შექსპირი უილიამს

რომეო და ჯულიეტა
(არასრული ვერსია)

მოქმედი პირნი

ესკალუსი, ვერონის პრინცი
პარისი, ახალგაზრდა კეთილშობილი, პრინცის ნათესავი
მონტეგი
კაპულეტი ორი ერთმანეთის მოქიშპე ოჯხის თავი
სხვა კაპულეტები
რომეო, მონტეგის ვაჟი
მერკუციო, პრინცის ნათესავი და რომეოს მეგობარი
ბენვოლი, ქ-ნ კაპულეტის ძმისწული
ლორენცო
იოანე ფრანცისკანელი ბერები
ბალთაზარი, რომეოს მსახური
სამსონი
გრეგორიო კაპილეტის მსახურნი
პიეტრო, ჯულიეტას გამდელის მსახური
აბრამი, მონტეგის მსახური
მეაფთიაქე
სამი მემუსიკე
ფარეში პარისა
ოფიცერი
ქალბატონი მონტეგი, მონტეგის მეუღლე
ქალბატონი კაპულეტი, კაპულეტის მეუღლე
ჯულიეტა, კაპულეტის ქალიშვილი
გამდელი ჯულიეტასი
ვერონის მოქალაქენი, ორივე ოჯახის ნათესავები, დარაჯები, მსახურები, გუნდი და ნიღბოსნები

მოქმედება _ ვერონაში. ერთი სურათი მეხუთე მოქმედებისა _ მანტუაში.

პროლოგი

(შემოდის გუნდი)

გუნდი

აი ამბავი, თუ როგორი ბედი სწვევია
ტურფა ვერონის ორ ძველ ოჯახს, ცნობილებს დიდად,
მამათა შუღლი ახალ მტრობად გადუქცევიათ
და წმინდა სისხლით შეუბღალავთ ხელები წმინდა.
შავბედ ვარსკვლავზე, სავავალოდ ამ ორმა გვარმა
ორი ნათელი სიყვარულის ვარსკვლავი შობა,
შემდეგ საბრალო მიჯნურების ბედის ავდარმა,
მათმა სიკვდილმა საბოლოოდ შესწყვიტა მტრობა.
გულისმწყვლელია სევდიანი ამბავი მათი!
თუ ვით ნახავენ ძველი მტრობის მოსასპობ წამალს,
თუ ვით მოკვდება ორი ბავშვი ძველ მტრობისათვის,-
ამ ორ საათში დაინახავთ ყველაფერ ამას.
და თუ რაიმეს ვერ იმხვდერხართ ჩვენს წინათქმში,
თვალი ადევნეთ მოქმედებას, მივხვდებით მაშინ.

(გადის გუნდი)

მოქმედება პირველი

სურათი პირველი

ვერონა. მოედანი.

(შემოდიან ხმლებითა და ფარებით შეიარაღებული სამსონი და გრეგორიო- კაპულეტების მსახურნი)

სამსონი
გრეგორიო, რაც არ უნდა მოგვივიდეს, თავს ნურავის გავამურინებთ!..

გრეგორიო
როგორ თუ გავამურინრბთ! მენახშირეები ხომ არა ვართ!

სამსონი
ჯერ მათქმევინე: თუ ვინმემ გვაწყენინა, მაშინვე ხმალი ვიძროთ.

გრეგორიო
კარგი იქნება, შენ ნუ მომიკვდე, ოღონდ ფრთხილად, გოგრა არავინ წაგაძროს.

სამსონი
მე თუ ვინმემ გამახელა, ხელადვე ვეკვეთები.

გრეგორიო
ეგ არის, რომ მძიმედ იცი გახელება.

სამსონი
რას ამბობ, მონტეგის ძაღლიც კი საჩხუბრად აღმძრავს ხოლმე.

გრეგორიო
აღმძრავსო?! მაშ უნდა აიძრე და გაიქცე?! მამაცობა ის არის, ერთ ადგილას გაჩერდე!

სამსონი
მაგათი ძაღლის დანახვაზე მართლაც გავჩერდები, ფეხს არ მოვიცვლი. მონტეგის მსახურებისა და მოახლეების წინაშე კედელს აღვართავ.

გრეგორიო
ჯაბანი მონა ყოფილხარ: კედელს სუსტები ეფარებიან.

სამსონი
მაგას კი მართალს ამბობ. იმიტომაც აჭეჭყენ ხოლმე ქალებს კედელზე, სუსტი ჭურჭლები რომ არიან. მეც ავდგები და მონტეგის მსახურებს კედლიდან გადმოვყრი, მოახლეებს კედელზე მივაჭეჭყ.

გრეგორიო
ჩვენ ხომ მსახურები ვართ, ჩხუბი ჩვენს ბატონებს აქვთ.

სამსონი
ეგ სულ ერთია. მე უნდა ვაჩვენო მაგატ რა მტარვალიცა ვარ. კაცებთან რომ ჩხუბი მომივა, გოგოებსაც არ დავინდობ, სულ თავებს წავაცლი.

გრეგორიო
გოგოებს წაააცლი თავებს?

სამსონი
მაშა! ან ქალწულობის კოკორს ავაცლი. როგორც გინდა, ისე გაიგე.

გრეგორიო
მაგას ის გაიგებს, ვინც გამოცდის.

სამსონი
შენ ფიქრი ნუ გაქვს, გამიგებენ, მაგრამ მაგრად ვდგავარ. ის კი ყველამ იცის, რა ნაჭერი ხორციცა ვარ.

გრეგორიო
კარგია, თევზი არა ხარ, თორემ სულ წყალწაღებული იქნებოდი. აჰა მონტეგის ორი მსახურიც. ხმალი იშიშვლე!
(შემოდიან აბრაამი და ბალთაზარი)

სამსონი
ხმალი მზადამაქვს; შენ ჩხუბი დაიწყე, მაშინვე ზურგში მოგექცევი.

გრეგორიო
რაო? ზურგს შემაქცევ და გაიქცევი?

სამსონი
ჩემი ნუ გეშინია.

გრეგორიო
ეგღა მაკლია, შენი მეშინოდეს!

სამსონი
ვცადოთ, კანონი ჩვენს მხარეზე იყოს: როგორმე იმათ დავაწყებინოთ ჩხუბი.

გრეგორიო
როცა ჩავუვლით, მე შევუბღვერ, მაგათ კი როგორც ენებოთ, ისე მიიღონ.

სამსონი
როგორც ენებოთ კი არა, როგორც გაბედავენ. მე ფრჩხილს მოვიკვნეტ მაგათ დასანახათ. თუ მოითმინეს, თავი მოეჭრებათ და ეგ არის.

აბრაამი
ნეტა მაგ ფრჩხილს რას იკვნეტთ, ვაჟბატონო?!

სამსონი
მე ჩემს ფრჩხილს ვიკვნეტ, ჩემო ბატონო.

აბრაამი
ჩვენს დასანახათ იკვნეტთ?

საამსონი
(ჩუმად გრეგორიოს) კანონი ჩვენს მხარეზე იქნება, “ჰო” თუ ვუთხარი?

გრეგორიო
(ჩუმადვე) არა.

სამსონი
არა, ბატონო, მე ჩემი ფრჩხილი მოვიკვნიტე.

გრეგორიო
ჩხუბი ხომ არ მოგინდათ, ბატონო?

აბრაამი
ჩხუბი?! აჰ, არა, ბატონო.

სამსონი
იქნებ მოგინდათ, გვიმსახურეთ! იცოდეთ, რომ ჩვენი ბატონი თქვენს ბატონზე ნაკლები არ არის.

აბრაამი
არც უკეთესია!

სამსონი
ვითომ?!

გრეგორიო
(ჩუმად სამსონს) უკეთესია-თქო, უთხარი, აგერ ქალბატონის ძმისწული მოდის.

სამსონი
დიხაც უკეთესია!

აბრაამი
მიჰქარავ!

სამსონი
გამოდი, თუ ბიჭი ხარ! აბა, გრეგორიო, ერთ შენებური დარტყმა გაიხსენე
(ჩხუბს დაიწყებენ. შემოდის ბენვოლიო)

ბენვოლიო
შეჩერდით ჩქარა, ჰე ბრიყვებო, ხმლები ჩააგეთ!
(ხმლებს გააგდებინებს)
თქვენ არც კი გესმით, რას სჩადიხართ.
(შემოდის ტიბალტი)

ტიბალტი
ოჰო, ამ ლაჩარ არამზადებს დარიე ხელი?!
აქეთ მობრუნდი, ბენვოლიო, სიკვდილს გაჩვენებ.

ბენვოლიო
ვცდილობ, როგორმე გავაშველო. ხმალი ჩააგე,
ან მომეშველე მაგ მახვილით და გავაზავოთ.

ტიბალტი
თან ხმლით მიიწევს, თან კი ყბედობს გავაზავოთო!
მე მძულს ეგ სიტყვა, ვით შენ მძულხარ, ვით ჯოჯოხეთი,
ვით მონტეგების მთელი მოდგმა! გამოდი, მხდალო!
(ჩხუბს დაიწყებენ. შემოდის რამდენიმე კაცი ორივ ეგვარისა. ისინიც ჩხუბში ჩაერევიან. შემდეგ შემორბის სამი თუ ოთხი მოქალაქე კეტებით).

მოქალაქენი
ჩქარა კეტები... ნაჯახები... შუბები აქეთ!
დასცხეთ აქეთ ამ კაპულეტებს!... მენტეგებს დასცხეთ!...
(შემოდიან მანტიამოსხმული მოხუცი კაპულეტი და ქ-ნი კაპულეტი).

კაპულეტი
რა ხმაურია? ჩემი გრძელი ხმალი მომეცით!

ქ-ნი კაპულეტი
აჰა, ყავარჯენი, ყავარჯენი! ხმალი რად გინდა?

კაპულეტი
მომეცით-მეთქი ჩემი ხმალი. მოხუცი მონტეგ
მოდის აქეთკენ და ხმლის ქნევით მე მემუქრება.
(შემოდიან მოხუცი მონტეგი და ქ-ნი მონტეგი).

მონტეგი
ო, არამზადა კაპულეტო, ნუ, ნუ მაკავებ.
ხელი გამიშვი!

ქ-ნი მონტეგი
შენი მტრისკენ ბიჯსაც არ წარსდგამ.
(შემოდის პრინცი ესკალუსი ამალით).

პრინცი ესკალუსი
შფოთის ამტეხნო, მოქიშპენო, მშვიდობის მტერნო
მეზობლის სისხლში ხელგასვრილნო, თავლაფდასხმულნო!
არ ესმით ნეტა?! ჰეი, ჰეი, ხალხნო! მხეცებო!
თქვენ გეუბნებით, მტრობის ცეცხლს რომ აქრობთ თქვენივე
სხეულებიდან მომჩქეფარე წითელ შადრევნით.
შორს გადასტყორცნეთ ეს შავბედ დღეს ნაწრთობი ხმლები
და მოუსმინეთ ანრისხებულ პრინცის განაჩენს,
თორემ განანებთ – არ დაგინდობთ, წამებით მოგკლავთ.
უკვე მესამედ ჩხუბმა, მონტეგ და კაპულეტო,
თქვენი უაზრო მითქმა – მოთქმით გაღვივებულმა,
ჩვენი ქუჩების მყუდროება არივ – დარია.
ვერონის მცხოვრებთ ღირსეული სამკაულები
შეაცვლევინა ჟანგიანი ძველი შუბებით,
რომ შემმუსვრელი თქვენი მტრობა მით შეემუსრათ.
კვლავ თუ გაბედეთ ჩვენს ქუჩებში აყალმაყალი,
სიცოცხლის ფასად დაგიჯდებათ თქვენ დამშვიდება.
ახლა ყველანი, ვინც აქა ხართ, დაიშალენით.
თან გამომყვები შენ კაპულეტ, შენ კი, მონტეგო,
გამოცხადდები სამსჯავროში გღეს შუადღისას,
და იქ მოისმენ ჩვენს განაჩენს. კიდევ გაფრთხილებთ,
დაიშალენით, თორემ ყველას სიკვდილით დაგსჯით!

(გადის ყველა, გარდა მონტეგისა, ქ-ნი მონტეგისა და ბენვოლიოსი)

მონტეგი
ნეტა ვიცოდე, ძველი დავა ვინ გააღვივა!
მითხარ ძმისწულო, შენც აქ იყავ, როცა ეს მოხდა?

