ესმასთვის დღემდე უცნობი, მუქი ჩრდილები ჩაფენია თვალებში, რაც მის სახეს ნაღვლიან იერს აძლევს. ტკივილის აშკარა კვალი დაინახა ამ სახეზე ესმამ, მისთვის კარგად ნაცნობი, და საერთოდ ყველასთვის კარგად ნაცნობი და მახლობელი ტკივილის კვალი, ვისაც კი ოდესმე ფეხი დაუდგამს მიწაზე. თითქოს ბავშვსაც აღარ ჰგავს; ეს მუქი, ნაღვლიანი ჩრდილები ხანმოთეულ ადამიანს ამსგავსებს, რომელმაც გაიარა ადამიანური ცხოვრების, ტანჯვის და მწუხარების ყოველი ბილიკი, იტვირთა ყველაზე გაუსაძლისი ტკივილი, რაც კი შეიძლება იტვირთოს ძე-ხორციელმა. თითქოს უფრო გამაღლებულა კიდეც. მაგრამ, ყველაფრის მიუხედავად, იგი მაინც ესმას საყვარელი პაწიაა, მისთვის კარგად ნაცნობი სათუთი უმწეობაც განუყრელად თან ახლავს, და ესმაც ისევ და ისევ უხმობს თავისკენ: მოდი ჩემთან, ჩემო საყვარელო, თორემ წამართმევენ შენს თავს... ამაოდ იწვდის მისკენ ხელებს ესმა. ბავშვი არ იძვრის ადგილიდან, უხმოდ შეჰყურებს ესმა ტკივილნარევი, ნათელი ღიმილით.
მაშინ ესმამ თვითონვე შედგა ფეხი ოქროვან ბილიკზე, რათა მიახლოებოდა თავის სიყვარულს, დაემალა თავის კალთაში, უცხო თვალისგან მოეფარებინა. ხელებგაწვდიდი მიეშურებოდა მისკენ, სწრაფად ადგამდა ნაბიჯებს იმ მერწევ, ოქროვან გზაზე... მაგრამ უცნაური იყო, ერთი გოჯითაც ვერ მიუახლოვდა, მიუხედავად იმისა, რომ თითქოს თავიდანვე ძალიან ახლოს იყო მასთან მისი სიყვარული, სულ ახლოს... და თვით ესმაც დიდი მონდომებით და ძალისხმევით მიილტვოდა მისკენ...
კიდევ უფრო დაატანა თავს ძალა ესმამ, რათა ნაბიჯი უფრო აეჩქარებინა, ახლა იგი კი არ მიდიოდა, მირბოდა იმ ოქროვან ბილიკზე... უფრო სწორად, უდიდესი სურვილი ჰქონდა ამისი, მაგრამ ვერ შეძლო. პირიქით, რაც უფრო მეტი მოინდომა, მით უფრო დაუმძიმდა ნაბიჯი. უკვე სიარულსაც ვეღარ ახერხებდა, კიდურები სულ ერთიანად შეებოჭა, ტყვიასავით დაუმძიმდა მთელი სხეული, ოდნავადაც ვერ მიწევდა თავისი სიყვარულისკენ, რომელიც იმავე ადგილას იდგა იმ ოქროსფერ ბილიკზე, ასე ახლობელი და თან მიუწვდომელი. შეჰყურებდა ესმას უმწეო ბავშვის და ხანიერი მოხუცის ერთმანეთში ათქვეფილი, ნაღვლიანი მზერით... თან რა საოცარი ძალით ენთო მის სხეულში გავლილი მზე, სულ უფრო და უფრო მეტი სხივმოსილებით ენთებოდა, კოცონივით გიზგიზებდა, ესმა უკვე თვალსაც ვეღარ უსწორებდა მის ცეცხლოვან გიზგიზს... თან ახლოსაც ვერ ეკარებოდა, ვერა და ვერ მიუახლოვდა, თუმცა მეტისმეტი ძალისხმევისგან უკვე კრუნჩხვები უვლიდა ტყვიასავით დამძიმებულ სხეულში...
ბოლოს ერთი ძლიერად შეკრთა... და გამოეღვიძა.
ისევ ცეცხლოვანი მზე ბრიალებდა მის თვალებში, ღია ფანჯარაში შემოჭრილიყო მისი ნათელი. წამით ვერ გაერკვა, ისევ სიზმარი ეგონა თავი, - მოდი ჩემთან, ჩემო სიხარულო, - ხმამაღლა მოუხმო და მისკენ გაიწოდა ხელები.
როცა საბოლოოდ გამოერკვა და საწოლს დახედა, იქ ვეღარ დაინახა თავისი პაწია. თვალები მოიფშვნიტა ესმამ, ისევ ხომ არ მძინავსო, ისევ ცარიელი საწოლი დაინახა, ფაქიზად გასწორებული, საფენგადაფენილი, თითქოს არც არავინ წოლილიყო მასში...
ესმა ბორძიკით მივიდა ტელეფონთან, თითქოს ისევ მაჯლაჯუნა აწევსო და ყურმილი აიღო...
- ქალბატონო, ბავშვის გარეგნული ნიშნები აგვიწერეთ.
სახეზე ხელებაფარებული ესმა თავს უღონოდ იქნევდა აქეთ-იქით. დილიდანვე ისეთი გრძნობა გაუჩნდა, თითქოს რომელიღაცა მანქანის კბილანებში მოჰყვა, ნაწილ-ნაწილ რომ აგლეჯდნენ სხეულის ნაწილებს. ესმა სრულიად უღონო იყო, წინაღდგომოდა ამ მანქანას, შეეჩერებინა მისი კბილანების უაზრო ტრიალი. გარეგნული ნიშნები? რატომ ეკითხებით გარეგნულ ნიშნებზე, რა უნდა გითხრათ? როგორც უნდა აუწეროს მათ თავის პაწია სიყვარული, მისი ნათელი, მიმნდობი ღიმილი, ნამის წვეთში აციაგებული მზის სხივივით წმინდა. ბუმბულისებური სიმსუბუქე. მის პატარა სხეულში გაცრილი და განფენილი ბრწყინვალე მზე, ციურ მნათობზე ორჯერ უფრო დიდი სხივმოსილი...
- ქალბატონო, ჩვენ ამდენი დრო არა გვაქვს, საქმე...
ჰო, რა თქმა უნდა, საქმე... საქმე უპირველეს ყოვლისა... ახლავე...
შემდეგ უკანვე გააბრუნა ანიკო. კეთილ ქალს აშკარად შეებრალა იგი, ღმერთმა გაპოვნინოსო, თანაგრძნობით უთხრა ესმას, მეც თვალს დავიჭერ, მე ხომ კარგად ვიცნობ შენს პაწია სიყვარულს, იქნებ სადმე შევამჩნიოო. საერთოდ კი, ყველამ იმედი მისცა ესმას, ნუ გეშინია, არ დაიკარგებაო, მის მოსაძებნად ყველა ზომას მივიღებთო.
მიუხედავად ამისა, ესმა დამშვიდებიდან ახლაც ისევე შორს იყო, როგორც დილით, გაღვიძებისას: მოძებნიან? რა ვიცი, განა ადვილია დაკარგულის პოვნა...
ყველაზე მეტად ის აშფოთებდა, რომ, როგორღაც დარწმუნებული იყო, იქ არ ეძებენ, სადაც საჭიროაო. არა, იმათ სადღაც სხვაგან უჭირავთ თვალი, ჩემი პატარა სიყვარული კი სადღაც სხვაგანაა, სულ სხვაგან. ის კეთილი ქალი, ანიკო უფრო იპოვის, ვიდრე ესენი თავიანთი მანქანებით, გადამცემებით თუ ათასგვარი ტექნიკური ხარახურით. ანდა ისევ მე თვითონ, თვითონ...
თავის აღთქმულ ქვეყანას, ზღვას მიაშურა. იქაურობა ახლაც ხალხით იყო გაჭედილი. ყველაფერი ისევ ისეა, თითქოს არაფერი მომხდარა, არაფერი შეცვლილა. მხოლოდ ესმას გვერდით აღარ მობაკუნობს მისი პაწია სიხარული... ის ქალიც ისევ ისე გაწოლილა ჭრელ ფარდაგზე იქ, სადაც ზღვა და ხმელეთი ჰკოცნიან ერთმანეთს. ლურჯი ფერის ფლაკონიდან დაზეთილი თითებით იღებს კრემს და მზემოკიდებულ სხეულზე ისვამს, ისვამს ისე, თითქოს საკუთარ თავს ეფერებაო, რომ შეიძლებოდეს მთელ ზღვასაც ასევე ამოხაპავს და თეძოებზე წაისვამს, ისე რომ წვეთსაც არავის დაუტოვებს...
აი, დაამთავრა საკუთარი სხეულის ფერება, ჭრელ ფარდაგზე პირქვე გაწვა, სახით ზღვისკენ და ზურგი მზეს მიუფიცხა.
ესმა მივიდა, თვითონაც მის გვერდით დაწვა სახით ზღვისკენ, ლურჯ, მშვიდ ტალღებს სულ ახლოს გაჰქონდათ დგაფუნი. გრილი წვეთები ჟამიდანჟამს სახეზე ეფრქვეოდათ ორივეს.
- რატომ წამართვი სიხარული...
- მე მეუბნებით? - თავი გაოცებით მოატრიალა ქალმა.
ჰმ, მე მეუბნებიო, როგორ გაიკვირვა, აბა, ვის უნდა ვეუბნებოდე.
არაფერს დავიტოვებ, სულ შენი იყოს, რაც გამაჩნია. ოღონდ დამიბრუნე ჩემი საყვარელი პაწია, ჩემი შვილი...
- ხომ არ გაგიჟდი, ჩემთან რა უნდა შენს პაწიას, არც კი ვიცოდი, თუ შვილი გყავდა.
- იცოდი, იცოდი... შორიდან გვითვალთვალებდი, იმ დღესაც დაინახე, როცა მზეს მოეფარა ჩემი სიყვარული და მზე არ მომიჩრდილა, დაინახე მასში გაცრილი დიდი, ბრიალა მზე...
- ვთქვათ, დავინახე. მერე რა? ეს იმას ხომ არ ნიშნავს, თითქოს მის წართმევას ვაპირებდი...
- კი არ აპირებდი, წამართვი უკვე...
- რისთვის? რა მიზნით...
- შეგშურდა ჩემი...
- მე... შენი შემშურდა? რა გაქვს ჩემი შესაშური.
- სხივმფინარი იყო ჩემი პატარა სიყვარული, თვით მზეზე უფრო ბრწყინვალე და აღმატებული. მთელი ქვეყნის ყვავილები რომ დაკრიფო და ერთ კონად შეკრა, მისი სილამაზის მკრთალ აჩრდილად თუ გამოდგება...
- ყველა დედიკოს ასე ეჩვენება. - იქედნურად გაიღიმა ქალმა.
ესმამ ეს ნათქვამი გადაკრულ სიტყვად მიიღო, ქალს ეჭვით გახედა.
- დავუშვათ, ის ჩემი ღვიძლი შვილი არაა, მის გაჩენაზე სამშობიარო ტკივილები არ განმიცდია, მაგრამ ეს გრძნობა, რომლითაც მე იგი მიყვარს, ხომ ჩემშდი დაიბადა? სიყვარულის დაბადება კი ხორციელ მშობიარობაზე უფრო ადვილი ნუ გეგონება. მე ღვიძლ დედაზე ნაკლებად არ მეკუთვნის ჩემი პაწია. არ არსებობს ტკივილი ამ ცის ქვეშ, რომელზეც უარს ვიტყოდი, ოღონდ ისევ მობაკუნებდეს ჩემს გვერდით, ოღონდ ისევ შემომცინოს თავის მიმნდობი, ნათელი ღიმილით. როცა იღიმება, ასე მგონია, მთელი სამყარო მე მიცინის მაშინ. ჩემი სიცოცხლე, ჩემი სულისდგმა... ის ხომ ნამდვილი ანგელოზია, მის ჭუჭყიან საფენებს ია-ვარდის სურნელი ასდიოდა, სულაც არ მეზიზღებოდა მათი რეცხვა, პირიქით... ნეტარება იყო ჩემთვის მისი სამსახური, როცა ხელში ვიყვანდი, წონა სრულებითაც არ ჰქონდა, თითქოს ჩიტის ბარტყი დამაფრინდა მკლავზე...
- ნამდვილი გიჟია, ეს უბედური, - ჩაილაპარაკა ქალმა და ზიზღით მიაბრუნა თავი.
ესმა გველნაკბენივით შეკრთა. ისეთი გულისგამყინავი სიცივე და აბუჩად ამგდები სიძულვილი იგრძნობოდა ამ ნათქვამში. მიხვდა, ამ ქალს სულ არაფრად, ფრჩხილის ნაკვნეტადაც არ უღირდა არც თვითონ, არც მისი პაწია სიყვარული...
- უბედურიო? - წამოიძახა გააფრთხრებით. - თან გიჟადაც მთვლი, არა? მაგრამ შენ რომ ჩემზე უბედური ხარ, თუ ატყობ ამას? სულ ნამცეცა, უგულო არსება, რომელიც ამქვეყნად ვეღარაფერს ამჩნევს საკუთარი თეძოების გარდა... შენ ხომ მარტო სხეულით არ ხარ ბერწი. შენ სულითაც ბერწი ხარ. შენში არასოდეს დაიბადება ისეთი სიყვარული, რომელიც მზეს არ მოგიჩრდილავდა, პირიქით, მასზე მეტიც იქნებოდა სხივმოსილებით. შენ ვერც საკუთარ შვილს გააჩენ, ვერც სხვის შვილს შეიყვარებ. ბერწი სული ვერაფერს შობს, მხოლოდ შური და ბოღმა შეჭამს.
ამის გაგონებაზე ქალმა თავი მოაბრუნა. ესმამ დაინახა, რა დაუნდობელი გაბოროტებით აენთო თვალები, უფრო კი იმან შეაძრწუნა, რომ საკუთარი სახე დაინახა იმ თვალებში არეკლილი, და ეს სახეც ორი წვეთი წყალივით ჰგავდა თვით იმ ქალის სახეს, გამომეტყველებაც ერთნაირი ჰქონდათ, მასავით ბოღმით და მძულვარებით იყო დაღდასმული და დასახიჩრებული. შეშინებულმა ესმამ თვალები დახუჭა...
- ამბობ, შეგშურდაო... - შოლტივით გაისისინა ჰაერში ქალის ხმამ. - მაგრამ შენ... შენ არავისთვის არაფერი არ გშურს? არა? ერთი ამას დამიხედეთ, თავი ანგელოზად და წმინდანად რომ მოაქვს. განა შენ არაფერი გენანება სხვისთვის? ისიც კი ვერ აიტანე, შორიდან დამენახა შენი სიხარული, შორიდან მეყურებინა, როგორ ბრიალებდა მის სხეულში გაცრილი მზე. მაშინვე თვალს მოაფარე, დამალე ჩემგან. არადა, რა იცი, როგორ მჭირდებოდა მე თვითონ იმ ნათელის ხილვა, შენ ასე უხვად რომ ტკბებოდი. შენ მხოლოდ შენთვის გინდა მზის ნათელი, მისი ყოველი სხივი, გინდა სადმე მყუდრო ადგილას ჩაჰკეტო, რათა არავის თვალი არ მისწვდეს. ერთი მითხარი, ეს რითაა შურზე უკეთესი...
- მერე, მაგისთვის მსჯი ასე მწარედ? - თვალგაუხელელად წაიჩურჩულა ესმამ.
- ...რატომ არ მიჰყევი, როცა სინათლის ბილიკზე მიგიხმო? შეგეშინდა, ვინმეს არ დაენახა შენი სიხარული, მასში გაცრილი საოცრად სხივმფინარი მზე... შენ ვერასოდეს მიჰყვები მის ნაკვალევს, ვერასოდეს ივლი იმ სინათლის ბილიკზე, საცოდაობაა მშიშარა ადამიანის სიყვარული.
- გაჩუმდი, ნუღარაფერს მეტყვი... - შეეხვეწა ესმა და ხელები აიფარა ყურებზე. მაგრამ ხმა ისევ სისინებდა;
- ...შენ გინდა, მუდამ თვალებში შემოგციცინებდეს, მაგრამ ის ხომ თვალს მიეფარება ხოლმე ხანდახან. ასე ძალიან რატომ გეშინია სიბნელის... შენი სხეული ინარჩუნებს მზისგან მიღებულ სითბოს, სულს რაღა დაემართა... შენ იმ ბუხარს ჰგავხარ, რომელიც იმწუთშივე ცივდება, როგორც კი ცეცხლი ჩაქრება. მთელი სამყაროს მზეები რომ გაერთიანდნენ ერთ სხივის კონად, ისიც კი ურგებია შენთვის. ვერავინ გიშველის, ვერავინ...
- გაჩუმდები თუ არა!.. - წამოიყვირა ესმამ და ხელები წინ წაიწოდა. უნდოდა პირზე აეფარებინა ამ ქალისთვის ხელი, იქნებ როგორმე გაეჩუმებინა.
მხოლოდ გრილი ტალღა გადაევლო ხელებზე...
ესმამ თვალები გაახილა. მის გვერდით ლურჯი, ცარიელი ფლაკონი ეგდო, ზღვის ღელვა საგრძნობლად მომატებულიყო.
ცისკიდურს ვარდისფრად გაჰქონდა ღაჟღაჟი. მზის ბრიალა თვალი დაუბრკოლებლად მიისწრაფვოდა ზღვასთან შესახვედრად. ლაჟვარდოვან ზედაპირზე გაფენილი ოქროვანი ბილიკი ჩვეულებრივზე უფრო მეტად იბურცებოდა და ირწეოდა. ესმამ უკან დაიხია სანაპიროდან, გამოერიდა ზღვის მომძლავრებულ ტალღებს. ,,ამ ოქროვან ბილიკზე სიარული ამჟამად უფრო ძნელი იქნება, ვიდრე სიწყნარის დროს, - ფიქრობდა გულში. - ჰო, ადვილი სულაც არ იქნება, თუკი საერთოდ შეძლებს ვინმე~...

ერთი ცხოვრების ქრონიკა

Wed, 29 May 2019 12:47:17 +0000

ახალშობილს არ აღირსეს სულ პირველი საბუთი; გარდიგარდმო არ გადაუჭირეს მუშამბისპატარა ნაჭერი, რომელზეც მისი მშობლების გვარები იქნებოდა აღნიშნული. ექთან ქალს სწორედ იმ დროს დაურეკეს ტელეფონზე, როდესაც ეს მოვალეობა უნდა აღესრულებინა. იმანაც იქვე, სარეცხის ფუთებთან დადო მუთაქასავით გამოკრული ახალშობილი. დაახლოებით თხუთმეტი წუთი იქაქანა ხელში ყურმილჩაბღუჯულმა, პამიდორის დამწნილების სამი სხვადასხვა ვარიანტი უკარნახა ვიღაცას და ამასობაში სრულებით გადაავიწყდა სარეცხის ფუთებთან მიგდებული პაწია. თურმე ორი დღე გაუტარებია იქ, რაღაც სასწაულით გადარჩა დახრჩობას. მერე დიდი წვალებით დაადგინეს, ვის ეკუთვნოდა უსაბუთოდ დარჩენილი ბავშვი. გამორიცხვის წესი მოიშველიეს ამისათვის. დედას კი, ცრემლების ფრქვევით რომ მოიკითხა, ,,სად არის ჩემი პატარა ალეკო...~ სულ სხვა მიზეზებს ეუბნებოდნენ.
- რას გაჩუმებულხარ, შე უბედურო! - როცა იპოვნა, ასე მიაყვირა მაშინ პატარა ალეკოს ექთანმა ქალმა, - ამოიღე ხმა, იტირე, გაგვაგებინე, ცოცხალი ხარ თუ მკვდარი.
ეს იყო პირველი ფათერაკი, რაც სანდროს (იგივე ალეკო ანუ ალექსანდრე) შეემთხვა ამქვეყნად მოვლინების დღიდან. მიუხედავად იმისა, რომ ეს არც თუ უხიფათო ფათერაკი მისი ცნობიერების მიღმა იდგა და მხოლოდ გადმოცემით უწყოდა, მაინც ისეთი გაცხარებით, ისეთი მონდომებით და დაწვრილებით გაიხსენებდა ხოლმე, თითქოს ყველაფერი საკუთარი თვალით უნახავსო. აღწერდა მზის სხივს, რომელიც ირიბად იჭრებოდა ორმაგმინებიან სარკმელში და სამედიცინო ინსტრუმენტებს დამაბრმავებლად აბრჭყვიალებდა... აღწერდა მაღალჭერიან თეთრ პალატას, რომლის ფონზეც თეთრხალათიანი ექიმები მიმოდიოდნენ. თვით იმ ექთანი ქალის გარეგნობასაც უდიდესი სიზუსტით გადმოსცემდა: შუბლზე მოწითალო ხალი ჰქონდაო, ხალზე ჟღალი ფერის ბეწვი...
ამ სიცხარეს და მონდომებას, ეჭვი არაა, თავისი მიზეზი და საფუძველი ჰქონდა, რასაც თავის დროზე მივაკვლევთ, ჯერჯერობით კი სანდრო-ალეკოს დანარჩენ, მომდევნო ფათერაკებს მივყვეთ.
ყოველი ახალშობილი, ეს ხომ სუფთა, ჯერად დაუწერელი ქაღალდის ფურცელია... თეთრი და ქათქათა, როგორც ახლადმოსული თოვლი, როგორც ალუბლის ყვავილი ახლადგაფურჩქვნილი, როგორც ნისლი ცის კაბადონზე... შემდგომში ცხოვრება თანდათან აღბეჭდავს მასზე ათასნაირ იდუმალ ნიშნებს და იეროგლიფებს, დაახლოებით ისე, კანცელარიის მოხელე რომ აღნიშნავს ხოლმე, ,,...ამა და ამ დავთარში, ამა და ამ გვერდზე შავით თეთრზე სწერია, რომ...~
ამ შავ-თეთრ ბილიკზე ყველას ათასნაირი ხიფათი და ფათერაკი უდარაჯებს. ცხადია, ვერც სანდრო-ალეკო ასცდებოდა ამ ხვედრს... აკი დაბადებიდანვე ჰგავდა კიდეც სათავგადასავლო ლიტერატურის პერსონაჟს... ოღონდ სანდრო-ალეკოს ფათერაკები, იმ პირველისა არ იყოს, ყოველთვის ოფიციალურ ქაღალდებთან ანუ საბუთებთან იყო დაკავშირებული. ანუ, მისივე სიტყვებით რომ ვთქვათ, ,,ქაღალდის ჭინკა~ ყოველთვის კრიჭაში ედგა და გასაქანს არ აძლევდა... ასე მონათლა თავმოძულებულმა სანდრომ ყველა ოფიციალური საბუთი ერთად აღებული. ამ ,,ჭინკაზე~ ლაპარაკით და ჩივილით არასდროს არ იღლებოდა სანდრო-ალეკო. ისე, როგორც ავადმყოფს დაუსრულებლად შეუძლია ილაპარაკოს თავის სატკივარზე, ოღონდ კი ყური უგდოს ვინმემ: ,,ჭინკაა, აბა რა? ზომით ასეთი პატარა და ამდენის შემძლე... თუ მოახერხებ მასთან დაძმაკაცებას, ყოვლისშემძლედ გაგხდის, თუ გინდა, მთელი სამყაროს საუნჯეს ჩაგიგდებს ხელში. თუ არადა, მტრისას...~
ისიც უნდა ითქვას, ბავშვობის ნათელ ხანაში იმდენი ვერაფერი დააკლო იმ ,,ჭინკამ~, თუმცა ნიშანი თავისი უეჭველი არსებობის შესახებ უკვე იქედანვე მისცა. ნიშნების ფურცელი სახლში არასოდეს მიმიტანია, სულ მეკარგებოდაო, გაიხსენა ერთხელ სანდრო-ალეკომ. ღამდენჯერმე მისი გვარიც გამქრალა სიიდან ფრიად გამოუცნობ ვითარებაში. ერთხელ კიდევ, როცა ქების სიგელით დააჯილდოვეს კარგი სწავლისა და სანიმუშო ყოფაქევისათვის, მასზე დიდმა და ღონიერმა ბიჭმა ჩანთა წყალში გადაუგდო. ქების სიგელიც და წიგნებიც გადასაყრელი გახდა.
სამაგიეროდ, მერე გაუმწარა სიცოცხლე. რაც ბავშვობაში დააკლო, მოწიფულობაში აუნაზღაურა ერთი ასად. ვერსად ფეხი ვერ მოიკიდა, ვერც ერთ საქმეს ბოლო ვერ მიადევნა. თითქოს მართლა ჭინკა უდგას კვალშიო, შეეხებოდა თუ არა მისი ხელი საბუთებს, მაშინვე რაღაც უცნაური უნდა დამართოდათ. ან უკვალოდ იკარგებოდნენ და მერე, რამდენიც არ უნდა ეძებნა, მათი ასავალ-დასავალიც აღარ ჩანდა, ან ისე გადასხვაფერდებოდნენ, ისე იცვლიდნენ იერს, რომ სულერთია, მაინც აღარაფერში იყვნენ გამოსადეგნი. ხელფასი სრულად არასოდეს არ ამიღიაო, ჩიოდა სანდრო-ალეკო და სახე სიმწრით ეღმიჭებოდა ამის გახსენებისას. _ ან საერთოდ იკარგებოდა ჩემი გვარი უწყისიდან, ან სადმე სხვაგან მოხვდებოდა... იქ, სადაც წესით არ უნდა ყოფილიყო. ამის გარკვევას ორი კვირა მაინც ვუნდებოდი. ამასობაში ახალი ხელფასის დრო მოდიოდა და ვიყავი ასეთ ჭაპანწყვეტაში. წამახალისებელი პრემია ანდა მეცამეტე ხელფასი?.. რას ბრძანებთ, მაგაზე არც კი მიოცნებია. ვერც სამუშაო სტაჟს მოვუყარე თავი. ხან რადიატორის მილი გასკდებოდა და მაინცდამაინც ჩემს პირად საქმეს აქცევდა ფაფად, ხან კიდევ ხანძარი გაჩნდებოდა და პირველ რიგში ჩემს საბუთებს უნდა წაკიდებოდა ცეცხლი.
ბოლოს, იმ ზომამდე მისულა სანდრო-ალეკო, ისე დამფრთხალა მთელი სიცოცხლე იმ ჭინკასთან უთანასწორო ბრძოლაში, იმ თაგვისა არ იყოს, კატა რომ ეჩვენება ყველაზე საშიშ ცხოველად, იმასაც ასე ეგონა, საბუთებზე საშიში მტერი მე აღარ მყავსო. საკმარისი იყო, ერთი მოეკრა თვალი შტამპებით აჭრელებული ბეჭდიანი ქაღალდის ფურცლისათვის, რომ კუჭში გაურკვეველი წვა ეგრძნო, პირი სამი დღის მწყურვალივით გაშრობოდა და გულიც ვერ ჰქონდა კარგად. ანკეტის შევსების დროს თვალები უბნელდებოდა და არაფერს თავის ადგილას არ სწერდა. ბინის ქირის გადახდაც ამის გამო შეჯავრდა... თვითონ ფულის გადახდის პროცესი, რაც თავისთავად არასოდეს არაა ნეტარი განცდა, სახსენებელიც არ იყო ქვითრის შევსებით გამოწვეულ უარყოფით ემოციებთან შედარებით. ჟურნალ-გაზეთების გამოწერაზე ხომ ერთხელ და სამუდამოდ აიღო ხელი, ერთიც არ მიუღია თავის სიცოცხლეში.
გამუდმებით საბუთებზე ფიქრით თავგამოტენილს, ირგვლივ მყოფი ადამიანებიც უკვე საბუთებს აგონებდნენ უნებურად... ნოტარიუსის მიერ დამოწმებულ, ნაღდ, საიმედო საბუთებს. ზომა და წონა თითოეულს სხვადასხვა ჰქონდა, მაგრამ შტამპი და ბეჭედი ყველას ერთნაირი ესვა. ამით გვერდით სანდრო-ალეკოს საკუთარი თავი აწ ვადაგასულ, ძალადაკარგულ და ყოვლად უსარგებლო საბუთად წარმოუდგებოდა... ვერ იყო მაინცდამაინც საამური განცდა, ამიტომაც დასცდენია სვეგამწარებულს ხის დანახვისას: ,,უჯობდა სულაც არ ამოსულიყო მიწიდან, თუ მისი მერქნისგან იმ შტამპიან ქაღალდებს დაამზადებდნენო~. ასეთი მწარე სიტყვებით ამკობდა ყოველთვის თვალმახარა, მწვანედ მოშრიალე ხეს, იმის ნაცვლად რომ მათი ცქერით დამტკბარიყო და გული გაეხარებინა. სხვა დროს ცოტათი სხვანაირადაც გამოუთქვამს იგივე აზრი: ,,ამ მცენარეს რომ ცოდნოდა, რომ მისი მერქნისგან შტამპიან ქაღალდებს დაამზადებდნენ, თვითონვე არ ამოვიდოდა მიწიდანაო~.
მეტისმეტად მკაცრად სჯიდა სანდრო-ალეკო. გასაკვირი არ იქნება, ვინმე რომ შეედავოს, უცნაურ აკვიატებად ჩაეთვალოს შტამპიანი ქაღალდების ეს ყბადაღებული შიში და სიძულვილი... აუხსნას და გააგებინოს, რომ არავითარი ,,ქაღალდის ჭინკაც არ არსებობს და ცხადია, არც შეიძლებოდა ჩასაფრებოდა. პირიქით, ეს თვითონ სანდრო-ალეკოს სძულს ყოველგვარი ჯურის ოფიციალური ქაღალდი ცივილიზებული ადამიანისთვის შეუფერხებელი, ავადმყოფური სიძულვილით, ამიტომაა, რომ მისი ხელის შეხებისთანავე მტვრად იქცევა ყოველგვარი საქმიანი ქაღალდი, რა ფასი და წონაც არ უნდა გააჩნდეს. საბუთები არ უნდა შეიძულო, მით უმეტეს, ჩვენს დროში... საბუთები უნდა გიყვარდეს, პატივს სცემდე და აფასებდე. მაშინ ისინიც შეგიყვარებენ, ყოველთვის მხარში ამოგიდგებიან, შენი გულისთვის შეუძლებელს შეძლებენ. თუ საჭიროა, შავს თეთრად მოაჩვენებენ ყველას და თეთრს შავად...
ოღონდ წამოსცდენოდა ვინმეს ასეთი ბრალდება! მაშინვე ერთიანად აინთებოდა სანდრო-ალეკო და ეშხში შესული მსახიობივით, დაწვრილებით მოყვებოდა იმ პირველ ფათერაკს, ქვეყნად ახალმოვლინებულს რომ შეემთხვა. მაშინ ხომ წარმოდგენაც არ ჰქონდა საბუთების არსებობის შესახებ, სიძულვილზე ხომ ლაპარაკიც ზედმეტია. განა მართლა მაშინვე არ ჩაუდგა კვალში ,,ქაღალდის ჭინკა~? ის პირველი საბუთიც არ აღირსა, მუშამბის პატარა ნაჭერი.
ამით იყო გამოწვეული ის სიცხარე და გულმოდგინება, რითაც იმ პირველ ფათერაკს იხსენებდა სანდრო-ალეკო. ამისთანა არგუმენტს, ისიც ასეთი ფერადოვნებით გადმოცემულს, ძნელია რაიმე დაუპირისპირო... ლამის ირწმუნო, თითქოს მართლა ჩასაფრებია ბედშავ სანდრო-ალეკოს ,,ქალაღდის ჭინკა~... თანაც ისე უსაშველოდ, რომ მისგან თავის დაღწევის ყოველი ცდა ამაოა. რა გზასაც არ უნდა დაადგეს, ყველგან ეს ,,ჭინკა~ ხვდება. ყველგან რაღაც უნდა უხიმანდროს, ნაცარტუტად აქციოს ყველა მისი იმედი და ოცნება... ვერც ოჯახს მოეკიდა, მისი გადამკიდე. სიყვარულისათვის დიაღაც რომ უთქვამდა გული, მაგრამ აბა, რომელი გასათხოვარი ქალი დაუჯერებს საქმროს, თუ ეს უკანასკნელი ეტყვის, პასპორტი დამეკარგა, გენაცვალე, და ხელს ვერ მოვაწერთო... დარჩა მთელი ცხოვრება ეულად თავის პატარა ბინაში. ნელ-ნელა ჭაღარაც შეეპარა და ის უცნაური შიში შტამპიანი ქაღალდების მიმართ არა თუ გაუქრა, პირიქით, უფრო გაუძლიერდა ასაკის მიმატების კვალობაზე. თუ შემთხვევით მოხვდებოდა საკანცელარიო ოთახში (ვთქვათ, თუ წყალი ჩამოვიდოდა ჭერიდან და სანდრო-ალეკოს მის შესაკეთებლად დაუძახებდნენ), ცდილობდა, რაც შეიძლება შორიდან შემოევლო საბუთებით დაზვინულ მაგიდებისთვის. თუ ამის საშუალება არ იყო, ფეხაკრეფით ჩაუვლიდა გვერდს.
მერე ბინაც ცხვირწინ ააცალა ,,ქაღალდის ჭინკამ~. ეს სასეირო ამბავი მართლაც ღირს საამბობლად... სანდრო-ალეკოს მეზობლად ცხვირების ოჯახი ცხოვრობდა. გუნებაში ასე ეძახდა მათ სანდრო-ალეკო. ყველას, დიდიან-პატარიანად, რაღაც უზომოდ ბარაქიანი, გრძელი ცხვირი ამშვენებდა. მნახველს შეიძლებოდა ეფიქრა, თითქოს ცხვირს მათთვის სუნთქვის გარდა რაღაც სხვა, დამატებითი ფუნქცია ჰქონდა დაკისრებული. ცხვირები ჯერ საერთოდ არც კი ცნობდნენ სანდრო-ალეკოს არსებობას, მასთან შეხვედრისას ცხვირს ქედმაღლურად აიშვერდნენ სადღაც მაღლა. მაგრამ ბოლო დროს რაღაც არაჩვეულებრივად დაუტკბნენ. განსაკუთრებით ცხვირა დიასახლისი იხევდა ისედაც მოხეულ პირს დაშაქრული ღიმილით, ცოდვა ხარ, მარტოხელა კაციო. ხან ცხელ სადილს შემოუტანდა, ხან რაიმე ნუგბარს. ხშირად თავისთან მიიპატიჟებდნენ ხოლმე ცხვირები, სულში იძვრენდნენ, ანებივრებდნენ სულით და გულით მადლობელი იყო სანდრო-ალეკო. ეს რა ხალხი მყავს მეზობლად, თავს ბედნიერად გრძნობდა.
ერთხელ, გაშლილ სუფრასთან ჭუკჭუკისას ცვირამ შეაპარა:
- ბიჭს ვაქორწინებ, ბინაში კი ჩვენც ძლივს ვეტევით. დროებით დაგვითმე შენი ოთახი. ერთ წელიწადში ახალ ბინას მივიღებთ და ისევ დავცლით...
სანდრო-ალეკოს გაუხარდა, ამდენი პატივისცემის სანაცვლოდ რაიმეს გაკეთება რომ შეეძლო.
- ადვილი სამსახურია, ცოტა ხნით საკუჭნაოში ვიცხოვრებ. - თქვა სახეგაბადრულმა.
- მაგრამ... - აქ ცხვირამ ხმა უფრო დაიტკბო, თვალებიც სულ ჩაუშაქრდა, - ხომ იცი, ათასი, ჭორიკანა და ენაგრძელი დადის, ვინმემ არ იჩივლოს, ჩაუწერლად ცხოვრობენო... დროებით ჩაწერე. შენი თანხმობაა საჭირო...
ამ სიტყვებით რაღაც საბუთი შეაჩეჩა... სანდრომ მაშინვე მოაწერა ხელი მითითებულ გრაფაზე და... როგორც არ უნდა აერიდებინა თვალი მისთვის საძულველი შტამპიანი ქაღალდისთვის, მაინც ნათლად ამოიკითხა სიტყვა ,,დროებით~. ცხვირამ საბუთი სასწრაფოდ იკრა ჯიბეში. და ორივე ლოყა დაუკოცნა თავის უძვირფასეს მეზობელს.
- ბედნიერად იცხოვრონ ახალგაზრდებმა! - თქვა გულაჩუყებულმა სანდრომ.
მეორე დღესვე გადაბარგდა საკუჭნაოში, ოთახი თავის ავეჯიანად ცხვირებს დაუთმო.
გავიდა დაპირებული ერთი წელი... მეორე... მესამე. ცხვირებმა ახალი ბინა ვერა და ვერ მიიღეს. მაინცდამაინც არ უკვირდა ეს ამბავი სანდროს. კარგად იცოდა, თუ რა სახათაბალო საქმეა ახალი ბინის მიღება, მაგრამ სანამდე უნდა ეცხოვრა საკუჭნაოში... და ერთხელ შემთხვევით ყური მოჰკრა, მეზობლები ლაპარაკობდნენ ცხვირების შესახებ, თვითონ აქ იკუჭნებიან, ახალი ბინა კი გაქირავებული აქვთო. გაუკვირდა სანდროს და იმავე საღამოს ასე უთხრა ცხვირა დიასახლისს:
- ახალი ბინა მიგიღიათ, დროა დამიცალოთ ჩემი ოთახი.
ძლივს მოასწრო ბოლო სიტყვის წარმოთქმა, ისეთი ყურისწამღები ჭყვირილი მორთო ცხვირა დიასახლისმა, ნასუქმა ღორმა რომ იცის, როცა დანას გაუყრიან კისერში. ამ ჭყვირილში სიტყვა ,,საბუთი~ გამოირჩეოდა, თან გაოგნებულ სანდროს რაღაც ქაღალდს უფრიალებდა ცხვირწინ. იცნო სანდრომ ის ქაღალდი, ეს იყო მისივე ხელმოწერილი შტამპიანი ქაღალდი, სადაც ადრე სიტყვა ,,დროებითი~ ეწერა, ახლა მის ადგილას სულ სხვა სიტყვა - ,,მუდმივად~ იკითხებოდა.
- ...ამდენი წელიწადია სამადლოდ გინახავთ, თურმე რა ღირსი ყოფილხარ... ახლა აქედანაც მიგაბრძანებთ! - ჭყვიროდა ცხვირა დიასახლისი მისი ცხვირა თანამეცხედრე ოთახიდან იჭვრიტებოდა.
იგრძნო სანდრომ, რაღაც ვერ უნდა იყოს საქმე კარგადო. ერთი პირობა იფიქრა, მოდი, ვუჩივლებ ამ უნამუსოებსო, მაგრამ როცა ჩაუფიქრდა, რამდენი შტამპიანი ქაღალდი დასჭირდებოდა ამ საქმეს... ქაღალდები, რომლებიც ასე უცნაურად იცვლიდნენ შინაარსს. იქ, სასამართლოში, ვინ იცის, როგორ შეიცვლიდნენ სახეს საბუთები. იქნებ ისეთი დანაშაული მიაწერონ, რომ... არა, უიმედო საქმეა. უსაბუთებოდ, შტამპიანი ქაღალდების გარეშე რომ შეიძლებოდეს სადმე ჩივილი, მაშინ კიდევ ექნებოდა რაიმე იმედი.
უბრძოლველად დასტოვა ბრძოლის ველი. იქნებ არ მოქცეულიყო ასე, იმის შიშით მაინც, უხერხემლობა არ დამწამონო, მიწის ერთი პატარა ნაკვეთი რომ არ გახსენებოდა. ოდესღაც, ბავშვობაში დააბიჯებდა იმ ნაკვეთზე სანდრო-ალეკო, როდესაც ბებიას ესტუმრებოდა ხოლმე ზაფხულობით. რაც არ უნდა იყოს, იმ მიწაზე მის წინაპრებს უცხოვრიათ. იქნებ მისცენ მასზე ფეხის დაბიჯების უფლება.
ამ ფიქრებმა სანდროს შვება მოჰგვარეს, კიდევ კარგი, ეს დალოცვილი მიწაც ქაღალდის არ არისო. საკარმიდამო ნაკვეთი ნაღდად ყველაფერს აჯობებს, ადრე რატომ ვერ მოისაზრა... - ეეჰ, მართლა კარგი ვინმე ხარ. - უსაყვედურა თავის თავს. - მანამდე არ გაგახსენდა შენი გამზრდელი მიწა, სანამ სულთამხუთავივით კისერში არ ჩაგავლო ბრჭყალები ,,ქაღალდის ჭინკამ~. სამაგიეროდ, ახლა ეცდება როგორმე აანაზღაუროს უაზროდ გაფლანგული დრო. ხეხილს ჩაყრის, ბოსტნეულს მოიყვანს... მახსოვს, პატარა სახლი გვედგა, ალბათ, კარგად შელანძღული იქნება... კი მაგრამ, სადღაა... წესით აქ უნდა იყოს...
ეს ბოლო ფრაზა სანდრომ იქ წარმოთქვა, სადაც წესით მისი სამემკვიდრეო ნაკვეთი და პატარა სახლი უნდა ყოფილიყო. ახლა არაფერი ამის მსგავსი არ ჩანდა, რკინაბეტონის ღობეები მჭიდროდ ესაზღვრებოდნენ ერთმანეთს.
იქნებ მხარი ექცა?
უფრო შორს გადაინაცვლა, მთელი უბანი მოიარა... ისევ აქ უნდა იყოს და არ არის, სადღაც გამქრალა.
ჰკითხა უახლოეს მეზობლებს, აქ ადამიძეების ოჯახი არ ცხოვრობდაო? ,,რას ბრძანებთ, რომელი ადამიძე, მაგისთანა გვარი პირველად გვესმის~. - მიიღო პასუხად.
მერე ერთმა, უფრო მოშორებით მცხოვრებმა მეზობელმა იხელთა დრო და აუხსნა, რაშიც იყო საქმე. ჯერ გზა გაუყვანიათ და ნახევარი ეზო იმას წაუღია. რაც დარჩა, სამმა უახლოესმა მეზობელმა გაინაწილა. მაგრამ სანდროს შეუძლია ნაკვეთის დაბრუნება, თუ მიაკითხავს, სადაც ჯერ არს... იქ ინახება საბუთები, სადაც შავით თეთრზე სწერია, რომ ეს ნაკვეთი ადამიძეების ოჯახს ეკუთვნოდა ოდითგანვე.
სიტყვა ,,საბუთებმა~ საგანგაშო გონგივით დაჰკრა, მაგრამ სხვა გამოსავალიც რომ არ არსებობდა... სადმე ხომ უნდა დაებიჯებინა ფეხი. და სანდრომაც იწყო ხეტიალი კანცელარიიდან კანცელარიამდე, არქივიდან არქივამდე. ახდა ის, რისიც ასე ეშინოდა. არსად არ აღმოჩნდა მისთვის საჭირო დავთარი. სადაც არ მიაკითხა, ყველგან ერთი და იგივე პასუხი ესმოდა: ,,ჩვენთან არ არის, ალბათ იქ გადააგზავნეს...~ იქ მივიდოდა, ისევ აქეთ აგზავნიდნენ. ერთგან ასეთი რამეც კი უთხრეს: ,,აქ ქალბატონი დომნა მუშაობდა, ერთი თვე იქნება, რაც გათხოვდა, სხვა ქალაქში გადავიდა და შენი საბუთებიც ალბათ თან წაიღოო. გაკვირდა სანდრო, ჩემი საბუთები მზითევში რად უნდა წაეღო ქალბატონ დომნასო. არ ჰქონდა მაინდამაინც იმედი, დიდი შეჭირვების გამო მაინც მიაკითხა ქალბატონ დომნას. აქაც ამაოდ ჩაუარა ჭაპანწყვეტამ. არ აღმოჩნდა ქალბატონ დომნასთან მისი საბუთები.
ამ დაუსრულებელ ხეტიალში მიაღწია ყველაზე უფრო უდიდეს არქივამდე, სადაც ყოველგვარი საბუთი ინახებოდა, რაც კი ადამის მოდგმას გაუჭაჭანებია დედამიწის ზურგზე. აქ, უზარმაზარ დარბაზში, შტამპიანი ქაღალდების ნამდვილი მთები იყო აღმართული. ამ მთებს დარაჯობდა ქურუმის ანაფორასავით განიერ ხალათში გამოწყობილი არქივარიუსი. ძნელი წარმოსადგენი იყო, რომ ეს ჩაყვითლებული დავთრები ოდესმე თეთრად ქათქათებდნენ. ყოველგვარი საბუთი ორი მკვეთრად განსხვავებული ფერისგან, უმეტეს შემთხვევაში, თეთრისა და შავისგან შედგება. ორი უკიდურესობა დიდხანს ვერ ძლებს ერთად. განუწყვეტლივ ისწრაფვიან, რათა ერთმანეთში აითქვიფონ. დროის გასვლის კვალობაზე შავი ფერი სულ უფრო მკრთალდება, იცრიცება, თეთრი პირიქით, მუქდება. ასე გაგძელდება მანამდე, ვიდრე ყველა ეს შავ-თეთრი დავთარი გაურკვეველი თალხი ფერის გროვად არ გადაიქცევა საბოლოოდ.
ეს თალხი, გაურკვეველი ფერი ედო ირგვლივ ყველაფერს, მაღალ ჭერს, კედლებს. ასეთივე ფერის შუქი იღვრებოდა მქრქალმინებიანი სარკმლიდან და დავთრების მთების ირგვლივ მტვერივით თანაბრად ნაწილდებოდა. თალხი ფერი ედო ქურუმსაც და მის ფართო ხალათსაც, შუბლსაც თალხი ფერის ხალი უმშვენებდა, უფერული ბეწვით. მთელ დარბაზში გამეფებულ სპეციფიკურ სუნსაც თითქოს იგივე ფერი ედო... ამ სუნისგან კინაღამ წაიქცა სანდრო, მაგრამ უდიდესი ძალდატანებით შეძლო თავის შემაგრება. ოღონდ ხმამ უღალატა, ძლივს წაილუღლუღა საკუთარი გვარი და სახელი.
- ადამიძე, - მკრთალსახიანი ქურუმი დაფიქრდა, შუბლი მოისრისა - დიახ, ასეთი გვარიც არსებობს, აი, იქ მოძებნე, ასომთავრულ ,,ა~-სთან. - სადღაც მაღლა მიუთითა, მთის მწვერვალისკენ. - ადამ და ევას დროიდან აღარავის მოუკითხავს, ამიტომ სულ მაღლა დავდეთ.
იქნებ სადმე სხვაგან, მზის გულზე ან სულაც ლამპის შუქზე შეემჩნია მკრთალსახიან ქურუმს, რა ფერი დაედო სანდროს მის სიტყვებზე, მაგრამ აქ, თალხი ფერის მეუფებაში, შეუძლებელი იყო ამის შემჩნევა.
მაღლა, მთის მწვერვალისკენ!
ერთი-ორჯერ ღრმად ჩაისუნთქა სანდრომ, ათიოდე ნაბიჯი ადგილზე გადაადგა სპორტსმენივით, ხელი ჩაავლო ვიწრო კიბეს და შეუდგა გზას მთის მწვერვალისკენ... რა იყო მისთვის ეს გზა! ეს იყო ერთი იმ უსახელო გმირობათაგანი, რომელთაც არასოდეს არ გაანათებს იუპიტერების შუქი და არცერთი პოეტის კალამი არ დაშვრება მისთვის ხოტბის შესასხმელად. მიაბიჯებდა და ყოველ წამს ეჩვენებოდა, აგერ-აგერ მართლა ჭინკის მსგავსი საშინება გამოღოღოდება ამ წყეული დავთრებიდანო. ან კიბეს გამომაცლის ფეხქვეშ, ანდა რაიმე უფრო უარეს ხათაბალაში გამხვევსო. ეს შიში მძიმე ტვირთივით ეკიდა ზურგზე, ნაბიჯს უბორკავდა და სუნთქვას უხშობდა. მთელი ძალ-ღონის დაძაბვა დასჭირდა, რათა როგორმე გადაედგა მომდევნო ნაბიჯები, - როგორმე უნდა გაუძლო... - იმხნევებდა თავის თავს. - რამდენი რამ გადაგხდენია თავს, ამ საბუთების წყალობით. ახლა, როცა ასე ახლოს ხარ მიზანთან, უკან ხომ არ დაიხევ?.. კიდევ ცოტაც... სულ ბოლო, ყველაზე ძნელი ნაბიჯიც უნდა გადაადგა...
მთის ძირას დარჩენილი ქურუმი უხმოდ ადევნებდა თვალყურს ამ აღმასვლას. მეტისმეტად მოუქნელად, ნელა მიღოღავდა სანდრო. თანდათან რომ არ დაპატარავებულიყო მისი ფიგურა, იფიქრებდი, სულაც არ მიიწევს წინო, ამ მომაბეზრებელ თვალთვალში ქურუმს თვალღიას ჩაეძინა...
გამოფხიზლებისას საბუთების მთა იხილა მხოლოდ, აღარსად ჩანდა მასზე წვალებით მფორთხავი ადამიანი.
და ერთხელ კიდევ გახმიანდა სანდროსთვის კარგად ცნობილი ფრაზა: ,,ხმა ამოიღე, შე უბედურო... გაგვაგებინე, ცოცხალი ხარ თუ მკვდარი~. საკმაოდ მაღალი, მჭექარე ხმით დასძახა ეს სიტყვები ქურუმმა. ალბათ, ამ მაღალ თაღებქვეშ კიდევ დიდხანს იხმიანებდა მისი ექო, მაგრამ იმწამსვე შეისრუტეს დავთრების მთებმა. შეუვალი სიჩუმე გამეფდა ისევ, სასაფლაოზე რომ იცის, ისეთი...
რაკი არავინ გამოეხმაურა, იძულებული გახდა ქურუმი, ხელდახელ მოეჩხრიკა იქაურობა. ბევრი ეძება, ბოლომდე გადააქოთა დავთრების მთა, ძე-ხორციელის ნიშანწყალიც ვერ ჰპოვა მასში. მხოლოდ სულ ბოლოს, უკანასკნელი, სულ ჩაყვითლებული ფოლიანტების ქვემოდან ქაღალდის ფურცელი გადმოფრიალდა. სუფთა დაუწერელი, ერთი წერტილიც კი არსად ეტყობოდა. თეთრი და ქათქათა იყო, როგორც ახლადმოსული თოვლი, როგორც ალუბლის ყვავილი ახლადგაფურჩქნილი, როგორც ნისლი ცის კაბადონზე...

