გორდი (gordi)
გორდი, სოფელი ხონის რაიონში. იგი მდებარეობს სამი მხარის იმერეთის, სამეგრელოსა და ლეჩხუმის საზღვარზე. დღემდე უცნობია თუ რას უკავშირდება სოფლის სახელწოდება. არ არის გამორიცხული, რომ იგი უკავშირდებოდეს კაბადოკიელი წმინდანის სახელს (წმინდა მოწამე გორდი, 320 წელს სასტიკი წამების შემდეგ თავი მოჰკვეთეს).
გორდი ცნობილია დადიანების საზაფხულო რეზიდენციით და ტყეპარკით. თუმცა, იმერულ სოფელ გორდში, სამეგრლოს საზღვარზე დადიანების რეზიდენციის არსებობა ყოვეთვის ბადებდა კითხვას: რატომ მაინცდამაინც გორდი? აქ დაგეხმარებათ ისტორია: 1704 წლიდან სამეგრელოს მთავარის -დადიანის ტიტულს ფლობდა გორდელი აზნაურის, კაცია ჩიქოვანის შთამომავალი. კაცია ჩიქოვანი, ჩიქვანი (გ. 1681-1682 მიჯნა), იმერეთის სამეფოს ვეზირი. აღზევდა ლევან III დადიანის დროს - 1661-1680. მოკლე დროში გორდელ აზნაურს იმერეთის მეფემ ბაგრატ IV-მ ვეზირობა მისცა, ლეჩხუმი და საინასარიძო უბოძა. მალე ჩიქოვანი სამთავროს კარის „უფროსი “ გახდა.
დადიანმა სალიპარტიანო (ოდიშის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი, მდინარე ტეხურის ორსავე ნაპირას) მისცა და, როგორც ამ კუთხის მფლობელი, ლიპარტიანად აღიარა.
ჩიქოვანის დაწინაურებას ხელი შეიწყო იმერეთის მეფისა და დადიანის კონფლიქტმა ლეჩხუმის გამო. ისინი ცდილობდნენ თავიანთ სასარგებლოვ გამოეყენებინათ ჩიქოვანი, მას კი საკუთარი ინტერესები ჰქონდა - დაუნდობლად ანადგურებდა თავის მეტოქეებს, ოდიშის ძირძველ წარჩინებულ საგვარეულოთა წარმომადგენლებს, თვით დადიანთა სახლის წევრებსაც, და თავის მემკვიდრეებს გადადიანებისაკენ უკაფავდა გზას.
1704 წელს ჩიქოვანის ინიციატივით მისი შვილიშვილი კაცია I დადიანად აკურთხეს და ამიერიდან ოდიშის სამთავროში ახალი, ჩიქვანთა დინასტია გადადიანდა.
საზაფხულო რეზიდენცია, 1841 წელს, რუსი არქიტექტორის, ლეონიდ ვასილიევის პროექტის მიხედვით აშენდა. იგი ციხე-სიმაგრის მსგავსი ნაგებობის იყო. დასრულებული სახით შენობა სიგრძეში 40 მეტრს და სიგანეში 20 მეტრს შეადგენდა. პირველ სართულს სვეტები და თაღები ჰყოფდა, ხოლო მეორე სართულზე დიდებული დარბაზი, მისაღები ოთახი, სალონი და ბიბლიოთეკა იყო განთავსებული.
დავით დადიანმა მოიწვია სახელგანთქმული აგრონომი და ლანდშაფტის არქიტექტორი, იოსებ ბაბინი, რომელიც აგრეთვე ზუგდიდის ბოტანიკური ბაღის გაშენებას ხელმძღვანელობდა და რომელსაც გორდის სასახლის გარშემო ბაღების დაპროექტება დაევალა. სამუშაოები ბაბინიმ დაიწყო და მოგვიანებით მშენებლობაზე პასუხისმგებლობა იტალიელმა მებაღემ გაეტანო ძამბერლეტიმ გადაიბარა. 80 ჰექტარზე გადაჭიმულ ტერიტორიას ქვის კედელი ჰქონდა გარშემორტყმული, რომელშიც სამი დაცული ჭიშკარი იყო დატანებული. ამ კომპლექსში აბანო და ხელოვნური ტბაც შედიოდა.
ბოლშევიკური რევოლუციის დროს, როდესაც გორდის სასახლეში წითელი არმიის შენაერთები იყვნენ დაბანაკებულნი, სასახლეში დაცული იარაღი, ავეჯი და ჭურჭელი მთლიანად გაიძარცვა. მოგვიანებით ადგილობრივი ხელისუფლების წახალისებით სასახლის ძარცვა თავად სოფლის მოსახლეობამ გააგრძელა და ყველაფერი, რაც ოდნავ მაინც რაიმე ღირებულებას წარმოადგენდა – კარები, ფანჯრები, ორნამენტებით შემკული ხის სვეტები, – პირწმინდად გაიზიდა. დღეისათვის სასახლისგან უსახურავო კარკასიღა შემორჩა.