ბენვოლიო
კაპულეტების მსახურებისა და თქვენსა მსახურთ
გახურებული ჩხუბი ჰქონდათ, მე რომ მოვედი;
გასაშველებლად მივეშურე, მაგრამ უეცრად
ანჩხლი ტიბალტი შემოვარდა, ხმალამოწვდილი,
იქნევდა მახვილს, გამწარებით ჩეხავდა ჰაერს,-
მაშინვე მივხვდი, ამით სურდა ჩემი გაწვევა,-
ქარი კი მასვე დასცინოდა ანცი სისინით.
ჩვენი ჩხუბის დროს მოზღვავდა და მოზღვავდა ხალხი.
დაიწყეს ხელად ერთმანეთში გუნდ-გუნდად ბრძოლა,
ვიდრემდე პრინცი ორივე გუნდს არ გარეკავდა.

ქ-ნი მონტეგი
ნეტავ რომეო სად იქნება? ხომ არ გინახავს?
კიდევ კარგი, რომ ჩხუბში ისიც არ ჩაერია.

ბენვოლიო
ერთი საათით მასზე ადრე, ვიდრე წმინდა მზე
აღმოსავლეთის ოქროს სარკმელს გადმოხედავდა,
გარეთ გამოველ, სევდიანი, ფიქრთ გასართველად.
მაშინ ვიხილე, ქალბატონო, მე თქვენი ვაჟი
ქვემოთ, ქალაქის დასავლეთით, ლეღვის ჭალაში,
დილაადრიან გამოსული დასეირნობდა.
პირდაპირ მისკე გავექანე. . . რომ დამინახა,
მაშინვე თავი ამარიდა, ტყეს შეეფარა.
მყის თავი ჩემი წარმიმიდგა ამნაირ დღეში,-
ასეთი რამე მეც რამდენჯერ გამომიცდია,-
ხელადვე მივხვდი – მარტო ყოფნა ერჩივნა მაშინ,
მე ჩემს გუნებას გავყევი და სიამოვნებით
მას გავეცალე, ვინც ცდილობდა თავად გამცლოდა.

მონტეგი
ბევრჯერ უნახავთ დილდილობით ჭალაში იგი;
თურმე ბილის ნამს უმატებდა საკეთარ ცრემლებს
და ღრუბლის ქულებს ამრავლებდა ოხვრით და ხვნეშით.
მაგრამ როდესაც მზე, სიამის მომნიჭებელი,
აღმოსავლეთით დაიძრება, რათა ავრორას
სარეცელიდან შორს გაჰფანტოს ჩრდილის ფარდები,
ჩემი გულმძიმე ვაჟიშვილი შინისკენ მორბის,
შემოვარდება, ჩაიკეტავს ოთახის კარებს,
დახურავს ფანჯრებს, დილის ნათელს გარეთ განდევნის,
ღამის სიბნელედ გადაიქცეს დღის ელვარებას.
ვიცი შავ დღეში ჩავარდება ასეთი ქცევით,
თუკი როგორმე არ ვიხსენით კეთილი რჩევით.

ბენვოლიო
მაგრამ მიზეზი ხომ არ იცით, ძვირფასო ბიძავ?

მონტეგი
არა, არ ვიცი. არაფერი წამოსცდენია.

ბენვოლიო
არ გამოჰკითხეთ? არ ცდადეთ გამოგეტეხეთ?

მონტეგი
მე თვითონ ვცადე, მეგობრებიც ბევრს შეეცადნენ,
მაგრამ ამაოდ – ჯიუტია, თავისნათქვამი,
თავს მოიკლავს და გულისპასუხს არვის გაანდობს,
ისეთნაირად გულდახშული და მდუმარეა,
როგორც კოკორი, მატლები რომ ღრღნიან ერთიან,
ვიდრე ტკბილ ფურცლებს გაფურჩქნიოდეს სიტურფეს თვისას.
გაგვაგებინა ამ ნაღველის მიზეზი ჩვენა,
მაშინ წამალსაც მოვძებნიდით მის მოსარჩენად.
(შემოდის რომეო)

ბენვოლიო
აგერ, რომეოც. თქვენ წაბრძანდით, მარტო დამტოვეთ,
მე გამოვკითხავ დარდის მიზეზს, არ დამიმალავს.

მონტეგი
ნეტავი მართლა გაგიმჟღავნოს გულისპასუხი,
ჩვენ გაგეცლებით – გამომყევი, ჩემო მეუღლევ.
(გადიან მონტეგი და ქ-ნი კაპულეტი)

ბენვოლიო
მშვიდობის დილა, ბიძაშვილო.

რომეო
რა დროს დილაა!

ბენვოლიო
ეს წუთი იყო ცხრა დარეკა.

რომეო
ჰოი, ვაგლახ მე,
ხო ხედავ, როგორ ზლაზვნით გადის ნაღვლიანი დრო.
ის მამა იყო, ასე სწრაფად რომ გარტიალდა?

ბენვოლიო
ჰო, მამა იყო. ბიძაშვილო, მითხარი მაინც,
დროს ამნაირად რომ გიგრძელებს რა ნაღველია?

რომეო
იმის არ ქონა, რის ქონაც შეამოკლებდა.

ბენვოლიო
მაშ, მიჯნური ხარ?

რომეო
მოკლებული.

ბენვოლიო
როგორ, სიყვარულს?

რომეო
მის თანაგრძნობას მოკლებული, ვინაც მე მიყვარს.

ბენვოლიო
ეჰ, სიყვარული შორიდან ჩანს ასეთი ტკბილი,
თორემ ნამდვილადმტარვალი და მწამებელია.

რომეო
ვაგლახ, სიყვერულს ახვეული ხომ აქვს თვალები,
გზას მაინც იგნებს, მაინც ტკბება ჩვენი წვალებით.
სად ვისადილოთ? აჰ, ვაიმე! რაზე ჩხუბობდნენ?
თუმცა რას გკითხავ, უკვე მითხრეს სუყველაფერი.
ეს მძულვარება, თავისთავად, ბოროტებაა,
მაგრამ მეტ ბოროტს სიყვარული გვიმზადებს ხოლმე.
ოი, სინაზე მძულვარების! ო, ტრფობის შფოთვა!
ო, ყველაფერი, წარმომდგარი არაფერისაგან;
დინჯი სილაღე და ამაო სიდარბაისლე,
ბნელი ქაოსი ლამზ სახის ქმნილებათაგან,
ნათელი კვამლი, ცივი ცეცხლი, ტყვიის ბუმბული,
ავადმყოფური სიჯასაღე, ძილი ფხიზელი,
რომელიც სულაც არ ჰგავს ძIლსა... ამნაირ გზნებას,
ასეთ სიყვარულს განვიცდი მე; არ გეცინება?

ბენვოლიო
არა, მე უფრო მეტირება.

რომეო
კეთილო სულო,
მერე და რისთვის?

ბენვოლიო
იმისათვის, რომ დაღვრემილს გხედავ.

რომეო
დასაბამითვე სიყვარულმა ეს დაგვიბედა.
გულს ლოდად მაწევს ჩემი სევდა, ისედაც მწველი,
შენმა სევდამ კი, ლამის არის, დამრიოს ხელი:
შენ თანამიგტძნობ, და მაგ ძმობით, მაგ სიყვარულით-
ჩემს ნაღველს შენიც ემატება, მიკვდება გული.
ყრფობა კვამლია, წარმომდგარი ოხვრით და ხვნეშით,
ხან, თუ აღეგზნო, ცეცხლს აკვესებს მიჯნურთ თვალებში,
გზა თუ დაუხშეს, ცრემლების ზღვად იქცევა მაშინ.
კიდევ რა არის სიყვარული? სიგიჯე არის,
ბრძნული სიგიჟე, ნაღველი და სიმწარე მტკბარი.
მშვიდობით იყავ, ბიძაშვილო.

ბენვოლიო
მეც გამოგყვები,
თუ არ წამიყვან, იცოდე, რომ გულს დამწყვეტ ამით.

რომეო
განა აქა ვარ, ჩემი თავი დავკარგე სულაც,
რომეო არ ვარ, იგი სადღაც გადაკარგულა.

ბენვოლიო
კარგი, ნუ ხუმრობ, ეს მითხარი, ვინ შეიყვარე?

რომეო
მაშ გითხრა კვნესით?

ბენვოლიო
ნუ ხუმრობ, მითხარი ბარემ!...

რომეო
ავადმყოფს თავზე რომ დაადგე, ანდერძი სთხოვო,
მარტო ამ სიტყვის გაგონებაც მოუღებს ბოლოს.
არ გეხუმრები, ბიძაშვილო, მე ქალი მიყვარს.

ბენვოლიო
კარგად მიმირყამს: აკი მივხვდი, ქალი გიყვარდა.

რომეო
კარგო მსროლელო, მშვენებაა ჩემი ტფიალი.

ბენვოლიო
მით უფრო კარგი, კარგ სანიშნოს კარგად მოხვდება.

რომეო
ახლა კი მართლაც ააცდინე: იმ ქალს, ძმობილო,
სულ ტყუილია, კუპიდონის ისრით ვერ დასჭრი.
სიბრძნით, სიქველით სახელგანთქმულს დიანას დარად,
უმანკოება და სიწმინდე მას დაიფარავს.
ტრფობის ბალღური ისრისაგან უვნებელია.
არ დაგანებეს, დააშტერდე ურცხვი თვალებით,
სასიყვარულო სოტყვებს ყურსაც კი არ ათხოვებს,
ვერც თვით წმინდანთა მაცდუნებელ ოქროთ შეაცდენ.
მშვენებით მდიდარს, სიღარიბეც ასდევნებია,
რადგან სიკვდილი მის მშვენებას თან გაიყოლებს.

ბენვოლიო
ნუთუ შეჰფიცა სიკვდილამდე უმანკოდ დარჩეს?

რომეო
ასე შეჰფიცა და სიძუნწით დაღუპვას არჩევს,
რადგან ხომ იცი, სილამაზის დამშევით ძალზე
შთამომავლობა მოაკლდება კვლავ სილამაზეს.
ის მეტისმეტად ლამაზია, ჭკვიანიც მეტად,
რომ ჩემის ჩაგვრით თვით სამოთხე მიიღოს ბედად.
იმან შეჰფიცა არ უყვარდეს, და მე მკვდარს თმენა
მარგუნა წილად, რომ ცოცხალმა გითხრათ ეს თქვენა.

ბენვოლიო
მე დამიჯერე, დაივიწყე იმაზე ფიქრი.

რომეო
ესეც მასწავლე, ფიქრი როგორ გადავივიწყო.

ბენვოლიო
თავისუფლება მიეც თვალებს: სხვა ლამაზ ქალებს
შეხედე ახლა.

რომეო
მაგრამ ეს ხომ, ერთხელ, ზადმერად,
მე გამახსენებს მის მშვენებას და სილამაზეს:
როგორც ნიღბები, ბადნიერნი, ტურფა ქალწულებს
შუბლს უკოცნიან, თავად თალხნი, და უნებურად
გაგვახსენებენ იმ სიტურფეს, რასაც თვით ფარვენ.
აბა რამ უნდა დაავიწყოს ბრმას თვალისჩინი –
ძვირფასი განძი, რაც დაჰკარგა სამარადჟამოდ!
მაჩვენე თუნდა ქალი, ეშხით აღმატებული,
მისი მშვენება მხოლოდ წიგნად გამომადგება,
სადაც მე იმას წავუკითხავ, ჩემი მშვენება
იმ აღმატებულ სილამაზეს ვით აღემატა.
მშვიდობით იყავ, სულ ერთია, ვერ დამავიწყებ.

ბენვოლიო
ან დაგავიწყებ, ნა მივკვდები, შენი მოვალე.
(გადიან)


სურათი II

ქუჩა იმავე ქალაქში.
(შემოდიან კაპულეტი, ოარისი და კაპულეტის მსახურნი)

კაპულეტი
მონტეგსაც სწორედ ჩემნაირი სასჯელი შეხვდა,
დაგვაჯარიმეს ერთნაირად, ასე მგონია,
არ არის ძნელი ამ ხნის ხალხმა მშვიდად ვიცხოვროთ.

პარისი
სამწუხაროა, რომ ყველასგან პატივცემულ ხალხს
მუდამ შუღლი გაქვთ, და თქვენს დავას ბოლო არ უჩანს.
მაგრამ, ბატონო, ჩემს თხოვნაზე რას მიპასუხებთ?

