აკადემიკოსი სიმონ ჯანაშია დაიბადა 1900წლის 18 ნოემბერს სოფელ მაკვანეთში (ოზურგეთის რაიონი). თავდაპირველად ძველი სენაკის ქართულ სკოლაში სწავლობდა, შემდეგ კი – სოხუმის რეალურ სასწავლებელში.
ს.ჯანაშიას მოწაფეობის წლებში უცდია კალამი ლიტერატურაში და ერთგვარი წარმატებაც ჰქონია, წერდა ლექსებს, თარგმნიდა.
მამის სიკვდილის შემდეგ, 1918 წელს, დედასთან ერთად საცხოვრებლად გადმოდის თბილისში და შედის უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტში, ივანე ჯავახიშვილის რჩევით ერთდროულად ორ სპეციალობას ეუფლება_ისტორიასა და ენათმეცნიერებას. სადიპლომო შრომასაც ამ ორ დარგში წერს:"ქართული ფეოდალური ქცევის წესები მეთვრამეტე საუკუნეში” და ,,შეთანხმებისა და მართვის წესები ქართლის მოქცევაში”.
უნივერსიტეტის დამთავრებისთანავე, ივანე ჯავახიშვილის რეკომენდაციით, სიმონ ჯანაშია დატოვეს საპროფესოროდ მოსამზადებლად, ამ პერიოდში მისი ჯანმრთელობა უკვე საგრძნობლად შეირყა. ახალგაზრდა ნიჭიერ მეცნიერს ექიმებმა ,,უმწვავესი ფორმის დაქანცულობის” დიაგნოზი დაუსვეს. უნივერსიტეტმა მას მატერიალური დახმარება გაუწია და ხანგრძლივი დროით სამკურნალოდ გაგზავნა. 1926 წლიდან კვლავ უნივერსიტეტშია და კითხულობს აფხაზური ენისა და საისტორიო წყაროთმცოდნეობის კურსს. 1930 წლიდან ს.ჯანაშია უნივერსიტეტში ხელმძღვანელობს საქართველოს ისტორიის კათედრას, ამავე წელს აირჩიეს პროფესორად. 1938წლის თებერვალში წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: ,,ფეოდალური ურთიერთობის წარმოშობა ქართველ ტომებში”.
ს.ჯანაშიას მეცნიერული მუშაობა ინტენსიური და მრავალმხრივი იყო. მის კალამს ეკუთვნის გამოკვლევები საქართველოს ისტორიული წარსულიდან,რომელშიც მარქსისტულ-ლენინური პოზიციებიდან არის განხილული ქართველი ხალხისა და საქართველოს სახელმწიფოს წარმოშობის უმნიშვნელოვანესი პრობლემები. სიმონ ჯანაშიამ შექმნა ფუნდამენტური მონოგრაფიები: ,,საქართველო ადრინდელი ფეოდალიზმის გზაზე”, ,,ფეოდალური რევოლუცია საქართველოში”, ,,არაბობა საქართველოში” და სხვა. მანვე გამოჩენილ ქართველ მეცნიერებთან_ ივანე ჯავახიშვილსა და ნიკოლოზ ბერძენიშვილთან ერთად, შეადგინა საქართველოს ისტორიის სახელმძღვანელო, რისთვისაც სახელმწიფო პრემია მიენიჭა.
ს.ჯანაშიას შრომებში მაღალ მეცნიერულ დონეზეა გაშუქებული ფეოდალური საქართველოს გაერთიანებისა და ქართული ფეოდალური მონარქიის შექმნის საკითხები.
1939 წელს ს.ჯანაშია დაინიშნა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის თავმჯდომარის მოადგილედ. ს.ჯანაშია ხელმძღვანელობდა მცხეთის არქეოლოგიურ გათხრებს.
წლების მანძილზე ს.ჯანაშია მუშაობდა ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების დამდგენი სახელმწიფო კომისიის თავმჯდომარედ, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის განყოფილების რედაქტორად, რუსთაველის სახელობის სამეცნიერო-საკვლევი და კავკასიისმცოდნეობის ინსტიტუტების მეცნიერ თანამშრომლად, საისტორიო საეთნოგრაფიო საზოგადოების სწავლულ მდივნად.1941წელს არჩეულ იქნა აკადემიის ნამდვილ წევრად და აკადემიის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად, ხოლო 1943წელს გახდა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი. სიცოცხლისA ბოლო დღემდე სიმონ ჯანაშია სათავეში ედგა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტს. იყო სახელმწიფო პრემიის ორგზის ლაურეატი, მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.