გორდი ცნობილია დადიანების საზაფხულო რეზიდენციით და ტყეპარკით. თუმცა, იმერულ სოფელ გორდში, სამეგრლოს საზღვარზე დადიანების რეზიდენციის არსებობა ყოვეთვის ბადებდა კითხვას: რატომ მაინცდამაინც გორდი? აქ დაგეხმარებათ ისტორია: 1704 წლიდან სამეგრელოს მთავარის -დადიანის ტიტულს ფლობდა გორდელი აზნაურის, კაცია ჩიქოვანის შთამომავალი. კაცია ჩიქოვანი, ჩიქვანი (გ. 1681-1682 მიჯნა), იმერეთის სამეფოს ვეზირი. აღზევდა ლევან III დადიანის დროს - 1661-1680. მოკლე დროში გორდელ აზნაურს იმერეთის მეფემ ბაგრატ IV-მ ვეზირობა მისცა, ლეჩხუმი და საინასარიძო უბოძა. მალე ჩიქოვანი სამთავროს კარის „უფროსი “ გახდა.
დადიანმა სალიპარტიანო (ოდიშის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი, მდინარე ტეხურის ორსავე ნაპირას) მისცა და, როგორც ამ კუთხის მფლობელი, ლიპარტიანად აღიარა.
ჩიქოვანის დაწინაურებას ხელი შეიწყო იმერეთის მეფისა და დადიანის კონფლიქტმა ლეჩხუმის გამო. ისინი ცდილობდნენ თავიანთ სასარგებლოვ გამოეყენებინათ ჩიქოვანი, მას კი საკუთარი ინტერესები ჰქონდა - დაუნდობლად ანადგურებდა თავის მეტოქეებს, ოდიშის ძირძველ წარჩინებულ საგვარეულოთა წარმომადგენლებს, თვით დადიანთა სახლის წევრებსაც, და თავის მემკვიდრეებს გადადიანებისაკენ უკაფავდა გზას.
1704 წელს ჩიქოვანის ინიციატივით მისი შვილიშვილი კაცია I დადიანად აკურთხეს და ამიერიდან ოდიშის სამთავროში ახალი, ჩიქვანთა დინასტია გადადიანდა.
საზაფხულო რეზიდენცია, 1841 წელს, რუსი არქიტექტორის, ლეონიდ ვასილიევის პროექტის მიხედვით აშენდა. იგი ციხე-სიმაგრის მსგავსი ნაგებობის იყო. დასრულებული სახით შენობა სიგრძეში 40 მეტრს და სიგანეში 20 მეტრს შეადგენდა. პირველ სართულს სვეტები და თაღები ჰყოფდა, ხოლო მეორე სართულზე დიდებული დარბაზი, მისაღები ოთახი, სალონი და ბიბლიოთეკა იყო განთავსებული.
დავით დადიანმა მოიწვია სახელგანთქმული აგრონომი და ლანდშაფტის არქიტექტორი, იოსებ ბაბინი, რომელიც აგრეთვე ზუგდიდის ბოტანიკური ბაღის გაშენებას ხელმძღვანელობდა და რომელსაც გორდის სასახლის გარშემო ბაღების დაპროექტება დაევალა. სამუშაოები ბაბინიმ დაიწყო და მოგვიანებით მშენებლობაზე პასუხისმგებლობა იტალიელმა მებაღემ გაეტანო ძამბერლეტიმ გადაიბარა. 80 ჰექტარზე გადაჭიმულ ტერიტორიას ქვის კედელი ჰქონდა გარშემორტყმული, რომელშიც სამი დაცული ჭიშკარი იყო დატანებული. ამ კომპლექსში აბანო და ხელოვნური ტბაც შედიოდა.
ბოლშევიკური რევოლუციის დროს, როდესაც გორდის სასახლეში წითელი არმიის შენაერთები იყვნენ დაბანაკებულნი, სასახლეში დაცული იარაღი, ავეჯი და ჭურჭელი მთლიანად გაიძარცვა. მოგვიანებით ადგილობრივი ხელისუფლების წახალისებით სასახლის ძარცვა თავად სოფლის მოსახლეობამ გააგრძელა და ყველაფერი, რაც ოდნავ მაინც რაიმე ღირებულებას წარმოადგენდა – კარები, ფანჯრები, ორნამენტებით შემკული ხის სვეტები, – პირწმინდად გაიზიდა. დღეისათვის სასახლისგან უსახურავო კარკასიღა შემორჩა.