კაპულეტი
გავიმეორებ მხოლოდ იმას, რაც წინათ მითქვამს:
ჯერ ჩემი ბავშვი ქვეყნის ავ-კარგს არ იცნობს კარგად,
არ მოსწრებია წელიწადის თორმეტჯერ შეცვლას,
ორი ზაფხულიც გაატაროს თავის ნებაზე
და მხოლოდ შემდეგ ვიფიქროთ მის ქორწინებაზე.

პარისი
მაგაზე ნორჩიც ბედნიერი დედაა ბევრი.

კაპულეტი
ადრე გათხოვილთ მუდამ ადრე ეღებათ ბოლო.
ყველა ნუგეში, მაგის გარდა, მიწამ წამართვა,
ეს ერთი დამრჩა ქვეყნად გულის გამხარებელი.
თქვენ მაინც სცადეთ ქალის გულის მოინადიროთ,
მე კი რა მეთქმის – იმის სურვილს არ აღვუდგები:
თუ დაიყოლებთ, მის არჩევანს, ძვირფასო პარის,
დავეთანხმები, დავუმოწმებ მხურვალე ლოცვით.
მე მამაპაპურ წვეულებას ვმართავ ამაღამ,
მოწვეული მყავს საყვარელი სტუმარი ბევრი,
თქვენც იმათ შორის, სასურველი ყველაზე მეტად,
თქვენის იქ ყოფნით სტუმართა რიცხვს ერთს შემატებდით.
ჩემს ღარიბ ჭერქვეშ დაინახავთ ლხინში ამაღამ
ქვეყნიურ ვარსკვლავთ, ცის მნათობებს რომ აბნელებენ,
და ისეთივე ნეტარებას იგრძნობთ ჩემს სახლში,
რასაც ჭაბუკის მოელვარე გული განიცდის
მორთულ – მოკაზმულ გაზაფხულის მოახლოებით,
რომელიც ზამთარს, აკოჭლებულს, ფეხდაფეხ მოსდევს.
თქვენ მოუსნინეთ იმათ ყველას, კარგად შეხედეთ,
და აირჩიეთ, ვინც რჩეული იყოს მათ შორის.
ჩემს ქალსაც ნახავთ, ქალთ კრებულის გასამრავლებლად,
თუმც სილამაზით იქნებ სულაც არ მიგიზიდოთ.
ახლა წავიდეთ. (მსახურს აძლევს ქაღალდს) შენ კი, ბიჭო.. ტურფა ვერონას
შემოივლიდი და მათ მოძებნი, ვინც აქ სწერია.
დამიპატიჟე სუყველანი დიდის თავაზით.

(გადიან პარისი და კაპულეტი)

მსახური
ვინც აქა სწერია! აქა სწერია, მეწაღემ ადლი დაიჭიროს ხელში, ხოლო თერძმა სადგისი, მეთევზემ ფუნჯი აიღოს, მღებავმა კი ბადეო. ვინც აქა სწერია! რომ არ ვიცი, რა დაწერა ამის დამწერმა! წავალ და ნასწავლს ხალხს ვკითხავ აჰა, ბედზე გამოჩნდნენ.
(შემოდიან რომეო და ბენვოლიო)

ბენვოლიო
გაჩუმდი! ერთ ცეცხლს გაანელებს მეორე ცეცხლი,
ტკივილს კი ისევ გააყუჩებს ტკივილი მწველი.
დადექი, თავი მოაბრუნე, თუ თავბრუ გესხმის,
და შენი ტანჯვა შეამცირე სხვა სატანჯველით.
სხვა საწამლავი უფრო მწვავე შეასვი თვალებს
და საშინელი ძველი შხამი გაქრება ხოლმე.

რომეო
ეს მრავალძარღვა მისწრებაა სწორედ მაგისთვის.

ბენვოლიო
რას ამბობ, რისთვის?

რომეო
მაგ გატეხილ წვივისთვის-მეთქი.

ბენოლიო
რა მოგივიდა შენ, რომეო, ხომ არ გაგიჟდი?

რომეო
გიჟი არა ვარ, მაგრამ გიჟზე უფრო ძლიერად
ვარ შებოჭილი, მოკლებული ყოველგვარ საზრდოს,
ნაცემ-ნაგვემი და დილეგში დატყვევებული.
(მსახურს) გამარჯობა, მეგობარო!

მსახური
გაგიმარჯოთ, ბატონო! ეს მიბრძანეთ, კითხვა თუ შეგიძლიათ?

რომეო
დიახ, ვკითხულობ ჩემს ბედ-იღბალს უბედობაში.

მსახური
ეს თქვენ იქნებ უწიგნოდ ისწავლეთ. მე გეკითხებით, დაწერილის წაკითხვა თუ შეგიძლიათ?

რომეო
შემიძლია, თუ ენა ვიცი და ანბანს ვარჩევ.

მსახური
პატიოსანი კაცი ბრძანებულხართ მშვიდობით იყავით!

რომეო
დაიცადე, მეგობარო, წავიკითხავ, (კითხულობს) სინიორ მარტინო თავისი ცოლითა და ასულებით: გრაფი ანსელმი და მისი მშვენიერი დები; ვიტრუვიოს ქვრივი ქალბატონი: სინიორ პლაჩენციო თავისი ტურფა ძმისწულებით; მერკუციო და მისი ძმა ვალენტინი; ბიძაჩემი კაპულეტი ცოლითა და ასულებით; ჩემი მომხიბლავი ძმისწული როზალინა: ლივია; სინიო ვალენციო და მისი ბიძაშვილი ტიბალტი; ლუჩიო და კეკლუცი ელენე. (უკანვე უბრუნებს ქაღალდს) მშვენიერი კრებულია! სად არიან მიწვეულნი?

მსახური
ზემოთ.

რომეო
ვითან?

მსახური
ჩვენს სახლში ვახშმად.

რომეო
ვის სახლში?

მსახური
ჩემი ბატონის სახლში.

რომეო
სწორედ ეგ უნდა მეკითხა შენთვის პირველად.

მსახური
ახლა ისედაც მოგახსენებთ. ჩემი ბატონი დიდი და დოვლათიანი კაპულეტი გახლავთ და თუ მონტეგის გვარისა არა ხართ, გთხოვთ, თქვენც მობრძანდეთ და თითო ჭიქა ღვინო მიირთვათ.
მშვიდობობით ბრძანდებოდეთ!

(გადის)

ბენვოლიო
კაპულეტების მამაპაპურ ლხინში იქნება
შენი ბრწყინვალე როზალინა. იქვე იქნება
ვერონას ყველა მშვენიერი, ჩვენც იქ წავიდეთ.
კარგად შეხედე, შეადარე შენი მშვენება
სახე იმისას, ვისაც ლხინში მე დაგანახებ.
მაშინ ნამდვილად დარწმუნდები, რომ შენი ბედი
ყვავი ყოფილა და ტყუილად გეგონა გედი.

რომეო
თუ ეს თვალები მაგ ცრურწმენას მიიღებს ნებით,
ჩემო ცრემლებო, ნაკვერცხლებად იქეცით მაშინ,
დასწვით, დადაგეთ შენიღბული ეს მწველებლები,
რომლებიც დღEმდე არ დამხრჩვალან ცრემლების ზღვაში
შენ ამბობ, თითქოს იყოს სადმე მასზე ნარნარი,
ყოვლის მხილველ მზეს არ უნახავს იმის სადარი.

ბენვოლიო
ჯერ არ გინახავს სხვა მშვენება იმასთან ერთად,
ამიტომ იგი დაუსახავს შენს თვალებს ღმერთად;
ახლა კი თვალებს – ბროლის სასწორს, მიეცი ნება
სხვა ლამაზ ქალწულს შეუწონონ შენი მშვენება;
ლხინში გაჩვენებ მე სხვა ქალწულს, ვინც ისე ელავს,
რომ შენს ხატებას გაახუნებს, გაჩვენებს ბნელად.
რომეო
მოგყვები, მაგრამ სხვა ქალწულთა სამზერად არა,
მე ჩემი სატრფოს სილამაზით დავტკბები მარად.
(გადიან)

სურათი III

ოთახი კაპულეტების სახლში.

(შემოდიან ქ-ნი კაპულეტი და გამდელი).
ქ-ნი კაპულეტი
ძიძა, სად არის ჩემი ქალი? ჩემთან მოუხმე.

გამდელი
უკვე ვუთხარი, გეფიცებით უმანკოებას,
რაც მაშინმქონდა, როცა ვიყავ თორმეტი წლისა.
სად არსი მაინც ჩიტუნია, პატარა კრავი?
ღმერთო მიშველე, ჯულიეტა, სადა ხარ, ქალო?
(შემოდის ჯულიეტა)

ჯულიეტა
აჰა, მოვედი, ვინ მეძახდა?

გამდელი
დედა გეძახდა

ჯულიეტა
მე აქ გახლავართ, რად მეძახდით, ჩემო დედილო?

ქ-ნი კაპულეტი
აი, რა შვილო... მაგრამ, ძიძა, მარტო დაგვტოვე,
საიდუმლოდ მსურს ვესაუბრო... თუმცა, დაბრუნდი,
შენც მოისმინე, შენთან რა გვაქვს დასამალავი!
ხომ ხედავ აგერ ჯულიერას – როგორ დაქალდა.

გამდელი
საათობით მაქვს გამოთვლილი მაგისი ხანი.

ქ-ნი კაპულეტი
თოთხმეტისა არ არის ჯერაც.

გამდელი
თოთხმეტ კბილს დავდებ სანაძლეოდ, - ამას ისე ვამბობ, თორემ ვაი, რომ მხოლოდ ოთხი კბილიღა შემრჩა, თოთხმეტი წლისა ჯერ არ არის. პეტრეპავლობამდე რამდენი დღეა?

ქ-ნი კაპულეტი
ორი კვირაა, თუ ცოტა მეტი.

გამდელი
მეტი არის თუ ნაკლებია, ერთი კი ვიცი –
პეტრეპავლობის წინადღით ის თოთხმეტს შეასრულებს.
სწორედ ამისი კბილა იყო ჩემი სუსუანაც, -
ღმერთა აცხონოს, მე რა ღირსი ვიყავი მისი,
ისეთი კარგი გოგო იყო, ზეცამ წამართვა.
ჰო, რას ვამბობდი?... წინადღით-მეთქი პეტრეპავლობის
იგი გახდება თოთხმეტისა, ეს ნაღდად ვიცი.
აგერ თერთმეტმა წელმა განვლო მიწისძვრის შემდეგ,
ჯულიეტა კი ის-ის იყო ძუძუს მოვწყვიტეთ.
ეს კარგად მახსოვს, აბა იმ დღეს რა დამავიწყებს!
ძირმწარა მქონდა წაწცხებული ძუძუს თავებზე
და მზეში ვიჯექ, არხეინად სამტრედეს გვერდით.
თქვენ და ბატონი ბრძანდებოდით მაშინ მანტუას.
ჩემს მახსოვრობას დახეთ ერთი – ჰო, რას ვამბობდი?
როგორც კი გემო გაუსინჯა ძირმწარას ბალღმა,
ისე ემწარა, გადმომიგდო ძუძუ ხელადვე...
და მიწაც ინძრა, შეტორტმანდა ჩვენი სამტრედე...
გაგიხარიათ, მე მოვკურცლე!..
მას შემდეგ აგერ მეთერთმეტე წელი წავიდა,
მაშინ ეს ბალღი თავისუფლად დგებოდა ფეხზე,
მაგრამ რას მივედ-მოვედები, რის ფეხზე დგომა!..
დარბოდა კიდეც, აქეთ-იქით დაბაჯბაჯებდა;
ეს იმით მახსივს, მიწისძვრის სწორედ წინადღით
პატარამ შუბლი გაიტეხა, ჩემმა ქმარმა კი,-
ღმერთმა აცხონოს, კაცი იყო გულმხიარული!-
აიტაცა და დაუყვავა: “პირქვე დაეცი?
არაფერია, გაიზრდები, დაჭკვიანდები
და შენც გულაღმა დაეცემი – პირქვე კი არა!
ასე არ არის ჯულიეტა?” ცუგრუმელამაც
ხელად ანება თავი ტირილს და ზეცის მადლმა,
“ჰო ასეაო”, უპასუხა. ხუმრობას დახეთ!
ათასი წელიც რომ მეცოცხლა, რა დამავიწყებს!
“ასე არ არის?” შეეკითხა, და კუდრაჭამაც
თავი ანება ხელად ტირილს, “ჰო” უპასუხა.

