* * *
ამასობაში იმ უცნობმა აღმართი ამოათავა, ჩვენს სადგომს მოუახლოვდა. სწორად შემინიშნავს ჯერ კიდევ შორიდან; თხელი აღნაგობისაა, სახითაც პირხმელი, თმა რბილ ტალღად ეფინება კისერზე . . . და რაც მთავარია, უფრო ცხადად ვხედავ ჩემი შარფის ფერებს მის სამოსელზე.
აი, ამას რა კარგად მოუხდებოდა ჩემი შარფი, ეს გავიფიქრე უწინარეს ყოვლისა. ვერც კი გამოარჩევდით ამ თხელი მოსაცმელისაგან. მოგეხსენებათ, ეს ყოველთვის არ ხერხდება. არადა, ფრიად სასურველი რამაა . . . სწორედ ზაფხულში, თორემ ზამთარში რა უჭირს.
დამტვერილი ფეხთსამოსიც მეცა თვალში.
- ეტყობა, ბევრი გივლია, - ვუთხარი და ჩვენი სადგომისკენ ვუჩვენე ხელით, - დაჯექი, დაისვენე.
სადგომი, ეს გადაჭრილი ხეა, მიწიდან ამობურცული ღონიერი ფესვებით. აქ ჩამოვრიგდებით ხოლმე და ვისვენებთ, ჩვენ, ნაძირალები. ერთმანეთს აქ ვუზიარებთ, თუ რამე მოვიხელთეთ და თან ამის სურვილი გაგვიჩნდა.
უცნობი ჩამოჯდა ხის გადანაჭერზე. შევყურებ, ვცდილობ, ამოვიცნო, რა ჩიტია. მგონი არ უნდა იყოს ერთი ჩვენთანაგანი, თუმცა არც გადაპრანჭულებს ჰგავს. ვნახოთ, გაირკვევა, მე არსად მეჩქარება, დასაკარგავიც არაფერი მაქვს. ხანდახან მართლაც რა კარგია ნაძირალად ყოფნა, ვერავინ ვერაფერს გამოგრჩება. არც დაცვა გჭირდება, არც არაფერი . . .
- ცხელა, მოგწყურდებოდა, - ბოლომდე მოვირგე მასპინძლის როლი, რა იცი, რა ხდება, - შემიძლია წყალი შემოგთავაზო, თუ . . . ღვინო გირჩევნია?
ბოლო სიტყვა ცხადია, ხუმრობით ვთქვი, აბა სხვა რა უნდა ყოფილიყო, რა უნდა მეფიქრა . . .
მან კი, დალოცვილმა, შემომხედა, მშვიდად, აუმღვრევლად გამისწორა თვალი და . . . ღვინო იყოსო, თქვა.
მე თავი დავიქნიე, გავიღიმე (მის სიტყვას, ხუმრობით ნათქვამ სიტყვას გავუღიმე) და ფერდობზე დავეშვი ღვინის მოსატანად. ხუმრობა ხუმრობის წილ, ვალში არ დამრჩენია.
ბუჩქნარში ჩვენი საჭურჭლე გვაქვს მოწყობილი; ერთჯერადი ჭიქები, თეფშები აქა - იქ მიმალული და ხელადა, თიხის მოზრდილი ხელადა. გვსიამოვნებს ამ ხელადით ცივი წყლის დალევა, თან ღვინოსაც რომ გაგვახსენებს.
ავავსე ხელადა ცივცივი წყლით, შევუდექი ფერდობს. ერთჯერადი ჭიქებიც გამოვაყოლე ხელს, ჩამოვასხი.
- მიირთვი, - ვუთხარი სტუმარს.
მერე ჩემთვისაც ჩამოვისხი. უნდა ვთქვა, ფერი მაშინვე მეცნაურა, რაღაც არაა მთლად წყალივით . რა უნდა იყოს , იქნებ დაზიანებულ მილს თიხა შეერია. შეიძლება მეჩვენება - მეთქი, ისიც გავიფიქრე, აღარ მივაქციე დიდი ყურადღება. მივიტანე პირთან, მოვსვი, გუნებაში მომზადებული მაქვს რამდენიმე სიტყვა.... ხუმრობის გაგრძელება, ასე ვთქვათ. მართლა კარგი იქნებოდა ახლა ღვინო, მაგრამ სად არის. ისღა დამრჩენია, წყალი დავლიო და ვიხუმრო.
მაგრამ ვერ ვთქვი ეს სიტყვა, ვერაფრით ვერ ვთქვი, ხუმრობა ვეღარ გავაგრძელე . . . რატომ? იმიტომ რომ ღვინო დავლიე, ნამდვილი ღვინო და არა წყალი..
შევხედე ჩემს სტუმარს. უკვე დაულევია თავისი ჭიქა, უხმოდ ზის ჩაფიქრებული.
არც მე ვიღებ ხმას. შესახედაობა, ცხადია, მშვიდი მექნება, ამას ყოველთვის ვახერხებ, მაგრამ აი, თავში ფიქრები ქარიშხალივით მიტრიალებენ. ხელადაში ნამდვილად წყალი ესხა, ჩემზე უკეთ ვის ეცოდინება? აკი მე ავავსე საკუთარი ხელით. არც მილში მოდიოდა ღვინო, იქაც დავლიე რამდენიმე ყლუპი წყალი. აქ, ამ ჭიქაში, რანაირად ჩამოვასხი ღვინო? თანაც რა ღვინო, მართლაც სანაქებო. ანდა, ვინ იცის, იქნებ მეჩვენება? მეტად უსიამო ეჭვმა გამკრა, რაღაც ავტოჰიპნოზივით ხომ არ მჭირს?
არ ვიცი, ნამდვილად არაფერი ვიცი, მაგრამ სჯობია, ისევ ჩამოვასხა. მეორე ჭიქამ იქნებ ყოველივე გაარკვიოს, ნეტავი რა მოხდება? მეორე ჭიქაც ღვინო იქნება?
ჩამოვასხი (ცხადია, ჯერ სტუმარს დავუსხი), დავლიე. ისევ ღვინოა, თანაც რა ღვინო . . . არა და არა, არ მეშლება, არავითარი ავტოჰიპნოზი.
რა თქმა უნდა, მეტად გასაკვირია ეს ამბავი; ჩემი საკუთარი ხელით წყლით ავსებულ ხელადაში ღვინო საიდან გაჩნდა? მეტი რომ არ შეიძლება, ისეთი საოცრებაა, მაგრამ ხმას არ ვიღებ, არაფრით ვამჟღავნდებ ჩემს გაოცებას, და აი, რატომ.....
ჩვენ, ნაძირალებს, რაღა არ შეგვემთხვევა ხოლმე, ხან რას გადავეყრებით, ხან რას. სუფრაც ნაირნაირი გვაქვს ნანახი, ცოცხლებისთვის, მკვდრებისთვის . . . სწორედ ასეთ სუფრასთან მოვხვდი ერთხელ, მიცვალებულისთვის ცალკე გაშალა ჭირისუფალმა. საჭმელი ხომ ბლომად ელაგა (ქეიფი ძალიან უყვარდა თურმე იმ ცხონებულს), ორი მოზრდილი ხელადაც იდო. დამსვეს, საჭმელი მიწილადეს. ჭირისუფალმა ერთერთი ხელადა აიღო მიცვალებულის სუფრიდან და მომაწოდა. მეც მაშინვე მოვსვი ბარაქიანი რამდენიმე ყლუპი.
- დიდებული ღვინოა, - ვთქვი მე ტუტუცმა, ხელადა დავდგი, საჭმელს მივეტანე.
ღვინოვო? ჭირისუფალი ქორივით დააფრინდა ხელადას, აიღო, კვლავ მიცვალებულის სუფრაზე დადგა, მეორე ხელადა გადმოდგა ჩემსკენ. თურმე აი, რა: ერთ ხელადაში ღვინო ყოფილა, მეორეში - წყალი. ჭირისუფალს ჩემთვის შეცდომით გადმოუდგამს ღვინიანი ხელადა, წყალი ჰგონებია. რაც უკვე დალიე, ისიც გეყოფაო, დააყოლა, თქვენნაირების თავი არ მაქვს, გამოთვრებით და აქაურობას აურევთო. ცოდვა გამხელილი სჯობს, კარგა დიდი დოზა მქონდა მიღებული იქამდეც, სანამ სუფრას მივუჯდებოდი. თუმცა ის ღვინო, ცხვირწინ რომ ამაცალეს, სულ სხვა იყო. იმას არ ჰგავდა, რითაც მანამდე გამიმასპინძლდნენ. მართლაც გამორჩეული ჩამოსხმა გახლდათ, თურმე საგზლად გამიზნული ყოფილა მიცვალებულისთვის.
იმის მერე მწარედ დავიფიცე, რაც არ უნდა მოხდეს, თუნდაც მთელი ქვეყანა დაიქცეს, მაინც არაფერი შევიმჩნიო. არა და არა, არაფრით გავამჟღავნო, თუ ოდესმე მსგავსი რამ მოხდება და ღვინოს, ან რაიმე საამო სასმელს მოვიგდებ ხელში.
ნაძირალებმა ისიც კარგად ვიცით, რომ ხანდახან ნამდვილი სასწაული ხდება, ოღონდ მარჯვედ უნდა იყო, ხელიდან არ გაგისხლტდეს და რაც მთავარია, ხმა არ უნდა გაიღო.
მეც აღარაფერს ვიმჩნევ. არანაირი შეკითხვა, გაოცება, ან რაიმე ამის მსგავსი. სრულიად განურჩეველი სახით ვიღებ ხელადას, ვამბობ ორიოდე ფერადოვან სიტყვას და ღვინოს ჭიქაში ვასხამ.
- ჩვენც დაგვისხი, - სულ ახლოდან ჩამესმა . . .
მოვიხედე, რას ვხედავ: ჩამორიგებულან, ყველანი აქ არიან, ქორივით მიყურებენ ხელებში. ფერხორცზე ვატყობ, არც მათ გაუმართლათ. სულ ცოტა ხნის წინ თვალითაც არ მენახვებოდნენ, ასე უცბად როგორ იკრეს სუნი? ქება - დიდება მათ ალღოს. თუმცა ასეთი ღვინის სურნელი ალბათ მეც მომწვდებოდა, სადაც არ უნდა ვყოფილიყავი.
ყველა მათგანს უკლებლივ ჩამოვუსხი, ცხადია ჭიქები მაშინვე გააძრეს. იცოცხლე, დახვავდა დაჭმუჭმუნული პლასტმასის ჭიქები... ვერ ნახავთ ნაძირალას, სადმე ჭიქა არ ჰქონდეს მოყუჩებული; აბა, ჯიბეები რისთვისა გვაქვს . . . წყალი შეიძლება პეშვით დალიო, ღვინოს და არაყს ვერ დალევთ პეშვით.