ყვავილოვანი ხე

Fri, 24 May 2019 10:52:36 +0000

უხსოვარ დროში დიდი მაღალი ხეები არ ირთვებოდნენ თურმე ყვავილებით. მხოლოდ მწვანედ მობიბინე ველ-მინდორს ანდა ტანდაბალ ბუჩქნარს თუ ეწვეოდნენ ბუნების ეს პირლამაზი შვილნი, ნაირფერებით მოკაზმავდნენ და გაალამაზებდნენ. დიდი ხეები კი იდგნენ მწვანე გუმბათებივით. მწვანე ფოთლების გარდა სხვას ვერაფერს შენიშნავდი მათ ტოტებზე.
და აი, ერთხელაც მოფრინდა ყვავილების დედოფალი. ხელში მოწნული კალათა ეჭირა, რომელიც პირთამდე სავსე იყო ნაირფერი ყვავილებით. დედოფალმა ნება-ნება გადაუქროლა თავზე ტანმაღალ ხეებს, თან კალათიდან ყვავილებს იღებდა და მწვანე ვარჯებზე აყრიდა. მოხდა ნამდვილი საოცრება: ტანმაღალი ხეები ნაირფერი ყვავილებით მოიკაზმნენ. საკმარისი იყო თუნდაც ყვავილის ერთი ფურცელი შეხებოდა მათ მწვანე ვარჯებს, რომ მაშინვე ყვავილთა კონებით დაფარულიყო. ეს იმიტომ, რომ კალათა ჯადოსნურ ბაღში დაკრეფილი ყვავილებით იყო სავსე. დიდი სიხარულით მიიღეს ხეებმა ძვირფასი საჩუქარი, ყვავილთა დედოფალს მოკრძალებით უხრიდნენ კენწეროს მადლობის ნიშნად. ისიც ღიმილით პასუხობდა მათ მადლიერებას, თან ნელ-ნელა ინაცვლებდა ხეების თავზემოთ, რათა ყველა მათგანისთვის ეძღვნა უძვირფასესი საჩუქარი. ასე გაგრძელდა მანამ, სანამ კალათა პირწმინდად არ დაიცალა. ყვავილების დედოფალიც თვალს მიეფარა, კვლავ დაუბრუნდა თავის ჯადოსნურ ბაღს ცარიელი კალათით ხელში.
განა საკმარისია ეს სიტყვა, ხეები გალამაზდნენო, თუ ვიტყვით? ალბათ გინახავთ აყვავებული წაბლის, ნუშის თუ ატმის ხეები, განა შეიძლება მათი სილამაზე აიწეროს? თუნდაც წიფელა ვთქვათ, თელა, მუხა... მათ მოკრძალებულ, ნაზ ყვავილებს თუ კარგად დაუკვირდებით, სილამაზის მთელ ოკეანეს აღამოაჩენთ მათში. ყველა მათგანი განუმეორებლად ლამაზია, ერთი-მეორის მჯობი. ჭეშმარიტად დაუფასებელი გახლდათ ყვავილთა დედოფლის ძღვენი და უდიდესი იყო ტანმაღალი ხეების ბედნიერება. ამას გარდა, ერთმანეთსაც სიამოვნებით უჭვრეტდნენ, ერთმანეთის სილამაზე ცალკე ახარებდათ. მინდვრის ყვავილებმა და ბუჩქებმა გულითადად მიულოცეს მაღალ ხეებს გალამაზება და მათი სიხარული გააორკეცეს. ფრთოსნებს ერთი ჟრიამული შეუდგათ, ფრენა-ფრენით თავზე ევლებოდნენ აყვავებულ ხეებს. პეპლებს და ფუტკრებს ხომ ნამდვილი ზეიმი ჰქონდათ. რაც შეეხება ტყის ბინადრებს, ირმებს, კურდღლებს თუ მელაკუდებს, კისრები დაეღალათ მაღლა-მაღლა ყურებით, თვალს ვეღარ წყვეტდნენ არაჩვეულებრივად გაფურჩქვნილ ხეებს. ცაზე მოხეტიალე ღრუბელიც კი შეჩერდა, ერთხანს გაოცებით უყურა და მერე ჟუჟუნა წვიმა გამოუგზავნა მათ. მართლაც, დიდად ბედნიერი დღე გაუთენდათ ტანმაღალ ხეებს. ჰკითხეთ ნიავს, იგია მოწმე მათი დიდი სიხარულისა.
ოღონდ ერთ-ერთი მათგანი გამოაკლდა ამ დიდ სიხარულს. რატომღაც ისე მოხდა, რომ მას არ შეხვდა არცერთი ფერადოვანი ფურცელი ჯადოსნური კალათიდან და ვერ შეიმოსა ფერადოვანი ყვავილებით. დაღონდა ფრიად უყვავილოდ დარჩენილი ხე, ვეღარ მიიღო მონაწილეობა საყოველთაო ზეიმში. ეს კიდევ არაფერი, ვერც შემდგომმა დღეებმა მოუტანა რაიმე სანუგეშო. ირგვლივ ყველაფერი ყვაოდა მის გარდა. ფრთოსნებიც კი ბუდეს აღარ იკეთებდნენ მის ტოტებზე, აყვავებული ხეები ერჩივნათ. პეპლეპზე ხომ ლაპარაკიც ზედმეტია, ახლოსაც არ ეკარებოდნენ. ნიავი რომ ნიავია, ისიც კი გვერდს უვლიდა, სხვა ხეებთან შეთამაშება უფრო მოსწონდა.
თავი ძალზე ცუდად იგრძნო უყვავილოდ დარჩენილმა ხემ. განაპირდა, უღონოდ ჩამოუშვა ტოტები, ფერიც არასასიკეთოდ შეცვალა. ცოტაც და, საცაა ჩამოჭკნებოდა კიდეც.
ბედად, ფუტკრებს ჰქონდათ სკა უყვავილოდ დარჩენილი ხის ტოტზე. არც მათ დაურჩათ სასიამოვნოდ ზემოთ აღწერილი ამბავი, ერთი პირობა იმ ხის მიტოვებაც კი განიზრახეს, მაგრამ მერე გადაიფიქრეს. ჯერ ერთი, რომ მეტად მოხერხებულად ჰქონდათ სკა გამართული და დაენანათ. მეორეც, შეებრალათ ისედაც დაჩაგრული ხე. ყველაფერს სჯობია ჯადოსნური ბაღიდან ჩვენ თვითონ მოვიტანოთ ყვავილი და ხეც აყვავილდებაო, ასე გადაწყვიტეს. არც საკუთარი თავი დავიწყებიათ ამ პაწია, შრომისმოყვარე არსებებს, თავიდანვე იგუმანეს; ნექტრით მდიდარი ყვავილი უნდა შევარჩიოთ, გაცდენილ დღესაც აგვინაზღაურებს და შემდგომშიც გამოგვადგებაო.
მაშინვე იწყეს მზადება ჯადოსნურ ბაღში გასამგზავრებლად. სკაში ბჭობა გაიმართა, რა ვიღონოთ და როგორაო... ახალგაზრდა, ჯანღონით სავსე ფუტკრები ერთმანეთს არ აცდიდნენ, არა მე გამგზავნეთ და არა მეო. მაგრამ როცა დედა ფუტკარმა ჰკითხა მათ, თუ საით აპირებდნენ გაფრენას, ხმაც ვერ ამოიღეს. არცერთმა არ იცოდა ჯადოსნური ბაღის ადგილსამყოფელი. ვერც ახსნა-განმარტებამ უშველა საქმეს.
- ისევ მე გაგიძღვებით წინ, თქვენი იმედი არ მაქვს, - თქვა მოთმინებადაკარგულმა დედა ფუტკარმა, გაშალა ფრთები და სკიდან გამოფრინდა. მთელი ოჯახი უკან გაჰყვა... მიფრინავდა დედა ფუტკარი, სკა ბზუილით მისდევდა უკან. ვინმეს რომ დაენახა, იფიქრებდნენ, ფუტკრის ნაყარიაო. აბა, რა იცოდნენ, რაში იყო საქმე..
. ბევრი იფრინა დედა ფუტკარმა, თან ისეთი მიხვეულ-მოხვეულ ირაოს აკეთებდა, მის მადევარ ფუტკრებს ცოტა არ იყოს, თავბრუ დაესხათ. კიდევ კარგი, თვითონ გამოგვიძღვა წინ, თორემ ჩვენ აუცილებლად გზას დავკარგავდითო - ასე ჩურჩულებდნენ ერთმანეთში. მერე დედა ფუტკარმა ჰაერში ტრიალით მაღლა-მაღლა იწყო ასვლა, თურმე ჯადოსნური ბაღის გალავანს მისდგომოდნენ უკვე, რომლის სიმაღლეც, თუ ხმებს დავუჯერებთ, თვით ღრუბლებამდე უწევდა. მთელი სკაც თან აჰყვა. მიიწევდნენ და მიიწევდნენ მაღლა ჰაერში ტრიალით. თითქოსდა დასასრულიც არ უჩანდა ამ აღმა სვლას, ნეტავ, სანამდე უნდა ავაღწიოთო, უკვე ასე ჩურჩულებდნენ დამფრთხალი ფუტკრები, როცა დედა ფუტკარმა ლამაზი რკალი მოხაზა ჰაერში და დაბლა დაეშვა,.სკა შლეიფივით გადმოჰყვა თან, უკვე ჯადოსნურ ბაღში იყვნენ, გალავანის გადმოღმა.
უმშვენიერეს წალკოტში ამოჰყვეს თავი. სადამდისაც კი თვალს მიუწვდენდი, ათასფერ ყვავილებს გაჰქონდათ ღაღანი. არაფერი სჯობდა მათ ყურებას. ზოგიერთი მათგანი ჯერაც არავის ეხილა თვალით, რადგან ამ მაღალი გალავნის მიღმა არასდროს გაფურჩქნულიყვნენ. ამდენად მათი თვალიერება უაღრესად საინტერესოც იყო, სასიამოვნოზე რომ არაფერი ვთქვათ, მაგრამ ფუტკრებს ჯერ ამისთვის არ ეცალათ. მაშინვე ყვავილების დედოფალს მიაშურეს, რომელიც ნედლი რტოებისგან დაწნულ ჰამაკში ნებივრობდა, ყვავილების კალათაც იქვე იდო. ფუტკრები ცოცხალ ფიანდაზად დაეფინენ ყვავილების დედოფლის წინაშე, უაღრესად თავაზიანად მიესალმნენ და მერე დედა ფუტკარი თავის ოჯახს მიუბრუნდა:
- მითხარით, ჩემო კარგებო; ყვავილების დედოფალი უფრო ლამაზია, თუ ჯადოსნური ბაღის ყვავილები?
- ყვავილების დედოფლის სილამაზეს ყველანი ვხედავთ, მაგრამ თვით ყვავილებთან შედარება არ შეგვიძლია, რადგან ჯერ თვით ბაღი არ გვინახავს, - ერთხმად აზუზუნა მთელი სკა.
- დიდი ბჭობა გვქონდა მთელ ოჯახს და ვერაფრით საერთო დასკვნამდე ვერ მივედით, - ახლა ყვავილების დედოფალს მიუბრუნდა და დათაფლული ხმით ალაპარაკდა დედა ფუტკარი, - კარგი იქნება, თუ დაგვათვალიერებინებთ ამ წალკოტს, მაშინ ალბათ ყველას გაგვიჩნდება რაიმე სათქმელი. თუმცა მე აქედანვე მეპარება ეჭვი, ამ ბაღში იყოს ისეთი ყვავილი, რომელიც სილამაზით აქაურობის მბრძანებელს შეედრება.
ტკბილი სიტვა ყველას სიამოვნებს, არც ყვავილთა დედოფალი ყოფილა გამონაკლისი. მან კმაყოფილებით გაიღიმა, ჰამაკიდან წამოიწია და ფერადოვან კვლებს გაუყვა, ფუტკრებიც ზუზუნით თან მიჰყვნენ. უნაზესი სურნელი იკმეოდა ჰაერში, თვალს სჭრიდა ცინცხალი ფერების ნამდვილი ნიაღვრები. ფუტკრებმა აღარ იცოდნენ, საით გაეხედათ, თვალები აცაბაცა გაურბოდათ.
- ბევრჯერ გვსმენია ჯადოსნური ბაღის ქება-დიდება, მაგრამ ამის მსგავსი ვერაფერი წარმოგვედგინა, - გაბმით ზუზუნებდნენ პაწია ფრთოსანი სტუმრები. დედა ფუტკარს თავი უფრო დინჯად ეჭირა, გვერდიდან არ სცილდებოდა ყვავილების დედოფალს. არც იმის აღნიშვნა დავიწყებია, რომ ჯერ არცერთი ყვავილი არ შეხვედრია ისეთი, სილამაზით აქაურობის დედოფალს გაუწიოს მეტოქეობაო.
- რა თქმა უნდა, - ზუზუნებდა სკა.
ყვავილების დედოფალს არ გამოპარვია თავისი პაწია სტუმრების აღფრთოვანება ჯადოსნული ბაღით, მათი თავაზიანობაც სასიამოვნოდ დაურჩა. თვითონაც თაფლად დაიღვარა, ფერადოვან კვლებს შორის დინჯად მიმოდიოდა და ყვავილთა ღირსებებზე საუბრობდა; ამ ყვავილს არაჩვეულებრივი სურნელება ახლავს. ეს სამკურნალოდ გამოდგება, ეს კი ყველას თვალს მოსჭრის თავისი ჭახჭახა ფერებითო, ამბობდა.. დედა ფუტკარი ყურადღებით უსმენდა და ფიქრობდა, რა ვიღონოო.
ბოლოს, როცა ყვავილების დედოფალი ერთ-ერთი ყვავილის წინ შეჩერდა და თქვა, ამ ყვავილს არაჩვეულებრივად ტკბილი ნექტარი ახლავს, თაფლის დასამზადებლად ნამდვილი განძი იქნებაო, დედა ფუტკარმა დრო იხელთა და თავისი სათხოვარი გაუმხილა:
- ჩვენს ტყეში ერთი მაღალი ხე უყვავილოდ დარჩა. იქნებ მისთვის გაგეტანებინა ეს თაფლოვანი ყვავილი!
- ის ხე განგებ დავტოვე უყვავილოდ. ხომ უნდა იცოდეთ, როგორ გამოიყურება უყვავილო მცენარე, - თქვა ყვავილების დედოფალმა და თან ისე მკაცრად გადახედა დედა ფუტკარს, ეს უკანასკნელი მიხვდა, თხოვნით ვერას გავაწყობო. რაიმე სხვა საშუალებისთვის უნდა მიემართა. ერთი წამით დაფიქრდა და როგორც შემდგომში დავინახავთ, მართლაც მშვენიერი რამ მოიფიქრა.
- თუ ასეა, რომელიმე მისგან განსხვავებული ფოთოლი მაინც გაგვატანე უყვავილო ხესთან, იქნებ თავი ინუგეშოს როგორმე, თორემ ხელში ჩაგვაჭკნება დარდისგან, - სთხოვა მან ყვავილების დედოფალს.
- ეგ შეიძლება, - თქვა ყვავილების დედოფალმა. გადაიხარა, ვიწრო სალათისფერი ფოთოლი შეაწყვიტა ერთ-ერთ ხეს და დედა ფუტკარს გაუწოდა. მანაც დიდი მადლიერებით გამოართვა ფოთოლი, თან თავის ოჯახს თვალით ანიშნა იმ თაფლოვან ყვავილზე. ფუტკრებიც მშვენივრად მიუხვდნენ და როგორც კი ყვავილების დედოფალი მიტრიალდა, სასწრაფოდ მოწყვიტეს მის მიერ შექებული თაფლოვანი ყვავილი.
ყველაზე საინტერესო კი ისაა, თუ ამის შემდეგ როგორ მოიქცნენ ფუტკრები: ჩუმად მოწყვეტილი ყვავილი ნაჩუქარ ფოთოლს მიამაგრეს მეორე მხრიდან, რათა ყვავილების დედოფლის თვალიდან მოერიდებინათ. სხვათა შორის, ეს ხერხი თვითონვე მოიფიქრეს, დედა ფუტკრის მითითება არ დასჭირვებიათ.
შემდეგ ისევ ნელ-ნელა გააგრძელეს გზა ყვავილების კვლებში. ფუტკრებს ისე ეჭირათ სალათისფერი ვიწრო ფოთოლი, რომ მასზე გამობმული ყვავილი მუდამ საწინააღმდეგო მხარეს იყო მოქცეული. საითაც არ უნდა მიტრიალებულიყო ყვავილების დედოფალი, ფუტკრებიც იმწამსვე პაწია სარკესავით იქით მიაბრუნებდნენ იმ ფოთოლს. ყოჩაღად და შეთანხმებულად ირჯებოდა მთელი ოჯახი, ჰოდა ყვავილების დედოფალმაც ვერაფერი ვერ შეამჩნია. თავაზიანად დაათვალიერებინა ჯადოსნური ბაღი თავის პაწია სტუმრებს და ასევე თავაზიანად გაუღო ბაღის ჭიშკარი, რათა მაღალი გალავნის ხელახალი დალაშქვრა აღარ დასჭირვებოდათ. დიდი მოწიწებით დაემშვიდობნენ ფუტკრები, უკან-უკან მწყობრად იხევდნენ ღია ჭიშკრისკენ, სალათისფერი ფოთლის თავისუფალი მხარე ახლაც ყვავილების დედოფლისკენ იყო მიქცეული, თითქოს პაწია სარკეაო, მეორე მხარეს კი თაფლოვანი ყვავილი იმალებოდა. ცხადია, არც მადლობის თქმა დავიწყებიათ ფუტკრებს, ნანახმა ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბაო აღნიშნეს. ოღონდ ჯერჯერობით ვერ განვსჯით, რომელი უფრო ლამაზია, ყვავილების დედოფალი თუ თვით ჯადოსნური ბაღის ყვავილები, რადგან თვალები ძალიან აგვიჭრელდაო. გაუთავებლად ასე ზუზუნებდნენ ფუტკრები და ადგილიდან არ იძროდნენ, სანამ ყვავილების დედოფალმა ჯადოსნური ბაღის ჭიშკარი არ მიუხურა მათ.
მერე კი იცოცხლე, მოუსვეს ფუტკრებმა უყვავილოდ დარჩენილი ხისკენ, ზუზუნით გადაუქროლეს მაღალ ხეებს, ასე სწრაფად ალბათ არასოდეს უფრენიათ. საოცარ რკალებს ხაზავდნენ ჰაერში, თან სალათისფერ ფოთოლს მიაფრიალებდნენ.
ო, რა დღეში იყო უყვავილოდ დარჩენილი ხე! ხომ არ დავაგვიანეთო, შიშით გაივლეს ფუტკრებმა გულში მისი დანახვისას. კიდევ კარგი, ხეს შერჩენოდა სასიცოცხლო წვენი; როგორც კი ფუტკრებმა თავიანთი მოტანილი ნობათი შეახეს, მთელი ხე მაშინვე ასეთივე ყვავილებით დაიფარა. ალბათ მკითხველს ემახსოვრება, რომ ჯადოსნური ბაღის ყვავილებს ასეთი თვისება აქვთ.
თვითონ ხეც თვალის დახამხამების უმალ გარდაიქმნა, კენწერო მაღლა შემართა, ტოტები ლაღად გაშალა, სიხარულის და ბედნიერების ნამდვილ განსახიერებად იქცა. ჰქონდა კიდეც სასიხარულო, მასავით ლამაზად არცერთი ხე არ ყვაოდა მთელ ტყეში. ახლა სურნელს არ იკითხავთ? მთელ ტყეს მოეფინა მისი სურნელი, უნაზესი, გამაბრუებელი, მართლაც თაფლივით ტკბილი...
რაც შეეხება ფუტკრების მოხერხებას, საანდაზოდ იქცა მთელ ტყეში, პეპლები, ჩიტუნები, თუ ტყის სხვა ბინადრები ჯგუფ-ჯგუფად მოეშურებოდნენ, რათა საკუთარი თვალით ენახათ ეს საოცრება, ფოთოლზე გამობმული ყვავილი, თან სიმარჯვეს უქებდნენ ფუტკრებს.
მართლაც, თუ დაუკვირდებით, შეამჩნევთ, რომ ცაცხვის ყვავილი (იმ ხეს მერე ცაცხვი უწოდეს), მართლაც ფოთოლზეა გამობმული, თანაც ის ფოთოლი განსხვავდება სხვა ფოთლებისგან; შედარებით ვიწროა და უფრო ღია ფერისაც არის.
ამგვარად ტყეში აღარ დარჩა უყვავილო ხე, ყველანი ყვავილობდნენ, ხოლო ცაცხვი აშკარად გამოირჩევა მათში. მას ხანდახან ყვავილოვან ხესაც ეძახიან გამორჩეულად ლამაზი და სურნელოვანი ყვავილების გამო.