ქ-ნი კაპულეტი
კარგი, გეყოფა, თუ ღმერთი გწამს, ახლა დაცუმდი.

გამდელი
აჰა, გავჩუმდი... მგრამ, რა ვქნა, რომ გავიხსენებ,
როგორ შესწყვიტა ტირილი და “ჰო” როგორა თქვა,
სიცილს ვერაფრით ვერ ვიკავებ. თან დამერწმუნეთ,
კენჭის ოდენა კოპი აჯდა; მძიმედ დავარდა.
“პირქვე დაეცი” – შეეკითხა ჩემი მეუღლე,-
“არაფერია, დაქალდები, დიდი გახდები,
და შენც გულაღმა დაეცემი. ასე არ არსი?”
ესეც გაჩუმდა და მიუგო, “ჰო, ასეაო”/

ჯულიეტა
მაშ შენც გაჩუმდი, გეხვეწები, ჩემო გადია.

გამდელი
აჰა, გავჩუმდი; კრინტს არ დავძრავ, ღმერთმა გაცოცხლოს!
შენზე ლამაზი ჯერ არავინ არ გამიზრდია.
ნეტავი ღმერთი მომასწრებდეს შენს გათხოვებას,
მეტს აღარ ვითხოვ...

ქ-ნი კაპულეტი
მეც მაგისთვის მოგიხმეთ ახლა,
გათხოვებაზე მინდა სწორედ მოგესაუბროთ.
ჩემო გოგონა, ჯულიეტა, გსურს გათხოვება?

ჯულიეტა
ამ დიდ პატივზე მე ჯერ არც კი მიოცნებია.

გამდელი
რაო. პატივი? ერთადერთი ძიძა ვარ შენი,
თორემ გეტყოდი – რძესთან სიბრძნეც გიწოვია-თქო.

ქ-ნი კაპულეტი
დრო არის, შვილო, რომ იფიქრო გათხოვებაზე,
აქ ვერონაში, ბევრი ქალი, შენზე უმცროსი,
ოჯახის ღირსეული, უკვე დედაა.
მეც, ჩემდა თავად, შენოდენა არც კი ვყოფილვარ,
როდესაც ოჯახს მოვეკიდე და დედა გავხდი...
სჯობს მოკლედ გითხრა – შენს თავსა მთხოვს მამაცი პარის.

გამდელი
ვიცი, პატარა ქალბატონო, ჰოი, რა კაცი!
მთელს ქვეყნადა ღირს! სანთელივით ჩამოსხმულია.

ქ-ნი კაპულეტი
ვერონა არც კი მოსწრებია ჯერ ამგვარ ყვავილს.

გამდელი
რა კარგად ბრძანეთ! ყვავილია, სწორედ ყვავილი.

ქ-ნი კაპულეტი
აბა რას გვეტყვი, ჯულიეტა, არ შეიყვარებ?
ამეღამ ნახავ ჩვენთან პარისს, ლხინში გვეწვევა.
შენ წაიკითხე მისი სახის ნათელი წიგნი,
გასინჯე კარგად სილამაზის კალმით ნახატი,
ყოველი ნივთი ერთმანეთს თუ ეხმატკბილება.
და თუ კითხვის დროს შეგხვდეს რამე გაუგებარი,
მაშინ თვალებში ჩაიხედე და ის აგიხსნის.
სრულქმნილ მშვენებად რომ გადიქცეს ის ტრფობის წიგნი,
მას უნდა ჩასმა ასეთივე მშვენიერ ყდაში.
თევზიც ხომ მუდამ ზღვასი ცხოვრობს; და ეს გახსოვდეს,
მშვენიერება გარეგანი ამაყობს მაშინ,
როდესაც ბურავს სილამაზეს შინაგანს იგი.
უფრო მით არის ღირსეული ბევრისთვის წიგნი,
რომ ოქროს ამბავს ოქროსავე ყდები კაზმავენ.
გაიზიარებ შენ ამგვარად, რასაც იგი ფლობს,
თუ მას გაჰყვები, ამით შენიც არაფერს იკლებს.

გამდელი
იკლებს? იმატებს! დედაკაცებს კაცი ასუქებს.

ქ-ნი კაპულეტი
მოკლედ მითხარი, ნახავ პარისს და შეიყვარებ?

ჯულიეტა
ვნახავ, თუ ნახვა კმარა კაცის შესაყვარებლად,
და თანაც თვალებს ნებას მივცემ, რამდენსაც მეტყვით.
(შემოდის მსახური)

მსახური
ქალბატონო, სტუმტები უკვე მოვიდნენ, სუფრა გაშლილია, გთხოვენ მობრძანდეთ. თქვენცა გთხოვენ, პატარა ქალბატონო. ძიძას სწყევლიან საკუჭნაოში. აურზაური აქვთ. მეც იქაურობას უნდა მივხედო. გემუდარებით, გამომყევით.

ქ-ნი კაპულეტი
აი, მოგყვებით. (მსახური გადის). ჯულიეტა, გრაფი შენ გელდება.

გამდელი
წადი,ეძიე ნეტარი დღე და ღამეები!

სურათი IV

ქუჩა
(შემოდიან რომეო, მერკუციო, ბენვოლიო, ხუთი თუ ექვსი ნიღბოსანი და მეჩირაღდნე).
რომეო
როგორ მოვიქცეთ, ვთქვათ რაიმე სახლში შესვლისას,
თუ უბოდიშოდ და უსიტყვოდ უნდა შევიდეთ?

ბენვოლიო
უკვე წავიდა დრო ასეთ უხვსიტყვაობის.
ჩვენ არ მიგვიძღვის კუპიპდონი თვალახვეული,
ვისაც თათრული ჭრელი მსვილდი უპყრია ხელში
და ვისი ნახვაც ქალებს აფრთხობს საფრთხობელასებრ.
ანკი პროლოგი ვიღას უნდა სახლში შესვლისას, ბორძიკით თქმული, მოკარნახის ნაჩურჩულევი.
ეს საქციელი როგორც სურდეთ, ისე მიიღონ:
ერთი ვიცეკვოთ ჩვენებურად და გამოვბრუნდეთ.

რომეო
მე ეგ ლამპარი მომაწოდეთ: სული დამძიმდა
და აღარ ძალმიძს ვიხტუნავო. ლამპარს დავიჭერ.

მერკუციო
არა, ძმობილო, უსათუოდ უნდა გაცეკვოთ.

რომეო
არა, მე არა, დამერწმუნეთ. თქვენ საცეკვაოდ
თხელლანჩიანი წაღEბი გაქვთ. ჩემი სული კი,
ვით მძიმე ტყვია, ისე მაგრად მაჯაჭვებს მიწას,
განძრევაც მიმძიმს.

მერკუციო
მიჯნური ხარ, კუპიდონისგან
ითხოვე ფრთები და აიჭერ უჩვეულო სიმაღლე!

რომეო
თავისი ისრით ისე დამჭრა და დამანელა,
რომ აღარ ძალმიძს მაღლა აჭრა მსუბუქი ფრთებით,
შებორკილი ვარ ისეთგვარად, რომ მწარე ნაღველს
ვერ გავეცევი – ტრფობის მძიმე ტვირთი ჩამძირავს.

მერკუციო
თუ ჩაიძირე, სიყვარულიც ხომ ჩაიძირა!
ნუ მიაყენებ მძიმე ტლკივილს ასეთ ნაზ საგანს.

რომეო
ტრფობაა ნაზი? ტლანქია და მოუხეშავი,
შმაგი, მრისხანე... ეკალივით გჩხლეტს და გაწამებს.

მერკუციო
თუ ტრფობა ტლანქად მოგეპყრობა – ტლანქად მოეპყარ,
ჩხლეტის სანაცვლოდ – შენც უჩხვლიტე და დაანარცხე.
აბა, მომეცი ეგ შალითA, სახეს მოვარგო (იკეთებს ნიღაბს).
ნიღაბს - ნიღაბი! რას დავეძებ, თუ დამძრახავენ,
დაე, გაწიტლდეს ჩემს მაგივრად ჩემი ნიღაბი.

ბენვოლიო
დავაკაკუნოთ, შევიდეთ და შესვლისთანავე
ყველა ჩვენგანმა საცეკვაოდ გაუსვას ფეხი.

რომეო
ლამპარი მომე, იატაკი, ლერწმით ნაფენი,
გულმხიარულმა უქნარებმა თელონ ფეხებით.
მე დავუჯერებ მამაპაპურ ანდაზის სიბრძნეს:
სანთელს დავიჭერ და შორიდან დაგიწყებთ ცქერას.
მაშინ თამაშიც გახურდება, - ეჰ, ჩემი საქმე
შავად და მყიედ მიდის ასე.

მერკუციო
მყიე თაგვია,
მაგრამ თუ მართლა შავად მიდის შენი დღეები,
მაშინ ჩვენ თვითონ ამოგათრევთ მაგ ჭაობიდან,
აი, მაგ ბატონ-პატივცემულ სიყვარულიდან,
სადაც ჩაფლულხარ ყურებამდე. ახლა წავიდეთ,
ტყუილად ვხარჯავთ სანთელს დღისით.

რომეო
ნეტა რას ამბობ?

მერკუციო
ბატონო ჩემო, მე მსურს გითხრათ, რომ ამ ყოყმანით
სიცოცხლის ნათელს ისე ვხარჯავთ, ვით სანთელს დღისით.
მაგრამ დასთანხმდი რჩევას ჩვენსას, რადგანაც მასში
ხუთჯერ მეტია სიბრძნე, ვიდრე ხუთის ჭკუაში.

რომეო
თქვენ მეუბნებით, ღრეობაში გამოგყევიო,
მაგრამ ეს ბრძნული რომ არ არის!

მერკუციო
მერე და რატომ?

რომეო
წუხელ სიზმარი დამესიზმრა და იმის გამო.

მერკუციო
სიზმარი ვნახე მეც აგრეთვე.

რომეო
შენ რაღა ნახე?

მერკუციო
რასაც ტყუიან ასე ხშირად მეოცნებენი.

რომეო
რატომ, სიზმარი ხშირად გვამცნობს ჭეშმარიტებას.

მერკუციო
ეტყობა, ძილში, ფერთა ბებიაქალი,
სულ პაწაწონა დედოფალი მაბი გწვევია,
რომელიც, ზემოთ ოლდერმანთა ბეჭდის სამკაულს –
აქატის ქვებსა ოდნავადაც არ აღემატება.
შებმული გახლავთ ატომების პაწია ეტლში
და მიძინებულთ უღიტინებს ცხვირში საამოდ,
ობობას გრძელი ფეხები აქვს მის ეტლს ბორბლებად,
ბორბლის საფარად კი კუტკალიას კოპწია ფრთები;
ჭაპნადა ხმარობს აბლაბუდას უნაზეს ქსოვილს,
ხოლო ცალუღად – მთვარის მკრთალ და მიბნედილ სხივებს;
მათრახის ტარად ჭრიჭინობელის სუსტი ძვალი აქვს,
შოტად კი – მუდამ ნაზი ფიბრი; მეეტლედა ჰყავს
რუხი ხიფთანით შემოსილი პატარა კოღო,
უფრო პატარა, ვიდრე მრგვალი, ნამცეცა მატლი,
რომელიც ზარმაც ქალწულების თითებში ცოცოავს;
ფუტურო თხილის ეტლს უმზადებსდურგალი ციყვი,
ანუ მუხლუხი – ფერიების ძველი ოსტატი.
ასე ამგვარად იგი დაჰქრის ღამიდან ღამით,
მიჯნურებს თავში შეეჭრება და მაშინ იმათ
დაესიზმრებათ სიყვარული; ხან ჩაუქროლებს
კარისკაცთ მუხლებს – დასეზმრებს მდაბლად მოდრეკას:
მსაჯულთათითებს ჩაუვლის და – ქრთამს მოაცვენებს;
დიაცთა ტუჩებს რომ ჩაურბენს – კოცნას ასიზმრებს, -
ზღმურდლით უფარავს ხშირად ტუჩებს მრისხანე მაბი,
რადგან სუნთქვა აქვს მოწამლულიშაქარყინულით; -
ხან დიდებუთა ცხვირპირზედაც გაიჯირითებს
და წყალობის სუნს მოაჩვენებს სიზმარში იმათ,
ზოგჯერაც მაბი მძინარე მღვდელს ცხვირთან მიუტანს
უკვე შეწირულ გოჭის კუდსა და უღიტინებს, -
ახალი მრევლი ესიზმრება მაშინ ამ ხუცესს;
ხან ჯარისკაცსაც მოეხვევა იგი კისერზე
და დაასიზმრებს, როგორა სჭირს თავის მტერს ყელსა,
მერე უეცრად მოაჩვნებს ესპანურ მახვილს,
მიწის საფრებსა, დიდი თასით სადღეგრძელოებს
და წამსვე ყურთან დაფთაფის ხმა!.. წამოვარდება,
გამოიღვიძებს, დაინახავს, რამ დააფეთა,
ორიოდ ლოცვას იბუტბუტებს და მიიძინებს.
ეს მაბი გახლავთ, ცხენებს ღამით ფაფარს რომ უწნავს:
ბალანს აუწეწს და ვაი მას, ვაი იმის დღეს,
ვინც მის გამოხსნას მოინდმებს. ეს ჯადოქარი,
თუკი შეასწრებს ქალიშვილებს გულაღმა მწოლთა,
თვითონ ზევიდან დააწვება და შეასწავლის
კარგად გასწიონ ვით ჭაპანი მეუღლეობის.
ეს ის მაბია...