დაილოცეს, დალიეს; ოჰ, რა მიამიტი სახეები ჰქონდათ, ვერ გაიგებდი, წყალი დალიეს თუ ღვინო. ჩემზე ნაკლები არც მათ ევლოთ ამ მრავალჭირნახულ მიწაზე. იმდაგვარი ისტორია, რაც მე გადამხდა, ყველა მათგანს ჰქონდა გადახდენილი. არ ეშლებოდათ, როდის რა იყო საჭირო. სვამდნენ ღვინოს, თევზს და პურს აყოლებდნენ, თავშენახულმა ნაბიამ რომ გააძრო საიდანღაც. ბოლოს და ბოლოს ვისზე ნაკლები ვართ, ვერცერთი გადაპრანჭული ვერ გვაჯობებს ეშმაკობაში. არადა, რამდენს დაგვცინიან, სასმელმა ტვინი ამოგიჭამათ, აღარაფერი გესმითო. ტყუილია, არავიზე ნაკლები განსჯა არ გვაქვს.კარგად ვიცით, როდის უნდა ავყვირდეთ. ეს მაშინ, როდესაც რაღაც ისეთი ხდება, რაც ჩვენ არ გვინდა. უნდა გაუჩუმდეთ, როცა რამე ისე ხდება, როგორც ჩვენ გვინდა. ჰოდა, მეტი რაღა გინდათ, ჭკუა სწორედ ესაა...
კვლავ ჩამოვასხი. დალიეს ისევ ისე მიამიტი სახეებით. მერე კიდევ . . . ღვინომ ძარღვებს შეუტია, აჟუჟუნდნენ თვალები, გაფითრებულ სახეებს ფერი მოუვიდათ, ხმის ამოღების სურვილიც გაჩნდა.
საინტერესო ამბებიც სწორედ აქედან დაიწყო.
ყველას უსახელომ დაასწრო (აბა, იმას ვინ რას დაასწრებს), თევზი გაღეჭა, პური დააყოლა, ღვინოს კიდევ ერთხელ გაუსინჯა გემო და თქვა:
- თევზებზე გამახსენდა; თურმე იმდენი თევზია მდინარეში, რაღაც უამრავი . . ამ დღეებში ვაპირებ სათევზაოდ წასვლას, თქვენც მოგართმევთ, - თან სტუმარს უყურებს ცალი თვალით, - იქნებ ისეთი თევზი შემხვდეს, ლაყუჩებში ოქროს სტატირი რომ ექნება გაჩხერილი.
ხედავთ? საიდან სად მოუარა უსახელომ. როგორც იტყვიან, არსად არაფერი ეშლება. უბრალო ვინმე რომ არ გვყავს სტუმრად, ამას მაშინვე მიხვდა. ერთი სასწაული უკვე მიითვალა, წყალი რომ ღვინოდ იქცა. ახლა მეორეც მოინდომა, თევზისა და ოქროს სტატირის სასწაული. ყოველი შემთხვევისათვის, ისროლა ანკესი, რა იცი, ხელს რა მოჰყვება.
თანაც ოოოო, რა გამოხმაურება მოჰყვა თევზისა და ოქროს სტატირის იდეას, ერთბაშად ყველას გაგვიჩნდა სათქმელი. მთავარი იყო, ზედმეტი არაფერი წამოგვცდენოდა, რათა სასწაული არ გაგვსხლტომოდა ხელიდან, დანარჩენს ვინ დაეძებდა.
უსახელოს პირველი ნაბია გამოეხმაურა. დიდის ამბით განაცხადა, სათევზაოდ წასვლა მართლაც მშვენიერი აზრიაო. სწორედ ამ დღეებში ვაპირებდი, ანკესებიც გამზადებული მაქვს, ყველას ჩამოგირიგებთ. ეჭვიც არ მეპარება, ყველას სათითაოდ შეგვხვდება ისეთი თევზი, ლაყუჩებში ოქროს სტატირი რომ ექნება გაჩხერილი.
აჰა, კიდევ ერთი სასწაული. როდის იყო, ნაბია ანკესებს არიგებდა... ...ახლადდაჭერილი თევზი ჰო, მოუტანია, გაგვისინჯავს, მაგრამ ანკესი? არ შეგჭამოს ჭირმა... ეშმაკიც ვერ მიაგნებს, ისე აქვს გადამალული.თევზაობა, რომ ვთქვათ, ნამდვილად უყვარს, წყალი დაბლობში მიედინება, იქ ეშმაკები ვერაფერზე ჩამოეკიდებიან.თანაც, ერთგვარი მასშტაბურობაც მოსდგამს ნაბიას, ხომ ხედავთ, ერთი ოქროს სტატირს არ დასჯერდა, მრავალჯერადად აქცია.
თვალჭყეტიამაც კარგად მოისმინა ყოველი და თქვა სათქმელი, - აჯობებს, ისეთი თევზი დავიჭიროთ, ლაყუჩებიც რომ ოქროსი ექნება.
ვეღარაფერი თქვა ამაზე ნაბიამ, მხოლოდ თვალები დაუბრიალა თვალჭყეტიას, ხმა ჩაიწყვიტეო, დაუსისინა. მათ ყურებას მართლაც არაფერი ჯობდა.
კიდევ ერთი ჭიქაც და . . . ჩვენმა ფანტაზიამ ფრთები კიდევ უფრო გაშალა. ყველამ კარგად ვიცოდით, ახლა უკვე მეტად მრავალფეროვან იდეებს შევთავაზებდით ჩვენს ძვირფას სტუმარს. მას, ვინც ასეთი ღთაებრივი ნექტარით დაგვასაჩუქრა, ბევრად მეტი ხელეწიფება. ჩვენგან რა მიდის. ჩვენსას ვიტყვით, ვინ იცის, ხელს რა მოჰყვება. აბა, თქვით, ხმა ამოიღეთ, დააკაკუნეთ, დარეკეთ, კარი გაიღება.
კინაღამ ყველაფერი გააფუჭა ფირფიტამ. გულში წიგნჩახუტებულმა თავისი საწუხარი გაუმხილა ჩვენს სტუმარს. ზღაპარი მოკვდაო, - სწორედ მას უთხრა, ჩვენსკენ არც კი იყურებოდა. რეალობამ, შეიძლება ითქვას, პირდაპირ გადაუარა ზღაპარს, მისგან აღარაფერი დატოვა. არადა ადამიანს უზღაპროდ რა ეშველება, ნამდვილად არ ვიციო. ზღაპარი, ეს იავნანაა ადამიანის სულისათვის. ჯადოსნური წყაროა, რომელშიც სიტყვები ოქროს თევზებივით დაცურავენ. სიტყვა სწორედ ზღაპრიდან იღებს სასიცოცხლო ძალას, თუ წყარო დაშრა, თევზებიც დაიხოცებიან . . .
კანტიკუნტამ ფირფიტას სიტყვა ჩამოართვა, თუმცა ფირფიტა აღარც აპირებდა რაიმეს თქმას, ზეზეულად ჩამოეძინა გულში ჩაკრული წიგნით. ასე იცის ხოლმე, შუა საუბარში წაართმევს ძილი თავს, ერთ პირს გამოიძინებს, რაც დიდხანს არ გრძელდება, მერე ისევ შემოგვიერთდება.
- მოკვდეს ზღაპარი, თუ სიკვდილი უწერია, - მსაჯულის ულმობელი ტონით განაცხადა კანტიკუნტამ, - სუსტები იღუპებიან, ძლიერები გზას აგრძელებენ, ასეთია ბუნების კანონი. დღევანდელმა რეალობამ შორს გაუსწრო ყოველგვარ ზღაპარს. აქედან გამომდინარე, ჩვენგანაც რაღაც ახლებურ მიდგომას მოითხოვს.
აქ კანტიკუნტამ მრავალმნიშვნელოვანი პაუზა გააკეთა . . . გული მიგრძნობს, საგანგებო სიტყვის თქმას უნდა აპირებდეს, აშკარად რაღაც ამოიღო მიზანში. ჯერჯერობით ვერ ვიტყვი, რა უნდა იყოს ეს „რაღაცა,“ ის კი ნამდვილად ვიცი, ვარსკვლავებს აუცილებლად ახსენებს, თავისი ბრწყინვალე წინამორბედის მიბაძვით.
- . . . უფლებანი და მოვალეობანი აი, ესაა მთავარი, - დიდი ამბით განაცხადა კანტიკუნტამ, თან ხელები ფართოდ გაშალა. ძალიან კი მოუხდებოდა სამართლისმცოდნეთა მანტია, თმაც რომ პარიკივით უფრიალებს , ხშირი, დატალღული თმა აქვს, - ჩვენ, ნაძირალებსაც გვაქვს ჩვენი უფლებები, - აქ კანტიკუნტამ ყველა სათითაოდ მოგვათვალიერა, - და ისინი ერთი წამითაც არ უნდა დავივიწყოთ. ჯერ ერთი, ჩვენც გვაქვს სიცოცხლის უფლება, ისე, როგორც ყველას დედამიწის ზურგზე. ვერავინ გაბედავს ამ მხრივ ჩვენს წინ დადგეს, ვინც არ უნდა იყოს იგი; მეფე იქნება თუ იმპერატორი, თუ მაგნატთა მაგნატი.
მეორეც: შეგვიძლია ვიაროთ, სადაც გვინდა და რამდენიც გვინდა, არსად შემხვედრია წარწერა, ნაძირალები არ დაიშვებიანო, არც ქალაქში, არც სოფელში, არც ბაღში, არც რომელიმე სახლის შესასვლელში. დედამიწა ჩვენც გვეკუთვნის, როგორც მის სრულუფლებიან მემკვიდრეებს, აქ არაფერია სადავო.
* * *
ერთი უყურეთ ამ ენაგატლეკილ კანტიკუნტას, რა კარგად გამოიყენა ჩემი მიგნება, (გნებავთ, აღმოჩენა)
ეს მე, ძველმა კინორეჟისორმა დავინახე, შევამჩნიე, გავიაზრე, რომ არსადაა წარწერა: „ნაძირალები არ დაიშვებიანო“, რომ მთელი დედამიწის სივრცე ღიაა ჩვენთვის, ქუჩები, ბაღები თუ სახლები. დიახ, ეს მე აღმოვაჩინე, მერე ყველას გავუზიარე იგი, როგორც ჭეშმარიტ შემოქმედს შეეფერება, კანტიკუნტამ კი, ამ უსინდისო პლაგიატმა, ხელზე დაიხვია ჩემი აღმოჩენა და თავისას მიერეკება.
. . . მაგრამ, აი, დადგა დრო, უფრო მეტი ყურადღებით შევათვალიეროთ ვარსკვლავებით მოჭედილი ცა, კოსმოსური სივრცის შესახებაც უნდა დავფიქრდეთ. (აჰა, ხომ ვამბობდი: ვარსკვლავებს აუცილებლად გამოურევს ლაპარაკში.) საკითხი მეტად მწვავედ დგას. როგორც მეცნიერი თავები ამბობენ, დედამიწა ერთ მშვენიერ დღეს შეიძლება სიცოცხლისათვის გამოუსადეგარი გახდეს, მისი დატოვება მოგვიხდესო. ყურები გამოგვიჭედეს კატასტროფებზე ლაპარაკით, ეკოლოგიით . . . და რა ვიცი, კიდევ რა და როგორ. ჰოდა, ძალიან მაინტერესებს, ჩვენი, ნაძირალების საქმე როგორ იქნება? ხომ არ დაგვტოვებენ დედამიწაზე, რომ მასთან ერთად დავიღუპოთ. არადა, მშვენივრად ვიცი, არც კოსმოსური სივრცეა დახურული ნაძირალებისთვის. არც იქ იქნება მინიშნება, ნაძირალები არ გაჭაჭანდნენო.