ასტარტეს მსახური

Mon, 06 May 2019 19:31:34 +0000

... გვიან ღამით გამომეღვიძა. ყველას ეძინა, ამ დროისთვის ჩვეული სიჩუმე და მყუდროება სუფევდა ირგვლივ, მაგრამ ამ მყუდროებას არაფერი საერთო არ ჰქონდა ჩემთან. ჩემთვის არ იყო იგი. რაღაც ენთო ჩემში, ასე მეგონა, ცეცხლში ვბანაობდი. საწოლიდან წამოვიწიე და მთვარის სახე დავინახე ღია სარკმელში, ისეთი კრიალა და სხივმოსილი, მანამდე რომ არ მენახა. გაოცებით და თან ყურადღებით მომაჩერდა მთვარე, თითქოს რაღაცის თქმა დააპირაო და იმავე წამს წკაპუნი გავიგონე, ბაღიდან ამოსროლილი კენჭი, ისე ჩანდა, თითქოს მთვარემ მესროლა იგი.
წამოვხტი, სარკმელთან მივირბინე და გადავიხედე. ვიღაცის ლანდი დავინახე ბუჩქების გვერდით, მთვარის სინათლეს გარიდებული. მსუბუქი სამოსი წამოვისხი, რაც ხელში მომყვა. შევდექი სარკმელზე და დაბლა გადავხტი იმ შავი ლანდისკენ.
კედელში ნაკვეთ მარმარილოს ლომს წამოედო ჩემი სამოსელი, შუაზე გაიფხრიწა და მე ახალშობილივით სრულიად შიშველი ჩავუვარდი ხელში ბუჩქებთან მომლოდინე ლანდს. მან გამხვია თავის მოსასხამში და ღამესავით შავ, ღონიერ ულაყზე შემომისვა, ღობის გადაღმა რომ მიება.
ასე დავტოვე მამისეული სახლი.
თითქოს არაფერი საოცარი და უჩვეულო არაა ამაში,რაც ახლა გიამბე, დაო ჩემო. შეყვარებულების წინასწარ დათქმულ პაემანს ჰგავს, ხომ მართალია?
მაგრამ უნდა გითხრა: მე და იმ მხედარს წინასწარ არ დაგვითქამს ეს შეხვედრა. უფრო მეტიც, ერთი სიტყვაც არ გვითქვამს ერთმანეთისთვის. ერთხელ ვყავდი ნანახი, ახლად ნაყიდი ცხენები შემორეკა ჩვენს ეზოში ორიოდე კვირის წინ. მაშინ იმ ღონიერ, შავ ულაყზე იყო ამხედრებული.
მახსოვს, მათრახი გადაუჭირა რომელიღაც დამფრთხალ თუ გაცელქებულ ფაშატს. იმავე მათრახიანი ხელით ოფლი გადაიწმინდა შუბლიდან და ქვეშ-ქვეშ ამომხედა, მარმარილოს ლომებით დამშვენებულ სარკმელში გადმომდგარს.
ის საღამოს ცხენის ნალივით მორკალული და მკედივით წვრილი ახალი მთვარე ჩანდა იმავე სარკმლიდან. როცა მთვარე გაივსო, სწორედ ის მოხდა, რაც უკვე გიამბე.
ასტარტემ მიმიხმო მაშინ, მთვარის თეთრმა ღვთაებამ, ჩემმა მეუფემ და დედოფალმა. მიმიხმო ისეთი ძალით, რომლის წინ აღდგომა მე არ შემეძლო და არც მიფიქრია.სრულიად ახალგაზრდა და გამოუცდელი უკანმიუხედავად მივყე მის ძახილს. იმ მხედარმაც გაკვირვებით მითხრა მერე, მოგვიანებით. მე თვითონაც არ ვიცი, რატომ შემოვუხვიე იმ ღამეს შენს ეზოში, ანდა კენჭი რატომღა ვისროლე ღია სარკმელშიო. ისიც ასტარტემ მოიხმო იქ, მისი ნებით და ბრძანებით მოხდა ყოველივე.
შენ კი, ჩემო დაო, ჯერჯერობით ნუ მეტყვი, თუ როგორ მიატოვე მამისეული სახლი. ვიცი, წვრილმანებს გამოედევნები და უმთავრესი გვერდით დაგრჩება, რამეთუ მეტისმეტად ახალგაზრდა ხარ ჯერ. ჩემი ხნისა რომ მოიყრები, მხოლოდ მაშინ გაიგონებ იმ ძახილს, რომელიც თითქოს არც კი გესმოდა, მაგრამ სწორედ მას აყურადებდი და უკანმოუხედავად მისდევდი.
ამიტომ შენი ნაამბობი ოდნავადაც ვერ მოუახლოვდება ჭეშმარიტებას. ჯერ შენგან ძალზე შორსაა მთვარის გრძნეული ღმერთის საუფლო და თვითონ ისიც, თეთრი ასტარტე, სრულიად უცხოა შენთვის, თუმცა უკვე დაგლოცა მთავარმა ქურუმმა და მის მხევლად გაღიარა. დანარჩენმა მხევლებმაც, მათ შორის მეც, საზეიმო საგალობლები გიმღერეთ და თეთრი სუმბულებით მოგიფინეთ ქალღმერთის საკურთხევლისკენ მიმავალი გზა.
ამ თეთრი, წმინდა ბილიკის გავლა თავისთავად ბევრს არაფერს ნიშნავს, ჩემო დაო. არც ისე დიდი ფასი აქვს მასზე ფეხის დადგმას.
ეს, გზის დასაწყისია მხოლოდ, გზა კი მეტისმეტად გრძელია მეტისმეტად, რომელსაც ჯერჯერობით ვერ ინიშნებს შენი თვალი. ის თეთრი ყვავილებიც ბევრ ჭუჭყს და სიბილწეს ფარავს გამოუცდელი მზერისგან, მე კი ბოლომდე გავიარე ეს გზა, ის ჭაობისმიერი სიბილწეც კარგად დავინახე, გზის დასაწყისში საგულდაგულოდ შენიღბული და დაფარული. ალბათ გარდაუვალია ეს ყოველივე; სწორედ ჭაობის წიაღში ხარობენ და იფურჩქნებიან ყველაზე ულამაზესი ყვავილები. მათი ფურცლები ზეციური სისპეტაკით და სინაზითაა აღბეჭდილი, ფესვები კი ჭაობის სიმყრალისგან იღებენ საზრდელ წვენს.
აი, ასე დავადექი ამ უსაშველოდ ხანგრძლივ გზას, ტაატით მიჰყვებოდნენ ერთმანეთს დღეები, ლოცვის ხიბლით და გულმხურვალებით ავსებულნი, ნელ – ნელა, შეუმჩნვლად იცვლებოდა ყოველივე ჩემს ირგვლივ, ტანს უფრო იმაღლებდნენ ჩინარები, ძეწნებიც უფრო ბარაქიანად ფენდნენ რბილ რტოებს მწვანე მოლზე, რომელზეც ხანდახან უყვარდა გასეირნება მოწყალე ქალღმერთს. ასევე შეუმჩნევლად ვიცვლებოდი მეც, იერსახით, სხეულით და გონებით. არ იცვლებოდა მხოლოდ ჩემი სათაყვანებელი ქალღმერთი, თეთრი ასტარტე, Aმისი ნათელ - ნაღვლიანი სახე ერთნაირად წინ მიმიძღვოდა ყოველთვის. არ იცვლებოდა ჩემი სიყვარული და თავყვანისცემა მის მიმართ. ჯერ კიდევ სრულიად ახალგაზრდამ, ბალღური გულწრფელობით ამოვირჩიე იგი ჩემს მბრძანებლად, იმავე ბალღური გულწრფელობით ვემსახურე მთელი სიცოცხლე. ახლაც სრულიად გულწრფელი ვარ, როდესაც ამას ვამბობ. შემიძლია მსაჯულად მოვუხმო ზეცისა და მიწის ყველა ღვთაებას, თვით ჩემი თეთრი მბრძანებლის, მთვარის გრძნული ღმერთის ჩათვლით.
სულით და გულით შევიყვარე მე იგი, არც ის მაკლებდა თავის წყალობას, უდიდესი სიხარულით მაჯილდოვებდა ამ სიყვარულის სანაცვლოდ. რაღაც აუწერელი, ბალღური სიხარულით მიხაროდა მთვარის თეთრად გაბადრული სახის დანახვა, როცა იგი თავს დაადგებოდა მწვანედ ჩამუქებულ ჭალებს, მისთვის ერთი თვალის მოკვრაც კი წამში უკუჰყრიდა, რა სევდა - ნაღველიც არ უნდა დამწოლოდა გულზე, რაც არ უნდა დამძიმებულიყო ჩემი ყოფა. ასევე დიდი სიხარულით მიხაროდა იმ ვერცხლის ქანდაკების ხილვა, რომელშიც თეთრი ასტარტე იყო განსხეულებული. მშვიდად, დიდებულად სუფევდა შემაღლებულ საყრდენზე, თეთრი ყვავილებით მოგებული ბილიკის ბოლოს. Bბილიკის ორივე მხარეს მაღალი, თეთრი კელაპტრები მიუყვებოდნენ. ნისლივით მსუბუქი რიდე ებურა თავით ფეხამდე, რაც კიდევ უფრო ამქრქალებდა ვერცხლის ისედაც მკრთალ ელფერს, მთვარის სხივებისაგან ნაძერწს ამსგავსებდა მთელ ქანდაკებას. Aარ მბეზრდებოდა მისი ჭვრეტა, შემეძლო უსასრულოდ მეცქირა და არ ვიღლებოდი. Dდიდი სიცხადით ვხედავდი ქალთმერთის ვერცხლის სახეს, ნისლისებური რიდე ხელს ოდნავადაც არ მიშლიდა ამაში. პირიქით, მსუბუქი ქსოვილის ჭავლი სიცოცხლის იდუმალ ძალას მატებდა ქალღმერთს. იგი ცოცხლობდა თავისი იდუმალი, თვალშეუვალი სიცოცხლით. Mმის თვალთმზერასაც მთელი არსებით ვგრძნობდი, ნამდვილად შემომყურებდნენ და მხედავდნენ ვერცხლისაგან ნაძერწი თვალის გუგები.
მეც, მათ შემყურეს, მეჩვენებოდა, თითქოს თეთრი ღრუბლის კიდეზე შევდგი ფეხი. სიცოცხლეშივე განვიცდიდი იმ დიდ სილაღეს და სიმსუბუქეს, რითაც ჩემი რჩეული ქალღმერთი დამაჯილდოვებდა ამქვეყნიური ყოფის გასრულების ჟამს.
მერე კი, როდესაც საზეიმო ლოცვას ვამბობდი, სრულად ილხენდა სული და გული ჩემი. რამდენჯერ ცრემლიც კი მომდგომია თვალზე უდიდესი სიხარულისაგან. ვმღეროდი ქალღმერთის საყვარელ საგალობლებს, თან ყურადრებით ვუთვალთვალებდი ქალღმერთის ვერცხლის სახეს. როგორც მხევლები ამბობდნენ, ასტარეტეს ძალიან უყვარს საგალობლები. Mმოწყალე თვალით უყურებს, თუ ვინმე შეძლებს, აამოს მის სმენას. ისედაც ხდება, თავის მუდმივ სამყოფელს, ცის თაღს დაუტევებს ქალღმერთი, ვერცხლის ქანდაკებაში დაივანებს, საგალობლების კეთილხმოვანებით მოხიბლული. ამ დროს ცოცხლდება ვერცხლის ცივი ქანდაკება, ცოცხალივით თრთის მისი მკერდი, ღიმილი ატოკებს ვერცხლის ბაგეებს. ცდა არ დამიკლია დაო, ჩემო, მთელ სულს და გულს ვაქსოვდი საგალობლებში, ყვავილის ფურცლებივით ფერადოვანი სიტყვები შევმატე მრავალ მათგანს, (ასე განსაჯეს მხევლებმა), ხმაც მომდევდა, არ მქონია ურიგო. ჟამიდან ჟამს მოკრძალებით ვუსწორებდი მზერას ქალღმერთის ვერცხლის სახეს, იქნებ შეტოკებულიყვნენ ვერცხლის ბაგეები, იქნებ ღიმილი დამენახა მის სახეზე, რჩეულთა ხვედრი რომ ყოფილა ყოველთვის. Aამ ღიმილს დიდი სასოებით ველოდი, თუნდაც რაიმე ოდნავ ნიშანს, მის მსგავსს. იმის უცილობელ ნიშნად ჩავთვლიდი, რომ თეთრი ქალღმერთისთვის ჭეშმარიტად საამოა ჩემი მსახურება და საგალობელი.
რაც უკვე გიამბე, უკვე აქედანაც ცხადად ხედავ, ალბათ, დაო, ჩემო. რა დიდი იყო ჩემი სიყვარული, რაც მე, ჯერ ისევ ბალღმა, ჩემს რჩეულ ქალღმერთს მივუძღვენი. ყოველთვის მისთვის იყო დაუნჯებული ჩემი სული და გული, ისიც ჩემთან იყო განუყრელად, დღისით თუ ღამით, ცაზე მსუფევი თუ უჩინარი, მუდამ უშურველად მაფრქვევდა თავის წმინდა ნათელს. Mმეტად დიდია ძალა ამ წმინდა ნათლისა, ვერაფერი ჩააქრობს, თუნდაც ჭუჭყმა და ბიწმა ერთიანად წალეკოს ირგვლივ ყოველივე.
ამასთან დაკავშირებით ერთ რამეს გიამბობ.
შენ უკვე კარგად იცნობ ასტარტეს ჭალებს, მოშრიალე ჩინარებით და ძეწნებით უხვად მოჩრდილულს. უყვარს ქალღმერთს ამ მწვანე ჭალებში გასეირნება და ხანდახან ძეწნის ხელთუქმნელ კარვებშიც შეიჭვრიტავს ხოლმე, ძირს დაფენილ ტოტებშუა, მხოლოდ იმისთვის, რათა იმწამსვე აარიდოს თვალი იქ დანახულ სურათს. გოგირდოვან ცხელ წყაროსაც ნახავდი, რომელსაც ქვესკნელში უნთებენ ცეცხლს მიწის ჯადო-სულები და ამიტომ უებარი წამლის თვისებები გააჩნია. ასტარტეს მხევლებს ფასდაუდებელ სამსახურს გვიწევს ეს ცხელი ჯადო-წყარო, ბევრ ბიწსა და ავადმყოფობას გვაცილებს. ჰკითხე აზას, ჩვენ თმაჭაღარა მკურნალს, ის გეტყვის ამ ცხელი წყაროს სიკეთეს ჩემზე ბევრად უკეთესად. შეიძლება არც კი უწყოდე, უკვე დაგჭირდებოდა მისი სამსახური. ეს მან, თმაჭაღარა აზამ მოადუღა და ვერცხლის თასი პირთამდე აავსო იმ ნექტრით, მხევლებმა რომ მოგართვეს დალოცვის დროს. მისი უკმეხი იერი და სიტყვაძვირობა ნუ შეგაშინებს. თავისი დღე და მოსწრება ათასნაირი ჯადო-წამლების ხარშვაშია და თვითონაც მწარე, მაგრამ მარგებელ წამალს დაემსგავსა ცოტათი. გულით ძალზე კეთილია. თუ რაიმე შეუძლია, ძალას არ დაიშურებს შენთვის. აზა ხარშავს იმ წამლებსაც, დედობის მომავალი ტვირთისგან რომ ათავისუფლებს მხევლებს. შენ კიდევ მრავალგზის დაგჭირდება მისი სამსახური.
თეთრი მღვიმე არ გექნება ჯერ ნანახი...
ასტარტეს საბრძანებელია ისიც, თეთრგუმბათიანი ტაძრის და მწვანედ დაბურული ჭალების მსგავსად, ოღონდ სულ სხვაა მისი იერი... ასე ყოფილა დაწესებული მუდამჟამს; ჯერ სილამაზე, მერე სიმახინჯე. ჯერ ნექტარი, მერე სამსალა... კარგა დიდ სავალზეა აქედან თეთრი მღვიმე, საკმაოდ შორს უნდა გასცდე ასტარტეს ჭალებს. უჩვეულოდ თეთრ, რძისფერ კლდეებშია ნაკვეთი. ასე გეგონება, რაღაც უცხო, ზეციურ კოშკს მივადექიო, როცა პირველად წამოიმართება სავალი გზის ბოლოს.
მაგრამ მიახლოებისას, რა მკაცრი და ავბედითი სანახავია ეს თეთრი, ხელთუქმნელი კოშკი. საფლავის ქვებივითაა ერთმანეთზე მიყრილი, მაღალი, თეთრი ლოდები, თვით ბუნების ხელით გამოძერწილნი. სწორედ ისინი ხდიან ასეთ ავბედით სანახავს აქაურობას. აკლდამას ამსგავსებენ მთელ შემოგარენს, თუმცა ერთგვარი პეწი და ლაზათი მაინც გააჩნიათ. ყველაზე მთავარი კი, აი, რა არის, დაო ჩემო: ვინც კი შეძლებს და თეთრ მღვიმეში აღესრულება, იგი თვით ასტარტეს სხეულად იქცევა, მთვარის სხივებთან ერთად იქროლებს ლურჯი ცარგვალის უსაზღვროებაში. ოღონდ ასეთები ძალზე ცოტანი არიან. იშვიათად თუ ჰყოფნის ვინმეს ძალა, სიცოცხლის ტვირთით დამძიმებულმა აიაროს თეთრი კლდის აღმართი და თეთრი სიკვდილის სასთუმალს მიანდოს თავი ქედმოდრეკით. მხევალთა უმეტესობა სიბერის ჟამსაც ვერ თმობს ადვილად სიცოცხლეს, როცა ვერავის იზიდავს მათი იერი.
ერთი წმინდა და მაღალი დანიშნულებაც აქვს თეთრი კლდის მღვიმეს და მის ზემოთ წამომართულ თეთრკლდოვან ქონგურებს: ყველაზე დიდი ძალით სწორედ აქ გადმოდის მთვარის ღვთაების ძალა. ღამით, სავსემთვარეობისას, მართლაც რძესავით თეთრად ქათქათებენ ხელთუქმნელი კლდოვანი ქონგურები, ერთიანად აძლიერებენ მათ ცივ კალთებზე უხვად დაფრქვეული მთვარის სხივების ნიაღვარს. ასევე ლოცვაც, აქ წარმოთქმული, კლდეზე არეკლილი მთვარის სხივებივით მიილტვის მაღლა, ერწყმის ასტარტეს ნათელ-ნაღვლიან სახეს. ამას თან, ერთვის განსვენებულ მხევალთა სულები, რომლებიც თეთრი კელაპტრებივით იწყებენ ციმციმს და თავიანთ ლოცვასაც შემოგაწევენ. უდიდესია აქ წარმოთქმული ლოცვის ძალა, ამ მხრივ მას ვერ შეედრება ვერც მდიდრულად ნაგები, მაღალგუმბათიანი ტაძრები, ვერც მწვანედ დაბურული, თვალმახარა საამო ჭალები.
უნდა დამიჯერო, რასაც გეუბნები, დაო ჩემო. ჩემს თავზე გამოვცადე ეს ყოველივე. მე მომიწია ამ თეთრი აღმართის ავლამ და მხურვალე ლოცვის წარმოთქმამ, რომელიც მთვარის სხივებმა წარიტანეს ასტარტესთან და ჩემი სალმობაც გაანდეს. მაშინ ჯერ კიდევ ახალგაზრდა ვიყავი, ჩინარებით დაბურულ ჭალებს კალიებივით შემოესივნენ რომელიღაც ლაშქრის ურდოები. ქონით გაზინთული წოპწოპა ქუდები ეხურათ, ტანზე გველის ქერეჭივით უბზინავდათ მჭიდრო ნაქსოვი აბჯრები. ვერსად ვერ დაემალებოდი, იმდენნი იყვნენ, თან მეტად მოურიდებლად ირჯებოდნენ. რბილ აბრეშუმის ტოტებს აგლეჯდნენ ძეწნებს, იმ ტოტებს, რომლებსაც ჩვენ, ასტარტეს მხევლები, ასე საგულდაგულოდ ვუვლით და ვეფერებით ხოლმე და რომელთა შორის ასტარტე ხანდახან სულ ერთი წამით იჭვრიტება. ისინი კი ცხოველებივით ხორხოცებდნენ და ისე აშტერდებოდნენ მწვანე კარვის მიღმა შეფარულ წყვილს. არ იყო მოსაწონი მათი არც იერი და არც საქციელი, მაგრამ აბა, რას გავაწყობდით ასეთი იყო ჩვენი ხვედრი, ასტარტემ გვიბრძანა გამარჯვებულ ლაშქარს უნდა ვემსახუროთ. იმათი წასვლის მერე მალე გამომაჩნდა ავადობის ნიშნები. ვერ მიშველა ვერც გოგირდოვანმა წყარომ, ქვესკნელის ცეცხლის ჯადო და მხურვალება რომ ახლავს, ვერც თმაჭაღარა აზას მიერ მოხარშულმა წამლებმა. დღითი-დღე ვსუსტდებოდი, სხეულზეც რაღაც საზიზღარმა ლაქებმა და მუწუკებმა დამაყარა.
კარგა ხანს ვეწამე ასე. ერთ დღეს კი, როცა ჩვეულებისამებრ მივაკითხე ჭაღარა აზას წამლისთვის, მან თეთრი სურო გამომიწოდა წამლის ნაცვლად, მასში სუფთა წყალი ესხა.
ხმაც აღარ ამომიღია, დავღუნე თავი და დავადექი თეთრი მღვიმისკენ მიმავალ გზას. მაშინ უკვე გაგებული მქონდა: ვისაც თეთრ სურას მიაწოდებდა ჭაღარა აზა, ამით თეთრი მღვიმისკენ უჩვენებდა გზას, თუ ძალა ეყოფოდა საამისოდ.
ცოტა რამ საგზალიც მოვიხაზირე თეთრი მღვიმისკენ მიმავალმა, ცოტაოდენი კვერი, გამხმარი სოკო და ჩამიჩი. წყლით სავსე თეთრი სურაც თან წავიღე. იქ ხომ არავინ მომაკითხავდა, მე კი ძალის მოკრეფა მჭირდებოდა, რათა ჩემი უკანასკნელი ლოცვა მეთქვა.
დავადექი გზას და ვერ აგიწე, დაო ჩემო, რა იყო ჩემთვის ის გზა. ჭაღარა აზამ იცოდა თავისი საქმე, აშკარად დაინახა მოახლოებული სიკვდილის ნიშნები ჩემს სახეზე. მე ჯერ კიდევ არ ვიცოდი, თუ რა ზომამდე ვიყავი დაუძლურებული. თითქმის ნახევარი გზა დაჭრილი ნადირივით ფორთხვით ვიარე. ამ თეთრ კლდეებზე როგორღა ავფოფხდი, ახლაც არ ვიცი, თითქმის ვერაფერს ვერ ვიხსენებ. ერთი ისღა მახსოვს, ხელ-ფეხს რომ მიწვავდა მზის თაკარა სხივებზე გახურებული კლდის ქიმები, გონებას წამდაუწუმ ვკარგავდი და მათი მხურვალება მაფხიზლებდა.
საბოლოოდ გონს მხოლოდ თეთრ მღვიმეში მოვედი. თეთრი სურაც იქვე ეგდო. მჭიდროდ ჰქონდა თავი დაცობილი და წყალი არ დაღვრილიყო. ჩემი მწირი საგზალი უბეში მეყარა.
ცოტა რამ შევჭამე, წყალიც დავაყოლე და შედარებით მოღონიერებული მღვიმიდან გამოვლასლასდი. უკვე საღამოვდებოდა, მზე ცისკიდურს იქით მიმალულიყო, ცაზე პირმრუდე მთვარე სუფევდა. მის ჭვრეტაში გავარჯიშებულმა ჩემმა თვალმა ცხადად შენიშნა, რომ ორი დღის შემდეგ სრულიად გაივსებოდა.
ის ორი დღე-ღამე წინასწარ მომზადებას მოვანდომე სალოცავად. ვიხსენებდი საგალობლებს, რომლებიც ოდესმე მეთქვა მთვარის ავსების ჟამს გამართულ ზეიმებზე. ძალიან მამხნევებდა, ახლოს რომ ვიყავი მთვარის თეთრ ღვთაებასთან და მისი მხსნელი ძალა უცილობლად გადმოვიდოდა ჩემზე, განმკურნავდა ამ საზიზღარი სენისგან. თუ არადა, ღვთაების სხეულის ნაწილად ვიქცეოდი გარდაცვალების შემდეგ.
მესამე ღამის დასასრულს, გათენებისას, როცა უკვე მიიმალა მთვარის ოდნავღა ნაკლული ბადრო, ხოლო მზეს ჯერ კიდევ არ დაეკავებინა თავისი ოქროვანი ტახტი, მე წამოვკრიფე ჩემი მწირი საგზალი და მღვიმის სიღრმეს მივაშურე, მღვიმე ვიწროვდებოდა თანდათან, ოღრო-ჩოღრო ბილიკით ეშვებოდა დაბლა, კლდის წიაღში. თვალით ვერაფერს ვხედავდი და ხელის ცეცებით ჩავყევი იმ ბნელ ბილიკს. იმდენი ვიფორთხე და ვიბორძიკე, სანამ კლდის მასიურ კედელს არ შევეჩეხე.
ეს იყო მღვიმის მღვიმე, თეთრი მღვიმის უშორესი და უკიდურესი წერტილი. აქ ვერასოდეს წვდებოდა მზის სხივის ნასახიც კი. განუჭვრეტელი სიბნელე შედედებულივით იდგა ჩემს ირგვლივ. ჩავიმუხლე, ხელი მოვაფათურე და ჩონჩხის ძვლები მომხვდა ხელში. ეს გარდაცვლილ მხევალთა ძვლები იყო, რომელთაც ჩემსავით ეყოთ ძალა აქ, თეთრ მღვიმეში ამოსასვლელად. როგორც წესი, გარდაცვლილებს აღარავინ პატრონობდა. იგულისხმებოდა, რომ ისინი ღმერთის კუთვნილებანი იყვნენ სულითაც და სხეულითაც. შიკრიკს გამოაგზავნიდნენ სავსემთვარეობის განლევის მერე, რათა გაეგოთ, აღესრულა თუ არა თეთრ მღვიმეს შეფარებული სული.
მთელი დღე სრულ სიბნელეში გავატარე, ჩონჩხებს შორის მოკრუნჩხულმა. სამარისებური მდუმარება სუფევდა ირგვლივ. თავდაპირველად მესმოდა რაღაც ფრთხიალის ხმა, ეს ღამურები იყვნენ, რომლებიც უნებურად დავაფრთხე, კლდეებზე ხელის ცეცებით რომ მოვფორთხავდი. მერე ეს ხმაც მიჩუმდა და მართლაც სამარეში მყოფივით ვიგრძენი თავი.
უსაშველოდ დიდხანს ვიყავი ასე. ხან წამოვწვებოდი, ხან ისევ წამოვჯდებოდი. კლდის ნამტვრევები გვერდებს მაჯიჯგნიდნენ, დრო არა და არ გადიოდა. წკვარამი კიდევ უფრო შედედდა ჩემს ირგვლივ, ლოდივით დამძიმდა. ცოტა დააკლდა, კინაღამ სული ამომხადა მისმა სიმძიმემ და სუნთქვა შემიგუბა.
ბოლოს, როგორც იქნა, მომესმა ოდნავ გასაგონი ფრთხიალის ხმა. ფრთხიალი თანდათან გაძლიერდა და მთელ მღვიმეს მოედო. ღამურები ტოვებდნენ თეთრ მღვიმეს და სანადიროდ გარეთ იწყებდნენ გამოფრენას, ეს კი მზის ჩასვლას მოასწავებდა.
ერთხანს იმის შემდეგაც დავიცადე, რაც ღამურებმა დატოვეს მღვიმე. უკანასკნელი ლოცვის მთქმელს მზის სხივებმა არ უნდა დახედოს, თუნდაც უკვე დაისისკენ იყო მიქცეული და ცის კიდურს მიფარებული. საბოლოოდ უნდა ჩაქრეს მზის ჩირაღდანი, მხოლოდ ამის შემდეგ გეძლევა უფლება, უკანასკნელი ლოცვის სათქმელად მიეახლო მთვარის თეთრ ღვთაებას.
ისევ დავადექი იმ გზას, რომლითაც მღვიმის მღვიმეს მივაღწიე. ამოსვლა კიდევ უფრო გამიჭირდა. ბორძიკით და ხელის ცეცებით მივყვებოდი კლდოვან კედელს, რომელსაც დასასრული აღარ უჩანდა. მოვბორძიკობდი და ასე მეგონა, ისევ მღვიმის სიღრმისკენ მივიწევდი გარეთ გამოსვლის ნაცვლად. ბოლოს ერთბაშად იელვა ნათელმა და მე მთვარის გაბადრული სახე დავინახე.
თითქოს ხელი მკრაო, ისე შევდექი მისი დანახვისას. თვალებიც კი დავხუჭე გაოგნებულმა, ჩემს სიცოცხლეში ჯერ არასდროს მენახა ასეთი ძალით მოელვარე, ამ ზომამდე სხივმოსილი მთვარე, ასეთი მოზეიმე სიხარულით გაბრწყინებული.
რა დიდებული იყო, დინჯი, ნათელი, წმინდა... ძლივს გავუბედე კვლავ გამესწორებინა მისთვის თვალი.
ცოტად თუ ბევრად შევაჩვიე თვალი ჩემი ღვთაების ელვარე სახეს, თეთრ კლდეებს შორის ამოვარჩიე ნიშის მსგავსად შეზნექილი მოხერხებული ადგილი და დავდექი ლოცვად.
დავიწყე იმ საგალობლებით, რაც კი ოდესმე მიმღერა ჩინარებით დაბურულ ჭამებში თუ ტაძრად ყოფნისას. ჩვეული ხილვები ცოცხალივით წამოიმართნენ ჩემს თვალწინ, საოცარი სიცხადით ვხედავდი ასტარტეს ვერცხლის ქანდაკებას, თავით ფეხებამდე ნისლისებური რიდით შებურვილს. მხევლები ანთებდნენ ქანდაკების ირგვლივ შემომწკრივებულ თეთრ კელაპტრებს. ნაზი შუქის მთრთოლვარე ჭავლი ლივლივებდა ნისლისებურ რიდეზე, მის მიღმა მე დავინახე, თუ როგორ გაუნათდა სახე ვერცხლის ქანდაკებას, ცოცხალივით თრთოდა მთვარის ქალღმერთი, ესმოდა ჩემი გალობა, ესმოდა და ტკბებოდა მისით.
მაგრამ, (ო, ეს მართლაც სასწაული იყო, თუ სასწაულზეც ბევრად მეტი, დაო ჩემო), რა შუქიც არ უნდა ეფრქვია ჩემს ხილვებში შემონახულ ვერცხლის ქანდაკებას და მასში განსხეულებულ ღმერთს, უმეტესი ძალით ელვარებდა თვით თეთრი მთვარე, პირგაბადრული, ნათელი, თეთრი მღვიმის თავზე გადმომდგარი. ჯერ ამის მსგავსი არაფერი მენახა, თეთრი შუქის ნამდვილი ნიაღვარი გადმოაფრქვია და ჩემს თვალთაგან პირწმინდად გადარეცხა ვერცხლის ღვთაების სახე.
ასე რომ, დაო ჩემო, იქ, სადაც მე ლოცვად დავდექი, არ იყო ასტარტეს ვერცხლის ქანდაკება, არც მისი საყვარელი თეთრი ყვავილები ჩანდა სადმე, რომლებითაც სავსემთვარეობისას ამკობენ მის საკურთხეველს. აქ იყო მხოლოდ შიშველი, რძესავით თეთრი კლდეები საფლავის ქვების მსგავსი ლოდებით . . . და თვითონ ასტარტე . . . დიახ, აქ სუფევდა მთვარის თეთრი მეუფე, ჩემი საყვარელი ქალღმერთი, რომელიც მე, ჯერ ისევ გულუბრყვილო ბავშვმა ამოვირჩიე ჩემს მბრძანებლად. იგი ახლა ძალზე ახლოს იყო ჩემთან, ბევრად უფრო ახლოს, ვიდრე ოდესმე ყოფილა. მას აღარ სჭირდებოდა, ვერცხლისგან ნაქანდაკარ სხეულში დაედო ბინა. ის თვითონ მოვიდა ჩემთან და ეს მე იმთავითვე ვიგრძენი.
შუაზე გავწყვიტე რომელიღაც საგალობელი, თვალი გავუსწორე უჩვეულო ძლიერებით მობრკიალე მთვარის ნათელ-ნაღვლიან სახეს და ხელებაღმართულმა შევთხოვე მიეღო ჩემი სული თავის წიაღში. ენებებინა, რომ მე, უღირსი მხევალი, მისი სხეულად ვქცეულიყავი გარდაცვალების შემდეგ.
არც მერე მითქვამს ძველი საგალობლებიდან რომელიმე. ხელებაწვდილი ველაპარაკებოდი ჩემს მბრძანებელს. ვეუბნებოდი, რაც კი ენაზე მომადგებოდა და რაც გამახსენდებოდა. ოღონდ რას და როგორ, ვეღარ გეტყვი. წესიერად ვეღარ ვიხსენებ... მგონი, ისიც შევთხოვე, თუ შენს წიაღში არ მიხმობ ჯერჯერობით, ამ საზიზღარი სენისგან გამათავისუფლე, რათა კვლავ წრფელი გულით გემსახურო, როგორც მხევალი შენი.
ის კი ძალიან მკაფიოდ მახსოვს, რომ ერთიანად ნათელში ვბანაობდი. მთვარის უჩვეულოდ ძლიერი შუქის ნიაღვარს ასევე უჩვეულო ძალით ირეკლავდნენ რძისფერი კლდეები და თეთრი, ნაზი შუქის ნამდვილი ზღვა იდგა ჩემს ირგვლივ.
ამ თეთრი შუქის ზღვაში ერთად მივცურავდი მე და ასტარტე.
იგი ბოლომდე ახლოს იყო ჩემთან, განუყრელი მეგობარივით მედგა გვერდით, უშფოთველი სიდინჯით აყურადებდა ჩემს სიტყვებს.
ბოლოს, როცა მთვარემ ცისკიდურს მიღმა იწყო მოფარება, გამიკვირდა კიდეც, იქ, იმსიშორეზე რა უნდა-მეთქი. აკი სულ ცოტა ხნის წინ, ერთი წამის წინ ჩემთან სუფევდა, სულ ახლოს.
მალე ღამურებმაც გადამიფრინეს თავზე, წრიპინით უბრუნდებოდნენ თეთრი მღვიმის სიღრმეს. ამან შემახსენა, რომ საცაა განთიადი დაიწყებოდა და მეც მივყევი ღამურების კვალს. ფორთხვით, ხელების ცეცებით ჩავათავე ოღრო-ჩოღრო გვირაბი და კვლავ მოვიკრუნჩხე შიშველი კლდის იატაკზე მიმოფანტულ ჩონჩხებს შორის.
ღამურებიც ნელი წრიპინ-ფრთხიალით ლაგდებოდნენ ჩემს თავს ზემოთ, ჩვეულ ადგილებზე. მალე მათი ხმაც მიწყნარდა. კვლავ სამარისებური სიჩუმე გამეფდა მღვიმის მღვიმეში განუჭვრეტელი წკვარამიც ძველებურად შედედდა ჩემს ირგვლივ.
უნდა გითხრა, რომ იმ დღის დაღამება წინანდებურად აღარ გამჭირვებია, დაო ჩემო. ლოცვის ძალა და მხურვალება გამომყვა თან. ვიგრძენი, რომ ასტარტემ მიწილადა თავისი სინათლის რაღაც ნაწილი. იგი უცვლელად ენთო ჩემში, შინაგანად მათბობდა, მახალისებდა. ჩემთვის მანამდე უცნობი, ძალზე მსუბუქი და საამური განცდა მივლიდა მთელ სხეულში.
როცა ის ღამეც გაილია და ღამურებიც აიშალნენ, ცოტა ხნის შემდეგ მეც ფორთხვით ამოვბობღდი მიწისქვეშეთიდან და კვლავ მივეახლე ასტარტეს ნათელ სახეს.
მეორე ღამესაც უჩვეულოდ მოწყალე იყო ჩემს მიმართ ასტარტე. ლოცვის თქმაც კი არ დამაცალა, მღვიმიდან ახლად გამოსულს და მისი ბრწყინვალებით თვალმოჭრილს. მაშინვე დაივანა ჩემს გვერდით და აღარც მივუტოვებივარ მთელი ღამე. სუფევდა სულ ახლოდ, ნათელი, თვალნაღვლიანი და უშფოთველი. ჩვეული სიდინჯით აყურადებდა ჩემს ხმას. ასევე უშფოთველი სიდინჯით მიცურავდა ნაზი, რძისფერი შუქის ზღვაში და მეც მიმაცურებდა. პირვანდელზე მეტი თუ არა, ნაკლები სიხარული არ მოუნიჭებია ჩემთვის იმ ღამით ნათქვამ ლოცვას. ეს განსაკუთრებით მოგვიანებით ვიგრძენი, უკვე მღვიმეში შესულმა და შიშველ კლდეზე მოკრუნჩხულმა ჩონჩხების მეზობლად. ჩემში კიდევ უფრო გაძლიერდა მანამდე უცნობი, რაღაც მეტად მსუბუქი და საამური განცდა, იგი უფრო მკაფიო და აშკარად შესაგრძნობი გახდა. სიხარული ტალღებად მივლიდა სხეულში, უდიდეს სიმშვიდეს და სიამეს მგვრიდა.
მესამე ღამის ლოცვა კი, იმ შიშველ კლდეებზე წარმოთქმული, ენით აღუწერელი იყო, დაო ჩემო. ქალღმერთი კიდევ უფრო ახლოს მოვიდა ჩემთან, მე მხოლოდ თვალთამზერა დავინახე მისი, ისეთი შუქით გაბრწყინებული, რომ თვალი ვეღარ გავუსწორე და სახეზე ავიფარე ხელები შერცხვენილმა. მან კი, ქალღმერთმა, არ იუცხოვა ჩემი უღირსი საქციელი, არ მივუტოვებივარ. თვალდახუჭული და სახეზე ხელებაფარებული მაინც ვხედავდი მის მობრკიალე თვალთა მზერას, ვხედავდი და თან ვგრძნობდი, თუ როგორ მეფერებოდა... თეთრი სხივებისგან შეთხზული, ნაზი და გამჭვირვალე ხელებით მეფერებოდა... მთვარის შუქივით ნაზი ტალღები დამდიოდა მთელ სხეულზე ღვთაების ხელის შეხებისგან. აუწერლად საამური იყო ეს ყოველივე, საამური და სიმშვიდის, შვების მომგვრელი.
როცა მზის სხივების სითბომ შეცვალა ასტარტეს გრილი ხელების შეხება, მაშინღა გავახილე თვალები და სახიდან ხელები მოვიშორე. ლოცვაში ჩაღრმავებულმა ვეღარ გავიგე, როდის მიეფარა ცისკიდურს ჩემი მოწყალე და ახლობელი ღმერთი, მზე სუფევდა ცის თაღზე.
ეს უკვე აღარ იყო სანაღვლო, შემეძლო აღარ დავმალოდი მზის სხივებს. უკვე გაილია სავსემთვარეობის სამი ღამე. მე ვთქვი უკანასკნელი ლოცვა, აღვასრულე მთვარის ღვთაების ყველაზე იდუმალი წესი. თუკი ასტარტემ ამჯერად არ მიმიღო თავის წიაღში, ეს მისი ნებაა... მომავალ სავსემთვარეობისას, თუ ცოცხალი დავრჩი, კვლავ ვიტყვი ლოცვას, ამ თეთრ კლდეეებს შეხიზნული ფიქრებში გართულმა ვიღაცა დავინახე, კლდოვან ბილიკს მოუყვებოდა თეთრი მღვიმისკენ. შიკრიკი იყო, მხევლებს გამოეგზავნათ ამბის გასაგებად. მომიახლოვდა, სანამ თავზე არ დამადგა, ვერ დამინახა.
უეცრად შეჩერდა, დაკვირვებით დამაშტერდა, მზერა ჩემს ხელებსაც ჩააყოლა, სახეზე უდიდესი გაოცება გამოეხატა . . .
მეც მაშინღა დავხედე ჩემს ხელებს და მკლავებს, რომლებიც ავადობის მაუწყებელი ლაქებით მოფენილი მეგულებოდა, ახლა კი რძესავით თეთრნი გამხდარიყვნენ, წინანდელზე უფრო სალუქნი და სუფთა. კვალიც არ ჩანდა იმ ძველი ავადმყოფობისა.
მაშინვე შიმშილი ვიგრძენი. მე ხომ სამი დღე-ღამის განმავლობაში წყლის მეტი არაფერი მიგემია. უკანასკნელი ლოცვის დროს მარხულობაა საჭირო. შიკრიკს ვკითხე, საჭმელი ხომ გაქვს-მეთქი. მანაც გამომიწოდა თავისი საგზალი. შევჭამე ცოტა რამ და მერე ერთად დავეშვით თეთრი კლდეებიდან დაბლა, ასტარტეს ჭალებისკენ. მთვარის თეთრმა ღვთაებამ არ მიმიხმო თავის წიაღში, კვლავ ჩემი სამსახური ინება, ჩემი სხეულიდან სენის გადაწმენდა ამის აშკარა ნიშანი იყო.
დიდი სიხარულით მიმიღეს მხევლებმა, საზეიმო ღამისთევაც მომიწყვეს. ასტარტემ მოწყალე თვალით შემხედა, თავისი ნათელი მომფინა და ეს მოწყალება მარტო მე არ მეკუთვნოდა. იგი მათთვისაც იყო, დანარჩენი მხევლებისთვის მათაც მოეფინათ ღვთაების ძალა და ნათელი. ყველამ ირწმუნა, რომ ასტარტე თავის ძალას და ნუგეშს არ იშურებდა ერთგულ მხევალთათვის.
ზეაღმტაცი გრძნობისაგან სახეები განათებოდათ მხევლებს, მადლიერ მზერას ვერ მაშორებდნენ, მე ხომ ღვთაების ნათელი მივიტანე მათთან. მერე როგორ მღეროდნენ... ჯერ არასოდეს მომესმინა ასეთი ხმატკბილი საგალობლები... მათ ქალღმერთის სიყვარულით სახელგანთქმული მხევლები ამბობდნენ, რაღა თქმა უნდა, მეც შევუწყე ხმა.
ჩემმა ცხოვრებამაც იცვალა იერი, ერთბაშად თვალში მოსახვედრი შევიქენი, წინანდელთან შედარებით უფრო დაფასებული და პატივსაცემი. ახლა უკვე ნება მქონდა, მხევალთა ჯგუფში ყველაზე წინ ვმდგარიყავი საზეიმო წესის აღსრულების დროს, შემეძლო ხელით შევხებოდი ნისლივით გამჭვირვალე რიდეს, რომელიც ასტარტეს ვერცხლის ქანდაკებას ბურავდა, ამის ნება კი ძალზე იშვიათად ჰქონია ვინმე მხევალთაგანს, ეს მხოლოდ ქურუმთა უფლება იყო.
მეც შევიფერე, ჩემო დაო, ეს ღირსპატივსაცემი მდგომარეობა, რაც ასტარტემ მარგუნა. განა მისი ნებით არ მოხდა ყველაფერი . . . სენისგან ჩემი განწმენდა და ირგვლივ მყოფთა კრძალული მოპყრობაც . . . მსიამოვნებდა, როცა ვგრძნობდი და მხევალთა მადლიერ მზერას. დიდ სიხარულს მგვრიდა იმის შეგრძნება, რომ ქალღმერთის რჩეული ვიყავი.
ეს ყველაფერი კი, სიხარულთან ერთად, სიამაყითაც მავსებდა. ქალღმერთმა მიწილადა თავისი ნათელი და იმის ნებაც მომცა, ჩემს დებთან მომეტანა იგი, რათა ყველას ეხილა. ეს კი მართლაც გამორჩეული წყალობაა, რასაც ძალზე იშვიათად იმეტებენ ღმერთები. ერთი ისღა იყო დარჩენილი, ჩემი გულმხურვალე გალობით ნაამები ქალღმერთის ღიმილიც დამენახა ვერცხლის ბაგეებზე აღბეჭდილი. ეს უკვე ურყვედა მწამდა, დაო, ჩემო. ადრე თუ გვიან, ღიმილითაც დამაჯილდოვებდა, უთუოდ დადგებოდა ამისი ჟამიც.
მაგრამ ერთხელ ისეთი რამ ვიხილე, რამაც ცივი წყალი გადაასხა ჩემს გულზვაობას და სიამაყეს.

ტაძრად ვიყავით შეკრებილნი მხევლები, საზეიმო ღამისთევას ვუწყობდით ასტარტეს. თეთრი კელაპტრები შემოვუმწკრივეთ ირგვლივ ღვთაების ვერცხლის ქანდაკებას, თეთრი ყვავილები დავუფინეთ ფერხთით. მე წინ ვიდექი მხევალთა ჯგუფში. მხურვალე ლოცვის წარმოთქმის დროს ხელს აღვმართავდი ჟამიდანჟამს, რათა შევხებოდი ვერცხლის სხეულზე ჩამობურულ ნისლოვან რიდეს. და ამ დროს ღვთაების სახეს ავხედავდი ხოლმე, ნისლოვანი რიდის მიღმა მიმკრთალებულ, ვერცხლისგან ნაქანდაკარ სახეს. მინდოდა გამეგო, ხარობდა თუ არა ჩემი მხურვალე ლოცვით და მოკრძალებული ხელის შეხებით. ძალიან მინდოდა რაიმე ნიშანი დამენახა ამის დასტურად.
და ამ დროს, საზეიმო გალობისას, როცა თეთრ ქალღმერთს ცოცხალივით უთრთოდა ვერცხლისგან ნაქანდაკარი მკერდი, ტაძრის შემოსასვლელში ბალღი გამოჩნდა. ხელებში თეთრი ყვავილები ეჭირა, თავით ფეხამდე თეთრებში ჩასმულს, ასტრატეს ვერცხლის ქანდაკებისკენ მიემართებოდა. ნელა, აუჩქარებლად მოაბიჯებდა, ფართოდ თვალებგახელილი, მშვიდი, ბავშვური გულუბრყვილობით მომღიმარი სახით. ეტყობოდა, რომ კარგად ართობდა ის ყოველივე, რასაც ირგვლივ ხედავდა.
შევხედე თუ არა, მაშინვე ვიცანი, მხევალ ანეზიას შვილი იყო. ერთი ფეთხუმი იყო ანეზია, გონებადაფანტული და შეუხედავი, ბავშვი კი ანგელოზივით ლამაზი გააჩინა, ჯანმრთელი და სიცოცხლით სავსე. ეტყობა, დღეები აერია ტუტუც ანეზიას, ვერაფერი გაიგო და დროზე არ დალია ჯადოქარ აზას მიერ მოხარშული სასმელი, რაც შვილოსნობის არიდების უებარი საშუალებაა. მხევლებს არ აქვთ ბავშვის გაჩენის ნება. საჭიროების დროს სვამენ აზას სასმელს და მერე გოგირდოვან ცხელ წყაროში ბანაობენ. ცხელი წყლის ნაკადი გადარეცხავს და თან წაიღებს შვილოსნობის ყოველგვარ კვალს და ნიშანს. თუკი ვინმე ამ წესს არ აღასრულებს და ნებით თუ უნებლიეთ დედა გახდება, მხევლები არ სჯიან ამისთვის, არ უთვლიან მომაკვდინებელ ცოდვად, ოღონდ ესაა, შვილის პატრონს უკვე აღარ აქვს უფლება ასტარტეს ემსახუროს. იგი ვერ იტყვის მის სადიდებელ ლოცვას და საგალობლებს. ერთადერთი რისი უფლებაც მას ეძლევა, ეს თვითონ მხევლების სამსახურია. ანეზიასაც სწორედ ასეთი ბედი ერგო, დაფართხუნობდა წმინდა ჭალებში, ისევ მხევლებს ემსახურებოდა. ჭინჭებს ურეცხავდა, საჭმელსაც უმზადებდა. რაც შეეხება ასტარტეს ტაძარს, იქ ფეხის შედგმის ნება აღკვეთილი ჰქონდა ანეზიას, ლოცვის თქმაზე ხომ ფიქრიც ზედმეტი იყო.
და ახლა, თავისი შვილი გამოაწყო თეთრებში ანეზიამ, ხელში ასტარტეს საყვარელი თეთრი ყვავილები მისცა და საზეიმო წესთაღსრულების დროს ტაძარში შემოუშვა, რათა ყვავილები მიერთმია ღვთაებისთვის. ანეზიას ჭკუით, ეს იქნებოდა სანაცვლო იმ ლოცვისა, რომლის თქმის ნებაც მას აღარ ჰქონდა.
ბალღი მიუახლოვდა ვერცხლის ქანდაკებას, შედგა და მაღლა თავაწეულმა, ხელში თეთრი ყვავილებით, ღვთაების სახეს მიაპყრო მზერა. ცოცხალი ინტერესიც იკითხებოდა მის თვალებში და ის ნათელი, წმინდა გულუბრყვილობა, რომელსაც ბალღის თვალების გარდა სხვაგან ვერსად მოიძევს ადამიანი.
ასე იდგა ორიოდე წამით... მერე, თითქოს უცბად გაახსენდაო, რაც დაავალეს, კვლავ წინ წადგა ორიოდე ნაბიჯი, ვერცხლის ქანდაკების ფერხთით დააწყო თეთრი ყვავილები და კვლავ ახედა ქალღმერთის ვერცხლის სახეს ცნობისმოყვარეობით სავსე, გულუბრყვილო თვალით.
და ამ დროს მოხდა სასწაული, იქვე, ჩემს თვალწინ, მე ხომ ყველაზე ახლოს ვიდექი ღვთაების ვერცხლის ქანდაკებასთან... ის-ის იყო, ხელი აღვმართე, რათა ნისლოვან რიდეს შევხებოდი, სიცოცხლისმიერმა თრთოლვამ გადაურბინა ქალღმერთის ვერცხლის სახეს და მე შევამჩნიე, ღიმილმა როგორ შეუტოკა ვერცხლის ბაგეები. ქალღმერთმა გაუღიმა პაწია ბალღს, მასზე თვალმიპყრობილს და არა მე... მე ხომ ვერ მოვასწარი, ხელით შევხებოდი ნისლოვან რიდეს. ღიმილით თანმხლებმა ნათელმაც აშკარად იელვა ქალღმერთის თვალებში, ბალღსაც დაეფრქვა იგი, და ორივენი, ქალღმერთიც და ბალღიც, ერთიანად ნათელში გაეხვივნენ.
ხელი მოჭრილივით ჩამომივარდა, გალობა შევწყვიტე. ერთი წამით თვალიც კი დავხუჭე იმ ნათელით დაბრმავებულმა, რამაც ჩემთან ასე ახლოს იელვა. როცა თვალი კვლავ გავახილე, დავინახე, რომ ბავშვს ზურგი შეექცია ვერცხლის ქანდაკებისთვის, გასასვლელისკენ მიემართებოდა. ერთი წამით ჩვენც გადმოგვხდა, ცნობისმოყვარეობით მოგვათვალიერა ყველანი. თეთრი კელაპტრების შუქზე გაიელვა მისმა ფართოდ გახელილმა, ნამიანმა თვალებმა. ამ თვალების წმინდა ბრწყინვამ უარესად გამაოგნა. ეს ხომ სწორედ ქალღმერთის თვალები იყო, რომელთაც მე თვალებდახუჭული და სახეზე ხელებაფარებული შევყურებდი, თეთრი მღვიმის წინ ლოცვად დამდგარი.
ბალღი თვალს მიეფარა, მხევლები გალობდნენ, წესთაღსრულება ოდნავადაც არ შეფერხებულა, ფეთხუმ ანეზიას ბალღის გამოჩენა რაიმე ცოდვად და დარღვევად არავის მიუჩნევია.
მე კი ენაც ვეღარ დავძარი, საგალობლის არცერთი სიტყვა აღარ მითქვამს. თუმცა კიდევ კარგა ხანს გრძელდებოდა წესთაღსრულება. აღარც ის მიცდია, კვლავ ხელით შევხებოდი ღვთაების რიდეს. ეს წუთია ნანახი სასწაულებრივი ნათელი რიალებდა ჩემს თვალწინ, გულისყურს მიბნევდა და თავისი ბრწყინვალებით მაბრმავებდა.
შემდგომში მე საბოლოოდ აღვიკვეთე ღვთაების რიდეზე ხელის შეხება, აღარც სხვებზე წინ ვდგებოდი გალობის დროს. ბევრჯერ მკითხეს ამის მიზეზი, მე უცვლელად ერთი პასუხი მქონდა მზად:
-არა ვარ ღირს, სხვებისგან გამორჩეული ვიყო. ყველას ერთნაირად გვეფინება მთვარის შუქი და მთვარის ღვთაების წინაშეც თანაბარნი ვართ ყველანი.
- შენ გზის მაჩვენებელი ხარ ჩვენი, ღვთაებასთან ყველაზე ახლოს მდგომი, _ მეუბნებოდნენ ისინი.
მე მაინც ჩემსაზე ვიდექი და ბოლოს თავი დამანებეს. თუ სიმაღლიდან დაბლა იწყებ დაშვებას, ადვილად დაგრთავენ ამის ნებას. თუ პირიქით იქცევი, დაბლიდან მაღლა მიიწევ, იმას კი აღარ გაპატიებენ, ასე ყოფილა მუდამ.
ნამდვილ მიზეზს, ცხადია, არავის ვეუბნებოდი.
იგი ჩემს გულში დუღდა, სანამ ბოლოს გარეთ არ გადმოსკდა.
ვერა და ვერ დავივიწყე ის საოცარი ხილვა, ის უჩვეულო ნათელი, რაც ასტარტემ ასე გულუხვად დააფრქვია ჭკუანაკლულ ანეზიას ბალღს. ჩემს თვალში არა და არ მქრქალდებოდა ის ღიმილი, რაც პაწია ბალღის შემოხედვის საპასუხოდ აღიბეჭდა ასტარტეს ვერცხლისგან ნაკვეთ სახეზე, ჩემთვის კი არა და არ გამოიმეტა იგივე. არადა, როგორც ველოდი მისგან რაიმე ამდაგვარ ნიშანს, როგორ შევთხოვდი მხურვალე ლოცვებში...
თუმცა ეს არ ნიშნავდა იმას, თითქოს თავისი ნათელი სახე აერიდებინოს ჩემთვის ასტარტეს. იგი ახლაც ძველებურად მოწყალე იყო. აკი ასე გულთბილად მომეპყრა დიდი ღმერთქალი, როცა აგრერიგად მჭირდებოდა მისი ძლიერება; მთვარის თეთრი სხივებისთვის ნაძერწი ხელებით გადაწმინდა სენის კვალი ჩემი სხეულიდან, დაუნანებლად მიწყალობა თავისი ნათელი, რაც სხვებმაც შეამჩნიეს და დააფასეს, უმადურება იქნებოდა ჩემგან ამის დავიწყება.
მაგრამ ის, რაც საზეიმო წესთაღსრულებისას ვიხილე, რაღაცით უფრო მეტი იყო, ვიდრე ჩემი ლოცვა ყოფილა ოდესმე. ბავშვის გულუბრყვილო, წმინდა გამოხედვამ ერთბაშად უსაშველოდ დიდი, ღრმა უფსკრული დამანახა, რაც ღმერთისგან მაშორებდა. ბავშვის თვალებში ცოცხლობდა ღმერთი, ცოცხლობდა ბევრად უფრო ძლევამოსილად, უბრალოდ და ბუნებრივად, ვიდრე მე შევძელი ამისთვის მიმეღწია თავგამოდებული, უმხურვალესი ლოცვებით.
და ეს უფსკრული, რაც ასე მაშორებდა ღმერთისგან, ერთი ხელის მოსმით გადალახა ჭკუანაკლებმა ანეზიამ, როცა თავის ბალღს თეთრი ყვავილები მისცა ხელში და უბრძანა, ასტარტეს ფერხთით დაეწყო ისინი.
მაჯობა ჭკუანაკლულმა ანეზიამ, დიდად მაჯობა.
მას ბევრად მეტი აღმოაჩნდა ღმერთთან საერთო, რისი იმედიც კი მე, ღმერთის წყალობით განებივრებულს და ხელდასხმულს, შეიძლებოდა მქონოდა.
გკითხავ, ქალღმერთო, უნათლესო ქალღმერთთა შორის, სად არის ნაპირი შენი უსაზღვრობისა? სად არის ბილიკი, შენს ნაკვალევს რომ ინახავს და ამჟღავნებს...
ჩვენ, ცოდვილნი, შენი არსების უმცირეს ნათელს ვეზიარებით მხოლოდ, თავი კი მაშინვე შენგან რჩეული და ხელდასხმული გვგონია. ამაო იმედებით ვატყუებთ საკუთარ სულსა და გულს, თითქოს და სხვა არავინ იყო ჩვენნაირი, თუნდაც ჩვენი მსგავსი... მხოლოდ მაშინ თუ გამოვფხიზლდებით, როცა ამ მცირე ნათელზე შეუდარებლად აღმატებულ ნათელს ვიხილავთ შენსას. ნათელს, რომელიც თავისი ბრწყინვალებით გვაბრმავებს და გვეუბნება, რაოდენ უსაგნოა და არაფრის მაქნისი ჩვენი სიამაყე და თავდაჯერება. ხოლო არსება შენი იმდენად ფართო და ყოვლისმომცველია, ვერასდროს გასწვდება ჩემისთანა მწირი სული.