რომეო
მერკუციო, გეყოფა, კარგი
გაჩუმდი-მეთქი, რასა ჩმახავ ამ სისულელეს!

მერკუციო
შენ მართალი ხარ, მე სიზმარზე ვლაპარაკობდი,
ხოლო სიზმარი მარტოოდენ ფუჭი ოცნების
და მოცლილ ჭკუის ნაყოფია, სხა არაფერი;
ისეთგვარივე მერყევია, როგორც ჰაერი,
და ქარზე მეტად ცვალებადი, რომელიც აგერ
ეალერსება ჩრდილოეთის ყინულის უბეს,
მაგრამ უეცრად განრისხდება, გამოიქროლებს
და პირს დაიჭერს ცვარნაპკურებ სამხრეთისაკენ.

ბენვოლიო
სწორედ ეგ ქარი გვიბნევს თავგზას; ჩვენ აქ ფეხს ვითრევთ.
იქ უკვე ვახშამს მორჩებოდნენ. დავაგვიანებთ!

რომეო
მე იმას ვშიშობ, მეტისმეტად ადრე არ იყოს,
რადგანაც ავი წინათგრძნობა მაფიქრიანებს,
რომ ჩემს ვარსკვლავზე დაკიდული ვალალი ბედი
ამაღამინდელ ლხინთან მწარედ ამოქმედდება
და ეგ სიცოცხლეც სევდიანი მით დასრულდება.
თუმც ღმერთმა, ვისაც ხელთ უპყრია ცხოვრების საჭე,
წარმართოს ჩემი იალქანი თავის ნებაზე.
აბა, წავიდეთ, ყმაწვილებო!

ბენვოლიო
მაშ დაჯკათ დოლსა!
(გადიან).

სურათი V

დარბაზი კაპულეტის სახლში.
(სცენაზე მემუსიკენი არიან. შემოდიან მსახურნი).

პირველი მსახური
ქვაბქოთანა სადღა დაიკარგა, ალაგებას რომ არა მშველის? თეფშიფხეკია! ია თეფძიფხეკია, ისა!

მეორე მსახური
როცა ყველა სუფთა საქმე მხოლოდ ერთი ან ორი კაცის ხელთა და მათაც ჭუჭყიანი ხელები აქვთ, ნამდვილი ჭუჭყიანი საქმეც ეგ არის.

პირველი მსახური
აბა, ეს სკამები გაიტანე, კარადა გვერდზე მიდგი, თეფშების თადარიგიც გეჭიროს. თუ ღგერთი გწამს. ცოტა ნამცხვარიც შემინახე. თან, თუ გიტვარდე, მეკარეს უთხარი, სუსანა გრაინდსტონი და ნელ შემოუშვას. ჰეი, ანტონიო, ქვაბქოთანავ, არ გესმით?

მესამე მსახური
ჩვენ მზადრთ, ბიჭო.

პირველ მსახური
თქვენ გეძებენ, გეძახიან, გელოდებიან დიდ დარბაზში.

მესამე მსახური
ორად ხომ არ გავიჭრებით?! აბა ცოცხლად, ბიჭებო! ვინც მეტს იცოცხლებს, მეტს იშოვის.
(მსახუურნი გადიან. შემოდია კაპულეტი, ქ-ნი კაპულეტი, ჯულიეტა, ტიბალტი და სხვა მასპინძლები სტუმრებთან და ნიღბოსნებთან ერთად).

კაპულეტი
სალამს მოგიძღვნით!.. გადახედეთ ამ ქალბატონებს-
ვისაც ბებერა არ აწუხებს, იცეკვებს თქვენთან.
ქალბატონებო, ერთი ვნახოთ, ვინ არ იცეკვებს!
აბა, რას იტყვით? პრანჭიაობას თუ მოჰყვება ვინმე,
გეფიცებით, რომ მას ექნება ფეხზე ბებერა.
ხომ გულში მოგხვდათ? ბატონებო, აბა მობრძანდით!
იყო დრო, როცა მეც მეკეთა თქვენებრ ნიღაბი;
მშვენიერ ქალებს ყურში ჩუმად ჩავჩურჩულებდი
მომხიბლავ ზღაპრებს. მაგრამ ვაგლახ ის დრო წავიდა,
მორჩა, გათავდა, წავიდა და არც დაბრუნდება!
აბა, მობრძანდით, ბატონებო! მემუსიკენო,
თქვენ დაუკარით! გოგონებო, ფეხი გაუსვით!
მეტი სინათლე, ჰე, ბრიყვებო, არ გეყურებათ?!
ჰა, განი, განი! გვერდზე მიდგით ეს მაგიდები!
ბუხარში ცეცხლი განელეთ, ძალიან დაცხა.
ერთი შეხედე, როგორ ხელად გამხიარულდნენ!
აჰ, ბიძაშვილო კაპულეტო, მანდვე იჯექი,
რაღა დროს ჩვენი ცეკვა არის! აბა თუ გახსოვს,
უკანასკნელად ჩვენ ნიღბები როდის გვეკეთა?

მეორე კაპულეტი
ღვითსმშობლის მადლმა, ოცდაათი წლის წინათ, ძმაო.

კაპულეტი
რას ამბობ, კაცო, ეგ ბევრია, ამდენი არა:
სწორედ სამებას შესრულდება ოცდამეხუთე,
რაც ლუჩენციო დაქორწინდა. ჩვენ კი ნიღბებით
უკანასკნელად იქ ვიყავით, იმის ქორწილში.

მეორე კაპულეტი
არა, ბატონო, რას ბრძანებ, მეტია, მეტი,
იმისი ვაჟი ოცდაათის იქნება უკვე!

კაპულეტი
ასე გგონია? მაშ ამაზე რას მეტყვი ახლა,
რომ ორი წლის წინ იმას ისევ მეურვე ჰყავდა?

რომეო
(მსახურს) ვინ არსი ის ქალი, იმ ჭაბუკის მკლავ სრომ ამშვენებს?

მსახური
ვერა ვცნობ, ბატონო ჩემო

რომეო
მისმა კაშკაშმა ჩირაღდნებსაც წაართვა ძალა;
ტოლი არა ჰყავს ქვეყანაზე, მარტოა, ცალად!
შავს ეთიოპელს ბრილიანტის საყურე შვენის,
ღამის ღაწვებს კი – ეს მშვენება, სინათლის მფენი.
როგორც ყვავებში თეთრი მტრედი თოვლივით ელავს,
სხვა ქალწულებიც ამ მშვნებამ სულ ჩააბნელა.
ცეკვას მორჩება და მეც მასთან გავჩნდები ჩქარა,
ნეტარებისთვის მისი ხელის შეხებაც კმარა.
ჩემს თვალს აროდეს არ უხილავს სიტურფე მსგავსი,
არც ყვარებია გულს არავინ ასე ძვირფასი.

ტიბალტი
მონტეგის ხმაა! ჩემი ხმალი მომეცი, ბიჭო,
ერთი შეხედე არამზადას, ყურმოჭრილ მონას!
როგორ გაბედა ამ ნიღაბით ჩვენთან შემოსვლა!
]არ გვეპუება, მასხრად იგდებს ჩვენს დღესასწაულს.
ახია მოვკლა და ღირსება ჩვენი დავიცვა!
არც ჩამეთვლება ეს მე ცოდვად, წინაპრებს ვფიცავ.

კაპულეტი
რა მოგივიდა შენ ძმისწულო, ვის ურისხდები?

ტიბალტი
შეხედე, ბიძავ, ჩვენი მტერი, ბილწი მონტეგი
არ გვეპუება, არაფერი არ უდგას წინა –
აქ მოთრეულა, ღრეობაზე ჩვენს დასაცინად.

კაპულეტი
რომეო არის ეს ყმაწვილი?

ტიბალტი
ის არის სწორედ,
ბილწი რომეო.

კაპულეტი
დაეხსენი, ჩემო კეთილო,
ხომ ხედავ, როგორ ღირსეულად უჭირავს თავი!
მაგის ღირსება, ვაჟკაკაცობა და გაზრდილობა,
უნდა გამოვტყდეთ, მთელს ვერონას ესახელება.
არც ნება სმივცემ, რომ ჩემს ჭერქვეშ ის შეურაცხყონ,
თუნდა ამისთვის დამიმკვიდრინ მთელი ქალაქი!
შენც დაეხსენი, თითქოს სულაც არ შეგენიშნოს;
ასე მსურს ახლა, და თუ რადმე მე მიგაჩნივარ,
მაშინ დამშვიდდი, მხიარული ეჩვენე ყველას,
ნუ დამანახვებ, ჩემო კარგო, დაბღვერილ სახეს.
ლხინის დროს ცხვირის ჩამოშვება აბა სად თქმულა!

ტიბალტი
დიახაც თქმულა, არამზადა როცა გვყავს სტუმრად!
არ შემიძლია, ვერ ავიტან...

კაპულეტი
არა, აიტან,
აიტან-მეთქი, გეუბნები. შეხედე ერთი, რა თავს გავიდა! მასპინძელი მე ვარ თუ შენ ხარ?
იქით გამშორდი. ვერ აიტანს! ღმერთო, მიშველე!
ჩხუბის ატეხა გსურს? ამას დახედეთ!

ტიბალტი
ეს შერცხვენაა, ბიძაჩემო, ჩვენი შერცხვენა.

კაპულეტი
წა, წადი-მეთქი, შე თავხედო! იქით გამშორდი!
ერთი შეხედე! ეს ანჩხლობა კარგს არას შეგყრის.
აჰ, მეურჩები? ყოჩაღ, კარგი დრო მოგინახავს!
(სტუმრებს) კარგადა ბრძანეთ, გეთანხმებით – შე ყოყლოჩინა!
თუ არ დაიშლი ... (მსახურთ) ჰა, სინათლე მეტი!-
ჰოი, სირცხვილო1 რაო? კიდევ! ჩაგაწყვეტინებ!
(სტუმრებს) გამხიარულდით, მოილხინეთ, ჩემო კარგებო!

ტიბალტი
ნაძალადევი თავდაჭერა და ბოღმა მწველი
ერთმანეთს ებრძვის, ტანში მივლის მე ჟრუანტელი.
რა გაეწყობა, წავალ, რაკი მიბრძანეს გაცლა,
მაგრამ სიმწარეს მალე ნახავს, ამ ლხინის ნაცვლად.
(გადის)

რომეო
(ჯულიეტას) უღირსი ხელით თუ შევბღალე წმინდა მშვენება
თაყვანსაცემი, სინაზით რომ არა ჰყავს სწორი,
მაშინ მა ტუჩებს, ორ მწირ მლოცველს, მიეცი ნება
გამოისყიდონ შეცოდება ნაზი ამბორით.

ჯულიეტა
შენ მეტისმეტად შეურაცხყოფ, მწირო, შენს ხელებს,
მათი მოქცევა ღვთიურია, ფაქიზი, სწორი:
მლოცველებიც ხომ ეხებიან ხელით წმინდანებს,
ხელით შეხება არის მათთვის წმინდა ამბორი.

რომეო
მერე ტუჩები არ აქვთ წმიდანთ ან იმ მლოცველებს?

ჯულიეტა
დიახ, მლოცველო, რომ ტუჩებით ილოცონ მხოლოდ.

რომეო
ჩემმა ტუჩებმაც მაშ მიბაძონ, წმინდანო, ხელებს,
მიეცი ნება, თორემ რწმენას დავკარგავ ბოლოს.