საკუთარი თავის წარმოჩენა ყოველთვის ეხერხებოდა, ახლა კი შეიძლება ითქვას, საკუთარ თავსაც კი გადააჭარბა. მეტი აღარ შეიძლება, ისე თავმომწონეობს კანტიკუნტა . . . ჰმ . . . ძვირფასი სტუმრის ხათრით. ცრემლიც კი გაურია ხმაში, როდესაც შემდეგი ფრაზა წარმოთქვა: „კოსმოსი ღიაა ნაძირალებისთვის, მაგრამ როგორ მივაღწიოთ იქამდე? ვინ დაიცავს კოსმოსში ჩვენს უფლებებს?“ ამის მერე კი, არც მეტი, არც ნაკლები, ადგილები მოითხოვა ნაძირალებისთვის იმ კოსმოსურ ხომალდზე, რომლითაც ადამიანები ერთ მშვენიერ დღეს დედამიწას დატოვებდნენ, თან მეტად კატეგორიული ტონით განაცხადა: ნაძირალებს შორის ვინმე ისეთიც უნდა ერიოს, რომელიც კანტის მოძღვრების მცოდნე იქნებაო.
კანტის გარეშე აბა, როგორ გაძლებს კანტიკუნტა . . .თუმცა დღეს, ცოტა არ იყოს, მაოცებს მისი ლაპარაკი; კარგად ვიცნობ ჩვენს ძველ სამართლისმცოდნეს, ვიცი მისი ღვლარჭნილი სტილი. მაინც ვერ ვხვდები, საით მიერეკება, რა ამოიღო მიზანში.
- რა გველოდება იქ , მაღლა (ხელით ცისკენ მიგვითითა კანტიკუნტამ ), რა მოუვა ჩვენს გონებას რელიქტური (სიტყვა“რელიქტურს“ საგანგებოდ გაუსვა ხაზი, უცხო სიტყვებით კეკლუცობაც უყვარს ჩვენს კანტიკუნტას) გამოსხივების პირობებში... კანტის მოძღვრების მცოდნეთა ტვინი როგორ მოერგება კოსმოსურ სივრცეს. თუ შეინარჩუნებს თავის ღირებულებას კანტის კატეგორიული იმპერატივი . . . აი, რა არის საინტერესო....
სწორედ ამიტომ არის აუცილებელი, ნაძირალებს შორის კანტის კატეგორიული იმპერატივის მცოდნეც ერიოსო, დაასკვნა კანტიკუნტამ.
მერე დააყოლა: რაღა შორს წავიდეთ, აგერ, თქვენს წინაშე ვდგავარ, კანტის მოძღვრება, შეიძლება ითქვას, ჯიბეში მიდევს, ჩემი ძმაკაცი ნაძირალები დამემოწმებიანო.... თან ჩვენ გადმოგვხედა. ჩვენც რაღა დაგვრჩენოდა, თავის დაქნევით დავადასტურეთ ეს უცილობელი ჭეშმარიტება. ამის მერე კანტიკუნტამ სასწრაფოდ დააძრო ჯიბიდან საბანკო ანგარიშის ბარათი, კაცმა არ იცის, რა სასწაულით გადარჩენილ - შემორჩენილი. ცხადია, სრულიად სუფთაა, იმ გაგებით, რომ გროშიც არ იდო ანგარიშზე და იქვე ამცნო ძვირფას სტუმარს, ამ ანგარიშზე ახლავე შეიძლება იმ თანხის დარიცხვა, რომელიც კოსმოსში ჩემს გამგზავრებას დასჭირდებაო.
აი, თურმე სად უმიზნებდა . . . რიკოშეტიც ამას ჰქვია. აფერუმ, კანტიკუნტა!
კანტიკუნტამ სიტყვა რომ დაასრულა, წამით სიჩუმე ჩამოვარდა. მისი ლაპარაკი ნაძირალებზე მომნუსხველად მოქმედებდა ყოველთვის, იგრძნობოდა ძველი სამართლის მცოდნე. მერე ამ სიჩუმეს უცხო სტუმრის ხმა შეერია;
-ღვინო აღარაა ხელადაში.
თვალჭყეტია უმალვე გამოეხმაურა.
- კოსმოსში ღვინოც დაგვჭირდება, - თქვა და ხელადას დასწვდა, , ღვინის მოსატანად წააცუხცუხა. თვალჭყეტია, როგორც ყოველთვის, შეუდარებელი იყო.
* * *
მაინც რა დაუზარელი ყოფილა მთელი ჩვენი საძმაკაცო: დაიცლებოდა თუ არა ხელადა, რომელიმე ჩვენთაგანი გარბოდა მის ასავსებად, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ რაიმე არ დაუფანტავდათ ყურადღებას კანტიკუნტას ცეცხლოვანი სიტყვის მსგავსად. დაზიანებული მილიდან ძველებურად მოჩქეფდა წყალი, ხელადიდან ღვინო და ეს აღარავის უკვირდა. არც მე, რა თქმა უნდა. არანაირი შეკითხვა არ გვიჩნდებოდა ამასთან დაკავშირებით. „საიდან, როგორ, რანაირად . . .“ ეს სიტყვები ყველამ ერთად დავივიწყეთ.
„თხა თხაზე ნაკლები მგელმა შეჭამოს“, ხომ არ ჩამოვრჩები ჩემს ძმაკაც ნაძირალებს; მეც დავაკაკუნებ, დავრეკავ, მთელი ხმით ვიყვირებ . . . თანაც, ძალიან კარგად ვიცი, სად დავაკაკუნებ, უკვდავების კარზე, აი, სად!
უწინარეს ყოვლისა კანტიკუნტას უნდა ვუპასუხო . . .
- კანტიკუნტას მეტად ფართო არეალი გააჩნია საკუთარი აზრებისათვის - წამოვიწყე და კანტის მოტრფიალე ნაძირალას თვალი გავუსწორე, - ისიც კი აინტერესებს, როგორ იმუშავებს მისი ტვინი კოსმოსში.. ვეთანხმები, ეს მართლაც ძალიან საინტერესოა, მართლა ხომ არ დაგვეფინანსებინა(დიახ, მრავლობით რიცხვში ვთქვი ეს სიტყვა ) ეს კოსმოსური ოდისეა... თუმცა მე უფრო გაუმჯობესებული სახით შემოგთავაზებთ ამ იდეას: უკეთესი იქნება, მისი ტვინი გავაგზავნოთ კოსმოსში, თვითონ დედამიწაზე დარჩეს. ტვინის კონსერვაცია სულ უბრალო რამაა დღევანდელი უმაღლესი ტექნოლოგიებისთვის.
აი ასე გავუსწორდი კანტიკუნტას.
ამის მერე კი ხმას შევუმაღლე, (როგორც ძველმა კინორეჟისორმა) რიხიანად გამოვაცხადე, ყური კარგად დამიგდეთ, მიზანსცენა უნდა გაგაცნოთ - მეთქი. ძმაკაცებმა შეღვინიანებული თვალები მომაპყრეს კანტიკუნტას გამოკლებით, ხაზგასმულად გვერდზე იყურება. აბა, რა ეგონა, ჯერ სად არის.
გადავხედე ნაძირალებს, მაინცდამაინც არ მომეწონა მათი ცხვირპირი. მგონი მათი აზრები სადღაც სხვაგან დაჰქრიან, განსაკუთრებით თვალჭყეტია. ვითომ ჩემსკენ იყურება, ამ დროს თვალღია სძინავს, კარგად ვიცნობ მაგ ნაძირალას.
მეც მოკლეზე წავედი.
- ჩემი მიზანსცენა ასეთია: სიკვდილი უნდა დავამარცხო, მე მეშინია სიკვდილის, თქვენ?
ნაძირალებმა შემომხედეს. ამ სიტყვამ ნაღდად იმოქმედა მათზე, ვის არ ეშინია სიკვდილის?
- ჩვენც გვეშინია, - თქვეს ერთხმად.
- მე მინდა უკვდავი ვიყო, თქვენ თუ გინდათ?
- გვინდა, გვინდა, - ერთხმად აყვირდნენ.
- ძალიან კარგი. ამაში შევთანხმდით. მაგრამ, აი, როგორი უკვდავება გვინდა, ესაა საკითხავი. რად გვინდა რაიმე უსახო, მოსაწყენი . . .
- ნამდვილად არ გვინდა.
- ვთქვათ და გრანიტის ქანდაკების მსგავსი, სასაფლაოებზე რომ უდგამენ გარდაცვლილებს.
- არა, ასეთი უკვდავება ნამდვილად არ გვინდა.
- ანდა ისეთი, დაძენძილ პერგამენტს რომ შემორჩენია და ძლივს რომ ამოიკითხავ; თან ობის სუნიც რომ ასდის.
- არა, არა, არ გვინდა.
- ჰო, ნამდვილად არ გვინდა. ჩემს მიზანსცენაშიც მსგავსი არაფერია, ჩვენ გვინდა უკვდავება, მაგრამ მძიმე და მოსაწყენი კი არა, არამედ ნათელი, ლაღი, ფრთებგაშლილი უკვდავება. ასე ვთქვათ, ღვინოსავით მხიარული.
ნაძირალები ერთხმად აყიჟინდნენ. განსაკუთრებით სწორედ ეს მოეწონათ.
- ჰო, ჰო, სწორედ ეს გვინდა, ღვინოსავით მხიარული უკვდავება, სხვანაირს რა თავში ვიხლით . . .
რა ჭკვიანები ვართ არა? ჩვენ, ნაძირალები. არავითარი ძვირადღირებული ექსპერიმენტები, უმაღლესი ტექნოლოგიები, არავითარი ღეროვანი უჯრედები და ქრომოსომები . . . და რა ვიცი, კიდევ რა . . . ჩვენს ძვირფას სტუმარს ალბათ ხელეწიფება, გვაჩუქოს უკვდავება. რატომაც არა? თუ ასეთი დიდებული ღვინო გაიმეტა, იქნებ არც უკვდავებაზე დაგვწყვიტოს გული . . .
- ღვინო აღარაა, ჩამოასხით, - ჩამესმა უცხო სტუმრის სიტყვა. თურმე ხელადა დაცლილიყო ამდენ ლაპარაკში.
მოვაცუხცუხეთ ღვინო, დავლიეთ, განსაკუთრებით საამო გვეჩვენა . . . აქ რა იყო გასაკვირი; ჩვენ ხომ ღვინო და უკვდავება დავაწყვილეთ.