* * *

ასე ერთბაშად განვიკურნე სიამაყის და ამპარტავნობის სენისგან, დაო ჩემო.
აღარასოდეს მიფიქრია, რომ ღმერთის რჩეული და მისგან ხელდასხმული ვიყავი. სწორედ ამიტომ ვთქვი უარი, ყველაზე წინ ვმდგარიყავი საზეიმო ლოცვის დროს. ნისლოვანი რიდის შეხება ამის გამო აღვიკვეთე.
და მით უფრო მადლიერი ვიყავი ჩემი თეთრი ღვთაებისა, რომელიც მე ჯერ კიდევ ბალღმა ამოვირჩიე მბრძანებლად და მეუფედ.
სიამაყე არანაკლებ საზიზღარი სენია, ვიდრე ის წყლულოვანი დაავადება, რაც ასტარტემ თავისი სხივმოსილი ხელებით გადაწმინდა ჩემი სხეულისგან. ახლაც მადლობის მეტი არც-რა მეთქმოდა ჩემი მოწყალი მეუფისთვის, როცა ამ სენისგანაც, სიამაყის წყლულისგანაც გამწმინდა.
ამიტომ, არც ამის შემდგომად დაჰკლებია ჩემს ლოცვას მხურვალება, როცა გამორჩეული ადგილი აღარ მეჭირა მხევალთა გუნდში. მე ისევ ძველებურად შევიგრძნობდი მთვარის თეთრი ქალღმერთის ნათელს ჩემს სულსა და გულში. ლოცვის დროს იგი ძველებურად დაივანებდა ჩემს გვერდით, თავის უხვ წყალობას და მოზეიმე სიხარულს არ მაკლებდა.
მაგრამ ძველებური სიმშვიდე აღარ იყო ჩემში. აკი ჩემს ლოცვას აკლდა ის ნათელი, რასაც ასე თავისუფლად მისწვდა ჭკუანაკლები ანეზია.
ამას ვერაფრით ვერ ვივიწყებდი.
მეც უნდა მივწვდენოდი იმ ნათელს.
ვინ იცის, იქნებ სწორედ ეს მანიშნა დიდმა ღმერთქალმა, როცა ასეთი ბრწყინვალებით დამიბრმავა თვალი.
ასტარტეს მხევლებს გვქონდა უფლება, საგანგებო წესების აღსრულების შემდეგ თვითონვე ამოგვერჩია ტოლ-სწორი. ეს სიყვარულის გამოწვევა იყო, ჯილდოს არმომლოდინე. მე ჯერ არასდროს არ მესარგებლა ამ უფლებით, ჩემი სიყვარული ასტარტეს სამსახური იყო მხოლოდ, სხვა რამ მიზანი არც არასდროს მქონია. ახლა კი დადგა ჟამი, რათა ეს უფლება გამომეყენებინა. ვერცხლის თასი პირთამდე ავავსე ტკბილი, მათრობელა სასმელით და ერთ სახიერ მეომარს მივუტანე, რომლის ლაშქარიც მწვანე ჭალებში ატარებდა დროს ამჟამად. უარი არ უთქვამს მეომარს, დაჰყვა ჩემს გამოწვევას. იმას ვერ ვიტყვი, თავი დიდად გამოიდო-მეთქი, მაგრამ არც თავისი სიყვარული დაუმადლებია ჩემთვის. ლამაზი იყო, თვალები კი ცივი ჰქონდა, ულმობელი, როგორც ომგადახდილს ჩვევია.
თუმცა, მერე ჩქარა შეიცვალა რაღაც ჩვენს ურთიერთობაში, მეომრის თვალებში თბილი ნაპერწკლები აკიაფდნენ. ღიმილით დამაცქერდებოდა ხოლმე. ჩემმა გულმა მიიხმო იგი, გულმა, რომელიც ასტარტეს სიყვარულით იწვოდა და ახალ საშუალებებს ეძებდა მასთან სიახლოვისთვის. მას არ შეეძლო ამის გაგება, მაგრამ მხურვალება ჩემი გულისა კარგად გაიგო და დააფასა.
თვითონვე მომძებნიდა ხოლმე, ჩემს მოხმობას აღარ ელოდა. შეუყვარდა ჩემთან მუსაიფიც, მთისა და ბარის ამბებს მიყვებოდა. მეც ფრიად მოხარული ვიყავი ამისა. ჩემი ხელით ნაქსოვ რბილ ფარდაგს გავუფენდი ძეწნის ხშირი ტოტების მიღმა, ნებივრად წამოწვებოდა და თვალს არ მაცილებდა, როცა მე ვლაპარაკობდი.
თავდაპირველად სიყვარულის სალაღობო სიტყვებს თუ ვეტყოდი, რასაც მხოლოდ შეყვარებულთათვის აქვს ფასი.
მაგრამ მერე გულმა არ მომითმინა და ლამაზ მეომარს გავუმჟღავნე ჩემი იდუმალი მიზანი; ვუთხარი, მინდა ბალღი მყავდეს-მეთქი. არ ვიცი რამ წამაქეზა. იქნებ იმან, რომ ფრიად ალერსიანი, კეთილი თვალით მიყურებდა მეომარი და სულ იმას მიმეორებდა, ბევრს ვიცნობ ასტარტეს მხევლებს, მაგრამ შენისთანას ჯერ არ შევხვედრივარო. შენი სათაყვანებელი ღვთაების მადლი აშკარად გახლავსო...
ანდა, იქნებ შეიძლება იმიტომაც ვერ დავმალე საიდუმლო, რომ ძალიან მინდოდა, გულწრფელი ვყოფილიყავი ბოლომდე, როგორც ჩემი ქალღმერთის წინაშე ვიყავი ყოველთვის გულწრფელი. ამ სიყვარულს სათაყვანებელი, წმინდა არსება უნდა ეშვა და მინდოდა ჩვენი კავშირიც წმინდა და წრფელი ყოფილიყო.
ასეა თუ ისე, აღარ დავუმალე ლამაზ მეომარს ჩემი იდუმალი მიზნები და სურვილი. დაწვრილებით ვუამბე, თუ როგორ განმაცვიფრა დიდმა ასტარტემ, როცა პაწია ბალღს დააფრქვია თავისი ნათელი.
- მანამდე თითქოს ვერც კი ვამჩნევდი პატარა ბალღებს, _ ვეუბნებოდი ლამაზ მეომარს - ისინი თითქოს არც კი არსებობდნენ. მხოლოდ მას შემდეგ დავინახე პაწიები, რაც ასტარტეს უხვი ნათელი ვიხილე, ჭკუანაკლებ ანეზიას ბალღზე გადმოსული. მაშინ მივხვდი, თუ როგორ უყვარს ღმერთქალს პატარები, გამორჩეულ ნათელს იმეტებს მათთვის.
მეც მინდა მყავდეს ბალღი, ლამაზი, საყვარელი, პაწაწინა... მინდა იმანაც მიიტანოს თეთრი ყვავილები ასტარტეს ვერცხლის ქანდაკებასთან. ვიცი, ძალიან ეამება თეთრ ღმერთქალს, თავის გამორჩეულ ნათელს ჩემი ბალღისთვისაც გამოიმეტებს, ვერცხლის ბაგეებით გაუღიმებს. და ეს იქნება ჩემი ყველაზე მხურვალე ლოცვა, რაც კი ოდესმე მითქვამს ჩემი სათაყვანებელი ღმერთქალისთვის.;
გაოცებით მომისმინა მეომარმა, რაც ვუთხარი და ასტარტეს ტაძრიდან გაგაძევებენო მითხრა.
ვიცი, მაგრამ ეს ვერ შემაჩერებს-მეთქი, ვუთხარი. იმდენად დიდია ჩემი სურვილი ყველაზე ნათელი ლოცვის თქმისა მთვარის თეთრი ღვთაებისთვის.
წმინდაა ჩემი სიყვარული შენდამი, ლოცვად გარდასახვის მოსურნე, ასე ვითხარი ლამაზ მეომარს, წმინდაა ჩემი სული და სხეული, მიწის ზეცის ჯადოთი განბანილი. იგი ელოდება შენს პასუხს ჩემს სიყვარულზე, წმინდა და ჯანსაღი იქნება ის პაწია სხეულიც, რომელიც ცხრა მთვარის შემდეგ მოევლინება ქვეყანას.
შენ ლამაზი ხარ, მეომარო. პაწიაც ლამაზი იქნება.
ამ სიტყვების პასუხად მეომარმა გაიღიმა იმ ალერსიანი, მეტყველი ღიმილით, რაც ასე ამშვენებდა მის ვაჟკაცურ სახეს და თქვა, მე კიდევ უკვდავება მინდაო.
ო, როგორ მომხვდა მისი სიტყვები გულზე, ჩემო დაო. Mეომარი ხომ მუდამ სიკვდილს ეთამაშება, თვალებში შეჰყურებს სიკვდილის ულმობელ ღმერთს.
ოღონდ გადარჩეს, ოღონდ როგორმე სიცოცხლე შეინარჩუნოს, მუდამ ამაზე უხდება ფიქრი და ზრუნვა.
და, ცხადია, უკვდავბაზე იოცნებებს.
ცრემლებიც კი მომაგა თვალზე, როცა ყოველივე ეს ცხადად წარმოვიდგინე, ცრემლგარეული ხმით შევფიცე მეომარს, რომ აღარასოდეს დავივიწყებდი მის სურვილს და ჩემს ლოცვებში მოვიხსენიებდი. ამდენად, იმ პაწია ბალღში, რომელიც ჩემი ლოცვის სხეულად იქცეოდა, მისი უკვდავებაც შეისხამდა ხორცს.
შემდეგ ისიც გავუმხილე, რომ ბალღის გასაზრდელად მქონდა სახსარი, როდესაც ტაძრიდან გამაძევებდნენ და ასტარტეს მსახურების ნებას აღარ მომცემდნენ.
იშვიათი ყელსაბამი მაჩუქა ერთხელ სახედაჩეხილმა, ძველმა მეომარმა; ოქროს ძეკვზე აკინძული თორმეტი ოქროს კუ, ყველა მათგანს ალმასები ასხდა თვალების ადგილას. ვკითხე კიდეც გაკვირვებულმა, ასეთი ძვირფასი საჩუქარი ჩემთვის როგორ გამოიმეტე – მეთქი.
ამას იმათ მაგივრადაც გაძლევ, რომლებიც სულ არაფერს გაჩუქებენო, - კეთილი ღიმილით მითხრა სახედაჩეხილმა მეომარმა.
და, ახლა წინ გადავუშალე ლამაზ მეომარს ჩემი განძი, დარდი ნურაფრისა გექნება – მეთქი, ვუთხარი. თორმეტი ოქროს კუ დამეხმარება, არაფერი მოაკლდეს ჩვენს პაწიას, არც ბავშვობაში გამოცდის სიდუხჭირეს, მოწიფულობაში გზის გამკვლევად გამოადგება.
ასე, რომ, მუდამ იცოცხლებს და გაიფურჩქნება ჩემი ლოცვა და შენი უკვდავება, ამ ბალღში შენივთებული – ვეუბნებოდი მეომარს.
ღოგორც ხედავ, აღარფერი დავტოვე გაუმხელელი და დაფარული, ჩემო დაო. Mინდოდა წმინდა და ბოლომდე წრფელი ყოფილიყო ჩვენი სიხარული, რომელსაც პაწია, ლამაზი სხეული უნდა ეშვა.
თუმცა, შეიძლება, ლამაზი მეომრის სიყვარულმაც მომნუსხა, ვინ იცის . . .
ჰოდა, სანანებლად გამიხდა მერე ეს ზედმეტი გულახდილობა; დიდი დრო არ გასულა ამ საუბრის მერე, უკვალოდ გაჰქრა ჩემი ლამაზი მეომარი, მას მიჰყვა ოქროს ყვავილებიც, თეთრი მარგალიტების თვალებით დამშვენებული.
ლამაზი მეომრის გულქვაობაზე როდი გავბრაზდი მაშინ, ჩემო დაო. არა. მისი სახე როგორღაც მაშინვე გაჰქრა ჩემი მეხსიერებიდან, როგორც კი თვალს მოეფარა თვითონ. მე ჩემი თეთრი ღვთაების, ასტრატეს თვალები დავინახე და მივხვდი, აღარ მწყალობდა ჩემი ქალღმერთი, არ ნებავდა ჩემს პატარას მიერთმია მისთვის ყვავილები საზეიმო წესთაღსრულების დროს, ცივად მიიქცია პირი ჩემგან.
იმავე დღეს ბოლომდე დავცალე მწარე სასმელით სავსე თასი, ჯადოქარ აზას მიერ მოდუღებული. არ მინდოდა, სიდუხჭირეში მენახა ჩემი პაწია, მათხოვრობით მერჩინა თავი, როცა ტაძრიდან გამაძევებდნენ.
როცა გოგირდოვანმა ცხელმა წყალმა გადარეცხა ჩემი სხეულიდან მომავალი შვილოსნობის ყოველი ნიშანი, მხოლოდ მაშინ ამოვიღე ხმა, უკვალოდ გამქრალ მეომარს მივმართე:
- შენ ოქრო იპოვე მეომარო, მაგრამ უკვდავება დაკარგე!
მართლაც ასე მოხდა, ჩემო დაო, თითქოს ენამ მიყივლაო; სამი დღეც არ გასულიყო, რომ საკუთარი თვალით ვიხილე ლამაზი მეომარი მკვდარი, თანაც სამარცხვინო სიკვდილით მკვდარი, ანწუხზე აეგოთ ღალატისთვის.
ყოველივე ამის შემდგომ ხშირად ვამჩნევდი ჩემს თავს, თუ როგორ მიჭირდა ლოცვა. ძალიან მეშინოდა ამისი, დაო ჩემო. ვინღა დაეძებდა იმ გამორჩეულ ნათელს, რაც პაწია ბალღისთვის გამოიმეტა დიდმა ღმერთქალმა... ჩემთვის აგრერიგად ნაცნობ, ჩვეულ სიხარულს და სინათლესაც აღარ იმეტებდა ჩემთვის.
ყველაფერს საკუთარ უმადურობას ვაბრალებდი. რამდენჯერ დამიმუნათებია და შემირცხვენია საკუთარი თავი; მე მიყვარდა ქალღმერთი, შემეძლო ლოცვა, როცა იგი მოწყალე იყო ჩემს მიმართ, როცა თეთრო სხვებისგან ნაქსოვი უნაზესი ხელებით გადაწმინდა ჩემი სხეულიდან მომაკვდინებელი სენის ნიშნები. ახლა, როცა იგივე ღვთაება მოწყალე აღარაა ჩემს მიმართ რა ნება მაქვს შევიძულო და უარვყო იგი. მე მაინც უნდა მიყვარდეს ჩემი თეთრი ქალღმერთი, უნდა ვილოცო მასზე.
ასე შევაგონებდი საკუთარ თავს, მაგრამ ეს ბევრს არაფერს მშველოდა. გამუდმებით ვფიქრობდი, ვაითუ ასტარტემ საბოლოოდ მიიქცია ჩემგან პირი, ვაითუ აღარასოდეს ამავსოს წმინდა, მოზეიმე სიხარულით და ნათელით, ვეღარ ვთქვა ჩემი მხურვალე ლოცვა.
გარეგნულად არაფერი მემჩნეოდა, მხევლებისთვის მე ისევ ვიყავი ასტარტეს მიერ ხელდასმული მხევალი, რომელმაც თავისი ნებით უარყო გამორჩეული ადგილი საზეიმო წესთაღსრულების დროს, ჩემი ლოცვაც მხურვალე ლოცვას ჰგავდა.
თუმცა ეჭვები ერთი წამითაც არ მტოვებდნენ.
და აი რა მოხდა ერთ მშვენიერ დღეს, დაო ჩემო.
ერთმა ცალთვალა მეომარმა თორმეტი ოქროს კუ მაჩუქა, სწორედ ის ყელსაბამი, რომლებიც იმ ლამაზმა მეომარმა წამართვა...
მართლაც საოცარია, თუ როგორ მეორდება ყოველივე ამქვეყნად, გაცვეთილი სიმღერის მსგავსად. ჩემს შეკითხვაზე, ასეთი ძვირფასი საჩუქარი როგორ გამოიმეტე-მეთქი, მანაც ასე მიპასუხა: ეს იმათი სამაგიეროც არის, რომლებიც არაფერს გაჩუქებენო.
ასე რომ, დაბრუნდა ჩემთან თორმეტი ოქროს კუ, თვალების ადგილას ალმასები რომ ასხდნენ. არ მიკითხავს მეომრისთვის, თუ როგორ აღმოჩნდა მასთან იგი. ასეთი რამ წესად არ გვაქვს ასტარტეს მხევლებს. და საერთოდ, ვინ რა იცის, რა გზებით დადის ოქრო ამ ცოდვილ მიწაზე...
იმ ღამით სწორედ სავსემთვარეობა იყო, ესეც კეთილ ნიშნად ვინიშნე. მთელი ამ ხნის მანძილზე პირველად ვიგრძენი, რომ ისევ ჩემთან იყო ჩემი სათაყვანებელი თეთრი ღვთაება. მან ძველებურად ახლოს მომიტანა თავისი სხივმოსილი სახე ლოცვად დამდგარს. ჩემთან სულ ახლოს დაივანა, თავისი სინათლით ამავსო.
ისევ გაცოცხლდა ჩემი ძველი, სანუკვარი ოცნება, პაწია ბალღში განსხეულებულიყო ჩემი ლოცვა. ჩემი გული და სხეული მზად იყო ამისთვის, თორმეტმა ოქროს კუმ დიდი ძალა შემმატა, როგორც ასტარტეს წყალობის ახალმა ნიშანმა.
კვლავ ავავსე თასი მათრობელა ნექტრით, რათა წინასწარ შეთვალიერებული მეომრისთვის მიმერთმია. რაც შეეხება ოქროს ყელსაბამს, ამაზე ცხადია, აღარაფერს ვიტყოდი, რაც არ უნდა სასიყვარულო ცეცხლი დაგზნებულიყო ჩვენს შორის.
მაგრამ ახლა სულ სხვა მხრიდან მელოდა იმედის გაცრუება, დაო ჩემო. ეს სხვა მხარე საკუთარი სხეული იყო, შობის უნარდაკარგული.
დიდხანს არ მინდოდა ამის დაჯერება, მაგრამ ვერსად წაუხვალ ჭეშმარიტებას.
ასე ჩამოთავდნენ წლები. ჩემმა სხეულმა ვერ შვა პაწია, რომელშიც ჩემი ლოცვა შეისხამდა ხორცს და რომელსაც თავის გამორჩეულ ნათელს დააფრქვევდა ჩემი სათაყვანებელი ქალღმერთი.
არ ვიცი, რას მივაწერო ეს ყველაფერი, ბედის უკუღმართობას, თუ ასტარტეს რისხვას, რომელიც მან არა და არ შეცვალა წყალობით.
ერთი ისღა ვიცი, რაც უკვე გითხარი.
დაბოლოს, იმასაც გეტყვი, ჩემო დაო, რის სათქმელადაც მოგიხმე და ჩემი ამბავიც წინ წავუმძღვარე; ისევ ჩემთანაა თორმეტი ოქროს კუ, ალმასისთვალებიანი, ასე უცნაურად ჩემთან დაბრუნებული.
ჩემთანაა და მინდა, შენ გადმოგცე.
მის საზიანოდ ნურაფერს იღონებ, თუკი შენს წიაღში ოდესმე ნაყოფი აღმოცენდება, ნურც ის შეგაშინებს, თუკი შენი მეომარი არად ჩააგდებს საკუთარ უკვდავებას, პაწია ბალღში განსხეულებულს . . . ეს შეიძლება, ცოტათი განსხვავებულად ითქვას თქვენს შორის, მაგრამ, მერწმუნე, აზრი ყოველთვის ერთია.
ნურაფრის ნუ შეგეშინდება, დაიბადოს პაწია, იხილოს დღის ნათელი. ეს თორმეტი ოქროს კუ მოგცემს სახსარს მის აღსაზრდელად, როდესაც ასტარტეს ტაძრიდან გაგაძევებენ.
მე ბევრი აღარ დამრჩენია სიცოცხლის დღეები. როგორც მხევლები ამბობენ, (მეც მაქვს იმედი) ქალღმერთის სხეულად ვიქცევი გარდაცვალების შემდეგ. ეს დიდი სიხარული და ნუგეშია ჩემთვის, მაგრამ დარდად მიმყვება ჩემი უთქმელი ლოცვა; ბალღი, რომელიც ჩემს სხეულს უნდა ეშვა და რომლისთვისაც გამორჩეულ ნათელს იმეტებს ასტარტე.
შენ კი შეგიძლია თქვა ეს ლოცვა, ყველაზე მხურვალე და აღმატებული ლოცვათა შორის.
ერთსა გთხოვ მხოლოდ; ჩემი სახელიც ახსენე, როდესაც ბალღს თეთრი ყვავილებით აუვსებ ხელებს და სტარტეს ვერცხლის ქანდაკებისკენ უჩვენებ გზას.

ჯვარცმულის თვალსაწიერი

Thu, 25 Apr 2019 20:48:57 +0000

პირველი აიყვანეს ჯვარზე, ჯალათებმა, უწინარეს ყოვლისა მას დასდეს პატივი, ხელ - ფეხით მჭიდროდ მიაკრეს ჯვარედინად დაჭედილ ხის ძელაკებზე. მისი სახელიც „დიმასი“, ხმამაღლა ამცნეს დამსწრეებს. ბრალეულობა, „შარაგზის ყაჩაღი“. კიდევ ორი მსჯავრდებული თვინიერად ელოდა იმავე ხვედრს, შეიარაღებული მცველების თანხლებით.

ჯვრის სიმაღლიდან გადმოხედა ღვთის გაჩენილ ქვეყანას ყაჩაღმა. . . ჯერ ხომ ისევ სული ედგა, სხეული შეიგრძნობდა, თვალები ხედავდნენ. დაუსაბამო სივრცე გადაეშალა თვალწინ; გოლგოთას მთა, მთელი მისი შემოგარენი, ხელისგულივით ჩანდა ყოველივე. მთის მიღმა ცა და მიწა ერწყმოდნენ ერთმანეთს, ქალაქში შემომავალი გზის კლაკნილა თითქოს პირდაპირ ციდან ეშვებოდა. დასაზვერად ამაზე მარჯვე ადგილი ჩემს დღეში არ მინახავსო, უნებურად ამ აზრმა გაუელვა ჯვარცმულს. ცხოვრებისეულმა ჩვევამ შეახსენა თავი, კიდევ ერთხელ საცნაურჰყო ძველთუძველესი ჭეშმარიტება, ჩვეულება რომ რჯულზე უმტკიცესია.
მჭიდროდ გამოსკვნილი თოკები მტკივნეულად ჩაფრენოდნენ მაჯებში, საკუთარი სხეულის სიმძიმე შეუბრალებლად ექაჩებოდა დაბლა, ფეხებზედაც მქისედ შეიგრძნობდა უხეში თოკის გორგალს. მზის სხივებმა არ დაახანეს, ყოველი მხრით ცეცხლი დაუმიზნეს ლამის ერთიანად შიშველს (მცირე არდაგი ეხვიათ თეძოებზე მსჯავრდებულებს). მწერებმაც იკრეს უმწეო მსხვერპლის სუნი, გუნდებად მიიტანეს იერიში. მწარე იყო ეს ყოველივე, მწარე და უკვე სრულიად აუტანელიც, თუმცა მშვენივრად იცოდა, ნამდვილი ტკივილი ჯერ შორს იყო. უმწარესი ტკივილი, რომელსაც ბოლოს სულის ამოხდენა მოჰყვება, როგორც გარდაუვალი შედეგი. კიდევ რამდენი ხანი უნდა ეწვალა, სანამ ამას ეღირსებოდა . . . ერთი ამასღა ელოდა, სხვა აღარაფერი დარჩენოდა.
ჭრელი ბრბოც სწორედ ამას ელოდა, ჯვარცმულის ფეხთა ქვეშ მოზიმზიმე. მრავალსახიან ურჩხულს დავყურებო, ასე მოეჩვენა დიმასს, როცა ამ სიჭრელეს გაუსწორა მზერა. არც ის გამოჰპარვია, რა კარგად ეწერებოდა ეს ურჩხული გოლგოთის მთის მიდამოებში და რა მოსახერხებელი იყო ჯვრის სიმაღლე მისი უამრავი სახის საჭვრეტად.
თვალის სიმახვილეს ყოველთვის უქებდნენ. „დიმასის თვალი უნდა ინატროს ყაჩაღმა“, ბევრჯერ სმენია ეს სიტყვები. თვითონაც დიდად აფასებდა ამ ღირსებას, კარგადაც იყენებდა. ბევრად ადრე ხედავდა მოქიშპეს, სანამ თვითონ ის იეჭვებდა რამეს. საყაჩაღოდ ჩასაფრებულიც, ჯერ კიდევ შორიდან არჩევდა, თუ რა ნუზლი მოჰქონდა შეგულებულ მგზავრს, ღირდა თუ არა ხელის გამოღება. შეეძლო (ანდაზასავით იტყოდნენ ხოლმე და არც ისე შორს იყო ჭეშმარიტებისაგან), თვალის ერთი გადავლებით სათითაოდ დაეთვალა მარგალიტები, მდიდრები რომ იმკობენ თავიანთ სამოსელს.
უკვე აღარაფრად სჭირდებოდა ეს მართლაცდა შესაშური ღირსება, თვალის გამორჩეული სიმახვილე, და სწორედ ახლა შეიმოსა ყოველივე უჩვეულო სიცხადით. როგორც ჩანს, დილეგის სიბნელეში ყოფნამაც საგანგებოდ ალესა მისი თვლათმზერა, ამას გარდა, სიკვდილის წინა წუთებშიც ხომ რაღაც სხვა ხილვა ეხსნება ადამიანს . . .
არასდროს არაფერი დაუნახავს დიმასს ასე მკაფიოდ და გამოკვეთილად, მისი აღსასრულის მომლოდინეთა სახეებს რომ ხედავდა ჯვრის სიმაღლიდან; ხედავდა ყველას ერთად და ამავდროს ცალცალკე, შორს მყოფებს თუ შედარებით ახლოს მყოფებს. ისინიც თავისდაუნებურად უადვილებდნენ ამ საქმეს; როგორც კი ჯვარზე აღამაღლეს, იქ მყოფთა თვალთმზერა მაშინვე ბურთივით შეიკრა ჯვარცმულის ირგვლივ. ყველა სახე მისკენ იყო მიბრუნებული, ყველა თვალი მას შეჰყურებდა.
. . . და ყველა მათგანს რაღაც უცანურად მოზეიმე იერი ჰქონდა, ესეც შენიშნა დიმასის მახვილმა თვალმა, დილეგის სიბნელით საგანგებოდ ალესილმა. ისე ჩანს, თითქოს რაღაც უხარიათ, მეტად ბნელი, უკეთური სიხარულით უხარიათ. ეს მოზეიმე იერიც სწორედ ამან წარმოშვა, უკეთურმა სიხარულმა.
ყველაზე თვალში საცემად სწორედ ეს მოეჩვენა ყაჩაღყოფილს, ჯვრის სიმაღლიდან მომზირალს. გუნდგუნდად ესეოდნენ ბუზები, თვალის ქუთუთოებშიც უძვრებოდნენ, დიმასი თავს აკატუნებდა მათ მოსაგერიებლად, თვალს კი წამითაც არ ხუჭავდა. ფართოდ თვალგახელილი და შეიძლება ითქვას, გაოცებული შეჰყურებდა ამ მოზეიმე იერს, ავბედითი შარავანდედივით გაფოფრილს ჭრელი ბრბოს თავზე.
ისიც თითქოს კიდევ უფრო იკრებდა ძალას მისი დაჟინებული მზერის კვალობაზე, უფრო და უფრო იფოფრებოდა, სულ უფრო მეტ სივრცეს თხოულობდა. ერთიანად გადაფარა გოლგოთის მთა, მთელი მისი შემოგარენი, ასე უადგილოდ რომ შეახსენა ყაჩაღყოფილს ძველი ჩვევები. კიდევ უფრო მეტ სივრცეს თხოულობდა.

მეტად უცნაური რამ იყო, მსგავსიც კი არაფერი ენახა დიმასს აქამდე.
უცხო ხილი სულაც არ ყოფილა მისთვის ეს ყველაფერი, რასაც ახლა ჯვრის სიმაღლიდან დაჰყურებდა. თვითონაც შესწრებია სხვათა სიკვდილით დასჯას, სწორედ ამ სახით, ჯვარზე გაკრულები რომ აღესრულენ. ყაჩაღებს, ცოდვებით დამძიმებულებს, მაგნიტივით იზიდავთ სხვათა ცოდვები. თვითონაც არ იცოდა კარგად, რისთვის მიხეტიალდა მაშინ გოლგოთაზე, იქ ყოფნა ხომ არც ისე უხიფათო იყო მისთვის. ფეხებმა თითქოს თავისით მიიყვანეს. ჯვარცმულს ხომ უყურა და უყურა, გარშემომყოფთაც ფხიზლად უთვალთვალებდა, არაფერს ტოვებდა უყურადღებოდ, ყოველ წამს მზად იყო ყველაფრისთვის.
მაშინ დიმასს არ შეუმჩნევია ეს უცნაური, მოზეიმე იერი იქ თავშეყრილ მჭვრეტელთა სახეებზე, თანაც ასეთი გამორჩეული სიცხადით. როგორც ჩანს, ამ უკეთურების დასანახად სხვათა ჯვარცმა არ გამოდგება, მას მხოლოდ საკუთარი ჯვრის სიმაღლიდან თუ დაინახავ.
ვინ იცის, თვითონ მასაც ისეთივე მოზეიმე იერი ჰქონდა მაშინ, რასაც ახლა სხვების სახეზე უჭვრეტს და ასე ეუცხოვება.
მაინც რა ჩაციებით შემოჰყურებენ, თვალს წამითაც არ აცილებენ. მოზეიმე და ამასთან ერთად, დამშეული სახეები აქვთ; მისი სიკვდილი შიათ, მისი ტანჯვა - წამება.
სცადა დიმასმა, თვალი აერიდებინა ამ მრავალსახიანი ურჩხულისათვის და ვერ შეძლო. თვალები მის დაუკითხავად გადარბოდნენ ერთი სახიდან მეორეზე. მაინც, როგორ გაუმახვილდა მხედველობა, თანაც სწორედ ახლა, როდესაც აღარაფრის დანახვა აღარ უნდოდა, ერთი იმასღა ნატრობდა, დროზე გაყროდა სული სხეულს . . . გაშლილი ეტრატივით კითხულობდა ყოველ მათგანს.
ზეიმით ყველა ზეიმობს, ყველას უხარია სხვისი უბედურება, თუმცა სხვადასხვანაირად. აგერ ეს, რა გალაღებულია, პირდაპირ ნეტარების მწვერვალზეა. ნახა სასეირო სანახავი, მეტი რა უნდა. უხარია და არც მალავს ამას, ბუნებით თავხედია და უგულო. უმეტესნი სწორედ ამისთანები არიან, შემომყურებენ, თვალს წამითაც არ მაცილებენ, სრულია მათი ზეიმი. არიან ზოგიერთნი, ერთგვარი ჩრდილი ახლავს თან მათ მოზეიმე სახეებს. სიხარულით მათაც უხარიათ, ეს ცხადად ჩანს, მაგრამ როგორღაც შიშნეულად. რისი ეშინიათ? ცხადია, სიკვდილის . . . კარგად იციან, მათაც მოეწევა ეს გარდაუვალი ხვედრი. მათი სიხარული სიკვდილის შიშითაა გაზავებული, ამდენად მათი ზეიმი არაა ისე სრული, როგორც აი, იმ გალაღებულების, ჩემი დანახვით რომ ნეტარებენ, დიდმა სიხარულმა სიკვდილის შიშიც კი გადაავიწყა მათ.
ვხედავ, ისეთებიც არიან, ჩემი ჭვრეტა რომ უმძიმთ, როგორღაც გული ეთანაღრებათ, თითქოს არც კი უნდათ ჩემი დანახვა, მაგრამ ცნობისმოყვარეობა სძლევთ, სასეირო სანახაობა ძალიან იზიდავს მათ თვალს. აი, აგერ, ისეთიც კი გამოჩნდა, რომელსაც ვებრალები. ჰო, ნამდვილად ვებრალები . . . გულით ლმობიერია და იმიტომ. ჩემი დანახვა ყველაზე მეტად სწორედ მას უმძიმს, ერთს შემომხედავს და მაშინვე ამარიდებს თვალს. ასეთები ყველაზე ცოტანი არიან.
და, აი, ერთი სახეც, ყველაზე მეტად მოზეიმე, გალაღებული. მისი სიხარული შეუდარებლად აღემატება ყველა დანარჩენის სიხარულს, ერთად აღებულს. მიზეზიც აქვს, დიმასი მას ცხადად კითხულობს, ისე ცხადად, თითქოს ხელისგულზე ეფინოს ყოველივე, აი, იმ ხელისგულზე, ხის ძელზე მაგრად რომაა მიბმული.
„ ჰო, ასეა, ეს მე, მე ჩაგაგდე ამ დღეში, მე ვუჩვენე ჯალთებს გზა შენსკენ, ყველაფერი ხელისგულზე დავუხატე. დიდი ხანია ვნატრობდი და აჰა, მეღირსა, როგორც იქნა, გხედავ ჯვარზე გაკრულს. მაქედან უკვე ვეღარ დააღწევ თავს, მხოლოდ მკვდარს ჩამოგიღებენ და ეს მიხარია ყველაზე მეტად. შენი ყოველთვის მეშინოდა, ჭკვიანი ხარ და თვალმახვილი, მაინც მოგაღორე. ვერ დაუძვერი ჩემს დაგებულ მახეს, თვითონვე მახის დაგების დიდოსტატი, ბადალი არ გყავდა ამ საქმეში. დიდხანს კი გიტრიალე, მარჯვე შემთხვევას ველოდი, ისიც დადგა . . . საქმე მოგიტანე, დიდად სარფიანი, ვიცოდი, თვალი გაგექცეოდა მასზე, შენ ხომ შორიდანვე ითვლიდი მდიდრების სამოსელზე ასხმულ თვალ - მარგალიტს. ყალბი იყო ის თვალ - მარგალიტი, ვაჭრებად მეომრები იყვნენ გადაცმულები, ალესილ მახვილებს მალავდნენ სამოსელის კალთებს მიღმა. არც კი შეგიმჩნევია, მე თვითონაც მახვილი მქონდა ჩაბღუჯული, როცა ამის თაობაზე მოგიტანე ამბავი. ვიცოდი, თუ ეჭვი შეგეპარებოდა, იქვე ეცდებოდი ჩემს გასაღებას და მზად ვიყავი ამისთვის. აღარაფერი გიკითხავს ჩემთვის, ისე იწყე ჩასაფრებისთვის მზადება. გესტასს მოუხმე, მისი მარჯვენა გჭირდებოდა, მისი მოქნეული მახვილი. იმანაც კი არ დაგაეჭვა, როცა გითხარი, შეიძლება გზა შეცვალონ, სხვა მხრიდან შემოვიდნენ ქალაქში - მეთქი. მე თვითონვე არ მქონდა იმ მეომრების დიდი იმედი, ჩემთვის ბილიკი დავიტოვე ყოველი შემთხვევისთვის. ანდაზად თქმულა და მართალი ყოფილა; როცა ჟამი დაჰკრავს, ყველაზე ჭკვიანიც კი ყველაზე უკანასკნელ ტუტუცად იქცევა, ყველაზე თვალმახვილს ორივე თვალი დაუბრმავდება. სწორედ ასე დაგემართა და ახლა გხედავ იმ ყოფაში, რომელიც ყველაზე მეტად მენატრებოდა. ვიცი შენი ასავალ - დასავალი, კარგად ვიცი, სად რა გაქვს გადამალული, ახლა ყველაფერი ჩემია, დიდი საგანძურის გადამალვა მოასწარით შენ და გესტასმა, ვინ იცის, რამდენი ცოდვაა მის მოქნეულ მახვილზე. თავისუფლების ყიდვაც კი შევძელი თქვენი საგანძურით. შენც კარგად იცი, ხელისუფლებს ძვირფას რამეებზე როგორ მიურბით თვალი, იმ საგანძურის თითქმის ნახევარი მათი თვალის სიხარბეს შეეწირა, მაგრამ მიღირს ამად, სრულიად არხეინად ვარ, ბუზსაც კი ვერავინ ამიფრენს, შენგან განსხვავებით . . . ბუზები გჭამენ ცოცხლად და მათი მოგერიება არ შეგიძლია.“
სხვა დროს და სხვა პირობებში ალბათ გაუკვირდებოდა დიმასს, ასე დაწვრილებით როგორ შეძლო სხვისი ფარული აზრების ამოკითხვა. ახლა აღარაფერი აკვირვებდა, აღარც შესწევდა ძალა ამისთვის. ისიც საკუთარ ტყავზე გამოსცადა, აღსასრულის წუთი უჩვეულო სიცხადით რომ წარმოაჩენს ყოველივეს. ყველაფერი დაწვრილებით ამოიკითხა ყოფილი თანამოძმის სახეზე. ალბათ შიშით ვეღარც დაიძინებდა, დიმასი თავისუფლებაში რომ ეგულებოდეს, ცხრა მთას იქით გადაიხვეწებოდა მისი შიშით. ახლა კი უსაზღვროა მისი სიხარული ასე უმწეოს რომ ხედავს. ზეიმითაც, ცხადია, ყველაზე მეტად ზეიმობს. წითურას ვეძახდით, ალისფერი თმები უფარავს თავ - კისერს, ახლა ლამის ჩირაღდანს დაემსგავსოს, ისე ბრწყინავს სიხარულით. უფრო დიდ სიხარულსაც ელის ისიც და დანარჩენებიც. ეს მაშინ, როდესაც წამებას დაუწყებენ ჯვარცმულს, მაჯებში და ფეხებზე ლურსმნებს ჩაურჭობენ. თვალის გარდა ყურსაც დაატკბობენ, გაათკეცებულად იზეიმებენ მისი ხმის, უფრო სწორად, მისი ყვირილის გაგონებისას.
- ვერ ეღირსებით, ვერ ეღირსებით, ვერ ეღირსებით - უთხრა მათ დიმასმა, ყველას ერთად და უფრო იმას, წითურას, - ჩემი ხმის გაგონებას ვერ ეღირსებით. - ტუჩების გაუტოკებლად, უხმოდ უთხრა.
ცხადია, მათ არაფერი გაუგიათ .
მალე დიმასმა შეამჩნია, მოზეიმე სახეების თვალთხედვა ბურთივით აღარ იყო შეკრული მის ირგვლივ. მიხვდა დიმასი, რაშიც იყო საქმე; დნარჩენი ორი მსჯავრდებულიც გააკრეს ჯვარზე, ამიტომაც დაიფანტა მაყურებალთა ხედვის ისრები, ვისაც საით უნდა, იქით იყურება, იმ ჯვარცმულს მიაპყრობს თვალს, რომელიც უფრო მეტად მიიზიდავს მის ყურადღებას.

* * *

სრულიად მოულოდნელად ამ მრავალსახეობას მედილიგეს სახეც შეემატა . . . ძველს და ახალს თურმე ერთად იტევს და წარმოაჩენს აღსასრულის წინა წამი. თვალწინ ცხადად წარმოუდგა დიმასს, გესტასთან ერთად როგორ მიაყენეს უხეშად გამოჩორკნილ ხის კიბესთან, რომლის ბოლო დილეგის წყვდიადში იკარგებოდა. მედილეგეს ცნობისმოყვარეობა ეწერა სახეზე, ყურადღებით შეათვალიერა ორივენი. მიხვდა დიმასი, რითი მიიპყრეს მისი ყურადღება; იმედიანობა შეატყო მათ და ეს ძალიან ეუცხოვა. როგორც წესი, ზარდაცემულები არიან ახლად შეპყრობილები, ლამის თვალები გადმოუცვივდეთ შეშლილ სახეებზე. მუხლებიც ეკეცებათ. ხანდახან საჭირო ხდება, ძალისძალად მიათრიონ და ისე ჩაყარონ დილეგში. ყველამ კარგად იცის, დილეგი რომ სასიკვდილო განაჩენს ნიშნავს.
ნუგეშის სიტყვა ახლდათ თან ახლად შეპყრობილ დიმასს და გესტასს, თანაც ისეთი სიტყვა, იშვიათად რომ ღირსებია ვინმე ძეხორციელთაგანს. ეს აძლევდა მათ მუხლში ძალას, თვალშიაც იმედის სხივს უნთებდა. სწორედ ეს არ გამოჰპარვია მედილიგეს, ვინ იცის, რამდენი ენახა მათნაირი, რამდენ შეპყრობილს გაევლო მის ხელში.
სრულიად შემთხვევით გადაეყარა დიმასი იმ დღეს მოძღვარს. სამოძღვრო სიტყვაც (ანუ უდიდესი ნუგეში) თითქოსდა ასევე შემთხვევით მიიღო მისგან. სულ სხვა საფიქრალი ჰქონდა, ნაცნობ მჭედელთან მიდიოდა, საგანგებოდ გამოკვერილი სატევარი უნდა დაეხვედრებინა მისთვის.
ერთმანეთი გადაკვეთა ყაჩაღისა და მოძღარის სავალმა გზებმა. დინჯად, აუჩქარებლად მოაბიჯებდა იესო (დიმასმა ამ დროისთვის უკვე იცოდა მისი სახელი), ხალხის ჭრელი გუნდი ეხვია ირგვლივ. მათგან უმეტესნი კურნებას ითხოვდნენ და ღებულობდნენ კიდეც, ზოგნიც ეკითხებოდნენ, ვისაც თავში რა მოუვიდოდა. იცოდნენ, იესოს ყოველივეზე ჰქონდა პასუხი. აგერ, სწორედ მის თვალწინ ჰკითხა ვიღაცამ, ვის შეუძლია ჩვენი ცოდვების აწონვა? სადაა სასწორი ამისათვის? საკუთარ გულს დაეკითხეო, - მიიღო პასუხად.
ერთმანეთს გაუსწორდნენ მოძღვარი და ყაჩაღი, და მაშინ გადაწყვიტა დიმასმა, თვითონაც ეკითხა რაიმე მოძღვრისათვის, აკი, ასე ახლოს იყო მასთან. ბევრი არ უფიქრია, რაც თავში უცბად მოუვიდა, ის ჰკითხა:
- მითხარი, მოძღვარო, რამდენ ხანს ვივლი ამ მიწაზე?
შემდგომში, როდესაც საკუთარ შეკითხვას იხსენებდა, მსჯავრს სდებდა საკუთარ თავს დიმასი, რამ მომაფიქრა, ასეთი შეკითხვა რომ დავუსვი მოძღვარსო, ვინმე მჩხიბავი ხომ არ არისო. მაგრამ, აბა, სხვა რა უნდა მეკითხა, საკუთარ თავს ასე ეპაექრებოდა თვითონვე. ჯანს არ უჩიოდა, მაძღარი ცხოვრებით ცხოვრობდა, საკუთარმა ხელობამ, ყაჩაღობამ ანახა სარგებელი, ერთი ის აფიქრებდა, ცოცხალი და საღ - სალამათი თუ გადაურჩებოდა თავის მეტად სახიფათო ხელობას, რამდენ ხანს დაჰყოფდა სამზეოზე, ეს იყო მისი უმთავრესი საწუხარი. ისე, როგორც ყველას, მასაც ეშინოდა სიკვდილის. ვის არ ეშინია სიკვდილის? ყველას თავზარს სცემს მისი მრისხანე სახე, ყაჩაღი მაინც სხვაა, მისთვის მეტად ვიწროა ზღვარი სიკვდილ - სიცოცხლის გამყოფი. სიმხდალეს ვერავინ დასწამებდა, მაგრამ სიკვდილის შიში სიმხდალედ მაინც ვერ ჩაითვლება, - გულში ასე ფიქრობდა დიმასი, როდესაც მოძღვარს შეკითხვა დაუსვა.
მოძღვარმა ღირსჰყო, პასუხი გაეცა შეკითხვაზე. მშვიდად გაუსწორა მზერა დიმასს და უბრალოდ უთხრა შემდეგი სიტყვები:
- სანამ მე ვივლი, თქვენც ივლით, სამნი ერთად მოვწყდებით მიწას . . .
ეს იყო და ეს, მეტი აღარაფერი უთქვამს, კვლავ გააგრძელა გზა ხალხის ჭრელი გუნდის თანხლებით.
დიმასი გაკვირვებული დარჩა. ნეტავი ჩემს გარდა კიდევ ვის უთხრა ეს სიტყვაო, მესამე ვინღა არისო. მოიხედა, გვერდით გესტასი ედგა.
გესტასი ხანდახან აეტორღიალებოდა ხოლმე იესოს თანმხლები ხალხის გუნდს, უსმენდა ქადაგებას, დიმასს ამისთვის დიდი მნიშვნელობა არასოდეს მიუნიჭებია. და, ახლაც სრულიად შემთხვევით შეეჩეხნენ ერთმანეთს, წინასწარ ერთმანეთი არ შეუნიშნავთ.
წამით გაუსწორეს ერთმანეთს თვალი დიმასმა და გესტასმა, მაშინვე გაიყარნენ, სხვადასხვა მხარეს გაემართნენ. ცნობილი ამბავია, წესად არ აქვთ ყაჩაღებს ერთად სიარული, ცალ - ცალკე დაძრწიან მარტოხელა მგლებივით.
სამოძღვრო სიტყვის შესახებაც არაფერი უთქვამთ ერთმანეთისთვის, არც მაშინ, არც მოგვიანებით, ერთხელაც აღარ უხსენებიათ. საძნელო მოეჩვენათ მასზე მსჯელობა და ფიქრი, ვაითუ, სადმე შორს გაგვიტყუოს, სადაც ჩვენი განსჯა ვეღარ წვდებაო. სადაც მე ვივლი, თქვენც ივლით და მითუმეტეს, შემდეგი ნათქვამი: სამნი ერთად მოვწყდებით მიწას. მოძღვრის სიტყვებში რაღაც დაფარულ აზრს ხედავდნენ, და რაც უფრო მეტს ფიქრობდნენ მასზე, მით უფრო ბუნდოვანი ეჩვენებოდათ. ცალკე ის უკვირდათ, როგორ აღმოჩნდნენ ერთმანეთის გვერდით სწორედ მაშინ, როცა ეს სამოძღვრო სიტყვა ითქვა.
ერთი სიტყვით, დრო ვეღარ გამონახეს სამოძღვრო სიტყვებზე სალაპარაკოდ, იქნებ არც ისე ეშინოდათ სიკვდილის, ღალიანობა ედგათ, ბოლო ხანს ძალიან მოემართათ ხელი.
სამაგიეროდ მოგვიანებით მოიცალეს, დილეგის წყვდიადში გამომწყვდეულებმა. დაწვრილებით გაიხსენეს იმდღევანდელი შეხვედრის ამბავი, როგორ გაუსწორა მათ თვალი მოძღვარმა, (მშვიდად, აუღელვებლად), რა უთხრა . . . „სანამ მე ვივლი მიწაზე, თქვენც ივლითო . . .“ ამ სიტყვების აზრი სრულიად ნათელი იყო. არანაირი ბუნდოვანება ან გაუგებრობა არ აკლდათ. ცოტა ის აფიქრებდათ, რაც ამ სიტყვებს მოსდევდა: „სამივე ერთად მოვწყდებით მიწას“, - აქ უკვე მთლად ნათელი არ იყო ყველაფერი, მაგრამ ამაზე დიდად არ უტეხიათ თავი. ერთხანს იმსჯელეს და მალევე შეეშვნენ; როცა იქნება, ყველა სულიერი მოსწყდება მიწას, ალბათ ამას ნიშნავსო.
თავი და თავი ის იყო, რაც დასაწყისში თქვა მოძღვარმა: „სანამ მე ვივლი მიწაზე, თქვენც ივლით . . .“ ეს სიტყვები სინათლის წვრილ სხივს ჰგავდა, დილეგის სიბნელეში მოკიაფეს. ყაჩაღები სწორედ მას ჩააფრინდნენ მთელი ძალ - ღონით; სხვა რაღა დარჩენოდათ. ის იყო მათი ერთადერთი იმედი, თუკი ჰქონდათ რაიმე საიმედო; ერთადერთი ძაფი, რომელიც აკავშირებდათ ამქვეყნიურ ცხოვრებასთან . . .
არავინ კითხულობდა მათ ამბავს და არც მოიკითხავდა, რამდენი ხანიც არ უნდა მჯდარიყვნენ დილეგის წყვდიადში, არც თავად სურდათ ვინმეს ნახვა. მედილეგემ უთხრა მათ: წესია ასეთი, თუ გინდათ თქვენს ახლობლებს შევატყობინებ თქვენს შესახებო. ამაზე ორივემ უარი თქვა; ღატაკი ოჯახებიდან იყვნენ. ოჯახის წევრები ვერაფრით დაეხმარებოდნენ სასიკვდილოდ განწირულებს. ერთი ის იყო, დარდსა და ვარამს დაიმატებდნენ. ეს არაფერში სჭირდებოდათ ყოფილ ყაჩაღებს. გვირჩევნია, იმის მოლოდინი ჰქონდეთ, ოდესმე ხელდამშვენებულები დავბრუნდებითო, გულში ასე ფიქრობდნენ.
იქნებ ასედაც მომხდარიყო, თუ ღმერთი შეეწეოდათ. იქნებ მოძღვარი, რომელმაც ეს სანუკვარი სიტყვები უთხრა მათ, სწორედ ახლა სადმე დააბიჯებდა მიწაზე, არიგებდა ლოცვას, კურნებას, ახდენდა სასწაულებს. ხომ შეიძლებოდა, დიმასი და გესტასი რაღაც სასწაულით მის გვერდით აღმოჩენილიყვნენ. ასეთ სურათს უხატავდა მათ ოცნება, ამ სანატრელ სურათს, მზე დაჰნათოდა თავზე, მონატრებული მზე . . . ამითი ინუგეშებდნენ თავს ცოტად თუ ბევრად.
განსაკუთრებით გესტასი მხნეობდა. ნამდვილად ვიცი, ღმერთი არ მიგვატოვებსო, ხშირად იმეორებდა. ხანდახან თითქოს სრულიად შეუსაბამოდ გაიხსენებდა იესოს ქადაგებიდან მოსმენილ სიტყვებს, შემთხვევით რომ ჩაბეჭდოდა მეხსიერებაში. ერთხელ დიმასს რაღაც მწერმა უკბინა ხელზე. რაღაც პატარა არსებები მუდამ დაფუთფუთებდნენ დილეგის მიწურ იატაკზე . . . დიმასმა წყევლა - კრულვა შეუთვალა მწერსაც და მის გამჩენსაც. სიბნელიდან გესტასი შეეხმიანა ამ პატარა თავგადასავალს:
- თქვა მოძღვარმა, ნუ ჰყვედრით უფალ ღმერთს ტკივილის გამო, რასაც საწუთრო მოგაყენებთ. გახსოვდეთ, ტკივილი მისი ყველაზე უძვირფასესი საჩუქარია. იგია ერთგული, უღალატო მეგობარი თქვენი სხეულისა. სხვათა დანდობასაც ხომ სწორედ ის, ჩვენი საკუთარი ტკივილი გვასწავლის.
- საამურ განცდაზე რაღას იტყვი? ის არაა ძვირფასი საჩუქარი? - იკითხა დიმასმა, თან სულს უბერავდა ნაკბენ თითს.
- ისიც ძვირფასი საჩუქარია უფლისა, ოღონდ ნაკლებ ღირსეული.
- ასე ბრძანა მოძღვარმა? - ეჭვით ჰკითხა დიმასმა, - იქნებ შენ თვითონ დაგესიზმრა რაიმე მაგის მსგავსი . . .
- ნამდვილად ასე ბრძანა. კიდევ ისიც თქვა, სიამოვნება ტკივილის უმცროსი ძმააო, მას ძალიან უნდა უფრთხილდეთო.
- ვითომდა რატომ?
- ბუნებით ორპირია და მრუდე, შეიძლება მოგაღოროსო.
ერთხელ ისეთი რამე გაიხსენა გესტასმა, კიდევ უფრო გააოცა თავისი ძმაკაცი. თურმე ვიღაცამ თქვა იესოს ირგვლივ შემოკრებილ გუნდში, სიძულვილი განუყოფლად ბატონობს ამ ქვეყანაზეო. იგი ბევრად უფრო ძლიერია, ვიდრე სიყვარულიო. თავისი სიტყვა კი შემდეგნაირად დაასაბუთა: სწორედ სიძულვილმა მომცა ძალა, ჩემზე ბევრად უფრო ღონიერ მტერს მოვრეოდი, ათი კაცის ღონე ჩამიდგა მკლავში, სიყვარული ამდენს ვერ შემაძლებინებდაო.
მოძღვარმა კი, აი, რა თქვა: სიძულვილი ყოველთვის ისევ სიყვარულს ემსახურებაო. ნამდვილად ასე თქვა? - გაიკვირვა დიმასმა. - ნამდვილად, ბოლოს ასე დააყოლა: სიძულვილი სიყვარულს ქიმუნჯს წაჰკრავს ხოლმე, ეხმარება, რათა მოსწყდეს მიწიერს, ზეციურს მოეფინოსო.
დიმასს აღარაფერი უთქვამს პასუხად. გულზე კი ხვდებოდა ეს სიტყვები, რასაც გესტასი გაიხსენებდა ხოლმე, მაგრამ იმასაც გრძნობდა, მათში დიდი ბუნდოვანება იმალებაო, თანაც იმაზე არანაკლები ბუნდოვანება, რაც მოძღვრის ბოლო სიტყვებს ახლავს თან, „ სამივენი ერთად მოვწყდებით მიწას . . . „ დიმასის აზრით, ასეთ საკირკიტო რამეებზე სჯობდა მაშინ ეფიქრათ, თუ აქედან ცოცხლები გააღწევდნენ და სამზეოს დაუბრუნდებოდნენ.
თან იმასაც კარგად ხვდებოდა, რატომ ლაპარაკობდა გესტასი ამდენს. შიშს ებრძოდა, სიკვდილის შიშს, მათ თავებზე ავბედითად გაფოფრილს. სიმხდალეს გესტასს ვერავინ დასწამებდა; ასე რომ ყოფილიყო, ვერ ივარგებდა ამ საქმეში, ნებსით თუ უნებლიედ წილად რომ ხვდა. მალევე შეეშვებოდა. არაერთხელ უთქვამს გესტასს: თუ კაცი ფეხზე დადგება ჩემი მოქნეული მუშტის მერე, ხელს აღარ მოვუნაცვლებ, კიდეც რომ მომკლასო. საკუთარი მუშტის ძალამ ათქმევინა ეს ქედმაღალი სიტყვები. მაგრამ, აბა, რას იღონებ სიკვდილის აჩრდილის პირისპირ, მასაც მუშტს ხომ ვერ მოუქნევ.
ბევრი სიკვდილი ენახა დიმასს; მისი ხელიდან გამოსული, თუ რაიმე სხვა მიზეზის შედეგი. ძალიან კარგად გაიგო ერთი უბრალო რამ: სიკვდილისთვის არასდროს არავინაა მზად, მასთან შეხვედრაც ყოველთვის მოულოდნელია და ნურც ნურავინ დაიტრაბახებს, მისთვის თალის გასწორებას შევძლებო. უნახავს დიმასს გულოვანი ვაჟკაცები, სიკვდილის პირისპირ ბალღებივით ზარდაცემულნი. მხდალიც უნახავს, უცნაურად გულმოცემული, სიკვდილისათვის გულგრილად თვალის გამსწორებელი.
ვერც თავის თავზე იტყოდა დიმასი, როგორ შეხვდებოდა გარდაუვალს, როგორ გაუსწორებდა თვალს სიკვდილს, როცა მისი ჯამი დაჰკრავდა. მით უმეტეს, არც ვინმე სხვაზე შეეძლო ამ მხრივ რაიმეს თქმა. არავინ იცის წინასწარ ამის შესახებ, მორჩა და გათავდა, - ეს იყო მისი ბოლო სიტყვა, თუ ამ საკითხზე მოუწევდა ლაპარაკი.
ერთი რამეც კარგად გაიგო: თუ ერთხელ გაუსწორე თვალი სიკვდილის ზარდამცემ სახეს, მერე ყოველივე გადასხვაფერდება, სრულიად შეიცვლება ის სურათხატება, რასაც მთელი ცხოვრება შეაჩვიე თვალი. ეს იმას ჰგავს, აზვირთებული ტალღის წიაღში რომ გაიარო, შიშისაგან თვალსაც რომ ვერ უსწორებ. მის მიღმა უცნაურ სიმშვიდეს აღმოაჩენ. ყოველივე ერთ წერტილში გაყინულა ქარბორბალას თვალივით.
ერთი სიტყვით, სიკვდილის მრავალგვარი სახე ენახათ ორივე ყაჩაღადყოფილს, დიმასს და გესტასს. არაერთხელ უმსჯელიათ კიდეც მის შესახებ იქ, სამზეოზე . . . ისე, როგორც სხვებს, მათაც იზიდავდა სიკვდილის დიდი იდუმალება, მაგრამ აქ, დილეგის წყვდიადში, სამუდამოდ აკრძალეს მისი ხსენება. თავი ისე ეჭირათ, თითქოს არც არსებობდა სიკვდილის აშკარა აჩრდილი, მათ თავს ზემოთ ავბედითად გაფოფრილი . . .
და არც წითურა უხსენებიათ, ამ პატარა ყაჩაღური საძმოს მესამე წევრი, მათი გზამკვლევი, სიტყვისა და საქმის მიმტან - მომტანი. ისე, როგორც სიკვდილის, მისი სახელის ხსენებაც აკრძალეს.
ამ სამეულმა მართლაც დიდი თავსატეხი გაუჩინა ქალაქს და მის მესვეურებს. ამაში წითურას მეტად დიდი ღვაწლი ედო. საკუთარი ხელისგულივით იცნობდა მთელ ქალაქს. იცოდა ვინ საით და როდის წავიდოდა, რას წაიღებდა, რას მოიტანდა. ნაძარცვის გაყოფის დიდოსტატიც ის იყო, უდიდესი წილის წამღებიც. და ახლა დიდად საეჭვოდ ეჩვენებოდათ ორივეს, წითურა მათთან ერთად რომ არ იჯდა ბნელ დილეგში. თუმცა ამაზე სიტყვას არ ძრავდნენ. არ სურდათ ამაზე ლაპარაკით დაემძიმებინათ ისედაც უნუგეშო ყოფა. მოაწევდა ჟამი, ყოველივე თავისით გაირკვეოდა. ერჩივნათ, ისევ სამოძღვრო სიტყვა გაეხსენებინათ ; „სანამ მე ვივლი, თქვენც ივლით“ , ამ სანეტარო წამს უტრიალებდა მათი გული და გონება, ყოველ წვრილმანს იხსენებდნენ, ამაზე ლაპარაკში გაჰყავდათ ბნელზე ბნელი დრო.
მერე კიდევ ერთი ტუსაღი შემოემატათ.
ჯერ წითურა ეგონათ, როდესაც დილეგის საძვრომი გაიღო და მედილიგემ ვიღაც შემოუშვა მათთან.
არა, წითურა არ ყოფილა, გაუცრუვდათ მოლოდინი. სრულიად უცხო კაცი შერჩათ ხელში . . . ისიც მათსავით ყაჩაღი, ასე ამცნო მედილიგემ. მეტისმეტად სიტყვაძუნწი აღმოჩნდა. ბარაბა მქვიაო, თქვა, როცა სახელი ჰკითხეს. მეტი ვეღარაფერი ათქმევინეს.
ძალაუნებურად მიჩუმდნენ დიმასი და გესტასი, უხმოდ ელოდნენ, თვითონაც არ იცოდნენ, რას . . . იმედი ღვივოდა მათში, როგორც ნაპერწკალი ფერფლის გროვაში. ცხადია, შიში თავზე დასტრიალებდა ამ მოლოდინს, გარდაუვალი აღსასრულის შიში. ეს დიმასს უფრო ეტყობოდა, ხანდახან მოთმინებას კარგავდა, დილეგში მოუთმენლად იწყებდა წრიალს. თუ სიკვდილს გვიპირებენ, ბარემ დროზე დაგვხოცონო, ბურტყუნებდა, - ამდენს რას გვალოდინებენო.
გესტასი შედარებით მშვიდად იყო, უხმოდ აყურადებდა დიმასის ნაბიჯებს და მერე მოძღვრის სიტყვას შეახსენებდა ; „ . . . სანამ მე ვივლი, თქვენც ივლით . . .“ დიმასი ერთხანს კიდევ იწრიალებდა, მერე ისიც მიჯდებოდა დილეგის სიბნელეში, ერთადერთი სინათლის ძაფს, სამოძღვრო სიტყვას ჩაბღაუჭებული.
არცერთი აღარ იღებდა ხმას, უხმოდ აყურადებდნენ ერთმანეთის ფიქრებს, წყვდიადის წიაღში მორიალეს; ნეტავი დამანახა , აი, ახლა, ამ წუთას, სად დადის იესო, სად ეხება მიწას მისი ნაბიჯი, რომელ ქალაქში თუ სოფელში. სანამ ის დადის მიწაზე, ჩვენც ვიქნებით. ის ხომ ჭეშმარიტი ღმერთია. მრავალნი ამბობდნენ ამას იქ, სამზეოზე. ჩვენც ასე ვფიქრობთ, უეჭველად აღსრულდება მისი სამოძღვრო სიტყვა. ერთი ისღა დაგვრჩენია, დაველოდოთ, როდის გამოგვიხმობენ დილეგიდან, როდის გავივლით კვლავ მიწაზე, ღმერთის სიტყვის ნებისამებრ.