ჯულიეტა
თავის შერხევა თანხმობის დროს არ მოსდგამს წმინდანს.

რომეო
მაშ, ნუ შეარხევ! სიტკბოება ვიგემო მინდა. (კოცნის)
შენმა ტუჩებმა მოაცილეს ცოდვა ჩემს ტუჩებს.

ჯულიეტა
მაგრამ ის ცოდვა ჩემს ბაგეებს გადმოჰყვება, განა!

რომეო
ეს შენი ტკბილი საყვედური მე გულს მიყუჩებს!
მაშ დამიბრუნე კოცნ უკან (კოცნის).

ჯულიეტა
შენ ამისთანა
საამო კოცნა საღმრთო წიგნში ისწავლე, ალბათ.

გამდელი
დედა გეძახით.
(ჯულიეტა გადის)

რომეო
მაგის დედა ვინ არის მერე?

გამდელი
როგორ, ყმაწვილო, დიასახლისს არ იცნობთ, განა?
კეთილი არის მეტისმეტად, ბრძენი და ქველი.
მისი ქალი კი, რომელთანაც თქვენ საუბრობდით,
მე გამოვზადრე. მასაც გეტყვი, რომ ეს ქალწული
ვისიც გახდება, დიდ განძეულს ჩაიჩხრიალებს.

რომეო
მაშ კაპულეტი არის იგი? ჰოი, ვაებავ!
ჩემი სიცოცხლე მტრის მახეში როგორ გაება!

ბენვოლიო
აბა, წავიდეთ, თავშექცევა უკვე თავდება.

რომეო
ვშიშობ, რომ მასთან ჩემი სულის შფოთვა იწყება.

კაპულეტი
ჯერ დაიცადეთ, ბატონებო, ნუ ეშურებით.
თქენთვის პატარა სუფრა უნდა გაშალონ კიდევ.
მაინც არ იშლით? მაშ, მშვიდობით, მადლობას გწირავთ.
მადლობა ყველას, ბატონებო, მშვიდობის ღამე.
აბა ლამპრები! ეჰ, წავიდეთ, ჩვენც მოვისვენოთ.
ღმერთმა დალახვროს, მართლაც გვიან ყოფილა, განა.
(გადის ყველა, გარდა ჯულიეტასი და გამდელისა)

ჯულიეტა
ჩემო გადია, ჩემთან მოდი; მითხარ, ვინ არის
აი, ის კაცი, იქ რომ მიდის?

გამდელი
ის კაცი გახლავთ
ტიბერიოს ძე და მემკვიდრე.

ჯულიეტა
ის ვინღა არის,
იმ კარიდან რომ გადის ახლა?

გამდელი
ღმერთო, ეს, მგონი,
პეტრუჩიოა.

ჯულიეტა
ის ვინღაა, მას რომ მიჰყვება,
აი, ცეკვა რომ არ ინდომა.

გამდელი
მაგას კი ვერ ვცნობ.

ჯულიეტა
წადი, გამიგე მისი გვარი, ჩემო გადია;
და ცოლიანი თუა იგი, ცივი სამარე
მე საქორწინო სარეცელად გადამექცევა.

გამდელი
რომეო გახლავთ, ერთადერთი ძე თქვენი მტრისა.

ჯულიეტა
იქ გიფურჩქნა ერთადერთი, პირველი ტრფობა,
სად ერთადერთი, საშინელი, ჩვენა გვაქვს მტრრობა.
ია მეტად ადრე ვნახე, გვიან ვიცანი მეტად,
ვაი, წყეულ მტრის სიყვარული მერგო მე ბედად.

გამდელი
რაო, რას ამბობ, ჯულიეტა?

ჯულიეტა
არაფერს, ძიძა,
ლექსი მასწავლეს ცეკვის დროს და ვიმეორებდი.
(შიგნიდან ეძახიან ჯულიეტას)

გამდელი
მოვდივართ კიდეც. მაშ ცავიდეთ. ყველა წავიდა.
(გადიან)

მოქმედება მეორე

(შემოდის გუნდი)
გუნდი
მოკვდა სი ძველი გატაცება, ის სიყვარული;
ნორჩი შემცვლელი გამოუჩნდა გრძნობას გათელილს.
იგი, ნათელი, ვისთვის ძველად კვდებოდა გული,
ჯულიერასთან აღარ არის უკვე ნათელი.
რომეო უყვართ, მასაც ტრფობის ცეცხლი ედება.
ორთავ ჰკლავს მზერა და ორივე იდაგვის ამით;
ვაჟი აშკარად ქალის სახლში ვერ გამოჩნდება
და ქალმაც უნდა მოიპაროს შეხვედრის წამი.
თუკი ჩავარდა, თუ გაიგეს მანდვილი გვარი,
თავს ვერ დაიხსნის მიჯნურისთვის ჩვეული ფიცით.
ჯულიერაც ხომ იმავ ცეცხლით არსი დამწვარი,
მხოლოდ ესა – ეშმაკიბა ნაკლები იცის.
მაგრამ ჰა, ვნება გადაიქცა საოცარ ძა;ად,
და დრო უშველის ნახვის სიტკბო იგემონ კვალად.
(გადის გუნდი)


სურათი I

მოედანი კაპულეტების ბაღის წინ.
(შემოდის რომეო).

რომეო
გული აქ მრჩება და უგულოდ სადღა წავიდე?!
მაშ, მძიმე მიწავ, დაბრუნდი და შენი მზე ჰპოვე.

(ბაღის კედელს გადაევლება. შემოდიან ბენვოლიო და მერკუციო).

ბენვოლიო
ეი, რომეო, ბიძაშვილო!

მერკუციო
ბრძნულად მოიქცა,
თავს გეფიცები, შინ წავიდა დასაძინებლად.

ბენვოლიო
არა, აქეთკენ გამოიქცა და გადაევლო
ბაღის გალავანს. მერკუციო, შენც დაუძახე.

მერკუციო
თილისმით შევკრავ. ჰა, რომე, შმეგო! შეშლილო!
ვნებავ! მიჯნურო! ოხვრის სახით გამოგვეცხადე.
მითხარი თუნდა ერთი რითმა, მე დაგჯერდები,
თქვი: “აჰ, ვაიმე მიჯნურთ ბედი” – რითმად კი “მტრედი”.
მიუალერსე ნათლიდედა ვენერას ტკბილად,
ანდა შეარქვი მეტსახელი მის ბრმა მემკვიდრეს,
მის ახალგაზრდა ვაჟიშვილსა – ადამ კუპიდონს,
რომელმაც მეფე კოფეტუას ისარი სტყორცნადა შეაყვარა მაშინათვე გლახაკი ქალი.
მიგრამ არ მისმენს, მაიმუნმა სული დალია.
რახან ასეა, სჯობს ვიხმარო ისევ თილისმა;
გაფიცებ-მეთქი როზალინას ელვარე თვალებს,
მის მაღალ შუბლსა და სისხლისფერ ტუჩებს გაფიცებ,
კოპწია ფეხებს, საამურად და ჩამოქნილ წვივებს,
მთრთოლავ თეძოებს და ყველაფერს იმის მისაზღვრეს,
რომ გამოცხადდე ჩვენს წინაშე შენივე სახით.

ბენვოლიო
კარგი, მოეშვი – გაიგონებს და გაბრაზდება.

მერკუციო
არ გაბრაზდება იგი ამით. მე რომ მომეხმო
მის უცხო ვინმე, მაშინ სხავ იყო.
ჩემ განზრახვა წმინდაა და პატიოსანი:
მისი ტრფიალის დაფიცებით მსურს გავაფხიზლო.

ბენვოლიო
წავიდეთ, იგი მოეფარა დაბურულ ხეებს,
რათა გაანდოს ამ ბნელ ღამეს გულისპასუხი.
ტრფობა ხომ ბრმაა და სიბნელე შეჰფერის კიდეც.

მერკუციო
ის ბრმა რომ იყოს, ნიშანს ვეღარ მოახვედრებდა.
რომეო ახლა ზღმარტლის ბუჩქის ქვეშ ჩამოჯდება.
დაიწყებს ნატვრას, მისი სატრფო იმ ხილად იქცეს,
გოგონები რომ ეშმაკურად ზღმარტლს ეძახიან,
როცა ჩუმ-ჩუმად ერთმანეთთან ლაზღანდარობენ.
მართლაც, რომეო, მართლაც მოხდეს და ის გადაიქცეს
გაშლილ და ღია... (ან სხა რამეს) ; შენ კი მსხლად იქცე.
მშვიდობით იყავ, მივაშურებ ისევ ჩემს საწოლს,
თორემ მინდორი ცივია და ვერ დავიძინებ.
წამო, წავიდეთ. არ მოდიხარ?

ბენვოლიიო
წავიდეთ, ბარემ.
როდესაც იცი, ვერ იპოვი – ამაოდ ეძებ.

(გადის)

სურათი II

კაპულეტის ბაღი

(შემოდის რომეო)

რომეო
ვინც არ დაჭრილა, იარასაც რაფრად აგდებს.
(ფანჯარასთან გამოჩნდება ჯულიეტა).
ეა რა მათელი აელვერდა იმის სარკმელში?
აღმოსავლეთით არის იგი, მზე – ჯულიეტა.
ამოდი, მზეო, დააბნელე და სნეული მწუხარებისგან,
რადგან მის ქასწულს ელვარება მეტი გაქვს უფრო.
ნუღარ მსახურებ იმ შურიანს; ქაწულთ სამოსი
მწვანეა მეტად, უფერული – სჯობს გაიხადო
და გადააგდო. მასხარებსღა აცვიათ ახლა.
ო, ჩემო ტკბილო დედოფალო, ო, სიყვარულო!
მან რომ იცოდეს, როგორ მიყვარს!
ის ლაპარაკობს. თუმცა არა, სდუმს. სულ ერთია,
მისი თვალები მეტყველებენ , მათ ვუპასუხებ.
მაგრამ რას ვბედავ! განა ჩემთან ლაპარაკობენ!
ორ ნათელ ვარსკვლავს განუზრახავს ზეციდან წასვლა,
და ახლა სთხოვენ ჯულიეტას თვალებს ისინი-
იციმციმეთო ჩვემს ადგილზე დაბრუნებამდე.
რა იქნებოდა, ეს თვალები ზეცას ამკობდნენ,
ვარსკვლავები კი ჩამოვიდნენ თვალების ნაცვლად!
იმისი სახის ელვარება ჩააბნელებდა
ვარსკვლავთა ციმციმს, ვით დღის შუქი ჩააქრობს ლამპარს,
ხოლო თვალები დააფრქვევდნენ ისეთ სინათლეს,
რომ ფრინველები დაიწყებდნენ დილის სიმრერას.
აჰა, ეყრდნობა სახოთ ხელებს! ნეტავ მაქცია
ხელტათმანებად იმ ხელებზე, რომ ტურფა ღაწვებს
შევეხო მაინც.

ჯულიეტა
ჰოი, ვაგლახ!

რომეო
ის ლაპარაკობს.
სხივმომფინარე ანგელოზე, კიდევ თქვი რამე!
შენ ამ რამეში იმგვარადვე აფრქვევ სინათლეს,
როგორც ფრთოსანი, მოელვარე შიკრიკი ცისა,
ზანტად მავალი ღრუბლებით რომ დაცურავს ცაში,
ხოლო მოკვდავნი სასოებით მას შეჰყურებენ.

ჯულიეტა
ოი, რომეო, ო, რომეო, რად ხარ რომეო?
მამა უარჯყავ, დაგმე გვარი, გამოიცვალე;
მაგრამ თუ ა გსურს სიყვარულის მომეცი აღთქმა,
რომ შენი გავხდე, აღარ მერქვას მე კაპულეტი.

რომეო
(ჩუმად) არ ვიცი, რა ვქნა, ვუსმინო თუ პასუხი გავცე?

ჯულიეტა
შენი გვარი მმტრობს მატროოდენ, შენ არ ხარ მტერი;
შენ ხომ – შენა ხარ! სრულებითაც არ ხარ მონტეგი!
ანკი რას ნიშნავს ეს მონტეგი? ის არც ხელია,
არც ფეხია, არც მკლავია და არცა სახე,
არც სხვა რაიმე ნაწილია ადამიანის.
გემუდარები, შეიცვალე შენი სახელი;
ხომ სულერთია: ვარდს რომ ვარდი აღარ უწოდო,
ტკილსურნელება იმგვარივე იქნება მაინც,
და რომეოსაც თუნდ რომეო არ დაუძახო,
ტავისი ძველი ბრწყინვალება მაინც შერჩება.
გამოიცვალე შენი გვარი, რაიც ისედაც
არ წარმოადგენს ნაწილს შენსას და იმის ნაცვლად
მე წამიყვანე.