სწორედ ამ დროს ფირფიტა ჩაგვეჩხირა თავისი ეშმაკებით, ერთი პირი გამოიძინა, ახლა ისევ დაგვიბრუნდა, აიჩემა, ზღაპარი უნდა გიამბოთ, იმათ რომ გამოძერწესო . . . თავის უწყინარ ეშმაკებს გულისხმობდა, სიტყვებს რომ აგუნდავებენ თოვლის გუნდებივით, იქედან კიდევ რაღაცრაღაცეებს ძერწავენ. დიდი სურვილი არ გვქონდა ფირიფტასთვის მოგვესმინა, მაგრამ ვერაფრით ვერ შევაჩერეთ. ისეთი კნავილი ატეხა, კატების კონცერტი გეგონებოდათ; ყველა თავისებურად თავმომწონეობს ძვირფასი სტუმრის წინაშე. ამ ცდუნებას ვერც ფირფიტა გადაურჩა. აი, ეს ზღაპარიც: ერთხელ თურმე არსთა გამრიგემ ჩამოუარა დედამიწას. გეცოდინებათ, ალბათ, მთელი სამყარო მისთვის საკუთარი ბაღივითაა, ხელი ყველგან მიუწვდება. შედგა, დედამიწას (და მთვარეს მასთან ერთად) მიაპყრო მზერა.
- ეცადეთ, თქვენც დაინახოთ, - გვეუბნება ფირფიტა. ძალიანაა მონდომებული, ყველაფერი ისე დავინახოთ, როგორც თვითონ წარმოუდგენია, - ერთ მხარეს დედამიწა ჰკიდია სივრცეში, დიდი, ლამაზი, ბუთხუზა ბურთი, - აქ ფირფიტამ მარჯვენა ხელი გაშალა ხელისგულით ზემოთ, თითქოს დედამიწის ბურთი ედო მასზე.
- საპირისპირო მხარეს მთვარე გამოკიდებულა სივრცეში, ცოტათი ზემოთ, - ფირფიტამ მარცხენა ხელი აღმართა, მერე ჩვენ შეგვათვალიერა, - ხომ გასაგებია?
ყველანი თავს ვუქნევთ.
- დედამიწის ბურთს ჩრდილი დასთრევს უკან, სივრცეში კონუსივით განფენილი. ყველაფერს და ყოველივეს, ალბათ იცით, ჩრდილი დაჰყვება თან, ოღონდ კოსმოსში არ ჩანს. იქ ხომ ცა ღამესავით შავია. მხოლოდ ვარსკვლავებს არ აქვთ ჩრდილი, თუმცა ეს სხვა ზღაპარია.... დანარჩენი კოსმოსური სხეულები: ცთომილები, ასტეროიდები, თუნდაც სულ პატარა მეტეორები, კუდებივით თან დაატარებენ თავიანთ ჩრდილებს.
შეათვალიერა არსთა გამრიგემ დედამიწა, როგორც ყოველთვის, ახლაც მოიხიბლა მისი საოცარი სილამაზით. ცხადია, დედამიწის ჩრდილიც კარგად დაინახა, კოსმოსური სივრცის სიშავე ამაში ხელს ვერ შეუშლიდა. მერე მთვარეც შეათვალიერა, მომაღლოდ ცაში გამოკიდებული. წამით დაფიქრდა, რაღაც ინიშნა ცთომილისა და მისი თანამგზავრის ურთიერთგანლაგებაში.
მერე თქვა, ისეთი სანახაობის მოწმე გავხდი, რომლის წარხოცვა არ ეგებისო. ხელი აღმართა, სივრცეში რაღაც გამოუცნობი სხეული გამოსახა, ზუსტად ისე, როგორც ჭინკები ძერწავენ რაღაც უცნაურ სხეულებს წიგნის დაშლილი სტრიქონებიდან . . და იმავ წამს, დედამიწაზე თავისი მძიმე ნაბიჯი დაადგა დიპლოდოკმა.
- ხომ იცით დიპლოდოკი? - კითხვის თვალით შემოგვხედა ფირფიტამ.
- ვიცით.
- მეტად საინტერესო ვინმეა, ძალიან დიდი, მძიმე სხეული აქვს, ასევე დიდი, მოუქნელი კიდურებით,
იგი სრულიად იმეორებს იმ სურათს, რომელიც იმ წამში დაინახა არსთა გამრიგემ და წარუხოცელი უწოდა კიდეც. სხეული მისი, თავისი მძიმე კიდურებიანად, დედამიწას გამოსახავს. თავი მთვარეა, სხეულის მიმართ მომაღლოდ მსუფევი. უსაშველოდ წაგრძელებული კისერი, ეს გახლავთ მანძილი დედამიწიდან მთვარემდე. ხოლო მისი საოცრად გრძელი, კონუსური ფორმის კუდი სწორედ რომ ჩრდილია, დედამიწა თან რომ დაატარებს კოსმოსურ სივრცეში და რომელიც ჩვენთვის უხილავია, მაგრამ აბა, არსთა გამრიგეს რა დაემალება.
- ეს ზღაპარი იმათ გამოძერწეს ჩემ თვალწინ, - ასე დააბოლოვა ფირფიტამ. გასაგები იყო, თავის უწყინარ ეშმაკებს თუ ჭინკებს გულისხმობდა, წიგნის სტრიქონებს რომ შლიან, აბურთავებენ და მერე ახლებურად ალაგებენ.
კანტიკუნტამ დიდი ყურადღებით მოისმინა დიპლოდოკის ზღაპარი, თან როგორც ეტყობოდა, თავის საფიქრალსაც ფიქრობდა. მერე კი ჩვენც გაგვიზიარა.
- კუდი ხომ ყველა ცხოველს აქვს, - თქვა მან,- გამოდის, ყველა იმეორებს დიპლოდოკს, ოღონდ სხვადასხვა პროპორციებით. მაგრამ აი, ადამიანის შესახებ რა ითქმის? ისიც ცხოველია, გარკვეული გაგებით, ამ დროს კი კუდი არ აქვს.
- როგორ არა, აქვს კუდი, - თქვა ნაბიამ, - კუდიანი ბავშვიც ხომ იბადება ხოლმე, როგორც გამიგია . .
იმსჯელეს ნაძირალებმა და დაასკვნეს, რომ კუდი ადამიანსაც აქვს, მაგრამ სხეულში მიმალული, პატარა, უჩინარი კუდი.
- ყველანი კუდიანები ვყოფილვართ, - წამოიკნავლა ფირფიტამ. მეტად კამყოფილი ჩანდა, მისმა ზღაპარმა ასეთი ფართო გამოხმაურება რომ ჰპოვა.
თურმე კუდიანები ვყოფილვართო, ნაძირალებს ეს ძალიან სასაცილო ეჩვენათ. ამ დროს უცბად აღმოაჩინეს, რომ სრულებით აღარ ეშინოდათ ეშმაკების და კუდიანების, სიცოცხლის ბედნიერ წუთებს რომ უწამლავდნენ. რატომღა უნდა შინებოდათ, აკი თვითონაც კუდიანები იყვნენ.
აი, სწორედ ამ აღმოჩენას მოჰყვა სიხარულის მძლეთამძლე ტალღა, ნამდვილი დროსტარებაც აქედან დაიწყო. ერთი ხელის მოსმით მოიშორეს ნაძირალებმა, თუ რაიმე საზრუნავი თუ საფიქრალი დაფათურობდა მათ მოცვეთილ გოგრებში, მთელი სულით და გულით მიეცნენ მხიარულებას. რას აღარ იგონებდნენ, როგორ ერთობოდნენ და ილხენდნენ, მართლაც ძნელი აღსაწერია, ვერც შევეჭიდები. აი, იმას კი ვერ გამოვტოვებ, ეშმაკებს როგორ აღადავებდნენ. სწორედ იმ ეშმაკებს, რომელთა შიშით ცოტა ხნის წინ ძარღვებში სისხლი რომ ეყინებოდათ. ყველა მათგანი თავისებურად გამოხატავდა ამას.
მახსოვს, კანტიკუნტა იდგა ამაყად წელგამართული, არც გარბოდა, არც იმალებოდა. ორივე ხელი გაშლილი ხელისგულებით ცხვირზე მიებჯინა და „აბა, ერთი დამეჭყანე, თუ ბიჭი ხარ“, ვიღაცას ექადნებოდა გამომწვევი სახით. ცხადი იყო, ვის: სასამართლო საქმეების ტომებით დაზვინულ ურიკაზე შემოსკუპებულ ბანჯგვლიან ეშმაკს. ო, რა ბედნიერი იყო კანტიკუნტა, მთელი სულითა და გულით ლაღობდა. რაც შეეხება ეშმაკს, ნირწამხდარი იქნებოდა უთუოდ, მისი დანახვა რომ შემძლებოდა.
დანარჩენებიც არანაკლებ სასეირო სანახავი იყვნენ. ნაბიამ ხის ტოტები დაამტვრია, ფოთლები და მწვანე ყლორტები გააცალა, ბოლოები თასმებით მიამაგრა ერთმანეთს (თასმა მუდამ ჯიბეში აქვს, გამგები ამასაც გაიგებს). რაღაც ჩარჩოსმსგავსი გააკეთა, მერე ეს ჩარჩო ხის ტოტზე ჩამოკიდა, თვითონაც მის წინ მოიკალათა. უკან თავგადაწეული, თვალმიბნედილი შეჰყურებდა; ერთი ვნახავ, ამ ჩარჩოს როგორ ჩამოეკიდებითო, ვიღაცეებს აბრაზებდა ბედნიერებისაგან გაბადრული სახით. გულით ხარობდა, სრულებით აღარ ეშინოდა თუნდაც ეშმაკების მთელი ლეგიონი დაბღაუჭებოდა მის ჩარჩოს.
თვალჭყეტიაც აბა, ვის ჩამორჩებოდა. მას ხომ გამორჩეულ ეშმაკებთან, ანუ უცხოპლანეტელებთან ჰქონდა საქმე. სიზმარში მყოფივით დააბოტებდა აქეთ - იქით, ხან დაბლა დაიხედავდა, ქვას გადააგორებდა, ხის ტოტს გაჰკრავდა ფეხს. მერე იმ ადგილს ფართოდ თვალდაჭყეტილი დაჰყურებდა, „სად ხართ, ერთი მაინც დამენახვეთო“, ბუტბუტებდა მეტად კმაყოფილი იერით.
უსახელო? დიდი არაფერი, იქნებ არც ღირდეს სათქმელად, მაგრამ მაინც მივათვალოთ დანარჩენებს: ბედნიერი სახით იყურებოდა ზურგს უკან, თან ჩუმჩუმად იცინოდა. ცხადი იყო, აღარ ეშინოდა მწვანე გველების.
რაც შეეხება თვითონ ფირიფიტას, ეშმაკებთან ღადაობის უნებლიე შემოქმედს, გულისძილით ეძინა თავის უწყინარ ეშმაკებთან ჩახუტებულს. სულ მალე ჩაეძინა მას მერე, რაც დიპლოდოკი შემოაბრძანა ჩვენს თავყრილობაზე.