და აი, თითქოს დადგა ნანატრი წამი, გაიღო დილეგის კარი. მედილიგემ ჩამოაბნელა ზემოდან ჩამომავალი რიბირაბო, ბარაბა გამოიხმო.
ისიც უჩუმრად გაიძურწა დილეგიდან. დიმასმა და გესტასმა სცადეს ერთმანეთისთვის შეეხედათ სახეში. გულში ორივეს ერთი ფიქრი უტრიალებდა, ნეტავი რა ხდებაო.
მდუმარება ჩამოვარდა, რომელიც ერთხანს გაიწელა.
ისევ გაიღო დილეგის კარი, ახლა უკვე მათთვის, მედილიგეს მიჰყვნენ ოკრობოკრო კიბეებზე.
ახლაც ცნობისმოყვარე მზერით შეხედა ორივეს მედილიგემ, როგორც კი დილეგს გამოსცდნენ და დღის შუქი მისწვდა მათ სახეებს. ჩანს, აინტერესებდა, რაიმეს იმედი თუ შერჩათო. არც დიმასს, არც გესტასს ეს არ შეუმჩნევიათ, ვერაფერს ხედავდნენ სინათლისგან თვალებაჭრელებულები, დილეგის სიბნელიდან ახლად თავდაღწეულები.
მედილიგემ შეიარაღებულ მცველებს გადააბარა ისინი. იარეთო, უბრძანეს მცველებმა. მორჩილად მიჰყვნენ ყოფილი ყაჩაღები, თან თვალებს ხშირხშირად ახამხამებდნენ, რათა დღის სინათლეს შესჩვეოდნენ. რაღაც ჭრელი დომხალი ტრიალებდა მათ ირგვლივ, სხვას ვერაფერს ამჩნევდნენ.
სადღაც დადგნენ. როგორც იქნა, ნელ - ნელა იწყო თვალის სინათლემ დაბრუნება, ჭრელი დომხალიდან ფართო მოედანი გამოიკვეთა, თავშეყრილი ხალხიც დაინახეს, შეიარაღებული მცველები.
დიმასმა და გესტასმა უნებურად ბარაბას დაუწყეს თვალით ძებნა, აკი, არც ისე დიდი ხნის წინ დატოვა დილეგი . . . მათი აზრით, ისიც აქ უნდა ყოფილიყო.
ბარაბა არსად ჩანდა. მის ნაცვლად ვიღაც სხვა დაინახეს, მათსავით ხალხს გამორიდებული, შეიარაღებული მცველების რიგის გადმოღმა მყოფი. ამით დაასკვნეს, ისიც ჩვენსავით მსჯავრდებულიაო. ჰოი, რა საცოდავი სანახავი იყო . . . არც დიმასი და გესტასი იყვნენ პირზე ვარდგადაფენილები, მაგრამ ის უცხო მსჯავრდებული მათზე ბევრად უფრო ნატანჯი, უფრო ძალაგამოცლილიც ჩანდა.. ხელ - ფეხზე გაშოლტვის კვალი ეტყობოდა, თავზეც ეკლის გვირგვინი ჩამოეფხატათ მისთვის. ცხადი იყო, ვიღაცამ მთელი თავისი გულის ჯავრი ამოიყარა მასზე, ბოლომდე იზეიმა მისი სრული დაცემით.
ხის მძიმე ჯვრები ჩამოურიგეს სამივეს, გზას გაუდექითო, უბრძანეს. პირველობა გესტასს ერგო, კვალში უცხო მსჯავრდებული ჩაუყენეს, ათიოდე ნაბიჯის დაშორებით, დიმასი სულ ბოლოს მიაბიჯებდა. ასე დაწალიკებით გაუდგნენ გზას, მძიმე ჯვრისგან წელში გადრეკილები. შორი - ახლოს შეიარაღებული მცველები მიჰყვებოდნენ, უფრო იქით სეირის მაყურებელთა ჭრელი გუნდი ირეოდა.
აღარაფერი იყო გაუგებარი და საკითხავი. ხის ჯვარი რასაც ნიშნავდა, ძალიან კარგად იცოდნენ დიმასმა და გესტასმა. გზის მიმართულებაც ენიშნათ, გოლგოთის მთისკენ მიიწევდნენ. სწორედ იქ სჯიდნენ სიკვდილმისჯილებს. ამის შესახებ ორივეს გაეგონათ, საკუთარი თვალითაც ენახათ.
სადღა იყო მოძღვარი? მისი სამოძღვრო სიტყვა: „სანამ მე ვივლი მიწაზე, თქვენც ივლით . . .“ კვალიც არ ჩანდა მისი, არც არაფერი ისმოდა. არავინ და არაფერი . . . ასეთ ყოფაში იყვნენ ორივენი.სრულიად უნუგეშოდ, მარტოდმარტოდ დარჩენილები სიკვდილის საზარელი სახის პირისპირ. და მაინც, იმედი არ ტოვებდა მათ. იმედი, რომელიც მეტისმეტად ჯიუტი ყოფილა მართლაც, მეტისმეტად სიცოცხლისუნარიანი. საკუთარ სიკვდილს ატარებდნენ ზურგით. დროის სულ რაღაც მცირე მონაკვეთი აშორებდათ მისგან. მაინც მოძღვარს ეძებდნენ თვალით, ჯვრის სიმძიმისგან წელში ორად მოკეცილები. თვალს ადევნებდნენ მცველებს მიღმა მოფუთფუთე ხალხის გუნდს, ხომ არ დააბიჯებდა მათ შორის ვინმე, ვინც მოძღვარს გაახსენებდა მათ. მაინც რაღაცის მოლოდინში იყვნენ . . .
ის იცხო მსჯავრდებულიც თვალში უსიამოდ ეჩხირებოდა დიმასს. ცხადად ჩანდა, როგორ უცახცახებდა მუხლები, ხის ჯვარი მეტსიმეტად მძიმე ტვირთი გამოდგა მისთვის, ძლივს ახერხებდა ნაბიჯების გადადგმას. ტაატით მიდიოდნენ ყველანი მისი გადამკიდე. არადა, საჩქარო აბა რა იყო დიმასისთვის და გესტასისთვის, რა ელოდათ მათ, მთის მწვერვალს რომ ააღწევდნენ, წამებით სიკვდილი . . . მაინც დიმასს გულს უწყალებდა უცხო მსჯავრდებულის უღონო ბარბაცი, ძლივსძლივობით მიახოკიალებდა ხის ჯვარს, ცხადად ისმოდა მისი მძიმე სუნთქვაც.
აჰა, ვეღარც იარა, წამოიჩოქა ძალაგამოცლილმა.
- ადექი! - დაუყვირა მცველმა, თან მათრახი მოუნაცვლა.
მსჯავრდებული შეეცადა, გაემართა მუხლი, ცოტა ხანს იჯახირა და პირქვე განერთხა გზის მტვერში. აი, ეს მოჰყვა ამ მცდელობა,ს ჯვარი ზემოდან დაეცა.
ხალხში ჩოჩქოლი ატყდა: „იესო დაეცა, იესომ ვეღარ იტვირთა ჯვარი!“ - მრვალათაგან მრავალი ხმით თქმული.
დიმასმა ყური ცქვიტა, იესო,ნამდვილად ასე მოესმა. ნეტავი ვის გულისხმობენ? სად არის იესო, ნუთუ აქ, ამ ხალხში? თუ ასეა, რატომ ამდენ ხანს ვერ დაინახა, გესტასიც ხომ ეძებდა . . . თანაც ეს სიტყვა: „დაეცა!“, ეს რაღას უნდა ნიშნავდეს.
დიმასმა სცადა, შეძლებისდაგვარად წელში გამართულიყო, თვალით ხალხის სახეების ჩხრეკა იწყო, იქნებ რაიმე ან ვინმე დაენახა.
ამასობაში ვიღაც გამოჩნდა, სახელად იოსები. მან იტვირთა დაცემულის ჯვარი. უცხო მსჯავრდებული გათავისუფლეს მეტისმეტად მძიმე ტვირთისგან.
ისევ გააგრძელეს გოლგოთის გზა.
დროის რაღაც მონაკვეთის მანძილზე უცხო მსჯავრდებული დიმასის ახლოს, თითქმის მის გვერდით აღმოჩნდა. შეხედა დიმასმა, დააკვირდა, რაღაც ეცანურა . . . ის არის? თუ არა, არა მგონია . . . შეუძლებელია! რადა, თითქოს ჰგავს, ძალიან ჰგავს. თუმცა ძალიან შეცვლილია . . . ჰო, ნამდვილად ის არის, მოძღვარი, რომელმაც სამოძღვრო სიტყვა დაგვიტოვა მე და გესტასს.
აი, თურმე რას ნიშნავდა ის სიტყვები, მათ ამდენი თავსატეხი რომ გაუჩინა. „სამნი ერთად მოვწყდებით მიწას . . .“ ჯვარცმა ხომ სწორედ ესაა, ჯერ სხეული მოწყდება მიწას, სანამ სული სხეულს გაეყრებოდეს.

შედარებით სწრაფად მიიწევდნენ წინ, რაც იოსებმა იტვირთა დაცემულის ჯვარი. მიაბიჯებდა დიმასი, მძიმე ჯვრისგან ქედდადრეკილი, სახე გვერდით მოეღრიცა, უცნობ მსჯავრდებულს არ აცილებდა მზერას. სულ უფრო და უფრო რწმუნდებოდა, რომ ნამდვილად იმ მოძღვარს შეჰყურებდა, შემთხვევით თუ განგებ, გზად რომ გადაეყარა. გესტასიც ხომ იქვე აღმოჩნდა . . . მისმა სამოძღვრო სიტყვამ იხსნა ორივენი, ამოიყვანა ბნელი დილეგიდან. ხომ შეიძლება, იქვე დარჩენილიყვნენ. ასედაც მომხდარა: უიმედობა უფრო ადრე ჰკლავს, ვიდრე თვით სიკვდილი. მერედა რისთვის, რიღასთვის გადარჩნენ. იმისთვის, რომ ახლა, სულ მალე, ჯვარზე გაკრულები წამებით აღესრულონ. თუმცა ვინ იცის, იქნებ ღმერთმა სხვანაირად განსაჯოს. ის ჭეშმარიტი ღმერთია, მიუხედავად ბალღზე უფრო უმწეო ყოფისა. აკი წინასწარ განჭვრიტა ყოველივე. ჩვეულებრივი მოკვდავის ყოფა ვერ შეძლებდა ამას, ვერ დასძლევდა მანძილს მაშინდელსა და დღევანდელობას შორის.
ჩვენ ვერ მივხვდით მაშინ, რას ნიშნავდა მისი სამოძღვრო სიტყვები, განსჯა არ გევყო საამისოდ. იქნებ ვერც ახლა ვხვდებით რაიმეს.
გესტასის მზერა დაიჭირა დიმასმა. ისიც მისჩერებოდა უცხო მსჯავრდებულს. მგონი, მანაც იეჭვა რაღაც. სახე ერთიანად გაქვავებოდა, თვალები ცარცივით ჰქონდა გადათეთრებული.
ცუდად ენიშნა გესტასის იერსახე დიმასს, ბევრის მნახველ ყაჩაღს. წინმსწრები სიკვდილის სუნი იგრძნო. ანუ, ისეთი სიკვდილის, სხეულს რომ დაასწრებს. საბოლოოდ დარწმუნდა კიდეც ამაში, როდესაც გესტასის ხმა გაიგონა . . .

* * *

მსჯავრდებულთა ჯვარზე დალურსმვა იწყეს ჯალათებმა. განგებ თუ შემთხვევით გესტასით დაიწყეს, ჩაქუჩითა და ლურსმნებით შეიარაღებულები მიადგნენ. ხმამაღლა მორთო ყვირილი გესტასმა. მეტად ემწარა, როცა ლურსმანი ჩაურჭეს ხელ - ფეხში.
ბევრი რამ უთხრა ამ ყვირილმა დიმასს, ბევრი ტკივილისა და სიკვდილის მნახველს. გესტასი აღარ ჰგავდა იმ გესტასს, ოდესღაც რომ იცნობდა. ყოველივე ადამიანური წარხოცა მასში შიშმა, ტკივილმა, სრულმა უიმედობამ, თითქოს გონებაც აღარ შერჩა. უგონო პირუტყვის ზმუილს უფრო ჰგავდა მისი ხმა, ვიდრე ადამიანისას.
და ახლა უკვე გესტასს მიაჩერდნენ მოზეიმე სახეები; ახალი ნუგბარი მიიღეს. სანახაობას ხმაც დაემატა, ერთიანად ტკბებოდა მათი თვალი და ყური.
ყველა იქ მყოფთა მზერა ბურთივით შეიკრა გესტასის ირგვლივ, ისიც კი, წითურა, მას შეჰყურებდა. დიმასს ცოტა ხნით იმანაც აარიდა თვალი, მაგნიტივით მიიზიდა გესტასის ხმამ.
ახალი ძალა მოიცა მოზეიმე იერმა მჭვრეტელთა სახეებზე, კიდევ უფრო ძლევამოსილად გაიფოფრა მისი ავბედითი შარავანდედი.

ცხადია, მაშინაც ისეთი სახეები ექნებათ, როდესაც უკვე მას, დიმასს, მიალურსმავენ ჯვარზე. როცა უკვე მის ხმასაც გაიგონებენ, ტკივილისაგან გაგიჟებული პირუტყვის ხმას, მაშინ უკვე ის დაატკბობს მათ ყურთასმენას.
„ვერ ეღირსებით, ვერ ეღირსებით, ვერ ეღირსებით . . .“ უსასრულოდ იმეორებდა ამ ორ სიტყვას დიმასი, თითქოს ცდილობდა, ფარდასავით აეფარებინა მათი სიმრავლე, იქნებ ძალა შემატებოდა მათგან, ხმა არ დაეძრა ჯვარზე დალურსმნისას. კიდევ ერთი სიხარული და ბედნიერება არ შეემატებინა მოზეიმე სახეებისთვის.
უფრო ახლოს გაისმა ლურსმანზე ჩაქუჩის ცემის ხმა, იესოს ჯერი დამდგარიყო, სულ მალე მასაც მაიდგებიან.
„ვერ ეღირსებით, ვერ ეღირსებით, ვერ ეღირსებით“ - იმეორებდა გუნებაში, თან გაფაციცებით აყურადებდა მეზობელი ჯვრიდან მოდენილ ხმებს. მხოლოდ ჩაქუჩის ცემის ხმა ისმოდა . . . და კიდევ გესტასის ყვირილი თუ ზმუილი, ამ ორ ხმას აღარაფერი შემატებია. ჯერჯერობით სხვა არავინ ყვიროდა აუტანელი ტკივილისაგან.

მგონი რაღაც მოხდა, ჯერჯერობით გაუგებარი. ჯალათები გაეცალნენ ჯვარზე ახალდალურსმულს. მათ ნაცვლად მცველები მიუახლოვდნენ. ერთ ერთ მათგანს მაღლა აწეული ხელით ჯოხი მოჰქონდა, ჯოხზე ძმრიანი ღრუბელი იყო დამაგრებული.
მიხვდა დიმასი, რაც მომხდარიყო; აუტანელი ტკივილისაგან გონება დაჰკარგა იესომ, ყველაზე უმწეომ და ღონეგამოცლილმა მსჯავრდებულთა შორის. დიმასმა გვერდზე მიაბრუნა სახე, დაინახა, იესოს თავი მკერდზე ჰქონდა ჩამოვარდნილი. საყნოსი ღრუბელი ცხვირთან მიუტანა მცველმა, რათა გრძნობაზე მოეყვანა იგი. ნება არ ჰქონდა ჯვარცმულს, ტკივილს გაქცეოდა, სანამ ცოცხალი იყო. ბოლომდე უნდა მიეღო სასჯელის ყველა სახე, მწარე სასმელის ყველა წვეთი.
ამასობაში მასაც მოადგნენ.
სულ ახლოს დაინახა დიმასმა ჩაქუჩმოღერებული ჯალათი, ლურსმანსაც მოჰკრა თვალი, მაგრად მომუშტულ ხელში ჩაბღუჯულს.
მთელი სხეული სწორედ იმ მუშტივით შეკუმშა დიმასმა, სახე ნიღაბივით გაიქვავა, მაგრად მოკუმულ ტუჩ - პირს კბილები ჩაუჭირა . . . და რაც მთავარია, თვალი გაიმახვილა, ისედაც მახვილი დაბადებიდან, დილეგის სიბნელით კიდევ უფრო ალესილი. მოზეიმე სახეებს შეაჩერდა, (ახლა უკვე მისკენ შებრუნდა ყველა სახე), უმეტესად იმ ერთს, მისი უბედურებით ყველაზე გახარებულს, ყველაზე გალაღებულს და ბედნიერს და ყველაზე საძულველს მღვრიე ზეიმის წიაღში. დიმასი გრძნობდა, სიძულვილის განცდამ ცეცხლოვან ტალღასავით როგორ დაუარა მთელ სხეულში.
მძიმე ჩაქუჩის მოქნევა, მწარე ჩხვლეტა, მაჯებზე და წვივებზე თითქოს ცეცხლი შემოენთო.
მეტად მწარე და აუტანელი იყო ყველა ეს ტკივილი, უფრო უარესი კი იმის შიში, ვაითუ, ხმა დამცდესო.
„ვერ ეღირსებით, ვერ ეღირსებით . . .“, გუნებაში განუწყვეტლივ იმეორებდა ამ სიტყვებს, იქნებ დახმარებოდნენ, ხმა არ გაეღო. თვალის ქუთუთოებში ბუზები უძვრებოდნენ, მაინც თვალდაუხამხამებლად შეჰყურებდა მოზეიმე სახეების ჯგროს და უმეტესად იმ ერთს; ისინიც ეხმარებოდნენ, ნამდვილად ეხმარებოდნენ, როგორმე ხმა არ დასცდენოდა.
წამით გონება მაინც დაჰკარგა აუტანელი ტკივილისაგან. სულ სხვა ყოფილა, როდესაც საკუთარი სხეულის სიმძიმე ლურსმნებს ექაჩება დაბლა და არა თოკებს.
ხმა ხომ არ დამცდაო, უწინარეს ყოვლისა, ეს გაიფიქრა ისევ გონს მოსულმა. არა, მსგავსიც არაფერი მომხდარა. მისი ხმა არავის გაუგონია. ეს ცხადად ამოიკითხა მასზე თვალმოუცილებლად მიშტერებულ მოზეიმე სახეებზე, რაღაც ნამდვილად შეიცვალა მათში. სახეები თითოს გაქვავდნენ, მოზეიმე იერს გაოცება შეერია. რას უნდა გაეოცებინა ისინი, თუ არა მის შეუვალ სიკერპეს და სიჩუმეს. ჯვარცმულის გამძლეობა ძალიან ეუცხოვათ.
მძიმედ, ხრიალით ამოისუნთქა დიმასმა, ყოველივე ამის დამნახველმა, ანუ, მთელი მკერდით; საეჭვო აღარაფერი იყო, როგორც იტყვიან ხოლმე, შეძლო შეუძლებელი. სწორედ ის, რაც თვითონვე ეჩვენებოდა შეუძლებლად. ხმა ნამდვილად არ დასცდენია, სულ მცირე ამობგერებაც კი. ტუჩპირი კბილებს საიმედოდ ჰყავდა ჩაბღუჯული. უფრო მეტიც, სახეც კი არ შეცვლია, კუნთი არ შეტოკებია სახეზე. ისეთივე იერი შეინარჩუნა, რაც მილურსმნამდე ჰქონდა, განურჩეველი, არაფრისმთქმელი, ოდნავ დამცინავიც კი. თვითონვე დაინახა საკუთარი იერსახე, მოზეიმე გაქვავებულ სახეებზე არეკლილი. თანაც ისე ცხადად, თითქოს წყლით სავსე გუბურაში ჩაიხედაო.
დიმასი არ შეუცბუნებია ამ მოულოდნელ აღმოჩენას. თავი იმ მოთამაშესავით იგრძნო, ბევრად მეტი მოგება რომ ხვდა წილად ფსონის ჩამოსვლისას, ვიდრე წინდაწინ ვარაუდობდა. რას იფიქრებდა, თუ ამდენს შეძლებდა, პირში დასცინებდა მრავალსახა ურჩხულს.
მრავალსახა მოზეიმე ურჩხულსაც სწორედ ეს ემწუთხა ყველაზე მეტად, ჯვარცმულის სახეზე აღბეჭდილი დამცინავი იერი.
ძალა შემატა ამ პატარა, თუმცა, ალბათ მისი მდგომარეობითვის არც ისე პატარა გამარჯვებამ დიმასს, თვალიც თითქოს კიდევ უფრო გაუმახვილდა, გოლგოთის შემოგარენიც უფრო გაფართოვდა, ახლა უკვე თვით უსაზღვროებას ერწყმოდა იგი. დიდი თუ მცირე, ახლოს მყოფი თუ შორეული, ყველა და ყოველივე ერთად მოიცვა დიმასის თვალმა, რაც ტკივილის ზღურბლს უხმოდ გადააბიჯა.
და რაღა თქმა უნდა, იმ ერთადერთსაც კარგად ხედავდა, ყველაზე მოზეიმეს, ბედნიერს და გალაღებულს მისი უბედურებით. ისიც კარგად დაინახა, ყველაზე ადრე სწორედ მას წაუხდა ნირი. რაღაც იეჭვა, მისთვის გაუგებარი და უცხო. აშკარად არ მოეწონა დიმასის დამცინავი იერსახე, მეტად უსიამოვნოდ დაურჩა, კლდესავით მტკიცედ რომ დაუხვდა დიმასი გაუსაძლის ტკივილს, ერთი ამობგერებაც რომ არ დასცდენია.
იმანაც იგრძნო დიმასის დაჟინებული მზერა, ეს კიდევ უფრო არ მოეწონა, რაღაც მოუსვენრობა აშკარად შეეტყო; აწრიალდა, რამდენიმე უნებური მოძრაობა გააკეთა, სახეც გვერდით მიაბრუნა, მერე ისევ შემოხედა, თითქოს ეკითხებოდა, რას მომჩერებიხარო. შეჰყურებდა დიმასი დამცინავი სახით, თვალს წამითაც არ აცილებდა. კვლავ მოინაცვლა ფეხი იმ ერთერთმა, ყველაზე მოზეიმემ, მიიხედ - მოიხედა, ვითომდა ვინმეს ეძებსო, მერე ისევ მას, დიმასს შემოხედა . . . და აჰა, ვეღარც გაუძლო, შებრუნდა, ზურგი შეაქცია მისთვის ესოდენ ნანატრ, თან სასურველ სანახაობას. გაარღვია მოზეიმე სახეების ჯგრო, ერთიც აღარ მოუხედავს უკან, ისე მიიმალა.
„ვერ დაიმალები“ - დააწია სიტყვა დიმასმა. დარწმუნებული იყო, გააგონებდა წითურას, მის ირგვლივ მყოფი გაფართოებული სივრცე მისცემდა ამის ნიჭს.
„ ვერსად და ვერანაირად ვერ დაიმალები, თავს ვერსად შეაფარებ. მოაწევს ჟამი, ისე ცხადად დამინახავ, როგორც მე დავინახე ჩაქუჩმოღერებული ჯალათი საკუთარ ცხვირწინ. იმ ტკივილსაც მაშინ იგრძნობ, რომელსაც მე ახლა განვიცდი“.
ამ დროს მართლაც მოისმა ხმამაღალი ყვირილი, გაუსაძლის ტკივილს რომ უნდა გამოეწვია. დიმასი ერთი წამით შეცბუნდა, ისიც კი გაიფიქრა, წითურას ხმა ხომ არ გავიგონეო . . . სწორედ ის ხმა, რომელიც, ვინ იცის, როდის უნდა აღმოეტევა, სულის ამოსვლასთან ერთად.
არა, წითურა არაფერ შუაში ყოფილა, მას არ ეკუთვნოდა ეს ხმა. ჯალათებს იესო მოეყვანათ გრძნობაზე და ახლა ხმამაღლა ყვიროდა აუტანელი ტკივილისაგან მეტად შეწუხებული. დიმასს გაუკვირდა კიდეც, არ მოელოდა, თუ ამ ზომამდე ხმამაღალ ხმას აღმოუტევებდა ესოდენ ძალაგამოცლილი სხეული. ჩანს, ძალიან ემწარა გონსმოსულს ხელ - ფეხში ჩარჭობილი ლურსმნები, ბუზებიც განუწყვეტლივ ეხვევიან, მზის სხივები შეუბრალებლად უწვავენ მთელ სხეულს. მეტად მძიმეა ეს ყოველივე, მძიმე და აუტანელი, (დიმასზე უკეთ ეს ვინ იცოდა?) ამიტომაც ყვიროდა ასე მწარედ იესო . . . მოძღვარი, რომელიც სხვებს ასწავლიდა, „ნუ ჰყვედრით უფალს, თუ საწუთრო ტკივილს მოგაყენებთო,“ თვითონვე მწარედ მოთქვამდა აუტანელი ტკივილის გამო. „ უფალო, უფალო, რაისთვის დამიტევე მე?“- ბალღივით შესტირა იესომ უფალს, ამ სიტყვებთან ერთად სცადა, ზეცისკენ აღეპყრო თვალი. მცდელობაღა შერჩა, ბუზებმა არ მისცეს ამის საშუალება, ქუთუთოებში გუნდ - გუნდად უძვრებოდნენ, თავიც გვერდზე უღონოდ გადაუვარდა.

მრავალსახიანმა მოზეიმე ურჩხულმა გადაყლაპა ეს ნუგბარი, კვლავ დამშეული იყურება, მეტს თხოულობს, ბევრად უფრო მეტს . . . მისი თვალი და ყური ახლა მთლიანად მწარედ მტირალი იესოსკენაა მიმართული, ყველა მოზეიმე სახე მისკენ მიბრუნდა.
და რაც ყველაზე უარესია, მოზეიმე სახეებზე უკვალოდ გაჰქრა ის შეცბუნება, გაოცება, უკმარობის განცდა, რაც დიმასის საოცარმა გამძლეობამ და შეუვალმა სიკერპემ შვა. ხმა რომ ვერ დააცდენინეს. ეს მეტად უსიამოვნოდ დაურჩა დიმასს.
„ ბალღივით უმწეო ხარ, - გუნებაში უსაყვედურა დიმასმა მწარედ მტირალ იესოს, - „ოღონდ მისგან განსხვავებით, ბევრად მეტი იცი, ვიდრე ყველა მოზრდილმა, ერთად აღებულმა. ამდენად, არც შეგეფერება, ბალღივით ტიროდე ტკივილისაგან.“
იესო კვლავ ყვიროდა, რა საწყენიც არ უნდა ყოფილიყო დიმასისთვის. ხმა კიდევ უფრო შეიმაღლა . . . სამწუხაროდ, არ შეეძლო ის ორი მხსნელი სიტყვა: „ვერ ეღირსებით, ვერ ეღირსებით . . . „ ფარივით დაეხვედრებინა ტკივილისათვის. სიძულვილის ნიჭმა აჩუქა ეს სიტყვები და შეუძლებელი შეაძლებინა დიმასს. იესოს არ აქვს სიძულვილის ნიჭი, იესო მხოლოდ სიყვარულია . . .
გესტასიც ზმუილიც სწორედ ახლა გაისმა . . . ხანდახან ხმა უწყდებოდა, ჩანს, ძალა ღალატობდა, ახლა ისევ მოიცა ძალა . . . ერთმანეთში აირია ორი ხმა, ცხოველის მინაგვარი და ადამიანის . . . ეს განსაკუთრებით უსიამოდ მოხვდა დიმასის ყურთასმენას, გულში გაივლო: „ნეტავი იმდენი მაინც შემეძლოს, ეს ორი ხმა განვაშორო ერთმანეთისგანო.“
რა უნდა ეღონა? იმ ცეცხლოვან სიძულვილს ვერ უწილადებდა მეზობელ ჯვარცმულს, თვითონ მას ტკივილის უხმოდ ატანის ნიჭი რომ მისცა, მაგრამ ალბათ, ხმას მიაწვდენდა, არც ისე დიდი მანძილი იყო ჯვრებს შორის.
დიმასი გასცდა საკუთარ ჯვარს, (ასედაც შეიძლება ითქვას) ამ განზრახვის აღსრულება მოინდომა; ძალიან კი გაუძნელდა, ძლივს გახსნა კრუნჩხვით მოკუმული ტუჩ - პირი. ჯერ გაურკვეველი ხრიალი აღმოხდა, ვერაფერი ვერ თქვა. როგორც იქნა, დაწეწკილი ტუჩ - პირი დაიმორჩილა, სიტყვა მოაყოლა ხრიალს;
- მოძღვარო, მოძღვარო . . .
მოესმა დიმასს, სუნთქვა გაუხშირდა იესოს. ყური მომაპყროო, იმის ნიშნად ჩათვალა, აღარც დააყოვნა, უთხრა სათქმელი:
- ნუ ჰყვედრი უფალს . . .
ცხადად გრძნობდა დიმასი, რომ მისმა სიტყვებმა მიაღწიეს მეზობელ ჯვარცმამდე, ყური, თვალი, მთელი სხეული, შეუმცდარად ამცნობდა ამას.
კვლავ რამდენიმე ამოსუნთქვა მისწვდა დიმასის ყურს, ხრიალში არეული. ბოლო გასაქანი მისცა ტკვილის იესომ. მერე მიყუჩდა, სრულიად აღარაფერი ისმოდა მისგან. ხომ არ მოკვდაო, ისიც კი იეჭვა დიმასმა. არა, არ მომკვდარა, თავი მიიდრიკა ჯვარზე და ნიავივით ჩუმი ხმით თქვა: „იყავნ ნება შენი . . .“ ღმერთს უთხრა ეს სიტყვები, ცხადად გაიგონა დიმასმა. ალბათ სხვა ვერავინ გაიგონებდა ამ სიტყვებს, მაგრამ ერთ - ერთი მცველი მიუახლოვდა იესოს სწორედ ამ დროს. მასაც ალბათ ეგონა, ხომ არ მოკვდაო, როგორც დიმასმა იეჭვა.
დიმასი დაუბრუნდა საკუთარ ჯვარს, დაწეწკილი ტუჩ - პირი კვლავ მოიქცია კბილებს შორის. „ ვერ ეღირსებით, ვერ ეღირსებით . . .“ ისევ და ისევ იმეორებდა ამ სიტყვებს გუნებაში. დიდი იყო ძალა იმ ცეცხლოვანი სიძულვილისა, რაც მთელ მის სხეულს მსჭვალავდა, მისი წყალობით მიაღწია თავისას დიმასმა, ერთმანეთისაგან განაშორა ცხოველისა და ადამიანის ხმა, მრავალსახა ურჩხულიც გაწბილებული დარჩა, სრული გასაქანი ვეღარ მისცა თავის ზეიმს, მის ყურთასმენას მხოლოდ გესტასის ზმუილი წვდებოდა და ატკბობდა, და ისიც საცაა მიწყდებოდა, სულ უფრო იშვიათად, უფრო სუსტად ისმოდა, სიცოცხლე ტოვებდა გესტასის სხეულს.
დიმასიც გრძნობდა, ახლოს იყო მისი აღსასრულიც, სულ უფრო ხშირად ჰკარგავდა გონებას. უგონობის წყვდიადს რაღაც გაურკვეველი, ცეცხლოვანი ღრუბლები ენაცვლებოდნენ, ყაჩაღივით თავს ესხმოდნენ გონსმოსულს. ტკივილის განცდა, მოზეიმე სახეები, გოლგოთის უსასრულოდ ფართო თვალსაწიერი . . . ყოველივე იმ ცეცხლოვანი ღრუბლების მიღმა უჩინარდებოდა.
და ბოლოს, როდესაც დიმასის სხეულმა მიაღწია სიკვდილ - სიცოცხლის მიჯნას, უგონობის წყვდიადიდან ცეცხლოვანი ნიშნებივით ამობრიალდნენ და გესტასის ხმით ალაპარაკდნენ სიტყვები, იდესღაც მოძღვრის მიერ წარმოთქმული: „სიძულვილი სიყვარულის მორჩილი მსახურია, მუდამ ებრძვის და ეტოქება, ამით ისევ მას ეხმარება, რთა მოწყდეს მიწიერს, ზეცას მოეფინოს მისი ძლევამოსილება . . .“
სულ ერთი წამით გაიელვეს ამ სიტყვებმა, სანამ განუყოფლად გაბატონდებოდა არყოფნის წყვდიადი, საბოლოოდ დაბურავდა ჯვარცმულის თვალსაწიერს.