სიმონ ჯანაშია გარდაიცვალა 1947წლის 15 ნოემბერს 47 წლის ასაკში.
ს.ჯანაშიას მოწაფეობის წლებში უცდია კალამი ლიტერატურაში და ერთგვარი წარმატებაც ჰქონია, წერდა ლექსებს, თარგმნიდა.
მამის სიკვდილის შემდეგ, 1918 წელს, დედასთან ერთად საცხოვრებლად გადმოდის თბილისში და შედის უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტში, ივანე ჯავახიშვილის რჩევით ერთდროულად ორ სპეციალობას ეუფლება_ისტორიასა და ენათმეცნიერებას. სადიპლომო შრომასაც ამ ორ დარგში წერს:"ქართული ფეოდალური ქცევის წესები მეთვრამეტე საუკუნეში” და ,,შეთანხმებისა და მართვის წესები ქართლის მოქცევაში”.
უნივერსიტეტის დამთავრებისთანავე, ივანე ჯავახიშვილის რეკომენდაციით, სიმონ ჯანაშია დატოვეს საპროფესოროდ მოსამზადებლად, ამ პერიოდში მისი ჯანმრთელობა უკვე საგრძნობლად შეირყა. ახალგაზრდა ნიჭიერ მეცნიერს ექიმებმა ,,უმწვავესი ფორმის დაქანცულობის” დიაგნოზი დაუსვეს. უნივერსიტეტმა მას მატერიალური დახმარება გაუწია და ხანგრძლივი დროით სამკურნალოდ გაგზავნა. 1926 წლიდან კვლავ უნივერსიტეტშია და კითხულობს აფხაზური ენისა და საისტორიო წყაროთმცოდნეობის კურსს. 1930 წლიდან ს.ჯანაშია უნივერსიტეტში ხელმძღვანელობს საქართველოს ისტორიის კათედრას, ამავე წელს აირჩიეს პროფესორად. 1938წლის თებერვალში წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: ,,ფეოდალური ურთიერთობის წარმოშობა ქართველ ტომებში”.
ს.ჯანაშიას მეცნიერული მუშაობა ინტენსიური და მრავალმხრივი იყო. მის კალამს ეკუთვნის გამოკვლევები საქართველოს ისტორიული წარსულიდან,რომელშიც მარქსისტულ-ლენინური პოზიციებიდან არის განხილული ქართველი ხალხისა და საქართველოს სახელმწიფოს წარმოშობის უმნიშვნელოვანესი პრობლემები. სიმონ ჯანაშიამ შექმნა ფუნდამენტური მონოგრაფიები: ,,საქართველო ადრინდელი ფეოდალიზმის გზაზე”, ,,ფეოდალური რევოლუცია საქართველოში”, ,,არაბობა საქართველოში” და სხვა. მანვე გამოჩენილ ქართველ მეცნიერებთან_ ივანე ჯავახიშვილსა და ნიკოლოზ ბერძენიშვილთან ერთად, შეადგინა საქართველოს ისტორიის სახელმძღვანელო, რისთვისაც სახელმწიფო პრემია მიენიჭა.
ს.ჯანაშიას შრომებში მაღალ მეცნიერულ დონეზეა გაშუქებული ფეოდალური საქართველოს გაერთიანებისა და ქართული ფეოდალური მონარქიის შექმნის საკითხები.
1939 წელს ს.ჯანაშია დაინიშნა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის თავმჯდომარის მოადგილედ. ს.ჯანაშია ხელმძღვანელობდა მცხეთის არქეოლოგიურ გათხრებს.
წლების მანძილზე ს.ჯანაშია მუშაობდა ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების დამდგენი სახელმწიფო კომისიის თავმჯდომარედ, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის განყოფილების რედაქტორად, რუსთაველის სახელობის სამეცნიერო-საკვლევი და კავკასიისმცოდნეობის ინსტიტუტების მეცნიერ თანამშრომლად, საისტორიო საეთნოგრაფიო საზოგადოების სწავლულ მდივნად.1941წელს არჩეულ იქნა აკადემიის ნამდვილ წევრად და აკადემიის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად, ხოლო 1943წელს გახდა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი. სიცოცხლისA ბოლო დღემდე სიმონ ჯანაშია სათავეში ედგა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტს. იყო სახელმწიფო პრემიის ორგზის ლაურეატი, მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.
სიმონ ჯანაშია გარდაიცვალა 1947წლის 15 ნოემბერს 47 წლის ასაკში.