იქნებ ზოგს უცნაურად, უფრო მეტიც: სასაცილოდაც მოეჩვენოს ჩვენი ეშმაკების ამბავი, ნაძირალების თვაშექცევა მათზე ღადაობით, იქნებ მსახრადაც აგვიგდოს . . . ნამდვილად ვიცი, აქ სამასხარაო არაფერია. აბა, ერთი მითხარით, ვის არ ჰყავს თავისი საკუთარი ეშმაკი? რაო, ნაძირალებს თუ გვყავს, გადაპრანჭულებს ვითომ არა? აი, მაგათ ჰყავთ, თუ ჰყავთ. ჩვენი ეშმაკები, ფანჯრებზე ჩამოკიდებულნი თუ უცხოპლანეტელად გადაცმულნი, სად მოვლენ იმათ ეშმაკებთან. ისინი მათ კარგად მალავენ ჩვენგან განსხვავებით, ესაა სულ. იციან, როგორ მოაფარონ გარეშე თვალს, თანამედროვე ტექნოლოგიებიც ხომ მათ ხელშია. ახლა ისიცა ვთქვათ, თავიანთ სეიფებს როგორ კეტავენ. ეშმაკიც ვერ შეძვრებაო, სწორედ ამაზე ითქმის.
ჩვენ, ნაძირალებს არ მიგვიწვდება ხელი ასეთ რამეებზე. ჰოდა, აბა რა გასაკვირია, გულს ასე რომ მოგვეფონა, აღარ გვეშინია ეშმაკების, დალევამდე თუ დალევის შემდეგ; რაღა მნიშვნელობა აქვს, სიცოცხლეს აღარ გვიწამლავენ ათასნაირი ხრიკებით. ამაზე უკეთესი რა უნდა ყოფილიყო, ჩვენც სიხარულით ცას ვუწვდინეთ ხელი.
ამასობაში საღამო ხანიც წამოგვეწია, ბინდი ჩამოწვა ჩვენს ფერდობზე. ნაძირალებმა სანათურები გააძრეს, ვინ რა და როგორ: ერთმა მობილური, მეორემ სანთებელა, ზოგმა (ასეთები უმრავლესობაში აღმოჩნდნენ) სანთლები აანთეს. იციან თქმა ნაძირალებმა: როდესაც საზეიმო ტორტებს ჭრიან, ახლომახლო ჩაუარე, შეიძლება ერთი ნაჭერი შენც შეგხვდეს. იშვიათად, მაგრამ მაინც ხდება ასეთი რამ. თუ არადა, სანთელს აუცილებლად დაითრევ. როგორც კი ჩააქრობენ, სანთლები მუდამ აქეთ - იქით იყრება, მათი ჯავრი არავის აქვსო.
სანთლების შუქმა საოცრად დაამშვენა ჩვენი მოკრძალებული ტრაპეზი, იდუმალებასთან წილნაყარი მოფარფატე შუქი მოჰფინა ყველას და ყოველივეს ჩვენს ირგვლივ, მათ შორის ჩვენს ძვირფას სტუმარსაც. ო, რა საოცარი სანახავი გახდა.... ლამის თვალის გასწორება გვიჭირდა, ისეთი დიდებულებით შეიმოსა. გეფიცებით, ვერცერთი ხატმწერი ვერაფერს შექმნის უფრო შთამბეჭდავს და აღმატებულს.
იდუმალმა შუქმა ნაძირალების გახურებულ თავებსაც უწია, მათაც დედამიწის მიღმა გადააბიჯეს, ყოვლისშემძლეობის განცდამ ყველა დასაშვებ ზღვარს გადაამეტა. ჭკუამიღმური იდეების ნამდვილი წვიმა წამოვიდა, თანაც ამ იდეებს სულ უფრო და უფრო ემატებოდათ მასშტაბურობა.
ახლაც „უსახელომ“ დაასწრო ყველას, (აბა, იმას ვინ რას დაასწრებს), აჯობებს, ანკესი კოსმოსში ვისროლოთო - თქვა, (უსახელოს სიტყვებში აშკარად იგრძნობოდა კანტუკუნტას გავლენა, თავისი ვარსკვლავებით და კოსმოსით), დედამიწის ირგვლივ უამრავი თანამგზავრი დაეხეტება, ზოგი მათგანი თავის ნებაზეა მიშვებული, აღარავინ მართავს. სწორედ თევზებს ჰგვანან, ოღონდ კოსმოსში ტივტივებენ მდინარის ნაცვლად. იქ მათი ნამსხვრევებიც მრავლადაა, ნამდვილად ვიცი, ძვირფას მეტალებს შეიცავენ, საკუთარი თვალით მაქვს ნანახი ტელევიზორში. ზოგი მათგან მთლიანად ოქროსია, ზოგიც ლალის კრისტალებს დაატარებს თან. როგორმე უნდა მივწვდეთ, დედამიწაზე ჩამოვიტანოთ ის ძვირფასი ნამსხვრევები. ლალის კრისტალებს დიდი ფასი აქვთ. იმასაც არა უშავს, თუ უბრალო ნატეხებიც გამოერევა, ჯართში ჩავაბარებდით....
ასე და ამგვარად, გაუტია და გაუბერა უსახელომ. მისი აზრით, სულ ადვილი უნდა ყოფილიყო ჩვენი სტუმრისათვის, ვაშლებივით დაეკრიფა ძვირფასი ნამსხვრევები, კოსმოსში თევზებივით მოტივტივე.
ნაბიაც მაშინვე ახმაურდა (აბა, როგორ ჩამორჩებოდა უსახელოს, მანაც კოსმოსურ სივრცეს მიაშურა), მეტად ღრმააზროვანი იერით გვაუწყა, რომ დედამიწის ირგვლივ კოსმოსურ სივრცეში მართლაც ტივტივებენ მეტად საინტერესო ნამსხვრევები, და არა მარტო.... მოზრდილ ფრაგმენტსაც შეიძლება წააწყდე, მთლიანად ოქროსგან რომ იქნება ჩამოსხმული. მოგეხსენებათ, ხელოვნურ თანამგზავრებში ზოგიერთი დეტალი მთლიანად ოქროსია. სწორედ რომ ოქროს თევზებივით ტივტივებენ ღია კოსმოსში. კარგი ქნებოდა, ანკესი სწორედ იქ გადაგვესროლა...
აჰა, ერთმანეთს ასწრებენ ნაბია და უსახელო. მდინარეში თევზაობა აღარაფერში სჭირდებათ. რას მიქვია ოქროს სტატირი, ესღა აკლიათ, ამისთანა წვრილმანებზე მოცდნენ. ნაბიამ აქაც გაუსწრო უსახელოს მასშტაბურობით, მთელი ფრაგმენტი ამოიღო მიზანში ნამსხვრევის ნაცვლად. ყოველი შემთხვევისათვის, ანკესი გადააგდო, რა იცი, რა ხდება, რა გუნებაზეა ჩვენი სტუმარი. მის საოცარ ძლევამოსილებაში ეჭვი არავის ეპარება. წყალი აქცია ღვინოდ, თანაც როგორ ღვინოდ, ლამის ღვინის უნახავები გაგვხადა. ეშმაკები განდევნა, თანაც როგორი გათავხედებულები. იმედი სრულიად გადაწურული გვქონდა, ოდესმე მათ თავიდან მოცილებას თუ შევძლებდით.
თვალჭყეტიას აქაც აღმოაჩნდა სათქმელი. უსმინა, უსმინა ნაბიას და მერე ასეთი რამ თქვა;
-კოსმოსში ხომ უცხოპლანეტელები დაფრინავენ, ვაი თუ იმათ მოვდოთ ანკესი თანამგზავრის ნაცვლად.
ცხადია ამ სიტყვებსაც ნაბიას თვალების (ჰმ) ბრიალი მოჰყვა.
. . . კანტიკუნტაც ახმიანდა. აი, ვის არ უყვარს სხვის ჩრდილში დგომა. ყური კარგად დამიგდეთ, მეტად მნიშვნელოვანი განცხადება უნდა გავაკეთოო, გამოაცხადა. მრავლისმეტყველი პაუზა გააკეთა, რაღა თქმა უნდა, შესაფერისი პოზის მიღების შემდეგ და აი, რა გვითხრა:
- მართლაც დიდებული რამაა ვარსკვლავებით მოჭედილი ცა, -დიდის ამბით თქვა, - რა სჯობს მის ყურებას. მით უმეტეს, როცა კოსმოსში გაფრინდები და იქედან შეათვალიერებ მათ... ოღონდ ხომ იცით, მარტოხელა კაცი ჭამაშიაც ბრალიაო. მინდა, ჩემი სულზე უტკბესი ძმაკაცებიც ჩემთან ერთად იყვნენ. ყველანი ერთად გავფრინდებით, თუმცა, ერთი რამ გიშლით ხელს, საბანკო ბარათი არცერთს არ გაქვთ...თუ მე ვცდები? -კანტიკუნტამ კითხვის თვალით გადმოგვხედა. ჩვენც რაღა დაგვრჩენოდა, ახლა უკვე თავები გავიქნიეთ იმის ნიშნად, რომ არ ცდებოდა,- ეგ არაფერი, სამაგიეროდ მე მაქვს... ჩემს ბარათზე ჩაირიცხება ყველა ჩვენგანის სამგზავრო თანხა, ყველა ერთად გავფრინდებით კოსმოსში.
გეფიცებით, კანტიკუნტა ასეთი ჯერ არასდროს მენახა, საკუთარ თავსაც კი გაუსწრო, თანაც რა შორს, კანტი უკან ჩამოიტოვა. ..რამდენადაც ვიცი, კანტი კოსმოსიდან არ უჭვრეტდა ვარსკვლავებს..
და არა მარტო კანტიკუნტამ, იმ ღამით ყველა ნაძირალამ ბევრად გადაამეტა საკუთარ თავს.ო, რა ამბავში იყვნენ, პირდაპირ გული აგიჩუყდებოდათ მათი დანახვისას. განა რაიმე განსაკუთრებული ხდება? აი, ეს სიტყვები ეწერათ სახეებზე . . . გეგონებოდა, ყოველდღე მიირთმევდნენ ღვთაებრივ ღვინოს და იმ დაზიანებული მილიდან ყოველდღე მოჩქეფდა ეს სასწაული. თითქოსდა კოსმოსური ხომალდით მოგზაურობა მხოლოდ მომაბეზრებელი მოვალეობა იყო მათთვის და მეტი არაფერი . . . ერთი სიტყვით, თავი უნაკლოდ ეჭირათ. წამითაც არ ავიწყდებოდათ ნაძირალების ოქროს წესი: „არავითარი ზედმეტი შეკითხვა!“ მიუხედავად იმისა, რომ ღვინო ყველას კარგად გაუჯდა თავში . . . აი, ასეთი ძალა აქვს მწარე გამოცდილებას.
კოსმოსურ მასშტაბებსაც უკვე შეაჩვიეს თვალი და ყური, ნაკლებს აღარაფერს დასჯერდებოდნენ. გრანდიოზული იდეები კვლავ და კვლავ ცვიოდა.ჯერ ასტეროიდებზე ალაპარაკდნენ, ნამდვილი ზეციური მადანიაო, თქვეს. ზოგი მათგანი თურმე ოქროსა მინარევებს შეიცავს, ზოგიც კიდევ, ნუღარ იტყვი, მთლიანად ოქროსია. კარგი იქნებოდა, მისი მიწაზე ჩამოტანა რომ მოხერხდებოდეს, ავშენდებოდით და ეგაა,
ახლა კიდევ, აჰა, მოისმინეთ, რას ამბობს უსახელო:
- გამიგია, კოსმოსში ალმასის ვარსკვლავიც ყოფილა. გესმით? სულ მთლიანად ალმასის. თურმე რამდენიმე ტრილიონ ტონას იწონის. მხედველობიდან არ უნდა გამოგვეპაროს, როცა კოსმოსში გავფრინდებით.