ყალბი ბრილიანტი

Wed, 17 Apr 2019 10:50:02 +0000

[
წვიმის წვეთებმა მალე შეწყვიტეს თავიანთი მშვიდი სიმღერა. ბუნებას უყვარს ხანდახან ასეთი ხუშტურები, ამ შუა ოქტომბერში ნამდვილი გაზაფხულის წვიმა წამოვიდა, შემოდგომის წვიმას არაფრით არ ჰგავდა. მზემაც გამოანათა და წვიმის წვეთები ძვირფასი თვლებივით აბრჭყვიალდნენ.
ვისაც მზეზე მობრჭყვიალე წვიმის წვეთები არ უყვარს, იმან ვერც იმის თქმა უნდა გაბედოს, ბრილიანტი მიყვარსო, ბრილიანტი კი თითქოს ყველას უყვარს...საიუველირო მაღაზიებში ყოველთვის ნახავთ უსაქმურ ხალხს, ვითომდა მყიდველებს, ბრილიანტის თვლტბს რომ დაჰყურებენ...მერედა როგორ დაჰყორებენ, ნაკვერჩხლებივით ანთებულუ ხარბი თვალებით. წვიმის წვეთების საცქერლად კი წამითაც არ შეჩერდებიან. წვინის წვეთებს ფასი არ აქვთ, ამიტომ ვერც ნის სილამაზეს ამჩნევენ. ამით იმის თქმა კი არ მინდა, თითქოს ძვირფას თვლებს არაფრად ვაგდებდე... სრულიადაც არა, სხვებზე ნაკლებად არც მე მიყვარს ბრილიანტები.........მეც მინდა მქონდეს ბრილიანტის თვლებიანი სამკაულები. როცა სკოლა დავამთავრე, საზეიმო საღამოზე ყველა გოგონას ჰქონდა რაიმე ძვირფასი სამკაული. მე ერცერთი სამკაული არ მქონდა და ცოტა არ იყოს, გული დამწყდა. დედას აქვს ერთადერთი ნიშნობის ბეჭედი, უთვჯო და ამ შემთხვევისთვის არ გამოდგებოდა.
წვიმამ საკმაოდ გააგრილა ჰაერი. ოქტომბრის თვიდან ხანდახან ვანთებ ხოლმე ბუხარს. ჩვენს ძველ ბინას ერთი დიდი სამკაული აქვს: დიდი, ლამაზი ბუხარი. დედაჩემი ვერ შეელია, ძალიან უყვარს ცეცხლის ტკაცუნის მოსმენა, ამაზე მშვენიერი მუსიკა ჩემს სიცოცხლეში არ მსმენიაო, იტყვის ხოლმე. მუდამ გვაქვს მომარაგებული კოხტად დაჭრილი შეშა ცეცხლის დასანთებად. ნაკვერცხლებზე ხანდახან გემრიელ ნამცხვარსაც ვაცხობთ. მართლაც სხვანაერი, განსაკუთრებული გემო აქვს. ამას ყველა ერთხმად აღიარებს, ვისაც ჩვენი ნამცხვარი უგემია.
სახლში არავინაა, დედაჩემი სტუმრადაა თავის დასთან. მე ბუხრის წინ დავჯდები, ცეცხლის ტკაცუნს ყურს მივუგდებ და ახალ წიგნს გადავშლი. წიგნს ძალიან მაცდუნებელი შესახედაობა აქვს. ყდაზე ნიღბიანი პრინცესა ახატია, გვერდით აღმოსავლურ კოსტუმში გამოწყობილი პრინცის მუქი სილუეტი. სათაურიც შთამაგონებლად ჟღერს: „ყალბი ბრილიანტი“. რა ბედნიერებაა, ჯერ წაკითხული რომ არ მაქვს...ნეტავი რა იმალება ამ თხელი ფურცლების მიღმა...
ფრთხილად გადავშალე თავფურცელი, ერთი ფრაზის წაკითხვაც ვერ მოვასწარი, კარებზე კაკუნის ხმა გაისმა. თავიც არ ამიწევია, ისე გავძახე, შემოდი, კარები ღიაა-მეთქი, ალბათ მეზობლის ბავშვი იქნება, პატარა ნინიკო. ამ ბოლო დროს დავმეგობრდით, მასაც ჩემსავით უყვარს ზღაპრების კითხვა.
ჩუმი, რბილი ნაბიჯების ხმა გაისმა და შეწყდა. თავი ავწიე, ჩემს წინ მწვანე ღამურა იდგა.
- რა გინდა? - ვკითხე ღამურას.
- ფერიების ბაღში კარნავალია. ამოირჩიე რომელი ნიღაბი გინდა, - მან ნიღბების აცმა გაშალა.
ძალიან საინტერესო ღამურაა. მუქი მწვანე ფერის კოსტიუმი აცვია და ნიღაბიც ამ ფერის აქვს. ეს მწვანე ფერი მართლაც საოცრად ამსგავსებს ღამურას, უფრო მეტად, ვიდრე ნაცრისფერი დაამსგავსებდა. მართლაც ფართო ფანტაზია უნდა გქონდეს, რომ ერთი შეხე4დვით სრულიად საქინააძღმდეგო ფერი ან დეტალი აირჩიო და სასურველ შედეგს ბევრად უფრო ადვილად მიაღწიო. ნიღბებიც ძალიან მრავალფეროვანი აქვს; მგონი ცხოველთა არცერთი ეგზემპლარი არ გამორჩენია. ყველა მათგანი მისი კოსტიუმივით გონებამახვილურად და ლამაზად არის შესრულებული. რომელი ავირჩიო? აგერ შვლის ნუკრიც ყოფილა, მშვიდი დანამული თვალებით ცოცხალივით იყურება. რა უმწეო, რა საყვარელი იერი აქვს.
. ხელი ნუკრისკენ გავიწოდე და იქვე მის გვერდით პრინცესა დავინახე. მშვენიერი ნიღაბია, ნაზი, სათუთი ნაკვთებით და მოშვილდული გრძელი წარბებით. თავზე ჯიღა ადგას, მუყაოსი, მაგრამ ისე ოსტატურად შესრულებული, რაიმე ძვირფასი გეგონება.
პრინცესას ნიღაბი სახეზე მოვირგე და სარკესთან მივედი. თითქოს საგანგებოდ ჩემთვის გაუკეთებიათ.
- ეს მირჩევნია ყვლას, - ვთქვი და მოვტრიალდი. ღამურა სადღაც გამქრალიყო.
გამაკვირვა ღამურას ასეთმა გაუჩინარებამ, აივანზე გავედი და ეზოში გადავიხედე. არავინ იყო, მერაბის გარდა (ჩემი კარის მეზობელია), თავის რძისფერ მანქანას აპრიალებდა. მერაბს განსაკუთრებით უყვარს ეს ფერი, ტანსაცმელს რძისფერს იცვამს, სახეზე რძისფერი გადასდის. ნეტავი მასაც ხომ არ ესტუმრა მწვანე ღამურა? მინდოდა მეკითხა, მაგრამ შევყოყმანდი... ისეთი ყურადღებით შეჰყურებდა ქარსაფარ მინას და ისე უცაცუნებდა რბილ ნაჭერს, თითქოს ეფერებაო მანქანასაც და მინაში არეკლილ საკუთარ ორეულსაც. საკუთარი თავივით უყვარს ეს ლაპლაპა, ოთხბორბლიანი ქმნილება. მისი ნახვა ან მანქანაში შეიძლება, ან მოპირდაპირე ღია აივანზე, (სხვადსხვა სადარბაზოს ბინადრები ვართ) სადაც მთელი მონდომებით ვარჯიშობს სპორტულ ფორმაში (ისიც რძისფერია) გამოწყობილი. რაიმე სხვა საქმით დაკავებული მერაბი ჯერ არავის უნახავს, თუმცა დედამისი, ქალბატონი ელენე სულ გაიძახის, ძალიან ბევრს მუშაობსო. შეიძლება მართლაც ჩალიჩობს რაღაცას თავიანთ საიუველირო მაღაზიაში... ქალბატონ ელენეს წატრაბახება უყვარს, ირწმუნება, შეუმცდარი თვალი მაქვსო. საკმარისია, ერთხელ გადავხედო ნაკეთობას, მაშინვე ვხვდები, ნაღდია თუ არაო. ჩემი მერაბიკოც მე მგავს, სიყალბეს ვერავინ შეაპარებსო. საერთოდ საკმაოდ სანდომიანი ყმაწვილია. ეს თვითონაც კარგად მოეხსენება და ნამდვილი ნარცისივით ტკბება საკუთარი გარეგნობით. რასაც არ უნდა აკეთებდეს, სულ სარკის ძებნაშია. მანქანაშიც სარკეების მთელი კოლექცია აქვს. აკი გაჭორეს კიდეც ამასწინათ ჩვენს სამეზობლოში: როცა გელაპარაკება, სადღაც შენს მიღმა იყურებაო... რა თქმა უნდა, მაშინაც სარკეს ეძებს.
შევტრიალდი ოთახში. „ყალბი ბრილიანტი“ წაუკითხავი დამრჩა, უამრავი საქმე გამომიჩნდა ერთბაშად. ნიღაბი, ჰო, მშვენიერი მაქვს, მაგრამ კოსტუმი? მწვანე ღამურა კოსტუმებს არ არიგებდა, ამაზე მე თვითონ უნდა მემტვრია თავი. რომელი კოსტუმი მოუხდება პრინცესას ნიღაბს? რა თქმა უნდა, რაიმე პეწიანი, თანაც მდიდრული. სასურველია გაშლილი კაბა ესპანურ სტილში, მე რომ ასე მომწონს. ჩემს გარდერობში მაგის მსგავსი არაფერი მომეპოვება. ერთი საღამოს კაბა კი მაქვს, მაგრამ მეტისმეტად უპრეტენზიოა და ამ ნიღაბთან არ გამოდგება. არადა, საღამომდე რას მოვასწრებ ...
უეცრად თვალში ფანჯარაზე ჩამოფარებული ლამაზი ფარდა მეცა და ჩემი ფიქრებიც იქითკენ წარიმართნენ. მაშინვე ჩემი თავი რომელიღაც პოპულარული ფილმის გმირად წარმოვიდგინე, მაგრამ რომლის, არ ვიცი. იმდენ ფილმში მინახავს ფარდებისგან ნაუცბათევად კაბას რომ იკერავენ, სულ ერთმანეთში მერევა მათი სათაურები. მაგრამ არა, მე ვერ ვიქნები ფილმის გმირი, ეს ფარდა ხომ დედაჩემმა იყიდა ეხლახანს საკმაოდ ძვირად. ფულს კარგა ხანს ვაგროვებდით. ამაზე ფიქრიც კი არ უნდა გავბედო. არ დავჭრი ფარდას, მხოლოდ ჩამოვხსნი და მდიდრული მოსასხამივით მოვიხვევ.
ერთი სიტყვით საღამოსთვის მთელი ბინა ფარდის ნაკუწებით იყო მოფენილი, მე კი მშვენიერი, მდიდრული კაბა მეცვა, პრინცესას რომ შეეფერება, ზუსტად ისეთი. უფარდო ფანჯარას, რაც შემეძლო, თვალს ვარიდებდი და საკუთარ თავს შევყურებდი სარკეში. რაღაც მაკლია თვალში, ჰო, რა თქმა უნდა, ბრილიანტი. ვის გაუგია პრინცესა ბრილიანტების გარეშე? ნიღაბს მუყაოს ჯიღა რომ აქვს, კარგი იქნებოდა, იქ დამემაგრებინა. სადღაც უნდა მქონდეს შუშის ძველი ბრჭყვიალა მძივები.
„საგანძური“ ამოვჩხრიკე, ათასნაერი ბრჭყვიალა ხარა-ხურა, რითაც ბავშვობაში ვერთობოდი. ეს შუშის მძივი კისერზე მეკიდა და ჩემი თავი დედოფალი მეგონა. შუაში მოზრდილი თვალი აქვს, თხილისოდენა იქნება. ესღა შემოგვრჩა მე და დედაჩემს, ერთ დროს კი ამ ხარახურის პატრონს, ბებიაჩემს ნამდვილი ბრილიანტებიც ჰქონდა თურმე. იშვიათი სილამაზის ქალი ყოფილა, თანაც გადასარევად მღეროდაო, იტყვიან ხოლმე ჩვენს სანათესაოში. თაყვანისმცემლების მთელი გუნდი ეხვია ირგვლივ თურმე. ძალიან არეული ცხოვრება კი ჰქონია... რომანისტების ენით რომ ვთქვათ, მისი ცხოვრება შეხვედრების და განშორებების უწყვეტი ჯაჭვი ყოფილა. ძველ, ჩაყვითლებულ სურათზეც ჩანს, რა ლამაზი ქალი იქნებოდა ერთ დროს. შუბლზე ძვირფასი ბრილიანტის დიადემა უკეთია და იმ ბრილიანტებზე ნაკლებად როდი უელვარებს თვალები. სად ჩაიყლაპა მერე ის ბრილიანტები... მათი კვალიც არსად ჩანდა. როცა ბებიას ამაზე რაიმეს შეეკითხებოდნენ, მაშინვე ტირილს იწყებდა თურმე, და როგორც დედაჩემი ამბობს, იმ ბრჭყვიალა ქვებს კი არ მისტიროდა, რაღაც უსიამოვნო მოგონებებს განიცდიდა, რაც იმ ბრილიანტებთან იყო დაკავშირებული. ამიტომ აღარ აცივდებოდნენ......დღემდე საიდუმლოებითაა მოცული ჩვენთვის იმ დიადემის ისტორია. როგორ გამომადგებოდა ახლა, ამ ხარახურაში რომ ერიოს ერთი იმ ბრილიანტთაგანი... თუმცა ლამაზი კი არის ეს მოზრდილი თვალი. ისე ბრწყინავს,მართლა ბრილიანტი გეგონება.ძველნა ოსტატებმა კარგად იცოდნენ სტრაზის დამზადების ხელოვნება. ეს წესად იყო, როცა ძალიან ძვირფასი თვალი ჰქონდათ, მის ყალბ ასლს აკეთებდნენ, ვინ იცის, როგორ დასჭირდებოდათ.
თვალი ფანჯარასთან მივიტანე, როგორ ელვარებს… მზის სხვები ცისარტყელასავით ნაირფერ კონებად შეკრა და ამ კონებს ხან ერთმანეთს გადააქსოვს, ხან სხვადასხვა კუთხით გაშლის იმის მიხედვით, თუ რუგორ შემოვატრიალებ ხელისგულზე. მართლა ლამაზია, წვიმის წვეთივით ლამაზი.
„ბრილიანტი“ წვრილ მავთულზე ავაგე და მუყაოს ჯიღაზე დავამაგრე.
- -აი, ეხლა კი ნამდვილი პრინცესა ვარ, - ვთქვი ხმამაღლა, როცა ჩემი გამოსახულება კარგად დავათვალიერე სარკეში, - შემიძლია წავიდე კარნავალზე და იქ აუცილებლად შევხვდები ზღაპრულ პრინცს. მე, როგორც ნამდვილი პრინცესა, მხოლოდ პრინცთან თუ ვიცეკვებ, სხვასთან არავისთან.

* * *

ფერიების ბაღი ასეთი ლამაზი არასოდეს მენახა. ყოველთვის მომწონდა ეს ბაღი; განსაკუთრებით მიზიდავდნენ ფერიების ნაირ-ნაირი ქანდაკებები, მთელ ბაღში იყვნენ მიმოფანტულნი. ძალიან კარგად ეხამებოდნენ კოხტად გაკრეჭილ ბუჩქნარს თუ ტანმათალ მოშრიალე ხეებს. აქ იყვნენ ზღვის თევზისკუდიანი ფერიები, უცნაურად მორკალულებს ქერეჭი ვერცხლისფრად უბრჭყვიალებდათ. ხელფრთიანი მომღიმარი ქერუბიმები თითქოს სულ ერთი წამით ჩამომსხდარიყვნენ მწვანე ბუჩქების გვერდით და საცაა ისევ აფრინდებოდნენ. ტყის თმებგაშლილ ალებს ისე მრავლისმეტყველად გაეწვდინათ ხელები, თითქოს რაღაც საიდუმლო რიტუალს ასრულებენო..და სხვა მრავალი, . მათი ჩამოთვლა შორს წაგვიყვანდა. ყველა მათგანი რომელიმე ერთ პოზაში გარინდული მახსოვდა, ახლა კი, სადღესასწაულო ფერადი განათების ზღვაში, ნაირნაირი ზღაპრული ნიღბებით და კოსტუმებით შემოსილი ხალხის გარემოცვაში, ისინი თითქოს გაცოცხლდნენ, თავიანთ მშობლიურ სტიქიაში იგრძნეს თავი. ირგვლივ ყველაფერი, ზღაპრული და უჩვეულო იყო.არაფრით ჰგავდა ეს საღამო სხვა, ჩვეულებრივ საღამოებს. არავის გაუკვირდებოდა, უცბად რომელიმე ფერია რომ ჩამოსულიყო კვარცხლბეკიდან და საცეკვაოდ გაეწვია. არც არავინ იტყოდა უარს ფერიასთან ცეკვაზე.
... და კიდევ იმიტომაც მიყვარს ფერიების ბაღი, რომ აქ შეგიძლია თავი ზღაპრის გმირად იგრძნო. საკმარისია ცოტა ხნით ჩამოჯდე რომელიმე ზღაპრული არსების გვერდით, მწვანიანს ასე რომ ალამაზებენ...არხეინად იყავით, აუცილებლად ვიღაც ჩამოჯდება მეორე მხარეს და შეგიძლიათ, როგორც ზღაპრის გმირებმა, ისე გააბათ ერთმანეთში საუბარი. ერთი სიტყვით, ზღაპარში გადასახლდებით. რეალობასთან კავშირი სრულიად გაქყვეტილია (მობილურ ტელეფონებს შესასვლელში გვატოვებინებენ). ისიც შეიძლება, რაღაც თავგადასავლის მსგავსი მოიფიქრო და ააწყო, ამისი უფლებაც გაქვს, ოღონდ აუცილებლად ზღაპრული შეფერილობის უნდა იყოს. არ არის გამორიცხული, რაიმე სიუჟეტი განვითარდეს ამ საუბრებისგან. რამდენადაც ვიცი, კონკურსებიც კი ტარდება ამ სიუჟეტების კვალობაზე. ხანდახან რაღაც საინტერესო ნაპერწკლებიც ჩნდება, ლიტერატურული ღირებულების მსგავსი, ასე ამბობენ მცოდნე თავები. ასეთი რამ ჯერჯერობით მე არ მიცდია, დიდად არც ახლა ვიწუხებ თავს. მომწონს აქაურობა, ესაა სულ.
სხვისი არ ვიცი და მე კი ნამდვილად ფერიასთან თუ ვიცეკვებ ალბათ. რა ხანია ვათვალიერებ და ამდენ ნიღბებში ერთი პრინციც არ ჩანს. სხვასთან კი არავისთან არ ვიცეკვებ, არა და არა. აგერ მეფისტოფელი მეპატიჟება, წითელ დიდებულ კოსტუმში გამოწყობილი. თამამი ჟესტით მიწვდის ხელს;
-მოდი, პრინცესა, ჩემთან იცეკვე! - ხმაც შესაფერისი ჰქონია, ბოხი, შთამაგონებელი.
- არა.
- რატომ?
- მე მხოლოდ პრინცთან თუ ვიცეკვებ, სხვასთან არავისთან.
- შენ თვითონ ნამდვილი პრინცესა ხარ?
- რა თქმა უნდა, ნამდვილი. ათი ლეიბის ქვეშ ბარდის მარცვალიც რომ დამიდონ, იმასაც კი ვიგრძნობ.
- მერე სად ნახავ ნამდვილ პრინცს, სადღა არიან ... ისევ გირჩევნია ჩემთან იცეკვო.
ეჰ, მგონია მართლაც აღარ არიან ნამდვილი პრინცები და მარტო მომიწევს ყოფნა ამ კარნავალზე. მერე რა მხიარულებაა! ფერადი ნათურებით განათებული შადრევნის ირგვლივ ისეთი ფერხული გაუჩაღებიათ, მათ მაყურებელს თავბრუ მეხვევა. უკვე საბოლოოდ დამეკარგა იმედი, დათმობაზე წასვლაც არ მინდოდა და ცუდ გუნებაზე მყოფმა სახლში დაბრუნება გადავწყვიტე.
და სწორედ ამ დროს დავინახე ნამდვილი პრინცი, ვაჟკაცური და საოცრად მოხდენილი... აღმოსავლური კოსტუმი აცვია, ათას ერთი ღამის პერსონაჟს ჰგავს. თავზე ჩალმა ახურავს, ჩალმაზე დიდი ბრილიანტი უბრჭყვიალებს. იმანაც დამინახა და გამიღიმა, რამდენადაც ნიღბის მიღმა ამის დანახვა შევძელი. სახეც მეტად სიმპათიური უნდა ჰქონდეს. ხმის ამოღებასაც არ ვაცლი, მაშინვე შეტევაზე გადავდივარ:
- რატომ არ ცეკვავთ, მარტო რად ხართ?
- მე მხოლოდ პრინცესასთან თუ ვიცეკვებ, სხვასთან არ შემიძლია. მთელი საღამო დავდივარ და დავეძებ პრინცესას. როგორც იქნა, გნახეთ.
- თქვენ წარმოიდგინეთ, მეც მაგ დღეში ვარ, ამდენ ხალხში სრულიად მარტო ვგრძნობ თავს, - შევჩივლე მე.
- ჩვენს მარტოობას ბოლო მოეღო, - ხელი ჩამჭიდა და საცეკვაოდ გამაქანა. ახლა კი ნამდვილად გაცოცხლდნენ ფერიები. ამოძრავდნენ, აცეკვდნენ, აყვნენ მუსიკით და სინათლით დამუხტულ, გაჯერებულ ჰაერს. სადღაც ზღაპრული ქვეყნისკენ გასწიეს ფრენით და ჩვენც თან გაგვიყოლეს.
როცა სული მოვითქვით, ბაღის მყუდრო, მწვანე შუქით განათებულ კუთხეში აღმოვაჩინეთ ჩვენი თავი. იქვე ჩვენს გვერდით მოზაიკისნაპირებიანი მომცრო აუზის შუაგულში თევზისკუდიანი ზღვის ფერია მორკალულიყო, ორივე ხელით მოზრდილი ნიჟარა ეჭირა და ისეთი ყურადღებით დაჰყურებდა, თითქოს მარგალიტს დაეძებდა მის სიღრმეში.
ოდნავ სუნთქვააჩქარებულებმა მწვანე შუქზე იჩქითად შევათვალიერეთ ერთმანეთი, კარგია ზღაპრის გმირად ყოფნა, თითქოს სულ სხვა ჰაერს ვსუნთქავთ. დაფიქრებაც დიდად არ გვჭირდება, პრინცს, რაც ენაზე მომადგა, ის კითხვა დავუსვი:
- რომელი სკოლა დაამთავრეთ?
პრინცმა გაოცებით მომაპყრო ნიღბიანი სახე;
- მე სკოლა არ დამიმთავრებია, რაიმე დაუფიქრებელი, წინასწარ განუსჯელი მოქმედების ჩადენაზე ხომ ოცნებაც არ შეუძლია... ჩემო პრინცესა, კერძო პედაგოგები მასწავლიდნენ! - და გამოჩენილ მეცნიერთა გვარების კორიანტელი დააყენა.
ერთი ამას დამიხედეთ! დაიცა გიჩვენებ სეირს.
- აჰა, გასაგებია, ნამდვილი არიფი ყოფილხართ.
- როგორ თუ არიფი. მე ხომ ადამიანური სიბრძნის ყველა საფეხურს ვარ განდობილი. მეცნიერების და ხელოვნების ყველა საფეხურს გავეცანი.
- ეს კარგია, მაგრამ ცხოვრებას ხართ მოწყვეტილი, დარწმუნებული ვარ დამოუკიდებელი აზროვნების და მოქმედების უნარი არ გაგაჩნიათ. თქვენ რომ გიყურებთ, ასე მგონია პატარა სანიმუშო ბიჭუნას შევყურებდე, რომელიც მხოლოდ დედიკოს უჯერებს და რასაც უბრძანებენ, იმას აკეთებს. საკუთარი ნება-სურვილით კი ერთი ნაბიჯის გადადგმაც არ შეუძლია.რაიმე დაუფიქრებელი, წინასწარ განუსჯელი მოქმედების ჩადენაზე ხომ ოცნებასაც ვერ გაბედავთ.
ოდნავ შეცბუნებული პრინცი ყურადღებით მისმენდა, მე ჩემსას მივერეკებოდი.
- არაფერს არ ვაფასებ ადამიანში ისე, როგორც რისკიან, თავისუფალ ხასიათს. უნდა შეგეძლოს ხანდახან თვალდახუჭული გადაეშვა სადღაც...ხომ გინახავთ, ჩანჩქერი რომ ეშვებაქ კლდიდან, აი, სწორედ ასეთი ა თავზეხე4ლაღებით....უამისოდ ცხოვრება ძალიან მოსაწყენია, ისე რომ ერთ მშვენიერ დღეს შეიძლება ფანჯრიდან გადახტე, მაგრამ ვაი რომ ყველა ფანჯარას ოქროს გისოსები აქვს აკრული.
- თქვენ თუ შეგიძლიათ პრინცესა რაიმე წინასწარ განუსჯელი, დაუფიქრებელი საქციელის ჩადენა! - ისეთი გულმხურვალებით მკითხა პრინცმა, სიცილი ძლივს შევიკავე. არა უშავს რა, კარგად ასრულებს თავის როლს.
- მაგას რა კითხვა უნდა. თავისთავად ცხადია, შემიძლია. ჩემი სტიქიაა, ვიყო მუდამ სტიქიასავით დაუდეგარი და განუსჯელი. მე შემიძლია გავიპარო იმ მოოქროვილი გალიიდან, სადაც დავიბადე და გავიზარდე. შემიძლია ინკოგნიტოდ ვიარო, სადაც მოვისურვებ და რომ იცოდეთ, ეს ჩემთვის დიდი ბედნიერებაა. ამ დროს სულიერად ვისვენებ ხოლმე. თქვენ კი, ნამდვილად ვიცი, ძალიან გაგიჭირდებათ გაპარვა, კიდეც რომ მოგსვლოდათ თავში ასეთი რამ.
ამაზე პრინცს მგონი გუნება შეეცვალა და სევდიანი ხმით მიპასუხა:
- მართალი ხარ ჩემო პრინცესა, ხანდახან დიდი სურვილი მიჩნდება, სადმე გავიპარო ჩემი ოქროს გალიიდან, მაგრამ ამას ვერაფრით ვერ ვახერხებ. ჩემმა მშობლებმა ყოველი ჩემი ნაბიჯი იციან. ინკოგნიტოდ ჯერ არსად მივლია. აგერ ის ორი ნიღაბი, - მან ლომისნიღაბიანებზე მიმითითა, ნელ-ნელა რომ ჩაგვიარეს შორიახლოს და მგონი გადმოგვხედეს კიდეც, - მე დამდევენ, თვალს არ მაშორებენ.
ოჰო, ჰო, რა მარჯვე ცრუპენტელაა.
- მებრალებით, ძალიან მებრალებით (ხმას დრამატული ელფერი მივეცი). არაფერია უფრო მტანჯველი, ვიდრე სულ ვიღაცის მეთვალყურეობის ქვეშ ყოფნა. აი, მე კი არავინ დამდევს ახლა, არავინ იცის სად ვიმყოფები, თანაც პრინცესას ნიღბით. ეს ნიღაბი განგებ ამოვირჩიე. არავის მოუვა აზრად რომ ნამდვილი პრინცესა ვარ. ყველას ჰგონია ნიღაბი მიკეთია და მეტი არაფერი. ეს ბრილიანტიც ყველას ყალბი ჰგონია, ამ დროს ნამდვილი ბრილიანტია, ძალიან ძვირფასი, საკუთარი სახელიც კი ჰქვია: „ჩრდილოეთის ციალი“.
- ეს კი „ სამხრეთის ჯვარია“, - მიმითითა პრინცმა თავსი ბრილიანტზე.
თხა თხაზე ნაკლები მგელმა შეჭამოს!
ასეთი საუბრით ნელ-ნელა ისევ ხალხმრავალ ადგილას გამოვედით. პრინცი შეფიქრიანებულივით გაჩუმდა, მეც არ ვიღებდი ხმას, გაბუტულებივით მივაბიჯებდით. ამ ყოფით მივადექით გაზიანი წყლის ფარდულს, სადაც უამრავი ნიღაბი ირეოდა. პრინცმა მარჯვედ გაიკვლია გზა ხალხის ტალღაში, გაზიანი წყალი იყიდა და მომირბენინა. აქ მგონი ნაცნობები ნახა, ვიღაცეებს ელაპარაკება. ის ორი ლომისნიღბიანიც დავინახე. წყალს ნელნელა ვსვამდი და ვფიქრობდი: როგორ ახსნის პრინცი ლომისნიღბიანებთან დიალოგს. ალბათ სასწრაფო სახელმწიფო საქმე, ან რაღაც ამდაგვარი... ვნახოთ, რას მოიფიქრებს. აგერ, ვიღაც პატარა ბიჭს ელაპარაკება, პატარა ბარათი გადასცა და ჩუმად რაღაც უთხრა. ხომ ჭედვა და ღრიანცელი იყო, მაინც შევამჩნიე, რომ პრინცი თავისი მოქმედების შენიღბვას ცდილობდა. ნეტავი რა ჩაიფიქრა?
გამოვცდით იმ ხმაურიან ფარდულს, ისევ მყუდრო ხეივნებს მივაშურეთ. პრინცი ხმისამოუღებლად მიაბიჯებს, რაღაცაზე მწუხარედ ჩაფიქრებულა. მერე ერთი ისე ამოიოხრა, თითქო გულიც თან ამოაყოლაო და თქვა:
- ეჰ, თქვენსავით რატომ მეც არ შემიძლია ხანდახან მაინც დავაღწიო მათ თავი?
მე ხელახლა წამოვიწყე, თუ რა ადვილი იყო ოქროს გალიიდან გაპარვა, თუ ამას ძალიან მოინდომებდი, დაწყებული ტანსაცმლის გამოცვლიდან, გრიმის გაკეთებით დამთავრებული, ათასგვარი ტექნიკური ხერხების ნამდვილი კორიანტელი დავაყენე. პრინცი ურწმუნოდ აქნევდა თავს.
- ყველა ეს საშუალება ვცადე, რასაც თქვენ მეუბნებით, არცერთი არ გამომადგა, მუდამ მპოულობენ, - იმეორებდა იგი.
ნამდვილად აღარ ვიცოდი, რა მეთქვა, როგორ გამეგრძელებინა საუბარი, ინიციატივას ვკარგავდი, აქამდე ხომ მე ვფლობდი მოქმედებათა ძაფს, იმედი მქონდა, რაიმე სიუჟეტსაც ავაწყობდი. თითქოს არ ვაპირებდი ამისთანა რამეებში გარევას, (სიუჟეტი მაქვს მხედველობაში)< და აჰა, შუაგულ ინტრიგაში ამოვყავი თავი. თურმე ზღაპარშიაც ხდება საეთ რამეები, არა მარტო ცხადში...
შუბლზე მოვისვი ხელი და აი, ჩემი ხელი ბრილიანტს შეეხო. გონება გამინათდა, სხვა ზღაპარში უნდა ვისკუპო.
- კიდევ არის ერთი საშუალება.
- რომელი? - იკითხა პრინცმა.
- სივრცე უნდა შევცვალოთ... - ვუპასუხე მე.
პრინცი ორიოდ წამს დუმდა, მერე კი მკითხა:
- ეს მართლაც კარგი იქნებოდა, მაგრამ როგორ მოვახერხებთ?
- ძალიან ადვილად, - ვთქვი მე, - ახლავე ბრილიანტს შევაბრუნებ...
ის აღარ ვიცოდი, რომელ ზღაპარში უნდა მესკუპა, ანუ, როგორი უნდა ყოფილიყო შეცვლილი სივრცე, მაგრამ ამაზე ფიქრით თავს აღარ ვიწუხებდი. იმედი მქონდა, ფანტაზია არ მიღალატებდა.ბოლოს და ბოლოს, ზღაპარი ყოველთვის გვერდში მიდგას, ზღაპარი ჩემი საიმედო მოკავშირეა.
ვეღარ მოვასწარი . . .ვიღაცა პატარა ბიჭმა მოირბინა და პრინცს ბარათი გაუწოდა, ეს თქვენთან გამომატანესო. აშკარად შეშფოთებულმა პრინცმა გაშალა ბარათი, წაიკითხა და თავი სევდიანად ჩაჰკიდა.
- არა, იმედი აღარ მაქვს, ვერასოდეს დავაღწევ თავს, - ჩაილაპარაკა ჩავარდნილი ხმით.
- რა მოხდა?
- აჰა, წაიკითხეთ რას მწერს მამაჩემი. „ ჩემო ბიჭუნა, როცა დედამიწის ირგვლივ სამოგზაუროდ წასვლას დააპირებ, არ დაგავიწყდეს კბილის ჯაგრისის წაღება. იგი შენს საწოლ ოთახში, პატარა ტუმბოს მარჯვენა უჯრაში დევს“. განა ეს საოცარი არ არის?
- მართლა საოცარია, - ვთქვი მართლა გაოცებულმა და დაბნეულმა, ძალიან მარჯვე პარტნიორი შემხვდა. აი, თურმე რა გადასცა იმ პატარა ბიჭს ფარულად.
- ახლა სხვა გზა არაა, - განაგრძო პრინცმა ისეთივე ტონით, - სასწრაფოდ უნდა ვეახლო მამაჩემს: ხვალ აუცილებლად გნახავთ, ჩემო პრინცესა, აუცილებლად. ახლა კი ნება მიბოძეთ დაგემშვიდობოთ.
- ყველას როდი აქვს ინკოგნიტოდ სიარულის უნარი, - როგორც იქნა გამოვფხიზლდი მე, - ეს მხოლოდ რჩეულთა შორის რჩეულის ხვედრია.
-იქნებ მეც შევძლო ოდესმე მაგ რჩეულთა შორის მოხვედრა, - მეოცნებესავით თქვა პრინცმა და ჰარპიების გუნდის მიღმა მიიმალა, რომელიც სწორედ ამ დროს შემოგვეხვია ირგვლივ. მგონი ჯერ არ მითქვამს; ფერიების ბაღში მოულოდნელი ეფექტები მოგზაურობენ, შეიძლება უეცრად სამოთხის ფრინველი მოფრინდეს თქვენთან და შოკოლადის ტრიუფელი მოგართვათ ნისკარტით, ანდა რაღაც ჯოჯოხეთურ ქმნილებათა შუაგულში აღმოჩნდე, სწორედ მაშინ, როცა სიზმარცხადშიც არა ხარ. ერთი სიტყვით, მოწყენილობიგან არ მოკვდები...

. . .

მეორე დილით, თვალი გავახილე თუ არა, მაშინვე უფარდო ფანჯარა შემეჩხირა თვალში და საზიზღარ გუნებაზე დავდექი. ეს რა სისულელე ჩავიდინე; ამისთვის დავჭერი ეს მშვენიერი ფარდა, რომ მთელი საღამო ვიღაც ცრუპენტელასათვის მეგდო ყური. თანაც, რა სულელური, ვითომდა ზღაპრული სიუჟეტი აეწყო, ვერცერთ კონკურსზე ვერ წარვადგენ. რაზე უნდა ვილაპარაკო, საკუთარ გაბითურებაზე? ლამის ცხადად ვხედავ, როგორ ვიდექი და შევყურებდი პრინცის გაუჩინარებას. შემიძლია მივულოცო ფერიების ბაღს, მოულოდნელობის ეფექტმა მართლაც დიდებულად იმუშავა.
დედაჩემს როგორღა დავხვდე, რა მეშველება? ამ ფიქრებით შეწუხებულს იქვე მაგიდაზე გამომწვევად დადებულმა პრინცესას ნიღაბმა და „ჩრდილოეთის ციალმა“ თითქოს მდუღარე გადამასხეს. „თქვენღა მაკლდით,“ - ვთქვი გაღიზიანებულმა, თქვენ მაინც მოგივლით, როგორც საჭიროა.“ ჯერ დავაპირე სანაგვე ყუთში ჩამეყარა, მაგრამ გადავიფიქრე და ეზოში მოთამაშე ბავშვებს გადავუყარე, აჰა, ითამაშეთ-მეთქი. პრინცესას ნიღაბი ნინიკომ დაიჭირა და გახარებულმა მაშინვე გაიკეთა. ბრილიანტი ასფალტზე გაგორდა. ვიღაც ბავშვმა ხელი დაავლო და თამაშიც გაჩაღდა. ასეთ ცუდ გუნებაზე მყოფს ბავშვების გახარებული სახეების ყურება ძალიან მესიამოვნა და თვალს ვეღარ ვაშორებდი. ბრილიანტს ჯერ, როგორც პატარა ბურთს,ისე აგდებდნენ მაღლა და მოგებული ის იყო, ვინც დაიჭერდა. მერე ჩოგანით ითამაშეს, თითქოს ბრილიანტი პინგპონგის ბურთი იყო. როცა ესეც მობეზრდათ, მიზანში სროლა დაიწყეს.
ფათერაკებიც მაშინ დატრიალდა. ბრილიანტი ბეღურას დაუმიზნეს, დამშვიდებით რომ კენკავდა რაღაცას შუა ეზოში, მაგრამ ასცდა და დეიდა მარგოს შუშაბანდს დაეჯახა ტკაცანით. შუშა გატყდა. დეიდა მარგომ მოთამაშე ბავშვები წყევლა-კრულვით აიკლო, როცა შუშის ნამტვრევებს სანაგვე ყუთში ყრიდა. მერე ბრილიანტი ღია ფანჯარაში შეფრინდა და ბიძია აბელს მოხვდა შუბლზე, როცა სარკის წინ წვერს იპარსავდა. ბიძია აბელმა აიღო ბრილიანტი და რაც შეიძლებოდა, შორს მოისროლა. ბიჭებმა კარგა ხანს ეძებეს (გოგონებს ბრილიანტისკენ აღარ გაუხედავთ, ნიღბით ერთობოდნენ), ბოლოს მაინც იპოვეს და ნამცეცა პაატამ სახლში გააქანა, მაგრამ დედამისმა სახლიდან ცემა-ტყეპით გამოაგდო, სახლი ნაგვით ნუ ამივსეო.
კიდევ კარგი, მერაბის რძისფერი მანქანა არ იდგა ეზოში, თორემ იმდენი სარკეებიდან ერთ-ერთი მაინც შეეწირებოდა „ჩრდილოეთის ციალს“.
ბოლოს ბავშვებს თამაში მობეზრდათ, ნიღაბი და ბრილიანტი შუა ეზოში მიაგდეს და თვითონ სადღაც მიიმალნენ. ეზოში მეზობლის ქალი სარეცხს რეცხავდა, ჭუჭყიანი წყალი პირდაპირ ასფალტზე გადმოღვარა. წყალმა აატივტივა ნიღაბი და ბრილიანტი, წყლის ჩასადენ ჭასთან მიიტანა და იქ თითქოს საგანგებოდ შემოასკუპა. აივნიდან ვუყურებდი, ჩავარდებოდა თუ არა ბრილიანტი ჭაში. არა, არ ჩავარდა, იდო ისევ ისე, ზღვის კენჭივით... მივანებე თავი მის ყურებას და სახლში შევბრუნდი. ისევ ჩემი გაჭირვების ტალკვესს, ბუხარს მივუბრუნდი. ცეცხლის პირას იქნება რაიმე მოვიფიქრო.
მართლაც, ცეცხლის გუზგუზა ხმამ და ნაპერწკლების მხიარულმა ტკაცა-ტკუცმა თავისი ქნეს. უსიამოვნო ფიქრები თითქოს შეშასთან ერთად ჩაიწვნენო, სულ მალე მათგან აღარაფერი დარჩა. ბუხარში მოტკაცუნე ცეცხლის ალის ხმას მართლაც არაფერი შეედრება ამქვეყნად... უფრო კარგად შევუკეთე ბუხარს. სულ ვუმატებდი და ვუმატებდი შეშას, სანამ ნაკვერცხლებმა მზესავით თვალისმომჭრელად არ დაიწყეს ბზინვა.
მოულოდნელად ყვავის ჩხავილივით უსიამოვნო ხმამ ყველაფერი წაბილწა:
- ეს ნაგავი აქ ვინ დაყარა?
დეიდა მარუსიას ხმაა, მთელი ეზოს ბატონ-პატრონისა და მბრძანებლის. მის სიტყვებს პაუზა მოჰყვა, ალბათ ხმადაბლა მიაწოდეს ინფორმაცია ჩემს შესახებ.
- კეთილი ინებოს და ჩამობრძანდეს, ახლავე მოაშოროს ეს ნაგავი აქედან!
ვიცი, არაფრით არ გაჩერდება, მორჩილად ჩავდივარ ეზოში, დოინჯშემოყრილ მარუსიას წინ ვიხრები, ვიღებ იმ ბედნავს ნიღაბს და წამოსასვლელად მოვტრიალდები.
- ამას ვის უტოვებ? - თვალებით მანიშნებს ბრილიანტზე. გეგონება, ძალიან ამძიმებდეს აქაურობას. ამასაც ვიღებ და მოვდივარ.
- მე რომ არ ვიყო, აქაურობას ვინ იცის, რას დაამსგავსებდნენ, - ამბობს დეიდა მარუსია, მალულად კამფეტს ყლაპავს, კამფეტის ქაღალდს აგდებს ძირს და გამარჯვებული სახით შედის სახლში.
საბრალო პრინცესა, ნუთუ არავის სჭირდები, არც შენ, არც შენი ჩრდილოეთის ციალი. აღარ გადავყრი, გავრეცხავ და შევინახავ, ყველას ჯინაზე.
გარეცხილი, გაბრწყინებული „ჩრდილოეთის ციალი“ ბუხრის წინ პატარა მაგიდაზე დავდე, ნიღაბი კი აივანზე გაჭიმულ თოკზე გადავკიდე გასაშრობად. პრინცესას სახეზე წყლის წვეთები ცრემლებივით ჩამოსდიოდა და ძირს ასფალტზე ეცემოდა. ერთი წვეთი მერაბს დაეცა თავზე, რომელიც სწორედ ამ დროს შემოსრიალდა თავისი მანქანით ეზოში და ჩვენი აივნის ქვეშ გადმოვიდა მანქანიდან. მეორე წვეთი მგონი საყელოში ჩაუვარდა, ხელი მოისვა კისერზე და თავი ასწია, მაღლა ამოიხედა. მაშინვე ოთახში შევბრუნდი, ვითომც არაფერი დამინახავს.
„ჩრდილოეთის ციალი“ კიდევ უფრო მეტი დიდებულებით ბრწყინავდა გაღვივებული ნაკვერჩხლების შუქზე. მართლაც რა ლამაზი რამეა.გამახსენდა ძველებურ წიგნებში წაკითხული ამბავი, ვიღაც დედოფალი ბრილიანტებს ცეცხლში რომ ყრიდა. ისინიც იწვოდნენ და დედოფალი ამით ძალიან კარგად ერთობოდა. თუ „ჩრდილოეთის ციალი“ ნამდვილი ბრილიანტია, მაშინ ესეც დაიწვება ცეცხლში ჩაგდებისას, ნახშირად იქცევა. თუ ყალბია, მაშინ არ დაიწვება, უბრალოდ დაიმსხვრევა.ბრილიანტი ხომ ნახშირის სახეცვლილებაა... ამ ფიქრებში გართულს ჩემს თავზე გამეცინა, ეს რომ ნამდვილი ბრილიანტი იყოს, მაშინ მართლა იქნებოდა შესაძლებელი მის ფასად კუნძულის ყიდვა,. ეს ისეთივე ბრილიანტია, როგორიც მე პრინცესა ვარ... ეეჰ, რა იქნებოდა ბებიაჩემს ნამდვილი ბრილიანტი შეენახა ამის სანაცვლოდ.
უცბად კარებზე კაკუნის ხმა შემომესმა.
- შემოდი, - გავძახე. ალბათ ნინიკო იქნება, ბრილიანტი მოენატრებოდა. კარები გაიღო და ნინიკოს ნაცვლად ჩემს თვალწინ რძისფერებში გამოწყობილი მერაბი აისვეტა.რბილლანჩიანი სპორტული ფეხსაცმელებით სრულიად უხმაუროდ შემოვიდა ოთახში.
- ეს ნიღაბი შენია? - მკითხა და სადღაც ჩემს მიღმა გაიხედა. იქ ბუხარია, თავის თავს ვერ დაინახავს.
- ჩემია, ვთქვი და მის ხმას მივაყურადე, მაშინვე მეცნაურა რაღაც.
- კარგად ასრულებდი შენს როლს, - თეთრი კბილები გააელვარა მერაბიმ.
- რომელ როლს?
პასუხად ჯიბიდან პრინცის ნიღაბი ამოიღო. საეჭვო აღარაფერია, ამასაც ესტუმრა მწვანე ღამურა. ჩანს, მაშინვე მიცნო, მე კი … ჰმ ... რაღა მე და
რაღა პატარა ნინიკო. თუმცა, სულ სხვა იყო იმ ზღაპრულ სამოსელში. ხმას რაც შეეხება, მე ხომ მერაბის ხმა არასოდეს გამიგონია... ერთ ეზოში
ვცხოვრობთ და არასოდეს მომსალმებია. შეიძლება ვერც მან მიცნო, და აგერ პრინცესის ნიღაბი გზისმაჩვენებელივით გამოვუფინე.
ძალიან გავბრაზდი საკუთარ თავზე, რაც შეიძლებოდა ოფიციალური სახე მივიღე და ვუთხარი:
- არ ვიცი რომელი როლის შესახებ ლაპარაკობთ.
- პრინცესას როლის შესახებ,- ენა მომიჩლიქა.
- არავითარ როლს არ ვასრულებდი, მე ნამდვილი პრინცესა ვარ.
- მართლა?- გულგრილად მკითხა და ბუხარს თვალი მოაცილა, სადღაც მარცხნივ გაიხედა. იქ მინაში ჩასმული სწურათი ჰკიდია კედელზე, შეიძლება მოახერხოს საკუთა4რი ცხვირპირის დანახვა.
- დიახ,- ვუპასუხე ლაკონურად და ვცადე რაც შეიძლება მეტი სიმკაცრე მიმეცა ხმისთვის.
- ის ბრილიანტიც... რა ერქვა? „ჩრდილოეთის ციალი“, ნამდვილია არა?
-თქვენ, როგორც ჩანს, ერთმანეთისგან ვე ანსხვავებთ ყაკლბს და ჭეშმარიტს.
- ბევრი გაქვს მაგისთანაჭეშჭმარიტი ბრილიანტი?
- ძალიან ბევრი. ხანდახან იმით ვერთობი, რომ მათ ცეცხლში ვყრი.
- მერე, იწვიან ცეცხლში? -ახლა სხვა მხარეს გაიხედა მერაბმა. იქ ლაქით გაპრიალებული ბიურო დგას, ნამდვილად გამოუვა რაღაც...
- იწვიან. აი, ნახეთ თუ არ გჯერათ.
ამ სიტყვებით ხელი დავავლე მაგიდაზე დადებულ „ჩრდილოეთის ციალს“ და ბუხარში მოვისროლე. მერაბმა ალმაცერი ღიმილით გაიხედა ისევ ბუხრისკენ. მე ჩუმად ვიდექი, თვალი ცარიელ სივრცეს გავუშტერე, ისე, რომ მერაბის სახესაც კარგად ვხედავდი. თან იმაზე ვიმტვრევდი თავს, რითი გამეგრძელებინა ეს პაექრობა, რა მეთქვა, როცა ბრილიანტის სიყალბე გამომჟღავნდებოდა. მოდი, ვეტყვი:ალბათ ჩუმად შემიცვალე. ეს შენი ‘’სამხრეთის ჯვარი’’ იქნება, ჩალმაზე რომ გქონდა დამაგრებული, „ჩრდილოეთის ციალი“ კი ნამდვილი იყო-მეთქი...
უცბად ვხედავ, ბუხარზე თვალმიშტერებულ მერაბს სახე შეეცვალა, ნიკაპი გვერზე მოეღრიცა, გაფართოებულ თვალებში შიში და გაოცება გამოეხატა. შეშინებულმა მეც მივიხედე ბუხრისკენ და რას ვხედავ; „ჩრდილოეთის ციალს“ ცეცხლი მოსდებია და იწვის, მართლაც ნამდვილი ბრილიანტივით იწვის.
მერაბი უძრავად იდგა გაოგნებული, სანამ ბრილიანტი ბოლომდე არ ჩაიწვა. ვერც მე მოვდიოდი გონს. მაშინღა გამოვფხიზლდი, როცა „ჩრდილოეთის ციალისგან“ პატარა გუნდა დარჩა.
- აბა, ვნახოთ, თქვენი „სამხრეთის ჯვარი“ თუ დაიწვება, გადააგდეთ ცეცხლში! - ვეცადე ნამდვილი პრინცესასავით მეთქვა, მაგრამ ხმამ აშკარად მიღალატა, ბოლო სიტყვაზე მაინც...
მერაბმა თვალი მოაცილა ბუხარს და შემომხედა... შემომხედა გამოცარიელებული, თავზარდაცემული თვალებით. რამდენიმე წამს ისე მიყურა, თითქოს სიცოცხლეში პირველად მხედავსო, მერე უცბად მიტრიალდა, გარეთ გავარდა და ბრახა-ბრუხით ჩაირბინა კიბეები. რანაირად ატეხა იმ რბილლანჩიანი ფეხსაცმელებით ისეთი ბრახაბრუხი, დღესაც გაუგებარია ჩემთვის, გავიგონე ,მანქანის კარების ჯახუნი. ისეთი ძალით ჩართო მოტორი, მთელი სამეზობლო გარეთ გამოეფინა. მეც გავედი აივანზე, აქ უკვე მუხლებმაც მიღალატეს, ჩემსკენ ცნობისმოყვარეობით თვალმოპყრობილი მეზობლების თვალწინ ჩავიკეცე.მთელი ეს სანახაობა ალბათ გულისშემძვრელ, ძველებურ დრამას ჰგავდა...
როცა თვალი გავახილე, თავზე ექიმი მადგა, მთელი ბინა მეზობლებით იყო სავსე.
- თავს როგორ გრძნობ? - მკითხა ექიმმა.
- არა მიშავს, - ვთქვი მე, -მაგრამ ბრილიანტი დაიწვა. ისეთი ძვირფასი, ნამდვილი ბრილიანტი....
- რა ბრილიანტი?
მეც ყველაფერი მოვყევი. როცა დავამთავრე, ბინა სულ მთლად დაცარიელებული აქღმოჩნდა, ექიმის გარდა ყველა გაპარულიყო.
- დასანანია. - ამოიოხრა ექიმმა. - ასეთი შემთხვევა ადამიანს ერთხელ თუ მიეცემა სიცოცხლეში; რაღაც სასწაულით ნამდვილი ბრილიანტი ჩაგვივარდება ხელში, მაგრამ ვერ ვამჩნევთ მის ღირსებას და დაუფიქრებლად ცეცხლში ვისვრით. რას იზამ, ძალიან ძნელია დღეს ერთმანეთისგან გაარჩიო ყალბი და ნამდვილი. თუ ბრილიანტი მტვერში გდია, ვერავინ ამჩნევს მის ღირსებებს. თუ მეფეთა გვირგვინს ამშვენებს, არავის შეეპარება ეჭვი მის მაღალ ღირსებაში. მაგრამ საქმე სწორედ ისაა, მაშინ შეამჩნიო ბრილიანტი, როცა მტვერში გდია.
ამ გრძელი ტირადის შემდეგ ექიმმა რაღაც წვეთები დამალევინა და წასვლა დააპირა, მაგრამ ვეღარ წავიდა ...
სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მანქანა მთელი ღამე იდგა ჩვენი ეზოს შესასვლელთან. მძღოლს თავი საჭეზე ჩამოედო და არხეინად ხვრინავდა, ექიმი კი ბინიდან ბინაში დარბოდა. ყველა მეზობელი ერთბაშად ცუდად გახდა, ყველას წნევამ აუწია. მარგო დეიდამ ტირილით და მოთქმით ამოქექა სანაგვე ყუთიდან შუშის ნამტვრევები, მაგიდაზე დააწყო და სასოებით შეჰყურებდა:
- ბრილიანტმა დაამსხვრია ეს შუშები! - მოთქვამდა იგი, - ნამდვილმა, ჭეშმარიტმა ბრილიანტმა... რატომ ხელი არ ვტაცე იმ ბრილიანტს, რა ვიცოდი ...
ბიძია აბელს ხელი ვეღარაფრით ჩამოაღებინეს შუბლიდან, სადაც ბრილიანტი მოხვდა. ხელი ზედ ედო და გაუთავებლად იმეორებდა: „აი, აქ მომხვდა ბრილიანტი, აქ მომხვდა... „ - ბოლოს ხელი ქამრით გაუკრეს და წელზე მიუმაგრეს, მაგრამ მაინც ამოაძრო და ახლაც შუბლზე ხელმიდებული დადის.
ნამცეცა პაატას დედას ნამდვილი ისტერიკა დაემართა. – „ამ ხელებით ვცემე და გარეთ გავაგდე ბავშვი, როცა სახლში ბრილიანტი შემომიტანა. აი,ამ ხელებით“ - გაჰკიოდა და ხელებს თავ-პირში იცემდა. დეიდა მარუსია გულწასული იწვა, ვერაფრით გონზე ვეღარ მოიყვანეს. წნევამ ისე აუწია, აპარატით აღარ ისინჯებოდა. ხელებს მოცურავესავით ასავსავებდა და თვალდახუჭული გაჰკიოდა: „ არიქა, წყალმა წამართვა ბრილიანტი, არიქა, წყალს მიაქვსო ...“ ეტყობა ძალიან შორს შეტოპა იმ ბრილიანტის ძებნაში, უკან ვეღარ გამოცურა და იმავე ღამეს თქვენი ჭირი წაიღო.
როგორც იქნა, გათენდა ის ღამეც. ყველა ნელ-ნელა გონს მოეგო. წნევა ნორმალურ კალაპოტში ჩადგა, თვალში გამოიხედეს და ერთმანეთს დილამშვიდობისა უთხრეს. მხოლოდ მე ვეღარ მიტანდნენ, ჩემს დანახვას ყველაფერი ერჩიათ.
მეც ვგრძნობდი ამას და სულ ვიმ ალებოდი დამნაშავესავით, ვცდილობდი არავის შევჩხეროდი თვალში. არც მე მსიამოვნებდა იმ საკარნავალო ღამის გახსენება. განსაკუთრებით მერაბი გამირბოდა, თითქმის ვეღარც კი ვხედავდი, თუ უწინ ხმას არ მცემდა, ახლა დანახვაც აღარ უნდოდა ჩემი. მისი სიტყვები მომიტანეს მეზობლებმა, თურმე უთქვამს: როგორც კი დავინახე, როგორ იწვოდა ბრილიანტი, მაშინვე მივხვდი, ნაღდი რომ იყო, მაგრამ არაფრის გაკეთება აღარ შემეძლო, თითქოს რაღაც ჯადომ შემკრაო. ამან უარესად გამაღიზიანა ...მე თვითონ რაღა მჭირდა, ალბგათ რაღაც ჯადოზე უარესი..... ამ განწყობილების ტყვეობაში მყოფმა ვეღარც ის წიგნი წავიკითხე, „ყალბი ბრილიანტი“ რომ ერქვა სათაურად. ეს სიტყვები რაღაც მერაბის ხმით აჟღერდნენ. „ყალბი ბრილიანტი, ყალბი ბრილიანტი ...“ ჩამესმოდა რბილი, მუსიკალური ხმა, როგორც კი წიგნს ხელს ვახლებდი.
ბოლოს, როცა მთელი წელი გავიდა,ამ ამბავსაც თანდათან დაეკარგა სიმწვავე. დრომ ნელ-ნელა მოაშუშა ყველაფერი, მერაბის მჟღერი მუსიკალური ხმაც ნელ-ნელა მიწყდა. ჰოდა, ერთ მშვენიერ დღეს, როცა ნაწვიმარზე მზემ გამოანათა და წვიმის წვეთები ბრილიანტებივით აბრჭყვიალდნენ, მე ისევ დავანთე ცეცხლი ჩვენს ძველ ბუხარში. სავარძელში მოხერხებულად მოკალათებულმა ავიღე წიგნი, „ყალბი ბრილიანტი“ რომ ჰქონდა სათაურად, ყდაზე ნიღბიანი პრინცესა ეხატა, გვერდით პრინცის მუქი სილუეტით. ერთი ფრაზის წაკითხვაც ვერ მოვასწარი, კარებზე კაკუნის ხმა გაისმა.
- მობრძანდი, კარები ღიაა, - გავძახე თავაუწევლად.
რბილი ნაბიჯების ხმა გაისმა და შეწყდა. თავი ავწიე, ჩემს წინ მწვანე ღამურა იდგა ხელში ნიღბების აცმით.
- ფერიების ბაღში კარნავალია. აირჩიე, რომელი ნიღაბი გინდა ...