რომეო
თუ აგრეა, სიტყვაზე გიჭერ.
სატრფო მიწოდე, ხელმეორედ მოვინათლები
და დღეის შემდეგ მე რომეო აღარ მერქმევა.

ჯულიეტა
ვინა ხარ მანდა? ღამის წყდიადს მოფარებული, ქურდულად ისმენ ჩემს გულისთქმას!

რომეო
არ ვიცი სწორედ,
რა გიპასუხო. ჩემი გვარი მევე შემძულდა,
ჩემო ღვთაებავ, რადგან იგი მტრად დაგისახავს.
და რომ ქაღალდზე დაწერილი ვიხილო სადმე,
მაშინვე დავხევ.

ჯულიეტა
შენგან ჯერაც არ მსმენია
ასიოდ სიტყვა და, მერწმუნე, მაინც ვცნობ ამ ხმას.
ხომ რომეო ხარ, შენ მონტეგი?

რომეო
ტურფა ღვთაებავ,
რაკი ასე გძელს ეს სახელი – არც ერთი არ ვარ.

ჯულიეტა
აწ რისთვის მოხველ, ანდა როგორ, მითხარი ერთი?
ბაღის კედელი მაღალია და მიუვალი,
საბედისწერო არის შენთვის ეს არემარე.
ხომ იცი ვინც ხარ – არ დაგზოგვენ ჩემიანები.

რომეო
მე გადმოვფრინდი სიყვარულის მსუბუქი ფრთებით-
ნამდვილ ლიყვარულს ქვის ჯეირი ვერ შაჩერებს:
გამბედავია, ყოვლისშემძლე, ყველაფერს დასძლევს.
შენიანებიც, დამერწმუნე, ვერ დამიჭერენ.

ჯულიეტა
არა, მიგკლავენ, დამერწმუნე, თუკი შეგნიშნეს.

რომეო
შენი თვალების მრისხანება უფრო მაშინებს,
ვიდრე იმათი ოცი ხმლისა. ოღონდ ალერსით
მომაპყარ თვალი, მათი მტრობა ვერას დამაკლებს.

ჯულიეტა
დღეც დამლევია, ოღონდ იმთ არ დაგინახონ.

რომეო
იმათ თვალთაგან დამიფარავს ღამის ნაბადი.
შემნიშნინ თუნდაც, არ ვინაღვლი, ოღონდ გიყვარდე,
მიჯოს იმათმა მძულვარებამ მომიღოს ბოლი,
ვიდრე ვიცოცხლო შენს სიყვარულს მონატრებულმა.

ჯულიეტა
მაშ, ეს მითხარი, ვინ გასწავლა შენ ჩემი სახლი?

რომეო
შენმა ტრფობამ და სიყვარულმა გზა გამიკვლია,
მან რჩევა მიმცა, მე ვათხოვე ჩემი თვალები;
თუნდ ყოფილიყავ უშორესსა და უცნობ ნაპირს,
ვრცელი ზღვის იქით, - თუმცა არა ვარ მე მეზღვაური,-
წამოვიდოდი, მოგძებნიდი ასეთ საუნჯეს.

ჯულიეტა
არ მიფარავდეს ახლა სახეს ღამის ნაკვთები,
ქალწულებრივი მორცხვობისგან გავწითლდებოდი,
რადგან იდუმალ ყური მოჰკარ ჩემს აღსარებას.
ნეტა შემეძლოს,რომ უარვყო ჩემივ ნათქვამი!..
შორს, თვალტმაქცობავ! თქვი, გიყვარვარ? ვიცი, “ჰოს” მეტყვი
და მეც ვენდობი მაგ შენს სიტყვებს. რომ დაიფიცო,
ხომ შეიძლება მომატყუო? აკი ამბობენ,
იუპიტერი იცინისო მიჯნურთა ფიცზე!
ჩემო რომეო, თუ გიყვარვარ, გულახდით მითხარ,
მაგრამ თუ ფიქრობ, რომ ადვილად მიმინადირებ,
გაგიჯავრდები, განვრისხდები, კოპებს შევიკრავ,
და მერე თუნდა მემუდარო, გაგიძალდები...
ეს მართალია მეტისმეტად მიყვარხარ, მონტეგ,-
ამიტომ იქნებ შენ ჩამთვალო თავქარიანად,-
მაგრამ მერწმუნე, გიერთგულებ იმათზე მეტად
ვინც ცბიერებით თავს გაჩვენებს მიუწვდომელად.
უფრო გულცივიც ვიქნებოდი, უნდა გამოვტყდე,
რომ შენ ანაზდად ჭეშმარიტი შეყვარებულის
არ მოგესმინა აღსარება. მაშ მომიტევე
და ასე ჩქარი დათანხმება არ ჩამიტვალო
მსუაბუქფრთებიან, ქარაფშუტა სიყვარულადა,
რომელიც ახლა ბნელმა ღამემ გამოამჟღავნა.

რომეო
ო, გეფიცები, ქალბატონო, ამ სათნო მთვარეს,
რომელიც ვერცხლით ავარაყებს ხის კენწეროებს...

ჯულიეტა
ნუ, მერყევ მტვარეს ნე ფიცულობ, იგი მუდამ თვე
ღალატობს ხოლმე თავის მრგვალ სახეს, და შენი ტრფობაც
იმ მთვარის მსგავსად ცვალებადი ნუ შეიქნება.

რომეო
მაშ რა შეგფიცო?

ჯულიეტა
სრუ;ლებითაც ნუ დაიფიცებ...
და მაინც თუ გსურს, დაიფიცე შენ ჩემი კერპი,
ჩემი ღვთაება – შენი ტავი, და დაგიჯერებ.

რომეო
თუ ჩემი გულის სიყვარული და სათაყვანო...

ჯულიეტა
ნუ, ნუ ფიცულობ, მიხარია თუმც რომ გიყვარვარ,
ეს რამის აღთქმა მაინც ისე როდი მახარებს.
ის მეტისმეტად ჩქარი, არაბრძნული, უეცარია,
და ელვასა ჰგავს, რაიც ისე სწრაფადა ჰრება,
და ცვენ თქმასაც კი ვეღარ ვასწრებტ: “აჰა, ელავსო”.
მშვიდობის ღამე! ჩვემს მეორე შეხვედრისათვის
ზაფხულის სუნთქვა სიყვარულის ამ კოკორს გაშლის
ტურფა ყვავილად. მაშ, მშვიდობით, მშვიდობის ღამე!
დე, შენამ გულმაც მოისვენოს ისე მშვიდად,
რა სიმშვიდითაც განისვენებს ეს გული წმინდა.

რომეო
ასე დამტოვებ?ეშოს არ მეტყვი რამეს?

ჯულიეტა
რა ნუგეშსა მთხოვ, საყვარელო, ახლა, ამ ღამეს?

რომეო
შენც შემომფიე სიყვარული, ჩემის სანაცვლოდ.

ჯულიეტა
ვიდრე შენ მთხოვდი, მე მანამდე მიგეც ეგ აღთქმა,
ტუმც ახლა მინდა ისევ მქონდეს დასაფიცებლად.

რომეო
უკანვე მიგაქვს? მაგრამ რისთვის, ჩემო ტრფიალო?

ჯულიეტა
რომ უხვი ვოყო და შემეძლოს ხელმეორედაც
ისევ ხა ისევ მოგცე აღთქმა! თუმც რაღას ვნატრობ;
სიუხვეს ჩემსას, ვით ზღვეს გაშლილს, არ აქვს საზღვარი,
და სიყვარულიც ღრმაა ცემი – რამდენს მეტს მოგცემ,
მეტი დამრჩება, რადგან ორივ უსაზღვრო არის.
ხმაური მესმის, საყვარელო, ახლა მშვიდობით!
(ძიძა ეძახის)
აჰა, მოვდივარ, ჩემო ძოძა. ძვირფასო მონტეგ,
ნუ დამივიწყებ... დაიცადე ახლავე მოვალ.
(გადის)

ანტონიოსი და კლეოპატრა
I
სურათი 1

ალექსანდრია. ოთახი კლეოპატრას სასახლეში.

(შემოდიან დემეტრიოს და ფილო)

ფილო

ეს ტრფიალებით გადარევა ჩვენის სარდლისა

მეტისმეტია. იმ ბრწყინვალე თავლებით იგი,

რანიც საომრად დარაზმულის ჯარის წინაშრ

ელავდენენ ხოლმე, ვით შევერცხლილ მარეხის თვალნი,

ეხლა შეჰხარის და შესცქნავის შავტუხა სახეს.

თვითონ გულმაც კი, რომელიც მას ცხარე ბრძოლის დროს

უწყვეტდა ღილებს მხარ-მკერდზედა მედგარი ძგერით, -

ამ დიდებულის სარდლის გულმა თავის ბუნება

დასტოვა მისთვის, რომ საბერვლად, მარაოდ იქცეს

და ვნებათაღელვა გაუგრილოს ბოშის დედაკაცს.

(საყვირის ხმა)

აგერ მოდიან. ყური უგდე და შენც შეამჩნევ,

თუ ვით მესამე დედაბოძი მტელის ქვეყნისა

თავის მასხარად გაუხდია მაგ უნამუსოს.


(შემოდიან ანტონიოს და კლეოპატრა თავიანთი ამალოთ.

საჭურისნი მარაოებით უგრილებენ).


კლეოპატრა

მართლა გიყვარვარ? რაოდენად, ისიც მითხარი.

ანტონიოს

ნამდვილ სიყვარულს ანგარიში როდი შეჰფერის.

კლეოპატრა

მაინც სამზღვარი მსურს ვიცოდე მაგ სიყვარულის.

ანტონიოს

სამზღვრად მონახე მაშ სხვა ზეცა, სხვა დედამიწა.

(შემოდის ერთი მხლებელი)

მხლებელი

ამბავი გახლავს რომიდანა, ბატონო ჩემო.

ანტონიოს

რა დროს ეგ იყო!... ბარემ გეთქვა.

კლეოპატრა

გთხოვ მოუსმინო.

ვინ იცის, ეგებ ფულვიაა გაჯავრებული,

ან კეისარი ახლად წვერ-ულვაშ-აშლილი
გიგზავნის მძლავრად თვის ბრძანებას:''მოიქეც ასე,

ეს სახელმწიფო დაიპყარ, მას ანებე თავი

და თუ ამას არ შეასრულებ, სასჯელში მიგცემთ''.

ანტონიოს

სატრფოვ,რას ამბობ?

კლეოპატრა ან იქნება... რაღა ''იქნება''

უთუოდ ასე უნდა იყოს :გადაგაყენა

კეისარმა შენ, აღარა გაქვს აქ ყოფნის ნება.-

უნდა მათ სწორედ მოუსმინო... აბა ფულვიას

ბრძანება ვნნახო... კეისრისა მინდოდა მეთქვა;

ან თუნდ ორივე მაჩვენეაქ. უთხარ, შიკრიკნი

წარმოგიდგინონ.-ანტონიოს, გაწითლდი კიდეც?!

როგორც ამჟამად დედოფალი ვარ ეგვიპტისა,

ისე მე ამას სწორეს ვამბობ. მაინც მორჩილი

სისხლით და ხორცით ხარ კეისრის და მხოლოდ მაშინ

წითლდები კიდევ, როს აშარი ფულვია გლანძღავს.

უხმე შიკრიკთა.

ანტონიოს

დეე, რომი ტიბრმა წალეკოს

და ძირს დაემხოს ამ ძლიერის სახელმწიფოის

ვრცელი კამარა. მა აქ ვარ და აქ მსურს ყოფნა.

მტვერნი არიან სამეფონი და მიწის ჭუჭყი

კაცსაც, პირუტყვსაც ასაზრდოებს ყველას თანაბრად;

დიდებულებით ცხოვრება აი რას ჰქვიან:

(მოეხვევა კლეოპატრას)

ორი არსება ამისთანა როს ჩავხუტულვართ,

მთელ ცისქვეშეთსა მოვიმოწმებ, მართალი მითხრანმ,

თუ სადმე ნახვენ დედამიწის ზურგზედ ჩვენს ბადალს.