- ალმასი ხომ ბრწყინავს, - შეედავა ნაბია, - როგორ გამოგვრჩება მხედველობიდან.
- თუ ჩრდილში მოექცა, ვეღარ ბრწყინავს, ვთქვათ, და რომელიმე ცთომილის ჩრდილში. ხომ გაიგონე, ფირფიტამ თქვა, ცთომილებს ჩრდილები კუდებივით დასთრევსო. ფირფიტას კი ბევრი წიგნი წაუკითხავს.
- მაგაში მართალი ხარ, - დაეთანხმა ნაბია და თვითონაც გაიხსენა ამასთან დაკავშირებით, - გამიგია, ვარკვლავები თურმე ფეთქდებიან. ტელევიზორში მოვკარი თვალი. ამ დროს დიდი რაოდენობით ოქროს მტვერს აფრქვევენ. მერე ეს მტვერი ოქროს ღრუბელივით ტივტივებს სივრცეში.
- ღრუბლებს რას გამოვრჩებით? - იკითხა უსახელომ.
- როგორ თუ რას. ხომ შეიძლება იქედან ოქროს წვიმა წამოვიდეს.
ამას პაუზა მოჰყვა. „უსახელო“ ახლა იმაზე დაფიქრდა, იმ ოქროს წვიმისთვის რა მოეხერხებინა. უცბად ფირფიტას ხმა გაისმა:
- იქნებ ქოლგა წაგეღოთ თან.
თქვა და ისევ დაიძინა.
თვალჭყეტიამ არც ახლა შეირცხვინა თავი. ვინ რას ასწავლიდა, როცა საქმე კოსმოსს ეხებოდა. სწორედ მას ეცხადებოდნენ უცხოპლანეტელები და არა ვინმე სხვას. შიშით მათი აღარ ეშინოდა, ისიც კარგად იცოდა, თუ რა ზღაპრულად მდიდრები იყვნენ. აკი მუდამ ოქროს სკაფანდრები ეცვათ..... ამიტომ თვალჭყეტიამ საქმიანი საუბარი წამოიწყო. არ ვიცი მისმა გონებამ როგორ გადახარშა შემდეგი სიტყვები: „ ნაძირალებს ვინ მოგვისმენს, თუ არა, ვინმე ჩვენნაირი“, „კოსმოსური მასშტაბების დაფინანსება“, „დიდი გაქანება, ზღაპრული მოგება“. . . გამუდმებით ეს სიტყვები ჩაესმოდა. თვალჭყეტიამაც აღარ დააყოვნა, სასწრაფოდ უნდა მოვძებნოთ უცხოპლანეტელი ნაძირალაო, გამოაცხადა დიდის ამბით.
- რას მიედ-მოედები? - შეუღრინა ნაბიამ.
- აბა ნაძირალებს ვინ დაგვაფინანსებს, თუ არა ისევ ნაძირალა, - აი, რა თქვა მეტად კმაყოფილი სახით. ბედნიერი იყო, ეს რა კარგი რამ მოიფიქრა.
ნაბიამ ვეღარაფერი თქვა პასუხად, მხოლოდ თვალები დააბრიალა. გულიანად გამეცინა მათ შემყურეს; როდესაც ნაბია შეძლებს თვალების დაბრიალებას, თვალჭყეტიაც მაშინ მიიღებს კოსმოსური მასშტაბის დაფინანსებას თავისი უცხოპლანეტელებისაგან.
კანტიკუნტას რაც შეეხება, გულაჩუყება მოეძალა ჩვენიბ ტრაპეზის ბოლოს, ვერა და ვერ შეურიგდა იმ გარემოებას, კანტმა ერთხელაც რომ ვერ დაინახა ვარსკვლავებით მოჭედილი ცა პირდაპირ ღია კოსმოსიდან. იმ დროს ადამიანები ვერ ძლევდნენ მიწიერ მიზიდულობას, ვერ გადიოდნენ კოსმოსურ სივრცეში, რა დასანანია ...
- გულს ნუ გაიტეხ, -ანუგეშებდა კანტიკუნტა თავის დიდ წინამორბედს, მაღლა თვალებაპყრობილი,- მე დავძლევ მიწიერ მიზიდულობის საზღვრებს, გავაღწევ კოსმოსურ სივრცეში, დავინახავ ვარსკვლავებით მოჭედილ კოსმოსურ ზეცას, ჩემი თვალებით შენც დაინახავ მათ...
* * *
მე სადღა ვიყავი? ეშმაკებთან ღადაობა, გრანდიოზული იდეების ცვენა . . . თითქოს განზე ვიდექი ყოველივე ამისგან, როგორღაც ასე გამომივიდა.ერთი ის იყო, ღვინოსავით მხიარული უკვდავება ვინატრე, სხვა არაფერში ჩავრეულვარ...არც იფიქროთ! სულით და ხორცით, გულით და გონებით ჩემს ძმაკაც ნაძირალებთან ვიყავი ყოველ წამს და ყოველთვის. მათთან ერთად ვლხინობდი, დავცინოდი ეშმაკებს, მათ იდეებს ვიზიარებდი, რაც არ უნდა ჭკუამიღმიერნი მომჩვენებოდნენ ისინი. ოღონდ ერთი რამ უნდა აღინიშნოს: მე ჩემი ფიქრი მქონდა და ეს ფიქრი ჩვენს უცხო სტუმარს, ჩვენი სუფრის თავში თავიდანვე რომ დავაბრძანე, აი, სწორედ იმას ეკუთვნოდა; .ჩემი შარფით დავასაჩუქრე, როცა ჩვენი დროსტარება უკვე დასასრულს უახლოვდებოდა... ერთადერთი შარფით, რომელსაც არც დღე და არც ღამე არ ვიშორებდი, და ამას წინ მეტად საინტერესო მიგნება უძღოდა.
კარგა ხანია ერთი ეჭვი მაწუხებდა: მგონი ეს სანდომიანი სახე სადღაც უკვე მინახავს - მეთქი, გულში გავივლებდი, როდესაც ჩვენს სტუმარს შევხედავდი. დროის გასვლის კვალობაზეც (ხელადის დაცლაც მიათვალეთ) ეს ეჭვი სულ უფრო და უფრო ძლიერდებოდა. „ის“ ხომ არ არის? - ვეკითხებოდი ჩემს თავს. ალბათ ხვდებით, ვინც მყავს მხედველობაში. ის, ვინც ჩემს სუფრას შემოუჯდებოდა ხოლმე, ჩემთან ერთად აწევდა ჭიქას, დღესასწაულად გარდაქმნიდა ჩემს მოკრძალებულ ტრაპეზს.
ადამიანის იერსახის ამოკითხვა, მისი შეცნობა და გარდასახვის უნარის გასიგრძეგანება ჩემი პროფესიის ძირითადი ნაწილია. წესით არ უნდა შემეშალოს, ალბათ შევძლებ მის ამოცნობას - მეთქი, - ვფიქრობდი ჩემთვის. თუმცა ერთი რამ ძალიან მიშლიდა ხელს. უფრო მეტიც, შეუძლებელს ხდიდა მის ამოცნობას. შეგახსენებთ, თუ დაგავიწყდათ: „ის“ ხომ სხვადასხვა სახით მეცხადებოდა. თავდაპირველად უცნობი იყო, ოღონდ როგორღაც მეტად სასურველი უცნობი. შემოუჯდებოდა ჩემს სუფრას, ერთ - ორ ჭიქას ავწევდით, ნელ-ნელა მიჩნდებოდა იმის განცდა, თითქოს უცნობს კი არა, დიდი ხნის ნაცნობს შევყურებ, ოღონდ რატომღაც ვერ მომიგონებია, ვის.
ახლაც ზუსტად იმავე მდგომარეობაში აღმოვჩნდი, რაც თავს უკვე არაერთხელ გადამხდენოდა. შევყურებდი ჩვენს ძვირფას სტუმარს, სულ უფრო და უფრო სანდომიანი მეჩვენებოდა, სწორედ ჩემი თანამეინახის მსგავსად, თვალდათვალ მზეჭაბუკივით რომ გაბრწყინდებოდა ხოლმე. ჭეშმარიტად დიდი იყო მსგავსება, საკუთარი ორი თვალი მიდასტურებდა, „ის“ არისო. და განა მარტო თვალი, გულიც ამას მეუბნებოდა. კვლავ მომძებნა გულზიარობამ, ამ სასწაულთა სასწაულმა, ღვინის ჭიქის გვერდით რომ ზეობს. სანეტარო განცდით პირთამდე აავსო მთელი ჩემი არსება, ზუსტად ისე, როგორც მაშინ, ჩაჟამებულ სარდაფში ტრაპეზობისას. სარდაფის კედლები აქ არსად ჩანდა, სივრცე ჩემს ირგვლივ ბევრად უფრო ფართო იყო, მაგრამ უკვე ეს სივრცეც მევიწროებოდა. მეჩვენებოდა, თითქოს ფრთები გამომესხა. ალბათ ნამდვილად „ისაა“, მხოლოდ მას შეეძლო ასეთი ზეაღმატებული განცდით დაეჯილდოვებინა ძეხორციელი.
მერე კი, საღამო ხანს, როდესაც სანთლები აანთეს ჩემმა ძმაკაცმა ნაძირალებმა, ეჭვი თითქმის გამიქრა. მე ვამბობ: „თითქმის“. სულ მალე ცხადი გახდება, რა მაქვს მხედველობაში. სანთლების შუქმა დამაჯერებლობა შესძინა ჩემს ვარაუდს, რომ ჩვენი ძვირფასი სტუმარი ნამდვილად „ის“ იყო, ჩემი ოდინდელი თანამეინახე. უწინ მხოლოდ მე მთვლიდა სტუმრობის ღირსად, ჩემს მაგიდას შემოუჯდებოდა ხოლმე მარტოობის ჟამს. ახლა კი ინება და ყველას ერთად გვესტუმრა, მთელ საძმაკაცოს.
- . . . ბოლოს და ბოლოს, სად არის იგი? ახლოს არის თუ შორს? სხვა ცთომილებზე, თუ აქვე, დედამიწაზე?
კანტიკუნტას ხმა იყო. ორივე ხელი გაუშლია ეშხში შესული მსახიობივით, თმაც რომ პარიკივით უფრიალებს. მართლაც როგორ მოუხდებოდა სამართლის მცოდნის მანტია. ჭეშმარიტებას დაეძებდა თურმე, მისმა შემდგომმა სიტყვებმა მიმახვედრეს:
- მე ვხედავ ვარსკვლავებით მოჭედილ ცას, მაგრამ თვით ჭეშმარიტებას ვერ ვხედავ; ხან გვეუბნებიან, შორსაა, ვერ მიწვდებიო. ხან კიდე, ერთი ხელის გაწვდენაზე, ოღონდ ვერ ხედავთო. ბოლოს და ბოლოს, გვითხარით სად არის, სად ვეძებოთ.....