სიზმრის დამწვრობა

Fri, 12 Apr 2019 10:15:44 +0000

ორ კბოდეს შუა ჩაჩხერილიყო ნაცრისფერი, მომცრო ზომის ლოდი. იგი ყოველთვის მხვდებოდა თვალში ხიდზე გადავლისას. ვერც წვიმამ თუ ნიაღვარმა დააკლო რაიმე, ვერც მზემ, ვერც ქარმა, იყო და იყო ასე უძრავად და ერთნაირად. კვერცხისებური ფორმა ჰქონდა და ასევე კვერცხივით კრიალა, გლუვი ზედაპირი.
რამდენჯერაც დავინახავდი, იმდენჯერ გულში გამკრავდა, მგონი იმ კბოდეთა ტყვეობიდან თავის დაღწევის სურვილი უნდა ჰქონდეს-მეთქი იმ ლოდს. ცხადია, უჩვეულო და შეუფერებელი გახლდათ ლოდისთვის ასეთი რამის მიწერა, მაგრამ რატომღაც ასეთ აზრებს და განცდას აღძრავდა ჩემი ყოველი მისი ხილვა. ერთ საღამოს კი ვეღარ მოვითმინე და ჯოხი დავკარი იმ ლოდს, რათა ამომეგდო მისი ძველი ადგილიდან. ჯოხიც იქვე ვნახე, ხეობის ძირას დაგდებული, ალბათ მდინარემ ჩამოიტანა. ზემოხსენებული კბოდეებიც მდინარის ნაპირას იყო აღმართული, მთის მომცრო მდინარის მოუსვენარ ტალღებს გულდაგულ ჩამოერეცხა და გაეშიშვლებინა ხეობის ორივე მხარე.
ლოდი მართლაც დაიძრა ადგილიდან ჯოხის დარტყმისგან, დაბლა ჩამოგორდა. როგორც კი მიწას შეეხო, შუაზე გადაიხსნა და იქიდან ყოვლად უცნაური, პატარა, ბაჯაჯღანა არსება გამობობღდა.
ძლივს გაიმართა წელში, მხრებში კი ვეღარ გაიშალა. ორივე ხელით დოინჯი შემოიდგა, უგვანო პაწია ცხივრ-პირი ჩემსკენ მოაბრუნა და საწყალობელი ხმით აჭაჭყანდა:
- ვაი, ვაი, რა ხანია ამ ქვაში ვზივარ, ტან-ფეხი ქვასავით დამიმძიმდა და გამიშეშდა. ცოტა დამაკლდა, კინაღამ მეც სულ მთლიანად ქვად ვიქეცი.
მერე სიარულიც სცადა, აცაბაცა დადიოდა, ძლივძლივობით გადაადგა ფეხი, სასაცილოდ დაბაჯბაჯებდა. საერთოდ, ძალიან სასეირო შეხედულების ბრძანდებოდა ეს ციცქნა არსება, სწორედ ამან მიხსნა, სიცილმა. მაშინვე გამეცინა მისი დანახვისას და არც შემშინებია.
- აუჰ, მგონი კუზი ამომსვლია, - დანანებით შეიცხადა უცბად არსებამ და ჩემსკენ ზურგით მობრუნდა, - შემხედე, კუზი ხომ არ მაქვს? მართლაც, პატარა კუზი აჯდა დაღრეკილ ხერხემალზე.
- აბა, რა იქნებოდა, სამასი წელია ამ ქვაში ვზივარ, - აჭიჭყინდა სევდიანად იგი, - ამ კბოდეში ვიყავი ჩაჭედილი და ვეღარ გამოვდიოდი. არა უშავს, ნაკადულში ვიბანავებ და კუზიც გასწორდება... შენი დიდი მადლობელი ვარ, სწორედ რომ სულზე მომისწარი.
- არ ღირს, იმდენიც არაფერი, - წავიბუტბუტე მე...
- ღირს და ბევრიც ღირს, - შემესიტყვა იგი, თან ბაყაყივით პაწია, მარდი ხელებით ზურგს გამწარებით იზელდა, - არ დაგრჩები ვალში. კარგია, ჭინკების რომ არ გშინებია.
- რა გაქვს საშიში?
- შენ ეგა სთქვი, რა გვაქვს საშიში? - გაფიცხებით ჩამომართვა სიტყვა, -ვის ნახავ ჩვენზე უწყინარს. ტყის და მიწის სულები არავის არაფერს უშავებენ, თვით ტყის დემონიც კი კრავივით უვნებელია. ადამიანებს სრულიად უმიზეზოდ ეშინიათ ჩვენი და საკუთარი შიშის მსხვერპლნი ხდებიან. შენ ამისგან თავისუფალი ხარ, მეტი არც არაფერია საჭირო, დანარჩენი მე ვიცი. ეს დიდი ბედნიერებაა, დიდად სასიხარულო რამეა.
- დიახ, ეს მართლაც დიდი ბედნიერებაა, - ვთქვი და ჯოხი იქვე მივაგდე. აქამდე ჯერ კიდევ ხელში რომ შემრჩენოდა... თან დამშვიდობების ნიშნად თავი დავუკარი ჭინკას. მართალია, მისი სრულებით არ მეშინოდა, მაგრამ უკვე შებინდებული იყო და მთელ ღამეს ჭინკასთან მუსაიფში ხომ არ გავატარებდი.
იგი ფაცხაფუცხით გამოიქცა და წინ გადამეღობა.
- ნუ გეჩქარება სახლში დაბრუნება, - მითხრა შემპარავად, - მშვენიერი ამინდია, ტყეში გავისეირნოთ.
- რაღა მაინცდამაინც ღამით უნდა ვისეირნო ტყეში?
- ამაღამ მთვარის მოვანებაა, - მითხრა მრავალმნიშვნელოვანი იერით და კილოთი, - ტყის სულები გამოდიან მთვარის შუქზე სასირნოდ, მერე კი ყველანი ტირიფის ცრემლთან იყრიან თავს...
- ტირიფის ცრემლთან რა დამრჩენია, - ვთქვი მე ეჭვიანად. გაგონილი მქონდა, ნაძრახი ადგილიაო. მართლაც ცრემლივით გამჭვირვალე ტბა იყო იგი, რომლის ნაპირს ტირიფებს ჩამოეშალათ აბრეშუმივით რბილი რტოები.- არ მინდა იფიქრო, ტყის სულები უმადურნი არიანო, - გულფიცხად მარწმუნებდა ჭინკა, - იქ საინტერესო სანახაობა გელის. დაჯექი და უყურე, კარგად გაერთობი. შეიძლება ისეთი რამეებიც იპოვო იმ ტბის პირას, შენ რომ გაგეხარდება...
ვერ ვიტყვი, რომ დიდად დამაჯერა ქვის ლოდიდან ახლახან გამოჩეკილმა ჭინკამ, მაგრამ რახან ერთხელ დავიჩემე უშიშრობა, აღარც დავიხიე უკან. მივყევი სიტყვის უთქმელად. რა სასაცილოდ მიკვანტალებდა ჩემ წინ, მისი ყურება ძალიან მართობდა. ერთხელ ვნახე, როგორ დადიოდა კატაბალახის წვეთებით მთვრალი კატა, სწორედ ის გამახსენა მისმა სიარულმა.
- ჯერ კიდევ ვერ გავმართე ნაბიჯი, - ბუზღუნებდა ჭინკა და ბანცალ-ბანცალით მიმიძღოდა წინ, - დროზე დამალვასაც ვერ შევძლებ, ვინმე თუ შემხვდა. ვაითუ ვინმე შევაშინო, როგორც ჭინკა გოჭას დაემართა ერთხელ. კლდის წვერზე იჯდა თავისთვის, ვიღაც კაცი ხიდზე გადადიოდა. შემთხვევით მიიხედა, დაინახა ჭინკა და შიშისგან გადავარდა ხიდიდან. მერე მთელ ქვეყანას უყვებოდა, ჭინკამ გადამაგდოო. ტყუილია. თვითონ ვერ შეიმაგრა თავი. ჭინკა გოჭას მისი შეშინება სულად არ უნდოდა, დამალვა ვერ მოასწრო. მეტისმეტად ჩამრგვალებული გახლდათ და ეს უშლიდა ხელს, მაინცდამაინც ვერ იჩენდა სიცქვიტეს. ჩემი აზრით, აჯობებდა ბურთივით დაგორებულიყო იმ კლდიდან, მაგრამ ალბათ არ იკადრა, ნახტომის გაკეთება ამჯობინა. ჰოდა, შეაგვიანდა ცოტათი მისი აღნაგობის პატრონს. მეტიც არ იყო საჭირო, ჭინკებს დაბრალდათ ყველაფერი. ეეჰ, რამდენ უსამართლობას გაიგონებ...
ასეთი ბუტბუტით და ბანცალ-ბანცალით მატარა უკვე კარგად ჩაბნელებულ ტყეში და ბოლოს ტირიფის ცრემლთან მიმიყვანა, ზედ ტბის პირას.
- აქ დამიცადე, - მითხრა და მიწაში ჩაძვრა პირდაპირ ჩემ ცხვირწინ. თვალმოუცილებლად დავაშტერდი იმ ადგილს, მაინტერესებდა თუ როგორ ამოძვრებოდა იქიდან. სულ რაღაც ათიოდე წამის შემდეგ ზედ ყურის ძირში გავიგონე მისი ჭიჭყინი:
- ჩქარა გამომართვი!
მივიხედე, რაღაც გუნდას მაწვდიდა, მიწის გოროხის მაგვარს.- ამით დაიზილე ტანი, ადამიანის სუნი აღარ გექნება...
- აკი საშიშნი არ არიანო? - ეჭვით ვკითხე.
- არა, ნამდვილად არ არიან საშიშნი, მაგრამ თუ ადამიანის სუნი იკრეს, მაშინვე დაიმალებიან, არც ერთი მათგანი არ გაჭაჭანდება ტბის პირას და ვერაფერსაც ვერ ნახავ. იჩქარე, მთვარე უკვე ამოდის.
გუნდა ხელში მოვზილე და ტაზე წასმა დავიწყე. მიწის, სოკოს და კიდევ ხავსიანი ხის ქერქის სუნი შემომეხვია ირგვლივ. ცრემლიც კი მომადგა თვალზე, ისეთი ძლიერი იყო ეს სუნი. დაოთხილმა ჭინკამ ნამდვილი გოშია ძაღლივით შემომირბინა ირგვლივ, ცხვირი ასწია და ჰაერი დაყნოსა.

- სრულებით არ გაქვს ადამიანის სუნი, - თქვა კმაყოფილმა, - აი, აქ დაჯექი და ეცადე არ გაინძრე. თუ შემთხვევით თვალი მოგკრეს, კუნძი ეგონები.
ამ სიტყვებით ყველაზე მაღალ, ბარაქიანად გაფოთლილ ტირიფზე მიმითითა, რომელსაც პირდაპირ ტბის კამკამა წყალში ჩაეშვა აბრეშუმივით რბილი ტოტები. მეც მაშინვე მოვიკალათე ნაჩვენებ ადგილას და ძალიანაც კმაყოფილი დავრჩი. მართლაც მყუდრო ადგილი შევარჩიეთ, ტირიფი ყოელი მხრიდან მიფარავდა საგანგებოდ გაშლილი მწვანე კარავივით. შემეძლო ყველაფერი არხეინად მეთვალიერებინა ტოტებს მიღმა, მე კი ამ დროს სრულიად შეუმჩნეველი დავრჩენილიყავი.
ოღონდ, როცა მაღლა ავიხედე ჩემი მყუდრო სადგომის შესწავლისას, ვიღაცის საოცრად ნაზი, სევდიანი სახე დავინახე, სულ ახლოდან დამყურებდა თავზე.
- მაგისი ნუ გეშინია, - წამჩურჩულა ჭინკამ, - ლაპარაკი არ უყვარს, არ გაგცემს. ხანდახან წაიტირებს ხოლმე, მეტი არაფერი შეუძლია.
როგორც აღმოჩნდა, ტირიფის ხის სული დამყურებდა თავზე.
ტბის ზედაპირი ძლივს განირჩეოდა ჩამოწოლილ ბინდბუნდში. ნელ-ნელა ამ ბინდბუნდს მკრთალი ვერცხლისფერი სინათლე შეერია.
- მთვარე ამოდის? - ვიკითხე.
პასუხი არ მიმიღია. შევხედე, ჭინკა გამაფრთხილებლად მიქნევდა ხელებს.
ხმა გავკმინდე. იქვე ჩემს გვერდით რაღაც უცნაური, ბაჯაჯღანა არსება დავინახე. ერთი შეხედვით კუნძს ჰგავდა, ბუსავით მრგვალი, ფართო თვალები მწვანე ფოსფორისებური შუქით უბრწყინავდა.
- კინაღამ გაეცი შენი თავი, - წამჩურჩულა ჭინკამ, როგორც კი კუნძის მსგავსი არსება ბაჯბაჯით გაგვეცალა, - ეს წამია, ამოძვრა მიწიდან. ეს კი ნამდვილად გაგცემდა, ისეთი ავგულია. ძალიან ფრთხილად უნდა იყო...
- რისი სულია?
- კუნძის.
მთვარე ამოვიდა, ტბის მოსარკული ზედაპირი ვერცხლისფრად აალაპლაპა. ტბის ირგვლივ, ხშირ ბუჩქნარში და ლერწმნარში, ჟამიდანჟამს იწყო გაკრთობა ფოსფორისებურმა მკრთალმა სინათლემ.
- იწყება, - წამჩურჩულა ჭინკამ, - ნელ-ნელა გამოდიან. ყურადღებით იყავი. ბევრ საინტერესო რამეს ნახავ, შეილება ზოგი ისე მოგეწონოს, თან წაღებაც მოინდომო, მაგრამ იცოდე, უჩემოდ ხელი არაფერს ახლო.
მე თავი დავუქნიე თანხმობის ნიშნად. ჭინკამ დაკვირვებით შემომხედა და ისევ აჩურჩულდა:
- ახლა კი ცოტა ხნით დაგტოვებ. მე აქ ბევრი ნაცნობ-მეგობარი მყავს. სამასი წელია არ მინახავს ისინი, ძალიან მომანატრეს თავი.
თქვა და იქვე გაქრა. კარგა ხანს ვაცეცე თვალები, სანამ ისევ დავინახავდი; ვიღაც მეტისმეტად ლამაზ, ვერცხლისფრად მოლივლივე სამოსში გამოწყობილ ყმაწვილს ესაუბრებოდა. ყმაწვილმა ხელი გამოუწოდა და... ჰოი, საოცრებავ, თევზის ფარფლი ჰქონდა ხელის მტევნის ნაცვლად. მერე მეორეს მიუბრუნდა ჭინკა, ხესავით მაღალს, ცოტა არ იყოს, ჩამომხმარს. იმანაც ხელი ჩამოართვა მისალმების ნიშნად და შევამჩნიე, რომ ჩხირებივით წაგრძელებოდა თითები. სანამ ჩამომხმარს ესაუბრებოდა, ჭინკას საოცრად მაღალი, წერწეტა არსება მიეპარა ტანის უცხო რხევით და მოქნილი ხელები ააფარა თვალებზე, აბა, ვინა ვარ, თუ გამოიცნობო. ჭინკამ ეტყობა გამოიცნო, წერწეტამ ხელები მოაცილა თვალებიდან და ორივენი ერთმანეთს გადაეხვივნენ.
სანამ ესენი ასეთ ამბავში იყვნენ, ერთი შეუხედავი, ჩაგოდრებული არსება გამობობღდა ბუჩქებიდან, ორივე ხელით ხორცის მოზრდილი ნაჭერი ჩაებღუჯა და გამწარებით ჯიჯგნიდა. იგი არაფერს აქცევდა ყურადღებაას, იმ ხორცის ნაჭრის გარდა, ვერ კი ამჩნევდა, თუ რა ულამაზესი არსებანი მოჰყვნენ მის კვალს. ისინი თითქოს საგანგებოდ სწორედ იმ ჩაგოდრებულის შემდეგ გამოჩნდნენ, რათა სილამაზეს კიდევ უფრო აღმატებული ძალით ეზეიმა სიმახინჯის ფონზე...
თუმცა მე ვფიქრობ, ეს უკვე ზედმეტი იყო, მათ სილმაზეს რაიმე განსაკუთრებული გარემოს შექმნა სულაც არ ესაჭიროებოდა, ისინი იყვნენ ,,თვალად მწყაზარნი, ტანით რხეულნი, ლერწმისებრ მოქნილნი~, აბრეშუმის გრძელი დალალები ეყარათ მხრებზე, თვალები ვარსკვლავებივით უბრწყინავდათ, სახეზე ვარდის სინაზე და ელფერი გადასდიოდათ. მერედა რა მსუბუქნი და ჰაეროვანნი იყვნენ, ბალახის ღეროც კი არ იღუნებოდა ფეხქვეშ. ყოველ მათგანს ნაირფერ ყვავილთა გვირგვინი უმშვენებდა თავს.
კინაღამ ყველაფერი დამავიწყდა ამქვეყნად, როცა ამ უმშვენიერეს არსებებს შევყურებდი. ერთი მათგანი მაინც ისეთი უმშვენიერესი იყო, ლამის რეტი დამესხა მის შემყურეს. ტირიფის ტოტები ცოტათი მივწი-მოვწიე, რათა უკეთ დამენახა იგი. იმავე წამს ნაცნობი ხმა შემომესმა ყურისძირში:
- ტირიფის ტოტებს ხელი უშვი! ჯერ სადა ხარ, კიდევ ბევრს ნახავ საცდუნებელს, მაგრამ დანახვაც არის და დანახვაც... მით უმეტეს, როცა ალებს უყურებ... ეს იოლი საქმე არ გეგონოს.
- ერთ მათგანს ალბათ მოვიტაცებ, - ვუთხარი მე.
პასუხად ჭინკამ, წყალს დახედეო, მითხრა. წყალში მშვენიერი ალები ირეკლებოდნენ, უფრო ზუსტად რომ ვთქვათ, სწორედ მათი ანარეკლებისკენ მიმითითა ჭინკამ. დავხედე და კინაღამ შევყვირე გაოცებისგან, ძლივს შევიმაგრე თავი, ის ანარეკლები არ ჰგავდნენ თვით ალებს. იმ უმშვენიერესი არსების ანარეკლი მოვძებნე, ყველაზე მეტად რომელმაც მომხიბლა და ყოვლად საზიზღარი ჯოჯო შემრჩა ხელში.
პირველად თვალს არც კი დავუჯერე.
- ეს ის არ არის! - ვიყვირე შეშფოთებულმა.
ჭინკამ მშვიდად მითხრა, კარგად დაუკვირდიო.
მართლაც, ეჭვი არაფრისა იყო. უმშვენიერესი, უნაზესი და უსრულქმნილესი არსება რაღაც საზიზღრობად, ნამდვილ როკაპად გარდაისახა წყალში. ამასთან ერთად, თვითონაც რა მონდომებით უჭვრეტდნენ თავიანთ სახეშეცვლილ ორეულებს, ლამის წყალში ვარდებოდნენ, ერთმანეთს უჯიკავებდნენ, რა არის კარგად დაენახათ.
- მე მგონი, მივხვდი, საქმე რაშია, - ვთქვი ცოტაოდენი ფიქრის შემდეგ, - წყალში ისინი თავიანთ ნამდვილ სახეს ხედავენ.
- სრულ ჭეშმარიტებას ამბობ, - გაიხარა ჭინკამ, თან გაოცებით შემომხედა. აშკარად არ ელოდა ალბათ ჩემგან ამდაგვარ სიბრძნეს, - ალები (მშვენიერნი) წყლის სარკეში, თავიანთ ჭეშმარიტ სახეს უჭვრეტენ, მაგრამ აქ მარტო ეს არ არის მთავარი. ისინი ცდილობენ გაარკვიონ, დროითი რკალის რომელ წერტილში იმყოფებიან.
- ეს დროითი რკალი რაღაა? - შევაწყვეტინე.
-ტყის მეუფისგან გამიგონია, მან კი ყველაფერი იცის, ანდა თითქმის ყველაფერი... ყოველ არსებას, მცენარეს თუ ადამიანს, ტყის, მიწის თუ ზეცის სულებს, ყველას თავისი დროითი რკალი გააჩნია. ამ რკალის გავლის შემდეგ ისინი სხვა არსებებად გარდაისახებიან. ოღონდ ეს გარდასახვა ერთბაშად არ ხდება, ნელ-ნელა იცვლებიან სახით, ტანით.
- ასე ხომ ყოველი ცოცხალი არსება ფლობს დროით რკალს. მათ შორის ადამიანიც.
- ჰო, მაგრამ ადამიანისგან განსხვავებით სულებს შეუძლიათ ისეთი გარეგნობა შეინარჩუნონ, როგორსაც თვითონ მოისურვებენ. ადამიანს ეს არ შეუძლია. იხილავენ რა წყალში თავიანთ ჭეშმარიტ სახეს, სწორედ მისი საშუალებით საზღვრავენ ალები, თუ რა ძალისხმევაა საჭირო სასურველი იერის და გარეგნობის შესანარჩუნებლად. აი, ის უმშვენიერესი არსება, შენ რომ ყველაზე მეტად მოგეწონა, მეტისმეტად დიდ ძალას და ენერგიას ხარჯავს ამ სახის შესანარჩუნებლად, იმდენად დიდ ძალას, რომ ხანდახან ღონე ღალატობს კიდეც და მისი ნამდვილი სახე უწყლოდაც გამომჟღავნდება ხოლმე. მაგრამ საბედნიეროდ, ეს სულ რამდენიმე წამით ხდება, ისევ სწრაფად ახერხებს ძალის მოკრებას.
სანამ ჭინკა ასე მმოძღვრავდა, ტბის ნაპირას ერთი რაღაც საზარელი როკაპი გამოჩნდა. ცხვირი და ნიკაპი ლამის ერთმანეთს ჩაჰხუტებოდნენ, მოჩვარული ქუთუთოები ღოჯებამდე ჩამოჰკიდებოდა. მან გაავებით მოიქნა კორძიანი ჯოხი, უმშვენიერესი ალები აქეთ-იქით მიჰყარ-მოჰყარა და წყლის სარკეში ჩაიხედა. იმ ტუტუცს თავზე ცოცხივით მჭკნარი უგვანო რაღაც წამოედო, ვითომდა გვირგვინიაო.
ძალიან დამაინტერესა იმ როკაპის იერმა. ვიფიქრე, ნეტავი როგორღა უნდა შეეცვალოს სახე, წყლის სარკემ რაღა უნდა უჩვენოს-მეთქი.
მაგრამ როცა წყლის სარკეში დავხედე მის ანარეკლს, გაკვირვებისგან კინაღამ მეორედ დავარღვიე სიჩუმე. წყალში უნაზესი და უმშვენიერესი ქმნილება იხატებოდა, პირლამაზი, ტანსარო... ხელთ მირტის აყვავებული სურნელოვანი რტო ეპყრა, თავს ცოცხალი ყვავილების გვირგვინი უმშვენებდა.
- ეს რაღაა... - ჩავილაპარაკე გაოგნებულმა.
ჭინკამ ძალიან გაიოცა ჩემი მიუხვედრელობა.
- რა გიკვირს, ესეც ალია. იგი დროითი რკალის საწყის წერტილში იმოყფება.
- კი მაგრამ, ასეთ სახე რად მიუღია?
- ეს მისი საქმეა, როგორც მოიგუნებებენ, ისე იცვლიან სახეს. ხუმრობაც უყვართ ხანდახან...
აღარაფერი მითქვამს, ყურადღებით ვუთვალთვალებდი ტბის ნაპირის სტუმრებს, მიმსვლელ-მომსვლელს და კიდევ ბევრი რამ სიახლე შევამჩნიე. უკვე ვხვდებოდი, რაშიც იყო საქმე. მაგალითად: ერთი ალი დავინახე, რომელსაც წყალში ზუსტად მსგავსი ანარეკლი ჰქონდა, თითქოს ჩვეულებრივ სარკეში იყურებოდა. მე მაშინვე მივხვდი, რომ იგი თავის დროითი რკალის შუა წერტილში იმყოფებოდა, სახესაც არ იცვლიდა. ასეთებიც ბევრნი იყვნენ.
მერე კიდევ ერთი უცნაურობა მეცა თვალში: ერთ მშვენიერ ალს თავზე ალისფერი ხასხასა ყვავილების გვირგვინი ედგა, წყალში კი ის ყვავილები გამხმარ ღეროებად ჩანდა. მეორეს ამ დროს, პირიქით, თავზე ცოცხივით გამხმარი რაღაც ჩამოეფხატა, ხოლო წყალში ის ცოცხი ნაირფერ ყვავილებად იქცა.
- ეს როგორღა ხდება? - ვიკითხე.
- ეს ყვავილები სხვადასხვა დროითი რკალებიდან არიან დაკრეფილი. ხანდახან ასეთი ხუმრობაც უყვართ ხოლმე ალებს. მათ შეუძლიათ თავი ისეთი ყვავილების გვირგვინით შეიმკონ, რომლებიც ჯერ კიდევ შარშან დაჭკნა, ანდა უფრო ადრეც...
აქ უნდა შევნიშნო, ძალიან გამართო ალების ჭვრეტამ და დროზე ვერ შევამჩნიე, რომ დანარჩენი სტუმრებიც, რომელნიც აქაურობას ეწვეოდნენ, აუცილებლად შეათვალიერებდნენ ხოლმე თავის თავს წყალში. ასე მოიქცნენ, მაგალითად, ისინი, რომლებიც სულ პირველად შეხვდნენ ჭინკას ტბის ნაპირას. თევზისფარფლიანმა წყალში ჩახედვისას სახეზე ფარფლები აიფარა და სასწრაფოდ მოშორდა ტბის ნაპირს.
- ეგ წყლის სულია, - წამჩურჩულა ჭინკამ, - მაგისი კუთვნილი დროითი რკალი მთავრდება, სამად სამი დღე დარჩენია და ამას განიცდის. ადამიანის მსგავსად, არც სულები არიან გულგრილნი ცვლილებებისადმი.
ჩამომხმარზე მითხრა, ხის სულიაო. იგი წყალში კიდევ უფრო ჩამომხმარი ჩანდა. ჩაგოდრებულს კი ერთხელაც არ გაუხედავს წყლისკენ, ისევ იმ ხორცის ნაჭერს ჯიჯგნიდა. მე არ მომინდომებია მისი კარგად შეთვალიერება, დიდად არ მაინტერესებდა, თუ როგორი იერი ექნებოდა წყლის სარკეში. მიუხედავად ამისა, ერთხელ მაინც შემეჩხირა იგი თვალში. მაშინვე მზერა ავარიდე. მაგრამ მაინც შევამჩნიე: ხორცის დაბრაწული ნაჭერი, ასეთი მონდომებით რომ ჯიჯგნიდა, ნამდვილი მძორი იყო, სიდამპლემორეული.
-ეს ყოვლად საზიზღარი ღორმუცელაა, ნამდვილი მურთხი, - ზიზღით აბუტბუტთა ჭინკა. - ყველაფერს განურჩევლად ნთქავს, რასაც კი მიწვდება. აგერ ახლაც, ლეშს ჭამს და თავს გვაჩვენებს, თითქოს დაბრაწულ ნაჭერს მიითმევდეს.
ორივემ ავარიდეთ თვალი ამ უგვან არსებას. მე ისევ ალები მოვძებნე თვალით, საამურნი იყვნენ საჭვრეტად, მათი სახეცვლილებაც ძალზე სასეირო და თავშესაქცევი მეჩვენებოდა. რიცხვით მრავლად იყვნენ, ზოგს თევზის კუდი ჰქონდა, ტანიც ვერცხლისფრად უელავდა... ზოგსაც ფრინველის ბუმბულით მოეკაზმა ტანი... ნიავქარის მეგობრები იყვნენ ესენი... ზოგსაც ყვავილთა და მწვანე ფოთოლთა სამოსელი შვენოდა. ერთნი მოდიოდნენ, მეორენი მიდიოდნენ და ყველა მათგანი უდიდესი ყურადღებით ათვალიერებდა საკუთარ გამოსახულებას ტბის წყალში. მე ახლა უკვე კარგად მესმოდა, თუ რად უყვართ ალებს წყალში ჭვრეტა, ეს მოვლენა ხომ არაერთხელ შეუნიშნავთ, მხოლოდ მისი ნამდვილი არსის ახსნა არავის შეეძლო. ალების პრანჭიაობით ხსნიდნენ ყველაფერს, ეჰ, სიბეცე კაცთა...
ერთიც ვნახოთ, ყოვლად უცნაური, ვირთხის მსგავსი პატარა არსებანი გამოერივნენ ალებს. თავფეხიანად გრძელი ჟღალი ბეწვით იყვნენ შემოსილნი. იმდენად გრძელი ბეწვით, რომ უკან მოსასხამივით დასთრევდათ. ასევე საოცრად ხშირი, გრძელი წვერ-ულვაში უმშვენებდათ ცხვირ-პირს. ამ წვერ-ულვაშს განუწყვეტლივ იგრეხდნენ და ილამაზებდნენ შუბივით გრძელფრჩხილებიანი გაბანჯგვლული ხელებით. და რა უცნაური იყო სახილველად; ყოველ მათგანს თავზე ოქროს გვირგვინი ედგა... მერედა, რამხელა იყო ეს გვირგვინები, არ იკითხავთ? მათ პატრონებს ზომით თუ აღემატებოდნენ, თორემ ერთი მისხლით რომ არ ჩამოვარდებოდნენ, ეს ერთი შეხედვითაც ჩანდა. თითქოსდა უნდა დაემძიმებინა ისინი ასეთ დიდ, თანაც მასიურ ოქროს გვირგვინებს... არაფერი მაგის მსგავსიც არ ეტყობოდათ, კატებივით მარჯვედ ხტებოდნენ ტბის ნაპირებზე. მოხერხებულ ადგილებს ეძებდნენ წყალში ჩასახედად და ამ დროს ერთმანეთაც კი ახტებოდნენ თავზე. ორ-სამ მათგანს გვირგვინი მოსძვრა კიდეც ნახტომების დროს, მაგრამ ჰაერშივე დაიჭირა იგი და ისევ ჩამოიმხო თავზე. ამ დროს მე თვალი შევასწარი, რომ სრულიად მელოტი იყო ეს გრძელბეწვიანი არსება. ალბათ გვირგვინის მუდმივი ტარების შედეგად დაემართა-მეთქი ასე, გავუზიარე ჩემი აზრი ჭინკას. ისიც იმწამსვე დამეთანხმა, მართალი ხარო:
- ესენი მიწის სულები არიან, ოქრო ძალიან უყვართ. ბასრი ფრჩხილებით თხრიან მიწას და ეძებენ ოქროს მადანს. ოქროს გვირგვინს ძილშიც არ იშორებენ.
როდესაც წყლის სარკეში შევათვალიერე მიწის სულების ანარეკლი, იგივე სურათი დავინახე, თურმე ისინი გარეგნობით არასოდეს იცვლებიან, მაგრამ აი, თითქოს გვირგვინი კი... აქ მე სრულიად ახალი აღმოჩენა მელოდა: ერთ მათგანს, ვხედავ, წყლის სარკეშიც იგივე ოქროს გვირგვინი ახურავს თავზე, მეორის თავზე კი ოქროს გვირგვინი აღარ ჩანს, მის მაგივრად თითქოს ცეცხლი უგიზგიზებს.
ჭინკამ დაფიქრებაც არ მაცალა ამ უცნაურობაზე, სასწრაფოდ მამცნო, რომ ის ცეცხლი ისევ ოქროა, ოღონდ სხვა დროით განზომილებაში, დროითი რკალის სხვა წერტილში იმყოფებაო. სულთა შორის ერთ-ერთი ყველაზე უხნესნი არიან მიწის სულები, მეტად ფართო დროით რკალებს ფლობენ, ოქროს ყოველნაირ მდგომარეობაზე მიუწვდებათო ბრჭყალები. გინდა მყარი, გინდა მდნარი სახით, აი, სწორედ ამ სახით, შენ რომ ცეცხლად გეჩვენება... აქაც იგივე ამბავია, რაც მჭკნარი და ცოცხალი ყვავილების გვირგვინების დროს ვიხილეთ. ოღონდ ალებისგან განსხვავებით, მიწის სულები უფრო მეტ ეშმაკობას მიმართავენ. ერთმანეთის გამოცანებს უწყობენ, ისე ჩახლართავენ დროითი რკალების წერტილებს, განგებ ისე აურ-დაურევენ ხოლმე, რომ ძალზე ძნელია მათი გამოცნობა. ამიტომ ფრთხილად უნდა იყო, შეიძლება ოქრო გეგონოს და ამ დროს ცეცხლის ღველფი შეგრჩეს ხელში...
უეცრად, თითქოს ქარიშხალი ამოვარდაო, ისეთი სტვენა და შხუილი გაისმა ჰაერში. ტბის ნაპირას გარინდებით მდგარი ხეები და ბუჩქნარი შეტოკდა, აშრიალდა. უცნაურმა არსებებმა მყუდრო ადგილები მოიძიეს, თავი ანებეს წყალში ჭვრეტას. ტბის სარკისებური ზედაპირი ხშირი ჭავლით დაიფარა. სტვენა და შხუილი სულ უფრო ძლიერდებოდა, მალე ძლიერმა ქარმაც დაქროლა და მთვარეს ვეება ჩრდილი გადაეფარა, ტბაზე სულ ერთიანად ჩამობნელდა. თვალი მოვკარი, თითქოს იმ ვეება ჩრდილს გაშლილი ფრთების ფორმა ჰქონდა. რაღაც ერთ წამში ფრთები დაიკეცა, მთვარემ ისევ გამოანათა და მე ერთი მოციცქნილი, მუშტისოდენა არსება დავინახე, ტბის ნაპირას უმოძრაოდ ჩაცუცქული...
- დემონი, - წამჩურჩულა ჭინკამ.
- რა პატარაა, თურმე ცარიელი ფრთები ყოფილა...
ტბის ნაპირები ისევ გამოცოცხლდა, ნაირ-ნაირი არსებანი ისევ გამოეფინნენ მთვარის შუქზე. მთვარემ ამ დროისთვის შუაგულ ცას მიაღწია, ისე ქათქათებდა, რომ მის შუქზე არც ერთი წვრილმანი არ დაგრჩებოდა შეუმჩნეველი. მეც დიდი გულისყურით ვათვალიერებდი ამ ჭრელ, უცნაურ თავყრილობას. უეცრად ვიღაცის თხისებურმა სახემ მიიქცია ჩემი ყურადღება. იგი ჩაბნელებული ჩირგვის ფონზე დავინახე. ერთი წამის წინ მე სწორედ იმ ჩირგვს შევყურებდი და შემეძლო დამეფიცა, რომ იქ არავინაც არ ყოფილა. როგორც ანწლით კარგად გამომძღარი თხა გამოჩნდება ხოლმე ანაზდად, უკანა ჩლიქებზე აყალყული, ზუსტად ისე გამომეცხადა. თვალებამდე ჩამოფხატული ქუდი ეხურა, მაგრამ რა ფორმისა იყო ეს ქუდი, ვერაფრით ვერ გავარჩიე, თითქოს რაღაც ბნელი ლაქა ედო თავზე. ასე უჩვეულოდ ჩაბნელებულიყო მთელი მისი ტან-ფეხი. ვერა და ვერ გამოვიცანი, თხის ფეხებზე იდგა ის თხისსახიანი თუ ჩვეულებრივი, ადამიანური კიდურები ჰქონდა.
ბოლოს ტბას დავხედე, მინდოდა დამენახა, როგორი სახით გამოჩნდებოდა წყლის სარკეში ის თხისსახიანი... უნდა აღვნიშნო, რომ ძალიან მიიქცია ჩემი ყურადღება... რა დიდი იყო ჩემი გაოცება (და თან შიშიც), როცა შევამჩნიე, რომ თხისსახიანი წყლიდან პირდაპირ მომჩერებოდა თვალებში.
შეშინებულმა სასწრაფოდ ავარიდე თვალი, თითქოსდა თვალის არიდებით დამალვას შევძლებდი... ისევ თვითონ მას შევხედე, ტბის პირას მდგარს. აბა, ჩემკენ ხომ არ გამოიხედავს-მეთქი. არა, თხისსახიანს თავი ახლა გვერდზე მიებრუნებინა. მე მხოლოდ მის პროფილს ვხედავდი, ნამდვილ თხის პროფილს. ძალზე შემაფიქრიანა ყველაფერმა ამან. ჭინკა ამ დროს ჩემს გვერდით არ იყო, ისევ თავის ძველ ნაცნობებს ჩამოუარა...
მერე ისევ ჩავხედე წყლის სარკეს, ფრთხილად, ძალზე ფრთხილად... თხისსახიანი ახლაც ჩანდა წყლის სარკეში, მაგრამ მე აღარ მიყურებდა, მეც შემთხვევითობას მივაწერე, როცა ჩვენი თვალები შეხვდნენ ერთმანეთს. თუმცა მაინც ძალიან მინდოდა, მის შესახებ გამომეკითხა ჭინკასთვის. ისიც მალე დაბრუნდა ჩემთან! ის იყო პირი გავაღე, რათა მეკითხა მისთვის იმ თხისსახიანის შესახებ, რომ ტბაზე საშინელი ღრიანცელი და წყლის შხაპუნი ატყდა; ერთი ყოვლად უგვანო, ცომის გუნდასავით უსახო ქმნილება ამოცურდა წყლიდან, მღვრიე მომწვანო ფერისა იყო, მუშტისტოლა თვალები გაავებით უელავდა. წურბელების მინაგვარი კიდურები ცოფიანივით აასხმარტალა და წყალი სულერთიანად ააქაფა.
- სად იყურებით, საით! - დაიბუყბუყა ყოვლად საზიზღარი ხმით, - რამდენი ხანია წყლის ფსკერზე ვწევარ და შემოგყურებთ. ერთმა თქვენგანმაც კი ვერ შემამჩნია. რაო, აღარ ვარსებობ, თუ რაშია საქმე, აღარ მკადრულობთ? მე ყველა თქვენგანზე ძლიერი ვარ, ვერც ერთი ჩემთან ახლოსაც ვერ მოხვალთ ძალით თუ სილამაზით...
- ეს ვინღაა? - ვკთიხე ჭინკას.
- ჭაობის სულია, - ჩაიფრუტუნა მან და ზიზღით გვერდზე გაიხედა, - ძალიან უნდა, ყველა მაგას შეჰყურებდეს და აქებდეს, მაგრამ ერთი მითხარი, ვის რაში ეხალისება მაგისთანა მაიმახის ყურება? ზედაც არავინ უყურებს, სწორედ მაგიტომ ბრაზობს, თან საშიშიც არის, დიდი თავკერძა და ავგული ვინმეა...
- მართლა ასე ძლიერია, როგორც თვითონ ამბობს?
- ძალა არ აკლია, სიმართლე რომ ვთქვათ. იგი მართლაც ყველაზე ხნიერია სულებს შორის. ამ მხრივ იგი თვითონ დედამიწას თუ ჩამორჩება მხოლოდ, დროის ყველაზე ფართო რკალს ფლობს. საბედნიეროდ მოძრაობა უჭირს, მოუქნელია, ადვილად ვერ მოგწვდება, ვერც დაგედევნება. ერთი ისღაა საჭირო, ახლოს არ გაეკარო. ოღონდ თუ ჩაგავლო, მორჩა, აღარაფერი გიშველის.
ჭაობის სული ისევ ბობოქრობდა. ტბის წყალი ერთიანად აამღვრია. უკვე ძნელი იყო მასში რაიმე ანარეკლის გარჩევა, თან საშიშიც გახლდათ. ყველამ უკან დაიხია, ნაპირს გამოერიდნენ. მოთმინებით ელოდნენ, როდის დაცხრებოდა მწვანე, მღვრიე გუნდი.
ბოლოს ერთი პატარა, უნაზესი ქმნილება, მშვენიერი ალი მიუახლოვდა ნაპირს. ეტყობა მოთმინება დაელია, ისე უნდოდა საკუთარი თავის დანახვა წყლის სარკეში. შეხედულებით მართლაც ძალზე წარმტაცი და ჰაეროვანი გახლდათ. ანარეკლიც ზუსტად თავისი მსგავსი ჰქონდა. ეტყობა, დროითი რკალის საწყის წერტილში იმყოფებოდა. ალი თვითონვე მოიხიბლა საკუთარი თავით, ხელი ასწია, რათა ჩამოშლილი თმები გადაეწია და საკუთარი თავი უკეთესად დაენახა, თანაც წყლისკენ უფრო გადაიხარა ამ დროს.
უეცრად, ჭოტის მინაგვარი განწირული კივილი აღმოხდა, ხელებიც სასოწარკვეთით აასავსავა. გვიანღა იყო, მწვანე გუნდამ მაგრად ჩაავლო წურბლისმაგვარი კიდურები და თავისკენ მიიზიდა. ალმა გამწარებით ააფართხალა ხელ-ფეხი, მაგრამ არაფერმა უშველა. ჭაობის სულმა ბუყბუყით ჩაყვინთა და ისიც თან ჩაიყოლა.
- ახლა წურბელად გადააქცევს, - ჩაიქირქილა ჭინკამ იმ პატარა ალის მისამართით, - ფრთხილად უნდა ყოფილიყო: მაგისგან იშვიათი სილამაზის ალი დადგებოდა.
როგორც კი ჭაობის სული გაქრა, ტბის ზედაპირი მაშინვე დაწყნარდა. იქაურობა თვალის დახამხამებაში ისევ გაივსო ჭრელი, ნაირ-ნაირი არსებებით. რამდენიმე პატარა კაცუნამ მიიქცია ჩემი ყურადღება: საოცრად კოხტა, ლაზათიანი შეხედულება ჰქონდათ, თანაც თევზებივით მოქნილები და ცქვიტები იყვნენ. დაწინწკლული სამოსი ეცვათ, თავზე ზარის ფორმის ქუდები ეხურათ. კაცუნებმა ცეკვა დაიწყეს, როგორც გასანთლულ პარკეტზე, ისე სრიალებდნენ ტბის მოსარკულ ზედაპირზე. როდესაც მაღლა შეხტებოდნენ, მათი ზარის ფორმის ქუდები ზანზალაკებივით კეთილხმოვნად წკარუნებდნენ. ნაკადულის ბინადარნი იყვნენ ეს კაცუნები, როგორც ჭინკამ მითხრა. და არად დაგიდევდნენ წყლის ჭეშმარიტ სარკეში ცქერას, რამეთუ ძალზე ცვალებადი და სწრაფ წარმავალი იყო მათი არსებობა. დღეს რომ ჩნდებოდნენ, ხვალ გაჰქრებოდნენ, მერე ისევ ჩნდებოდნენ ნაკადულის წინწკლებიდან და ასე დაუსრულებლად. ძალზე მასიამოვნა მათმა ცქერამ.
მერე კიდევ ერთმა ჰაეროვანმა არსებამ მიიქცია ჩემი ყურადღება. ტანწყობილი და ჩამოსხმული იყო იშვიათად ნახელოვნები ქანდაკების დარად, თანაც სულერთიანად ნათლით მოსილი... უფრო სწორად, თვით სინათლისგან იყო თითქოს შექმნილი. მიმოდიოდა ჰაეროვანი მსუბუქი ნაბიჯებით, სრულიად არხეინად ინაცვლებდა ნაპირიდან წყლის ზედაპირზე და პირიქით, მიმოჰქროდა ვით შუქის კონა... თან პატიოსანი თვალი დაჰქონდა, საოცარი ძალით მბრწყინავი. ამ თვალს ისეთი სისწრაფით ინაცვლებდა ერთი ხელიდან მეორეში, რომ თვალსაც ვერ მოატანდი. ეგ სინათლის სულიაო, მითხრა ჭინკამ. პატიოსანი თვალი კიდევ წყალჯავარიანი ალმასია, მუდამ თან დააქვს, მასში გაძრომ-გამოძრომა უყვარს, იგი ამას გარდასახვას ეძახისო.
მართლაც, რომ დავაკვირდი, შევამჩნიე რომ ერთი ხელიდან მეორეში როდი ინაცვლებდა სინათლის სული იმ პატიოსან თვალს, წყალჯავრიან ალმასს, არამედ, ჭინკას თქმისა არ იყოს, თვითონვე გაძვრებ-გამოძვრებოდა ხოლმე მასში სინათლის კონის დარად და ხან ერთ მხარეს მოექცეოდა, ხან მეორე მხარეს. სადაც კი პატიოსან თვალს დაინახავს, სინათლის სული ყოველთვის ასე ეთამაშებაო, წაიბუტბუტა ჭინკამ. კიდევ აპირებდა რაღაცის თქმას, მაგრამ უეცრად გაირინდა, სულ ერთიანად დაიძაბა.
- ის მიხმობს, - წაიჩურჩულა შემკრთალი ხმით.
- ვინ ის?
- მწვანე ტყის მეუფე, - თქვა და გაქრა...
მე ისევ სინათლის სულს მივადევნე თვალი. ჰაეროვანი მსუბუქი ნაბიჯით ისევ მიმოდიოდა ტბის ერთი ნაპირიდან მეორემდე, მისი ანარეკლიც ზუსტად ისეთივე იყო, ვერაფერ ცვლილებას ვერ შეამჩნევდი... ალბათ უკვდავი იყო სინათლის სული, არასოდეს იცვლებოდა. ის პატიოსანი თვალიც განუშორებლად თან დაჰქონდა... ადგილი არ დარჩენილა მთელი ტბის შემოგარენში, რომ მას არ მოეხილა, ყველას ესტუმრა, ყველას სხივი მოჰფინა, გაანათა თავისი მიახლოებით, თვით ტბის წყალშიც ჩაძვრა, მერე ისევ ამოვიდა. მეც ბევრჯერ ჩამიქროლა გვერდით, ტირიფის ტოტებს უკან მიყუჟულს, თან დაუსრულებლად ჟონგლიორობდა თავისი პატიოსანი თვალით. საამო საყურებელი იყო.
უეცრად, როცა სინათლის სულმა გვერდით ჩამიქროლა, მგონი რაღაცას წამოჰკრა ფეხი, წაბორძიკდა და ბრწყინვალე, პატიოსანი თვალი ხელიდან გაუვარდა. თვალი მიწაზე დაეცა და სწორედ ჩემკენ გამოგორდა. რა ლამაზად ბრყწინავდა... მაშინაც კი არ შეწყვიტა ნაირფერი შუქით ციმციმი, როცა ტირიფის ტოტების ჩრდილქვეშ მოექცა, ჩემთან სულ ახლოს. ანდა რა გასაკვირი იყო, ის ხომ იშვიათი სიწმინდის, წყალჯავრიანი ალმასი გახლდათ...
დიახ, ჩემთან სულ ახლოს მოგორდა ის ძვირფასი თვალი და მე, არც კი დავფიქრებულვარ, ისე ვტაცე ხელი... იმავ წამს ხმამაღლა შევყვირე... ნაღვერდალივით ცხელი აღმოჩნდა ის პატიოსანი თვალი, ხელი დამწვა და ყვირილისგან თავი ვერ შევიკავე. ტირიფის ცრემლის ჭრელი თავრილობა ერთი წამით გაირინდა ფოტოსურათის დარად და მერე ყველაფერი გაჰქრა... ერთადერთი, მთვარეღა შერჩა აქაურობას, მელანქოლიური სახით დასცქეროდა დაცარიელებულ ტბას...
... და კიდევ ჭინკა, ჩემი ძველი ნაცნობი, იგი მაშინვე ჩემთან გაჩნდა, როგორც კი ზემოთ აღწერილი ფათერაკი შემემთხვა...
- ხომ გაგაფრთხილე, უჩემოდ ხელი არაფერს ახლო-მეთქი, - გაავებით აჭიჭყინდა იგი, - ის პატიოსანი თვალი იმ დროითი რკალიდანაა, როცა მიწის წიაღი ცეცხლოვან მორევს ჰგავდა.
- ეს პატიოსანი თვალი წყალშიც და მის ზევითაც ერთნაირი ჩანდა, - გავიმართლე თავი, თან დამწვარ ხელს სულს ვუბერავდი.
- ის ხომ თვით სინათლეს ეპყრა ხელთ, - უარესი გაავებით შემომიტია ჭინკამ, - სინათლე ერთნაირად მოჩანს წყალშიც და მის ზევითაც. ასევეა ის ძვირფასი თვალიც... სწორედ ამის თქმა ვერ მოვასწარი, იმ დროს მომიხმო ტყის მეუფემ.
- ეს ვინღაა?
- თხისსახიანი... იმან მოგიწყო ეს ოინი. ალბათ თვალი მოგკრა. რას გამოაპარებ, ისეთი თვალმახვილია... აბა, ახლა მოუსვი აქედან. ბრალი ჩემი, ტყის მეუფე ალბათ კლდეში ჩამამწყვდევს, თორემ შენ რა, ვერაფერს დაგაკლებენ. შენ ხომ მათი არ გეშინია...
მეორე დღეს, დილით, როგორც კი თვალი გავახილე, საოცარი სიცხადით გამახსენდა მთელი ეს ამბავი. მივხვდი, რომ ყველაფერი სიზმარში ვნახე, ან კი სხვანაირად როგორ შეიძლებოდა... თუმცა ძალიან გამაკვირვა ამ საოცარი სიზმრის ფერადოვნებამ.
შემდეგ კი, როცა პირზე წყალი შევისხი გამოსაფხიზლებლად, შევამჩნიე, რომ მარჯვენა ხელისგულზე დამწვრობა მქონდა, თითქოს მართლა გავარვარებული ღველფისთვის ჩამევლო ხელი.