სტუმარს შეჰყურებდა, მას მიმართა ამ შეკითხვით. მან კი, დალოცვილმა, ხელი გამოიწოდა, ხელადას შეეხო, (ერთადერთხელ შეეხო მთელი ამ ხნის მანძილზე), დაიცალა, აავსეთო, თქვა. უნებურად ისე გამოუვიდა, თითქოს მიგვანიშნა, მანძილი ჭეშმარიტებამდე იგივეა, რაც მანძილი ღვინით სავსე ხელადამდეო.
კანტიკუნტამ გულში ჩაიხუტა ხელადა, ბანცალბანცალით წავიდა მის ასავსებად. მე ისევ ჩემს ფიქრებს და ვარაუდებს დავუბრუნდი.
- . . . ვფიქრობ, გუმანი არ მატყუებს, სწორედ „ის“ უნდა იყოს, ჩემი გულზიარი თანამეინახე. თითქოს სტუმარია, წუთისოფლის სტუმრების სტუმარი, მაგრამ მასპინძელს უფრო ჰგავს. თანაც როგორ მასპინძელს . . . ისეთი ნექტარი გვასვა, ძალზე ძვირად თუ ღირსებია ვინმე ძეხორციელს. დღესასწაულად გვიქცია ერთი სრულიად ჩვეულებრივი დღე.
ალბათ გაიღიმებს კიდეც, როგორც „ის“ იღიმებოდა, როცა ქეიფი ეშხში შედიოდა, ყოველ შემთხვევაში ამის დიდი იმედი მაქვს.
აი, მაშინ კი საბოლოოდ ვიწამებ, რომ ნამდვილად „ისაა“, ეჭვისთვის ადგილი სრულიად აღარ დარჩება. განა შეიძლება მისი ღიმილი რაიმეში შემეშალოს და ვერ ამოვიცნო? არაფერი მინახავს მასზე უფრო სხივოსანი, მხოლოდ მზეს თუ შეუძლია ასე გაღიმება.
მახსოვს, უწინ, როდესაც რეჟისორობას ვეღირებოდი, მზის ამოსვლას ვუსაფრდებოდი სასურველი ფერების მისაგნებად. ყვავილებსაც ვათვალიერებდი დიდი ყურადღებით. არც ჩვილი ბავშვის ღიმილი გამომრჩენია მხედველობიდან. ეს ყოველივე ერთმანეთს შევადარე და ასეთი რამ ჩავწერე უბის წიგნაკში: ახლად ამოსული მზის ნათელი, ახლადგაფურჩქნილი ყვავილი და ჩვილი ბავშვის გაუცნობიერებელი ღიმილი, ეს ერთი და იგივე სახეა, სამ სხვადასხვა სარკეში არეკლილი. ის უბის წიგნაკი დიდი ხანია აღარ არსებობს, ჩანაწერი კი აღარ დამვიწყებია, ხშირად მახსენებდა თავს, თუნდაც ამომავალი მზის დანახვისას. მის ღიმილზეც ალბათ იგივე ითქმის, თუკი გავხდებით მისი ღირსნი.
ასე ვფიქრობდი ჩემთვის, თან ჩვენს ძვირფას სტუმარს შევყურებდი თვალმოუცილებლად. თქმით არაფერი მითქვამს. მან კი, თითქოს ჩემი ფიქრები ამოიკითხაო, შემომხედა და გამიღიმა, სწორედ იმ სხივოსანი ღიმილით, მთელ სამყაროს შუქს რომ ჰფენდა ამომავალი მზესავით და რომლითაც „ის“ მიღიმოდა.
ვერც კი აგიწერთ, რა იყო ეს ჩემთვის. თუკი ითქმის ვინმეზე, მის სიხარულს საზღვარი აღარ აქვსო, სწორედ მე შემეფერებოდა. და აი, რატომ: ჯერ ერთი, ძალიან სასიამოვნო იყო ჩემთვის, რომ ბოლოს და ბოლოს შევძელი და ჩვენს სტუმარში ამოვიცანი ჩემი ოდინდელი თანამეინახე, ჭიქის ამწევი, ქეიფის გამწევი, გულზიარი და ხალისიანი. ღიმილმაც სწორედ ეს მიმანიშნა. ერთარსნი იყვნენ ორივენი, ამას წყალი არ გაუვიდოდა, თუ ღვინო.....
მეორეც: ძალიან კარგად ვიცოდი, ეს ღიმილი აღარ გარდაისახებოდა საზარელ მანჭვად, რომელსაც ქვეყნის დასალიერამდე გავურბოდი და რომელმაც სიცოცხლე ერთ გაჭიანურებულ ტკივილად, ნამდვილ ჯოჯოხეთად მიქცია. აღარ მეგონა, ოდესმე თავს თუ დავაღწევდი იმ საშინელებას, ძარღვებში სისხლს რომ მიყინავდა. ამაზე აღარც ვოცნებობდი. ახლა კი ურყევად მწამდა; ეს სხივოსანი, ნათლის მომფენი ღიმილი აღარ შეიცვლებოდა არასასიკეთოდ, ასეთი იყო, არის და ასეთად დარჩება ყოველთვის; ხალისიანი, გულზიარი, სიმშვიდის და სიხარულის მომფენი.
მეც მომეფინა მისგან შუქი. რა გასაკვირია, ჩემს ირგვლივ სამმა სარკემ ერთად მოიყარა თავი, მე მათ ფოკუსში აღმოვჩნდი. ალბათ საკუთარ თავს ვეღარც კი ვიცნობდი, სარკეში ჩახედვა რომ შემძლებოდა.
ნეტავი ახლა მკითხავდეს ვინმე, იმ აბუჩად ამგდები ტონით, ყველა სიტყვაში გარდაუვლად რომ გამოსჭვივის, როდესაც ჩემზეა ლაპარაკი: „ჰეი, შენ, ვინა ხარ, რა ხარ, ვის დაკარგვიხარ . . .“, და იქვე არც კი დაგაცდის, თვითონვ პასუხობს თავისვე შეკითხვას: „ვინ და ერთი საცოდავზე საცოდავი არსება, სრული არარაობა, წყალწაღებული, ყოვლად უმაქნისი ნაძირალა, სადღაც უშენ ადგილს რომ შეხიზვნია და შიშით სული კოჭებში ეპარება, იქიდანაც არ მიაბრძანონ კარგა ლაზათიანი პანღურით.“
აი, ეს კი შეგეშალა, ვეტყვი იმ მეტიჩარას, ვინც ასეთ რამეს მკადრებს. მე სულაც არა ვარ ის, რაც აქამდე გეგონათ. მე . . . მე . . . არარაობა კი არა, ყველაფერი ვარ . . . არავინაა ჩემზე აღმატებული და ძლევამოსილი მთელი დედამიწის ზურგზე.
თუმცა რა, დედამიწა რას მიქვია, მე უკვე გავცდი მის საზღვრებს, ცის ლურჯ თავანზე მივაბიჯებ, ღრუბლებზე უფრო მაღლა. მთელ სამყაროს ერთი მთლიანი ფოკუსიდან დავყურებ, როგორც ღმერთების ტოლი და სწორი კინორეჟისორი.
აი, ასე ვეტყოდი ყველა მეტიჩარას, ვინც უკადრებელს მაკადრებდა, და აქ არაფერია გადაჭარბებული. სიტყვას გული აცოცხლებს, გული ასაჩუქრებს რიხიანობით, ჩემი გული კი პირთამდე აევსო ერთსაც და მეორესაც. ყველა ამ სიკეთის წყარო ხომ ჩვენი ძვირფასი სტუმარი იყო, ანუ, ჩემი თანამეინახე . . . ჰოდა, რა გასაკვირია, ძვირფასი სტუმრის რაიმეთი დასაჩუქრების სურვილი რომ გამიჩნდა? არ მინდოდა უმადური გამოვჩენილიყავი მის თვალში. ხვდებით ალბათ, შარფის ამბავს ვუახლოვდებით, მისი გადამკიდე ჩემს ძმაკაც ნაძირალებს სამასხარაო აღარ ელეოდათ კარგა ხნის მანძილზე, ამ დროს აქ სამასხარაო ნამდვილად არაფერია, ხომ გსმენიათ, „კეთილი გულით მოძღვნილიო“ . . . მე კი იმ შარფის გარდა აღარაფერი გამაჩნდა სულს იქით.
თუმცა მოგვიანებით რაღაც გაურკვევლობამ იჩინა თავი, მეხსიერებაში ვერაფრით ვერ აღვიდგინე, რა გამოვიდა ჩემი თავგადადებული მცდელობიდან. ძმაკაცებსავ ვკითხე შეჭირვებულმა, (გულუბრყვილოდ კი გამომივიდა, მათგან აბა რას ველოდი ნეტავი), შარფით ვინ დავასაჩუქრე, ხომ არ დაგინახავთ - მეთქი. ის დავინახეთ, ჰაერში ბაირაღივით რომ აფრიალებდი, მაგრამ მერე რა ბედი გეწიათ შენ და შენს შარფს, მაგდენი აღარ ვიცითო.
ერთი სიტყვით, ბევრი აღარ მიფიქრია; სამოთხისებური განცდებით პირთამდე სავსემ და ნეტარი სიმშვიდით გარემოსილმა, მიწიერი ბილიკების მესაიდუმლემ და შეთავსებით ცათამპყრობელმა (ჩემზეა ლაპარაკი), ყელიდან მოვიხსენი ჩემი მრავალტანჯული შარფი, გავშალე და ჩვენს ძვირფას სტუმარს მოწიწებით შემოვახვიე კისერზე, თან დავაყოლე, შენს სამოსელს უფრო უხდება ფერით, ვიდრე ჩემსას მეთქი. ამ დროს ცოტათი წავიბოძიკე, მგონი ხის ფესვს წამოვკარი ფეხი. მერე ბუნდოვნად მახსოვს, იმ გადაჭრილი ხის ძირს ვებღაუჭებოდი, რომელზედაც ჩვენი სტუმარი თვითონვე დავაბრძანე, ამის შემდეგ აღარაფერი მახსოვს.
* * *
თვალი გავახილე.
ვხედავ, ყველას სძინავს. მიყრილ - მოყრილან, როგორც მოუხდათ. კარგა შემაღლებული მზე დაჰნათოდათ თავზე . . .
ჯანდაბას ამათი თავიც და ტანიც, მაგათი დარდი ვის ჰქონდა, ძვირფას სტუმარს ვეძებდი, იქაურობა მოვჩხრიკე თვალით.
ჩემი მრავალტანჯული შარფი დავინახე, გარდიგარდმო ეფინა იმ გადაჭრილ ხეზე, რომელზედაც დავაბრძანე ჩვენი სტუმარი. თვითონ არსად ჩანდა.
ხელადა იდგა მწვანეზე, ყინჩად, ღირსეულად. კიდევ კარგი, არ გადაყირავდა. ნეტავი რამე თუ ჩარჩა შიგნით. დავყნოსე, შევაჯანჯღარე.
კანტიკუნტა გამეჩითა გაჩეჩილი თავით.
- არის რამე შიგ?
- ჰო, ძალიან ცოტა.
რაღაც შარიშური ჩამესმა, მივიხედ - მოვიხედე, ყველანი წამოშლილან, საოცარია, ასე ერთად როგორ გაიღვიძეს?
- მერედა, რა არის ეს ცოტა? - მეკითხება კანტიკუნტა, თან უცნაურად მიყურებს. ასეთი გამოხედვა მისთვის მაშინ შემიმჩნევია, როდესაც კანტის ციტატების გახსენებაზე ცოდვილობს.
კანტიკუნტას ფირფიტაც მიემატა, ორივენი ჩაციებით მიყურებენ, სხვები შორიახლოს გვდარაჯობენ.
მე კი ვერაფერს ვამბობ, სრულიად ვერაფერს. როგორც იტყვიან, მეტყველების უნარი დავკარგე. გაუგებრობის ბურუსმა დაბურა ყოველივე.
მიშველეეთ, დამალევინეთ!
ეს ორი სიტყვა ამოტივტივდა ამ გაუგებრობათა ბურუსში. თეთრად შეფეთქილი კედლები, თეთრხალათიანი ადამიანების ჯგრო..., კუთხეში ლარნაკი დგას, ისე, სილამაზისთვის. ფართოდ გაუღია პირი. ისიც მგონი დალევას მოითხოვს.
-არ შეიძლება დალევა, მოგკლავს, - თეთრხალათიანები მეუბნებიან.
გულგვამში ცეცხლი მინთია, თავზე გახურებული რკინის სალტე მიჭერს. თუ არ დამალევინებთ, სწორედ მაშინ მოვკვდები.
- არ შეიძლება
ლარნაკი ახლა ნამდვილად ყვირის, თუ არ დამალევინებთ, დავიმსხვრევიო. მეც ხმას ვუმატებ, იქნებ ორივეს ერთად მოგვხედონ, ბოლოს და ბოლოს.
თეთრხალათიანები ერთმანეთს გადახედავენ, მერე კარებს მიაჩერდებიან რაღაცის მოლოდინში.
იღება კარი, შემოდის კიდევ ერთი თეთრხალათიანი, ფრიად შთამაგონებელი სახით. ბოთლი მოაქვს, საგანგებოდ მაღლა აუწევია, რათა ყველამ კარგად დაინახოს: ბოთლის ეტიკეტზე არაყი აწერია.
დამისხამენ, დავლევ სავსე ჭიქას.
ხმას აღარ ვიღებ, ლარნაკიც ჩუმად დგას.
ორივენი გადავრჩით.
ყველა ჩვენთაგანს გადახდენია თავს მსგავსი ისტორია, ცხადია, ეტიკეტიან ბოთლში წყალი ესხა და ახლა სწორედ მასზე ვფიქრობთ . . .
რაღაც ამდაგვარი ხომ არ დაგვემართა ახლაც?
ხელადაშიც იქნებ წყალი ესხა, ჩვენ კი ღვინოს ვყლურწავდით ჩვენი ჭკუით.
- შევამოწმოთ - ვთქვი მე,- სულ ერთია, ეს ერთი ჭიქა ყველას მაინც არ გაგვწვდება.
ზედ დატანებაზე მეეზოვე გამოჩნდა, პირდაპირ ჩვენსკენ ედო გეზი. მოგვიახლოვდა, სახე დაეღრიჯა, რაღაცის უკმეხად თქმას აპირებდა ჩვენი ნასუფრალის დანახვისას, მაგრამ დავასწარით.
-შემოსწრებულს გაუმარჯოს! - ვთქვი და ღვინო (ძალიან კი ჰგავდა) ჩამოვასხი ჭიქაში, მივაწოდე. მეეზოვეს სახე მოურბილდა, უყვარდა ღვინო ძალიან, მისი სუნიც ეცა, ალბათ ეამა, რა ვიცი.
ჭიქა გამომართვა, გაგვიმარჯოსო, მოკლედ დაილოცა და ჭიქა პირთან მიიტანა. სუნთქვაშეკრულები შევყურებთ, აჰა, ღვინო მოწრუპა, ორიოდე ყლუპი გადაუშვა, ეჭვი არაა, გემოს გაუგებდა უკვე.
მეეზოვემ ჭიქა პირიდან მოიცილა, რაღაცნაირად შეგვათვალიერა, (ახლა დაგვცოფავს, ვის აღადავებთო), ისევ მიიტანა პირთან ჭიქა და მოსვა. დაცალა ბოლომდე, ჭიქა დადგა. ისევ შეგვათვალიერა, ეს ღვინო საიდან გაქვთო, გვკითხა.
- გვაჩუქეს - ყველას დაასწრო . . . სწორედ „იმან“, ანუ უსახელომ.
- მერედა ვინ გაჩუქათ, ღმერთმა თუ ადამიანმა, - იკითხა მეეზოვემ.
ამის გაგონებაზე მგონი ყველანი დავმუნჯდით. მე ეკალმა დამაყარა ტანზე, ალბათ სხვებსაც . . . მერე ფირფიტამ წამოიკნავლა, მაგითი რისი თქმა გინდაო.
- ღმერთების საკადრისი ღვინოა. ვინ გაიმეტა თქვენისთანა ნაძირალებისთვის ეს სასწაული.
* * *
ასე რომ, ნაღდად ღმერთი იყო ჩვენი სტუმარი, საეჭვო აღარაფერია. გასკდით გულზე, გადაპრანჭულებო. ვიცი, ბევრს ქირქილებთ, ყველაფერი მოგეჩვენებოდათო . . . მოგვიანებით მოაღწია ხმებმა ჩვენამდე, ჰოდა, სულ ტყუილად ქირქილებთ, ღმერთს არც კი გამოუხედავს თქვენი დიდებული აპარტამენტებისკენ, აქედან ასე რომ ჩახჩახებენ. თავიდანვე ჩვენსკენ, ნაძირალებისკენ აიღი გეზი. ჩვენთან აწია ღვინით სავსე ჭიქა, ჩვენთან გატეხა პური . . . ეს იმიტომ რომ სანდომიანნი ვართ მის თვალში, ბრწყინვალე კინოკადრის მსგავსად.
ცეცხლოვანი ნიშნებივით რეალებენ ხანშიშესული ოპერატორის სიტყვები, ნაძირალა მუდამ ნაღდიაო . . . ნაღდად ასეა. ეს მარტო ქალაქის ქუჩებს არ ეხება, ბუნების წიაღშიც ვინარჩუნებთ სანდომიანობას, ფერადოვანი წალკოტის ფონზე. პირადად მე უწინ დიდ გაუგებრობაში ვიყავი ამასთან დაკავშირებით, ახლა ყოველგვარი ეჭვი გამეფანტა.
ისევ ქირქილებთ: ვთქვათ, გესტუმრათ ღმერთი, თქვენც კარგად გამოიბრუჟეთ. ეს ალბათ რაიმედ ღირს თქვენნაირებისთვის, მაგრამ სხვა რა შეგემატათ? რაც იყავით, ისევ ის დარჩით. არც ენა მოუცვეთია ღმერთს თქვენთან სალაპარაკოდ, „ღვინო“ ერთადერთი სიტყვაა, რაც თქვენთვის გაიმეტა.
ჭეშმარიტად, ერთადერთი სიტყვა „ღვინო“ წარმოთქვა ღმერთმა ჩვენთან. . . და ამით ძალიან, ძალიან ბევრი რამ გვითხრა, იმდენად ბევრი, ჩვენისთანა მრავლისმნახველი ნაძირალების თავებმაც რომ ვერ დაიტია. ვეღარაფერი ვთქვით ამ სიტყვის შემხვედრი, მისი ბადალი, ამ დროს კი რამდენი ვიქაქანეთ . . . ეს სათვალავში ჩასაგდები არაა. უფრო უპრიანი იქნება, თუ ჩვენს საქციელს ასეთ შეფასებას მივცემთ; პირში წყალი ჩავიგუბეთ და ღვინო ვყლურწეთ.
თუმცა, ვაღიარებ: ბევრი ვიფიქრეთ მერე, იქნებ მაინც გვითხრა ღმერთმა რაიმე სხვა, იმ ერთადერთი სიტყვის გარდა, . . . როგორმე იქნებ გავიხსენოთ. ვიმტვრიეთ თავები, ცალცალკე თუ ერთად, ვჩხრიკეთ, ვეძიეთ, ვერაფერიც ვერ მოვიძიეთ.
„ხელადა დაცლილა, ღვინით აავსეთ“, - ერთი ეს გავიხსენეთ. ესე იგი, ღმერთი არაფერს ამბობდა ამ ერთადერთი სიტყვის, „ღვინის“ მიღმა.
აქ მე აღმომაჩნდა რაღაც სათქმელი: „გეტყობა ბევრი გივლია“. ეს სამად სამი სიტყვა ვუთხარი ღმერთს მტვრიანი ფეხთსამოსის დანახვისას (სხვა დანარჩენი, ცხადია, არ ითვლება), სხვებს ერთი სიტყვაც არ უთქვამთ.
ამასთან დაკავშირებით კანტიკუნტამაც გაიხსენა რაღაც, მისი აზრით მეტად საყურადღებო; ღმერთმა ხელი შეახო ხელადას, თანაც როდის, როდესაც მე ჭეშმარიტებას ვეძიებდიო, თქვა მეტად შეფიქრიანებულმა.
თვალჭყეტიამ ახლაც გაგვაოცა, მუდამ რომ გვაოცებდა ჭკუამიღმური აზრებით; თურმე ნაბიას ჰკითხა (ჩვენ არ გაგვიგია, თვითონ ნაბიამ გვითხრა მერე) , იმ დაზიანებული მილიდან ხვალ ამ დროსაც თუ იდენს ღვინოო. დაბდური თვალჭყეტია ერთადერთი აღმოჩნდა ჩვენს შორის, რომელმაც რაღაც შეკითხვა დასვა. დანარჩენები, ჰმ, სასწაულს ვუფრთხილდებოდით, ვაითუ, ხელიდან გაგვსხლტომოდა . . . ნაბიამ, როგორც ჩვეული იყო, თვალები დაუბრიალა თვალჭყეტიას, შენი ხმა არ გავიგოო. თანაც დრო ვერ შეურჩია თვალჭყეტიამ, ნაბია იმ ზევარსკვლავებს ითვლიდა, ოქროს წვიმას რომ აფრქვევდნენ.
ახლა კი ჩემი შემხვედრი კითხვაც; ძალიან მაინტერესებს, რას გაიხსენებთ, როდესაც ყოველივე ერთადერთ სიტყვაზე ჰკიდია . . . ანუ, როცა სურვილი გაქვს, თქვა ერთი სიტყვა და მასში მოაქციო ყოველივე, რასაც კი ოდნავი ფასი მაინც აქვს ჩვენს მოცვეთილ წუთისოფელში, განა ის ერთადერთი სიტყვა „ღვინო“ არ იქნება? ერთი დაფიქრდით, კარგად მოიქექეთ თქვენი გაპრიალებული გოგრები, თქვით სიტყვა, უფრო მეტი, უფრო მაღალი . . .
×