მოხეტიალე სული

Mon, 08 Apr 2019 10:22:13 +0000

მეტად შეცვლოდა იერი სასურველ სტუმარს; სევდიანი იყო, იმდენად სევდიანი, ძლივსღა იცნო იგი არსთა გამრიგემ. ნუთუ ეს შმაგია, ჩემი ძველი მეგობარიო, გაივლო გუნებაში და მაშინვე იკითხა ეგზომ უჩვეულო ფერიცვალების მიზეზი.
- ადამიანებთან ვიყავი ერთხანს. ჩანს, მათი იერი გამომყოლია.
ასეთი გახლდათ პასუხი ამ კითხვაზე, პასუხი მეტად მოულოდნელი და უჩვეულო. ჭაღარა წარბები ზეაზიდა არსთა გამრიგემ, საოცარი ამბების მოსასმენად მოემზადა, ვის-ვის და შმაგის მართლაც ბევრი რამ ექნებოდა სათქმელი. ცის იდუმალი ბილიკები არავინ უწყოდა მასზე უკეთ, ბუნებითაც მეტად დაუდეგარი იყო, მოხეტიალე სულიც კი შეარქვეს ამ თვისებათა გამო.
- პირდაპირ ვეღარ ვცნობ ადამიანებს, - ამბობდა შმაგი, სევდაც სულ უფრო და უფრო ემატებოდა, - სადღაა მათი უწინდელი სილაღე და მხიარულება... აუჩემებიათ, ძალიან დავჭკვიანდით და მეტი სიდინჯე გვმართებსო. მართლაც, ცოდნის უდიდესი მარაგი დაუგროვებიათ, მაგრამ რად გინდა, ვერ მოუსაზრებიათ, რა უყონ ამ უდიდეს საგანძურს. შეიძლება ითქვას, რომ არაფერში, ან თითქმის ვერაფერში იყენებენ მას. უფრო მეტიც, უმძიმეს ტვირთად ექცათ. ცხოვრება უაზრო გახდაო, ასე მოთქვამენ დღე და ღამე, არ ვიცით, რა არის ჩვენი სიცოცხლის მიზანიო. ჭეშმარიტების ძიებისას მუდამ გადაულახავ წინააღმდეგობებს ვაწყდებით, სწორი ბილიკი ვერ მოგვინიშნავსო.
შმაგი გაჩუმდა, მასპინძლის პასუხს დაელოდა. არსთა გამრიგე არ ჩქარობდა რაიმეს თქმას, გაფაციცებული მზერა სტუმრისთვის მიეპყრო, ერთმანეთს ადარებდა ძველ და ახლანდელ შმაგის. სევდიანიო? მეტ-ნაკლებად შეფიქრიანებულიც კი არავის ეხილა იგი უწინ. სულ მუდამ ლაღობდა, ანცობდა, მხიარულობდა... ბოლო დროს ადამიანთა საქმიანობამ დააინტერესა (არსთა გამრიგეს ამისთვის უკვე მოეკრა ყური), კარგა ხანი დაჰყო მათ შორის, ყოველივეს ყურადღებით აკვირდებოდა და აფასებდა, თავად უხილავი, მაგრამ ყოვლის მხილველი. და ამას უკვალოდ არ ჩაუვლია მისთვის, როგორც თვითონვე აღიარა ალბათ, მართლაც ფარსაგი სჭირთ ადამიანებს.
- ჩანს, მეტისმეტად ჩავფლულვარ მიწიერ საზრუნავში, ზოგი რამ გამომეპარა მხედველობიდან, - თქვა ცოტაოდენი ფიქრის მერე არსთა გამრიგემ, - შენ კი, ზეციურო ძმაო ჩემო, ცის მიუვალ უფსკრულებში ხეტიალის მერე დაეშვი დედამიწაზე. ამიტომ უმალ შენიშნე ის, რაც ჩემს ცხვირწინ სუფევდა და ვერ ვხედავდი... ჩემი მხრით, ცდა არ დამიკლია, დიდად გავაფართოვე ადამიანთა თვალსაწიერი, ძალუმი გავხადე მათი გონება...
- დიახ. შენ გააფართოვე ადამიანების თვალსაწიერი, ძალუმი გახადე მათი გონება, - სიტყვა ჩამოართვა შმაგიმ, - მაგრამ ბოლომდე არ გახსენი ის გორგალი, რითაც ცისა და მიწის საიდუმლოა შეკრული. არ გადასწიე ფარდა, რომელიც უზენაეს ჭეშმარიტებას ფარავს ადამიანთა თვალისგან. მათ თითქოს ყველაფერი იციან, მაგრამ იციან როგორღაც სანახევროდ. მათი მსჯელობის და აღქმის უნარი სადღაც ლოგიკური ჯაჭვის შუაში წყდება, ბოლომდე ვერასოდეს აღწევს. ხედავენ, თუ რაოდენ ნაღვლიანია მათი ცხოვრების დროითი რკალი, მაგრამ ვერ ხედავენ იმ ზეციურ ნათელს, რომელიც ამ რკალის ბოლოს იჩენს თავს.
შმაგი კვლავ გაჩუმდა, რათა მასპინძელს ბოლომდე გაეაზრებინა მისი სიტყვები და ცოტა ხნის შემდეგ გააგრძელა: ყველაფერს აჯობებს, ბოლომდე გაუხსნა ადამიანებს სამყაროს იდუმალების კარიბჭეო. მათ გონებას ნუღარ შეაყოვნებ ყოფიერების რკალის სადღაც შუა წერტილში, მათ თვალსაწიერს ფრთების ბოლომდე გაშლის საშუალება მიეციო.
- ოღონდ ესაა, შენ მეტისმეტად მოუცლელი ხარ. ამ საქმის აღსრულება ვინმე სხვამ უნდა ითავოს, - ამბობდა შმაგი, - რაღა შორს წავიდეთ, აგერ არ ვარ? დავეშვები დედამიწაზე, სამყაროს იდუმალებას გავუმხელ ადამიანებს, ამისთვის კი, თვითონაც კარგად იცი, ადამიანის სხეული უნდა მქონდეს. უამისოდ ადამიანები ვერ დამინახავენ, ვერც ვერაფერს გაიგონებენ ჩემგან.
არსთა გამრიგემ შმაგის მოწონებით დაუქნია თავი. მაშინვე აღმართა ოქროს კვერთხი, რომლის ბოლოშიც ბავშვის მუშტისტოლა პატიოსანი თვალი ბრწყინავდა. დაუბადებელ სულთა ქოროზე ანიშნა, პეპლებივით მსუბუქად რომ დარიალებდნენ სივრცეში.
- გაერიე მათში. შენც მათსავით აღმოცენდები რომელიმე მდედრის სხეულში, გაივლი ადამიანური ცხოვრების ბილიკს. მერე, როცა შენი გონება მომწიფდება, შენში ამეტყველდება ზეციური მეხსიერება. ალაპარაკდები არაჩვეულებრივ მოვლენებზე, ჭეშმარიტებას უქადაგებ ადამიანებს, სამყაროს იდუმალებას აუხსნი...
- ძალიან საეჭვო გზაა, - შორს დაიჭირა შმაგიმ, - ვინ იცის, როგორ აღზრას მივიღებ, რა პირობებში მომიწევს ცხოვრება, ანდა რა ფათერაკი მიდარაჯებს. შეიძლება ერთხელ არაფერი გამოვიდეს, რამდენჯერმე მომიწიოს ყველაფრის თავიდან დაწყება და განმეორება, ეს ძალიან გაჭიანურდება დროში. ამასობაში კი დედამიწაზე ვინ იცის, რომ მოხდება. მე მაფიქრებს ადამიანების ბედი, მათი ნაღვლიანი სახეები მოსვენებას არ მაძლევს. არა! დრო არ ითმენს, ახლავე უნდა მიბოძო ადამიანის სხეული.
- ამბობ, ახლავე უნდა მიბოძო ადამიანის სხეულიო, - ცხარედ შეესიტყვა არსთა გამრიგე,
- ყური მიგდე, ციურო ძმაო ჩემო, ადვილი საქმე ხომ არ გგონია ადამიანის სხეულის ტარება? კარგად ვიცი შენი უჩვეულო ძალმოსილების ამბავი (ან კი ვინ არ იცის), მაგრამ მაინც ვშიშობ, გაგიძნელდება. ეს უძვირფასესი საჩუქარია, განგების მიერ მოძღვნილი, ამავე დროს უმძიმესი ტვირთიცაა. მეტად შორი და დახლართული გზის გავლა უწევს ადამიანის ნაშიერს, სანამ სხეულის გათავისებას შეძლებს. მუცლადყოფნისას სულს არ ამძიმებს სხეული, რადგანაც თევზივით ტივტივებს და წონა სრულებით არ აქვს. მხოლოდ დაბადებისას შეიგრძნობს იგი, თუ რამდენად მძიმე ტვირთი აჰკიდა განგებამ. გადიან დღეები. სული ნელ-ნელა ეჩვევა პაწია სხეულს, რომელიც თანდათან ივსება, იზრდება, ძალას იკრებს. ბოლოს დგება ჟამი, როცა ბალღი თამამი ბატკანივით დარბის და დედა ვეღარ ეწევა, მაგრამ ეს კიდევ რაა, კიდევ ბევრი უნდა ირბინოს ადამიანის ნაშიერმა, სანამ მისი პატარა ნაფეხურები მოზრდილი ადამიანის ნაფეხურებად არ იქცევა. აი, სხეულმა უკვე მიაღწია ზრდასრულობას, ძლიერია და მოქნილი. სულმაც საბოლოოდ გაითავისა იგი. დიახ, სული და სხეული ისეა ჩაქსოვილი ერთმანეთში, ძეხორციელი ვერ შეიცნობს, სად იწყება ერთი და სად მთავრდება მეორე. ამის მიღწევას კი, ციურო ძმაო ჩემო, უზარმაზარი ენერგია და დროის საკმაოდ ფართო რკალი სჭირდება. სხვანაირად სული ვერ გაუძლებს ამ უმძიმეს ტვირთს, ვერ შეძლებს სხეულის მართვას. მოთქვამს და კიდევ გიმეორებ: ახალშობილიც კი ძალიან იტანჯება, როდესაც სულ პირველად შეიგრძნობს სხეულს. ეს იმ დროს, როცა სხეული ასე პაწიაა. რაღა მოგივა შენ, ზრდასრული ადამიანის ტყავში რომ გაეხვიო და მისი სხეული იტვირთო? იფიქრე ამაზე...
ამაოდ დაშვრა არსთა გამრიგე, სიტყვაუხვობა ამაოდ აფრქვია... არაფრის გაგონება არ ინება შმაგიმ, ანუ რაც იგივეა, მოხეტიალე სულმა, ცათა ბილიკების ყარიბმა, ყველაზე ლაღმა და დაუდგრომელმა ციურ ძმათა შორის... გულში მტკიცედ ამოეჭრა მიწაზე ხორციელად დაშვება და ადამიანთა ნაღველ-სატკივარის წამლობა. მეტს ვეღარ დავიცდიო, ჯიუტად იმეორებდა, ვშიშობ, რაიმე არ აუტეხონ თავს სევდა-ნაღველში ჩაძირულმა, დარდით შეჭირვებულმა ადამიანებმაო.
რაკი იხილა, სხვა საშველი აღარ არისო, დაყაბულდა არსთა გამრიგე. ოღონდ გააფრთხილა, მხოლოდ ერთი დღის ვადას მოგცემ, ყოველივე საღამომდე უნდა მოასწროო. შეპირდა, ხელს მეც ყოველნაირად მოგიმართავო. მერე ციურმა ძმებმა ერთმანეთს დაუახლოვეს ღვთაებრივი შუქით გაბრწყინებული შუბლები, ჩუმად მოითათბირეს, თუ როგორ გაერიგებინათ ეს საქმე. თვით ანგელოზმაც კი, სწორედ იმ დროს რომ მიართვა მათ ნექტრით სავსე ოქროს თასი, ვერაფერი გაიგონა მათი საუბრიდან.
მართლაც უნაკლოდ აღასრულა ყოველივე... აბა, მიწაზე წინ რა დაუდგება იმას, რაც უკვე გადაწყდა ზეცაში... ჯერ მაცნე-ანგელოზები დაეშვნენ ზეცით, ღონიერი ფრთებით გაკვეთეს ცარგვალი, მძლავრად დააქუხეს ოქროს საყვირები და აუწყეს ხალხს, სულ მალე ზეციურ ნებას განგიცხადებთ კაცი ერთი ძე-ხორციელი, დიდი ამბების მოსასმენად მოემზადენითო. იმ დროს ჯერ კიდევ არავის უკვირდა ასეთი გამოცხადებანი, შეჩვეული ჰქონდათ თვალი და ყური, ამიტომ არც დიდად განცვიფრებულან, არც ზაფრა დასცემიათ. მაშინვე მოჯარდნენ ოთხივე კუთხით, დიდი თუ პატარა, ერი თუ ბერი. სასწრაფოდ შეთხზეს ფართო და მაღალი ფიცარნაგი, რათა მქადაგებელი ყოველი მხრიდან კარგად გამოჩენილიყო.
ის იყო დასრულდა ფიცარნაგის შეკვრა, შეწყდა ჩაქუჩების შეწყობილი კაკუნი, ბოლო ლურსმანი ჩააჭედა მარჯვე ხელოსანმა, რომ ფიცარნაგზე მაშინვე მთელი ტანით აღიმართა შმაგი, იგივე მოხეტიალე სული, ანუ ცათა ბილიკების ყარიბი... ტანთ ღირსეულად შემოსილი.
აკი ვთქვი, უნაკლოდ აღსრულდა-მეთქი ყოველივე; ვითომდა შემთხვევით ამოვარდნილმა ქარმა აიტაცა სადღაც გასამზეურებლად გაფენილი სამოსი და კარგი თერძივით მოარგო ტანზე შმაგის. ასე რომ, სხეულით და ტანსაცმლით შემოსვა დროში ზუსტად დაემთხვა ერთმანეთს, იმდენად ზუსტად, რომ გარეშე თვალი ვერანაირად ვერ გაარჩევდა, რომელმა დაასწრო, სხეულმა ტანსაცმელს თუ ტანსაცმელმა სხეულს.
ფეხზე მტკიცედ დადგა შმაგი, გაუძლო ამ უმძიმეს ტვირთს, ადამიანის სხეულს. ძალიან კი შეჭირვდა პირველ წამს, მთელი თავისი სანაქებო ძალმოსილების მოხმობა მოუხდა. უნდა ითქვას, წარმატებით გაართვა თავი ამ უძნელეს ამოცანას, მყარად, დაჯერებულად ეჭირა თავი. მისი შემყურე ვერაფრით წარმოიდგენდი, ეს წუთია გადმოაბიჯა უსხეულოთა საუფლოდანო, ახალშობილს არაფრით არ ჰგავდა.
ხალხი ხალხი ეხვია ირგვლივ ფიცარნაგს, სახე კი ყველას ერთნაირად ნაღვლიანი ჰქონდა, თითქოსდა ამ სიჭრელეს ერთი სახე აქვსო.
- ამაოდ ნაღვლობთ ამზომამდე, დედამიწის გონიერო მკვიდრნო, - დაიწყო შმაგიმ და ფიქრიანი მზერა შეაგება ნაღვლიან თვალთა სიმრავლეს, - ცხოვრება მშვენიერია ამ ცთომილზე და გარწმუნებთ, კიდევ უფრო მშვენიერი გახდება მომავალში. ვიცი, ამჯერად ბევრი რამ გაფრთხობთ და გაღონებთ; ეს იმიტომ, რომ სრული არაა თქვენი ცოდნა სამყაროს შესახებ. ყველაფერი როგორღაც სანახევროდ იცით. ზოგ შემთხვევაში კი, რა დასამალია, ამ ნახევარზეც არ მიგიწვდებათ ხელი. თქვენთან იმ მიზნით მოვსულვარ, რათა ყოველივე კარგად და გასაგებად აგიხსნათ. ერთად გავიაროთ ის გზა, რასაც თქვენი გონებით ვეღარ შეწვდით, მაშინ თქვენთვის აღარაფერი იქნება დაფარული, შიში და ეჭვები აღარ დაგტანჯავთ...
უდავოდ მშვენივრად ლაპარაკობდა შმაგი, დალაგებული და გასაგები იყო მისი ყოველი სიტყვა, ხალხიც უდიდესი ყურადღებით უსმენდა, ყოველ მის სიტყვას ჰაერში იჭერდა, მაგრამ სულ მალე ხალხს მაინც დაეფანტა ეგზომ გამახვილებული ყურადღება. რატომ? იმიტომ რომ შმაგი რატომღაც გვერდზე გადაიხარა. თანაც სულ უფრო და უფრო იხრებოდა, სანამ ბოლოს ფიცარნაგზე არ მოადინა ტყაპანი.
ალბათ მიხვდით, რაშიც იყო საქმე. შმაგი ვერ ფლობდა სრულყოფილად თავის ახლადშეძენილ სხეულს, მიუხედავად გამორჩეული ძალმოსილებისა, და ამან სწორედ მაშინ იჩინა თავი, როდესაც ლაპარაკში გაერთო და თავდაჭერაზე ზრუნვა უნებურად შეასუსტა.
- მომიტევეთ, - მოიხადა ბოდიში შმაგიმ და სასწრაფოდ წამოხტა, კვლავ მყარად დადგა ფეხზე. ბუნებით ლაღსა და მხიარულს, არაფრად ჩაუგდია ეს პატარა მარცხი. პირიქით, თავშესაქცევადაც კი მოეჩვენა და თვითონვე დასცინა თავის თავს, ამის ნიშნად გულიანად შეჰღიმა მისკენ თვალმიპყრობილ სევდიანი სახეების სიჭრელეს.
რაღა დაემართათ სევდიანებს? ცხადია, მათ კარგად დაინახეს შმაგის ღიმილი, ძალიანაც მოეწონათ და სცადეს თვითონაც მიებაძათ მისთვის, მაგრამ ვაი, რომ არაფერი გამოუვიდათ. სახეები დაემანჭათ, ტუჩ-პირი უცნაურად მიბრიც-მობრიცეს, ყოველივე ამის შედეგად უცნაური და გაუგებარი იერი მიიღეს. არა, ამას ღიმილს ნამდვილად ვერ დაარქმევდი. თვალებიც კვლავინდებურად მწურახედ გამოიყურებოდნენ.
- ... იდუმალებას ნუ გაექცევით, ნურც უარყოფთ, იგი თქვენი ძველი, ნაცადი მეგობარია, - გააგრძელა შმაგიმ ლაპარაკი. თავიც ღირსეულად ეჭირა, ლარივით გაჭიმული იდგა ფიცარნაგზე... უფრო სწორედ, თვითონ ეგონა ასე, სინამდვილეში კი ისევ იხრებოდა გვერდზე, ოღონდ ახლა უკვე საწინააღმდეგო მხარეს. გადაიხარა, გადაიხარა და ,,ტყაპ!~ თვითონაც ვერ გაიგო, ისე დაებერტყა ძირს.
- ოჰ! ისევ გთხოვთ მაპატიოთ, - კვლავ მოიხადა ბოდიში შმაგიმ და ფართო სახელოების ფართხუნით წამოიწია ფიცარნაგიდან. ღიმილი, ცხადია, არც ახლა დაამადლა საკუთარ თავს და სევდიან სახეთა სიჭრელეს.
აქ მინდა გითხრათ ის, რისი თქმაც აქამდე საჭიროდ არ ვცანი, რამეთუ ყოველივეს თავისი დრო აქვს; მეტისმეტად დიდი ზომისა აღმოჩნდა ის ტანსაცმელი, რომლითაც ასე ჰაიჰაირად შეიმოსა შმაგი მიწაზე დაშვებისას. კალთები ფეხებში ებლანდებოდა, სახელოებსაც სულ ფრიალ-ფრიალი გაჰქონდათ. ეს ყოველივე განსაკუთრებულ მარილს მატებდა შმაგის უგერგილო მიხვრა-მოხვრას, შეუძლებელი იყო, შმაგისთვის შეგეხედათ და ღიმილი შეგეკავებინათ.
ასედაც იყო, შმაგის გულიანმა ღიმილმა და ფართო სამოსელის ფართხუნმა შეძლეს შეუძლებელი, საპასხუო ღიმილს მიაღწიეს. ცხადია, ეს ღიმილი ჯერ კიდევ შორს იყო სრულყოფილებისგან. ჯერ კიდევ გაგიძნელდებოდა, მისთვის სახელი მოგეძებნა, მაგრამ წინგადადგმული ნაბიჯის არსებობა ეჭვისთვის ადგილს არ ტოვებდა, სახის იერი მორბილდა, მოქუფრული შუბლები გაიხსნა. თვალებში კი, უიმედობით სავსე, ნაღვლიან თვალებში, თბილი მოციაგე პანერწკლები გაკრთა, თითქოს ბნელ ღამეს განთიადის შუქმა უწიაო.
- ამაოდ გეშინიათ სიკვდილის, უკვდავები ხართ ყველანი. ახლავე აგიხსნით, რასაც ვგულისხმობ, - აგრძელებდა შმაგი ქადაგებას, თან აქეთ-იქით ირწეოდა, ბორძიკობდა, ყოველ წამს ინაცვლებდა ფეხს. ახლა უკვე მეტისმეტად მოინდომა, როგორმე სწორედ სჭეროდა თავი და ძირს აღარ დაბერტყებულიყო. მთელ თავის ნაქებ ძალ-ღონეს მოუხმო, რათა ამისთვის მიეღწია, ამას კი შედეგად ის მოყვა, რომ შეუსვენებლად ლაპარაკობდა სამყაროს იდუმალების შესახებ. ყოველივეს დაწვრილებით აღწერდა, ხსნიდა, განმარტავდა. სამყაროს მთელი აგებულება ლამის ხელშესახებად დახატა ცოცხალი სახეებით თუ ციფრებით. ხალხიც უსმენდა, მაგრამ რომ იტყვიან, ცალი ყურით. ყველას იმაზე ჰქონდა თვალი გამოჭყეტილი, თუ რა უცნაურად ეჭირა თავი ცით გამოცხადებულ მოქადაგეს; სახიფათოდ გადაიხრებოდა ხან წინ, ხან უკან, ხანაც მარჯვნივ ან მარცხნივ, ხელ-ფეხსაც უცნაურად იქნევდა, აფრიალებდა დიდი ზომის ტანსაცმელს. ამჯერად შედარებით დიდხანს გაუძლო, მაგრამ ბოლოს მაინც დაებერტყა ძირს.
მიხვდა შმაგი, თუ რაოდენ მართალი იყო არსთა გამრიგე, სხეულის მართვის სიძნელეზე როცა აფრთხილებდა. მიხვდა და შეწყვიტა კიდეც ყოველგვარი მცდელობა, რა არის ღირსეულად სჭეროდა თავი. პირიქით, ბოლომდე უკუჰყარა ძალდატანების ბორკილები. ფეხზე მკვირცხლად წამომხტარმა თითქოს მართლა უცხო საგანიაო, ბზრიალასავით დაატრიალა თავისი ახლადშეძენილი სხეული, ამით საკუთარ უგერგილობას დასცინა, კიდევ უფრო თვალსაჩინოდ გამოამზეურა იგი.
რაღა დაემართათ სევდიან ადამიანებს, რომლებმაც ეს წუთია ისწავლეს ღიმილი? ცხადია, ახლაც იღიმებოდნენ. შმაგის ღიმილი, როგორც სარკეში, უკვე ისე აისახებოდა მათში, მაგრამ გრძნობდნენ კია, რომ ეს აღარ იყო საკმარისი. თვალმოუშორებლად შეჰყურებდნენ შმაგის, უფრო სწორედ, თვალებით სჭამდნენ, რაღაც საოცრად სიამოვნებდათ მისი ცქერა, პირდაპირ ნეტარების მწვერვალზე იყვნენ. და ამავე დროს საშინლად იტანჯებოდნენ, რადგან ამდენ განცდებს ღიმილი ვეღარ იტევდა. რაღაც გროვდებოდა მათში, რაღაც ახალი, გამოუცნობი, ცინცხალი, ნათელი და ყოვლისწამლეკავი. დიდი თუ პატარა აივსო ამ ,,რაღაცით~, რომელიც გამოსავალს ეძიებდა. ამას მოწმობდა მათი უზომოდ დაჭყეტილი თვალები და ლამის ყურებამდე გატანილი ტუჩ-პირი. ცოტა დააკლდა, კინაღამ კრუნჩხვები დაემართათ.
და როცა შმაგი ბზრიალასავით დატრიალდა ფიცარნაგზე, სწორედ მაშინ დაიძრა ის გამოუცნობი, ცინცხალი ენერგია, მათი დაგუბებული. დაიძრა და ერთიანად შეარყია მათი სხეულები. ჰა, ჰა, ჰა, ხო, ხო ხო,... აღმოხდა ხალხს უცნაური ბგერები. თვითონვე გაოცდნენ, ეს რა გვემართებაო, მაგრამ განა შეეძლოთ შეჩერებულიყვნენ ამის გამოსარკვევად... თითქოს მთის მდინარე მოექანებაო, ირგვლივ ყველაფერს რომ აცოცხლებს და ალამაზებს, მოექანება თამაშ-თამაშით, ხტუნვა-ხტუნვით, ქვიდან ქვაზე, კლდიდან კლდეზე, ისე აღმოხდა მათში სიცილი - დიდმა თუ პატარამ, ერმა თუ ბერმა, ყველამ ერთად გულიანად გაიცინა. კიდევ კარგი, შეძლეს გაცინება, თორემ ალბათ მართლა კრუნჩხვები დაემართებოდათ.
და ამ საოცარმა მოვლენამ უდიდესი შვება მოჰგვარა ყველას. თითქოს უზარმაზარი ლოდი მოსცილდათ გულიდანო, ისეთი სილაღე და სიმსუბუქე იგრძნეს. მსგავსი რამ მანამდე არასოდეს განეცადათ. თან უკვირდათ, თან უზომოდ ნეტარებდნენ.
შმაგი კვლავ აგრძელებდა მათ გართობას, ასე გამოუვიდა თავისდა- უნებურად. ბზრიალასავით ტრიალებდა, ხელ-ფეხს თოჯინასავით იქნევდა, აფრიალებდა ფართო სამოსის კალთებს. ხალხიც უდიდესი სიამოვნებით შეჰყურებდა, ოღონდ მისთვის ეცქირათ და ეცინათ, სხვა ამქვეყნად აღარაფერი უნდოდათ. ვიღას ახსოვდა სამყარო და მისი იდუმალება... იცინოდნენ ისე, რომ ცრემლები ღაპა-ღუპით ცვიოდათ, მუცლები კი ხელით ეჭირათ.
აი, შმაგი ისევ გაგორდა ფიცარნაგზე, ვინ იცის, უკვე მერამდენეჯერ, საკუთარ ფართო სამოსში გაიხლართა, მაშინვე მალაყი გააკეთა, რათა თავი გაეთავისუფლებინა. ეს კიდევ უფრო სასაცილოდ გამოუვიდა. ხალხი ამაზე სულ მთლად ჩაბჟირდა...
ბოლოს ეს ყველაფერი იმით დამთავრდა, რომ ხალხმა ხელები აიფარა თვალებზე, მეტი აღარ შეგვიძლიაო, ამბობდნენ, ეს უცნაური მოქადაგე სიცილით ბოლოს მოგვიღებსო. შმაგისაც რაღა დარჩენოდა, უნდა გასცლოდა იქაურობას. მით უმეტეს, რომ უკვე გავიდა არსთა გამრიგეს მიერ მონიჭებული დრო ადამიანის სხეულის ტარებისა. ხალხს თავის დაკვრით დაემშვიდობა და საჩქაროდ გაერიდა იქაურობას. მიდიოდა და თან მიჰქონდა დიადი იდუმალება, რომელიც ვერა და ვერ გაუზიარა ხალხს, სიცილმა შეუშალა ხელი.
იხტიბარგატეხილი დაბრუნდა შმაგი არსთა გამრიგესთან. შესჩივლა, ადამიანების სიცოცხლეს ახალი ვერაფერი შევმატეო.
- შენ ხომ მათ სიცილი აჩუქე, - გაიღიმა არსთა გამრიგემ, - სხვათა შორის, უკვე მიმბაძველებიც გამოგიჩნდნენ. დიდი ზომის ტანსაცმელს იცვამენ და თოჯინებივით იქნევენ ხელ-ფეხს. ზოგს მართლაც კარგად გამოსდის. არა, მათ ეს აღარ დაავიწყდებათ, სიცილი მათი მუდმივი თანამგზავრი იქნება.
- მე სულ სხვა რამ მქონდა მიზნად, - თქვა შმაგიმ, - მინდოდა სამყაროს მთელი იდუმალება გამემხილა მათთვის.
- განა სიცილი სამყაროს იდუმალებაზე ნაკლებია რაიმეთი? -
ამ სიტყვებთან ერთად არსთა გამრიგემ თვალი ეშმაკურად ჩაუკრა. შმაგი დაფიქრდა, პასუხი უცბად ვერ მოძებნა. ალბათ არცაა ადვილი ამ შეკითხვაზე პასუხის გაცემა, რომელი უფრო მეტია, სიცილის უნარი თუ სამყაროს მთელი იდუმალება. თუ ვინმეს ეხალისება, იმტვრიოს ამაზე თავი, ერთი კი ნაღდია; ყველაზე ძვირფასი საჩუქარი, ნებსით თუ უნებლიედ, შმაგიმ, ანუ მოხეტიალე სულმა მიუბოძა ადამიანებს.