კლეოპატრა

რა კარგად სცრუობ! მაშ ფულვია არ გყვარებია

ცოლად შერთვის ჟამს. ნუ გგონივარ ნურც აგრე სუსტი,

როგორცა ვჩანვარ; ანტონიოსს ვერა რა შესცვლის...

ანტონიოს

დიაღ, ოღონდაც, კლეოპატრას ტრფიალის მეტი.

კმარა. გაფიცებ სიყვარულის ძალას, მის ტკბილ წამით,

ნუ გავიმწარებთ სიცოცხლესა ამ ტუქსვა-კილვით,

ყოველ წუთისთვის მოვნახოთ რამ სიმოვნება:

რით გავატარო ამაღამ დრო?

კლეოპატრა

ელჩთ მოუსმინე.

ანტონიოს

უჰ, გელიანო დედოფალო! შენ ყველა გშვენის:

იცინი, სტირი სტუქსავ ვისმე, ყოველი ვნება

მშვენიერდება გასაოცრად შენში შენითვე;

შენგან მივიღებ მხოლოდ ელჩსა, მე სხვა არ მინდა.

წამო, წავიდეთ ქუჩა-ქუჩა დავვლოთ ამაღამ

და დავუკვირდეთ დაბალ ხალხის ცხოვრებას;

წუხელის ასე ისურვე შენ, ჩემო ხელმწიფევ.

შიკრიკებზედ კრინტს ნუღარ დასძრავთ.

(ანტონიოს და კლეოპატრა თავიანთ ამალით გადიან)

დემეტრიოს

ასე სცემს პატივს

ანტონიოსი კეისარსა?

ფილო

ხანდიხან, როცა

ჰკარგავს თავის სახეს, ჰკარგავს ხოლმე იმის სამტკიცესაც,

რაც ანტონიოსს აროდეს არ უნდა გაშორდეს.

დემეტრიოს

ვწუხვარ მე დიდად, რომ მეჭორეთ სიტყვას ამართლებს,

რომლნიც რომში ავრცელებდნენ სწორედ მაგ ხმებსა.

ხვალ უკეთესის იმედი მაქვს. მშვიდობით იყავ.

(გადიან).


სურათი 2

იგივე ქალაქი. სხვ ოთახი კლეოპატრას სასახლეში.

(შემოდიან ქრმიანა, ირას ალექსას და მკითხავი)

ქარმიანა

ბატონო ალექსას, ჩემო ტკბილო, ჩემო ყველავ, ჩემო სწორუპოვარო ალექსას! აბა, სად არის ის მკითხავი, დედოფალს რომ ისე ძლიერ უქებდი? ოჰ, როგორ მინდა შევიტყო, მეუღლედ ვინ მეყოლება და, შენის თქმისა არ იყოს, ყვავილებით თავს ვინ დაიმშვენებს.


ალექსას

ბატონო ალექსას, ჩემო ტკბილო, ჩემო ყველავ, ჩემო სწორუპოვარო ალექსას! აბა, სად არის ის მკითხავი, დედოფალს რომ ისე ძლიერ უქებდი? ოჰ როგრო მინდა შევიტყო, მეუღლედ ვინ მეყოლება და, შენის თქმისა არ იყოს, ყვავილებით თავის რქებს ვინ დაიმშვენებს.

ალექსას

ეი, მკითხავო!

მკითხავი

რა გნებავს?

ქარმიანა

მაშ ეს არის? შენა ხარ, ძმაო, გულთმისანი?

მკითხავი

ცოტა ვკითხულობ საიდუმლოს მე ბედის წიგნში.

ალექსას

აბა, აჩვენე ხელისგული.

(შემოდის ენობარბოს).

ენობარბოს

მიართვით ჩქარა, ნუღარ უყურებთ! საჭმელებიც და ღვინოც ბლომად, რომ კლეოპატრას სადღეგრძელო უხვად დალიონ.

ქარმიანა

აბა, ეცადე, კარგი ბედი მომცე.

მკითხავი

მე არავის რას ვაძლევ, მე მხოლოდ ვმკითხაობ.

ქარმიანა

მაშ მიკითხე.

მკითხავი

შენ ეხლანდელზედ მეტად გალამაზდები.

ქარმიანა

როგორ, ხორცი მომემატება?

ირას

არა, როცა დაბერდები, ფერ-უმარილით თხუპვნას მოჰყვები.

ქარმიანა

ღმერთო, დამიფარე სახის დაღმეჭვისაგან.

ალექსას

ნუ აწვალებთ, ყური უგდეთ.

მკითხავი

უფრი შენ შეიყვარებ, სანამ შენ შეგიყვარებენ.

ქარმიანა

რაკი აგრეა, იმდენსა ვსვამ, რომ ნაღველი გამისკდეს.

ალექსას

დაიცადე, სთქვას.

ქარმიანა

კარგი მითხარ რამე: აი, თუნდ ერთ დილას სამი ხელმწიფე შემრთე და სამივეზედ დამაქვრივე; ორმოც და ათი წლისას იმისთანა შვილკი მაყოლე, რომელსაც ებრაელთ მეფე იროდიც კი თაყვანსა სცემდეს. ოქტავიოს კეისარს მომათხოვე და ჩემი ქალბატონის მეგობრად გამხადე.

მკითხავი

შენ შენს ქალბატონზედ მეტს იციცხლებ.

ქარმიანა

ძალიან კარგი, მე სიცოცხლეს ლეღვზედაც კი არ გავცვლი.

მკითხავი

შენი მომავალი ბედი წარსულზედ უარესი იქნება.

ქარმიანა

მაშ ნეტა უშვილოდ გადავეგო. ბარემ ისიც მითხარ, რამდენი ვაჟი მეყოლება და რამდენი ქალი?

მკითხავი

თუ დარგვალდება თვითეული სურვილი შენი და ნაყოფს მოგცემს, მილიონი კიდევ ცოტაა.

ქარმიანა

დაიკარგე, სულელო! კუდიანი რომ არ იყო, ამას არ გაპატიებდი.

ალექსას

გეგონა, მარტო შენმა ლოგინმა იცოდა შენი ჟინის ამბები?!

ქარმიანა

კარგი აბა, ახლა ირას უკითხე.

ალექსას

ყველას გვინდა ჩვენი ბედის შეტყობა.

ენობარბოს

ჩემი და ბევრი ჩემისთანას ბედი ამაღამ ის იქნება, რომ ღვინოში თავი ჩავიხრჩოთ.

ირას

აი ეს ხელისგული ქალწულებასა ნიშნავს, სხვა კი არ ვიცი რასა.

ქარმიანა

როგორც მოდიდებული ნილოსში შიმშილობას.

ირას

წადი, უნამუსო, მკითხაობისა შენ რა გეყურება!

ქარმიანა

თუ სველი ხელისგული ნაყოფიერებას არა ნიშნავს, მაშინ მართლა არა მცოდნია-რა. გეთაყვა, ამას უბრალო რაამ ბედი გამოუძებნე.

მკითხავი

თქვენ ორივეს ბედი ერთნაირია.

ირას

როგორ, განსხვავება სულ არა არის-რა?

მკითხავი

რაცა ვთქვი, ვთქვი.

ირას

ერთი გოჯით მაინც მაგაზე ბედნიერი არა ვარ?

ქარმიანა

მართლაც რომ ერთი გიჯით იყო ჩემზედ ბედნიერი, სად მოათავსებდი მაგ გოჯსა?

ირას

რასაკვირველი, არა ჩემის ქმრის ცხვირში.

ქარმიანა

ღმერთო, გვაშორე ცუდ ფიქრებს! - აბა ეხლა ალექსასს უკითხე, ამის ბედი შევიტყოთ. - ტკბილო იზიდავ! შენ შეჰყარე მას ცოლად კუტი-საპყარი; ის მოუკალ და მერე უარესს შეახვედრე, ყ=უარესს უარესი მოჰყვეს და ყველაზე უხეირომ გააცილეს ეგ ხითხითით საფლავამდე ორმოცდაათჯერ რქებგამობმული. კეთილო იზიდავ, ოღონდ ეს შემისმინე და სხვა უფრო საჭირო თხოვნაზე თუნდ უარი თქვი, გევედრები, კარგო იზიდავ!

ირას

ამინ! მოწყალე ღმერთავ, შეისმინე ჩვენი თხოვნა. თუ ცოდოა, რომ კარდ კაცს ცუდი ცოლი ჰყავდეს, ის უფრო სამწუხარო იქნება, წუწკი ქმარი რქებგამობმელი დარჩეს. სამართალი ჯქმენ, იზიდავ, და ეს ისე დააჯილდოვე.

ქარმიანა

ამინ.

ალექსას

ერთი შეჰხედეთ! ამათ ხელში რომ ვიყო, სულ მთლად გაუნამუსდებოდნენ, ოღონდ ჩემზე რქები ენახათ.

ენობარბოს

ჩუმად იყავით! ანტონიოსი აქ მობრძანდება.

ქარმიანა

დედოფალია და არა ის.

(შემოდის კლეოპატრა)

კლეოპატრა

ანტონიოსი ხომ არ გინახავთ?

ენობარბოს

არ გვინახავს.

კლეოპატრა

აქ არ ყოფილა?

ქარმიანა

არა ხელმწიფევ.

კლეოპატრა

მხიარულად იყო, მაგრამ იმ რომის ამბავმა შეაშფოთა. - შენ, ენობარბოს...

ენობარბოს

ჩემო ხელმწიფევ!

კლეოპატრა

იპოვე და სთხოვე, მობრძანდეს. - ალექსას!

ალექსას

აი, აქ გახლავარ. აგერ თვით იგიც.

კლეოპატრა

მის ნახვა არ მსურს. თან წამომყევი.

(გადიან. შემოდის ანტონიოს და შიკრიკი და მხლებელნი მოსდევენ).

შიკრიკი

შენი მეუღლე გამოვიდა საომარ ველზედ.

ანტონიოს

როგორ, ჩემი ძმის, ლუციოსის წინააღმდეგა?

შიკრიკი

დიაღ, მაგრამ კი მალე ბოლო მოეღო იმ ომს და შერიგება მოჰყვა მტრობას. მაშინ დეერთნენ, კეისარს ომი აუტეხეს, დამარცხდნენ პირველს შეხვედრაზედვე და ძლეულნი იტალიიიდან განდევნილ იქნენ.

ანტონიოსი

სხვა უარესს კიდე რას იტყვი?

შიკრიკი

ცუდი ამბავი ცუდად სახავს თვით მოამბესაც.

ანტონიოსი

დიაღ, სულელის, ნ ლაჩრის თვალში, მაგრამ მე არ შევუდრკები მას, რაც მიხდა, რაც მომცა ბედმა. მართლის მომტხრობელს, თუნდ სიკვდილი ეკეროს ენას ისე მოვუსმენ, როგროც ქების პირმოთნედ შემსხმელს.

შიკრიკი

ლაბიენოსმა, - უარესის ამბიდან დავიწყებ – პართიელ ჯართა დახმარებით მთელი ზია ევფრატის წყლამდე დაიჭირა; მისი დრიშანი ძლევამოსილნი სირიას თავს დაჰფრიალებენ, ლიდიის ქვეყნებს, იონიას, იმ დროს, როდესაც....

ანტონიოს

ანტონიოსი, გსურდა გეთქვა.....

შიკრიკი

ბატონი ჩემო.

ანტონიოს

ნუღარ დამალავ, ხალხის ენას ნუ მოხდი ბოდიშს, და რასაც რომში კლეოპატრას სახელსა სდებენ, იგივ უწოდე; გაილანძღე ფულვიას ენით და თავისუფლად ჩემნი ნაკლნი გაჰკიცხე მკაცრად, ისე ვით რისხვას და სიმართლეს ამის ნება აქვთ. როს მივყუჩდებით, ღვარძლი მიგვაქვს მხოლოდ ნაყოფად წა, დაისვენე პატარა ხანს.

შიკრიკი

შენი ნებაა. (გადის)

ანტონიოს

სიკიონიდან რაღა იცით, ისიც მითხარით.

პირველი მხლებელი

სიკიონიდან რომელი ხართ?

მეორე მხლებელი

აქ გახლავს, ელის შენს ბრძანებას.

ანტონიოს

დაუძახეთ! არა, უთუოდ დამსხვრევა უნდა ამ ეგვიპტის მაგარ ბორკილებს, თორემ მომიდნობს ტრფიალება სულით ხორცამდე. - (შემოდის სხვა შიკრიკი)

შენ რაღას იტყვი?

მეორე შიკრიკი

შენი ცოლი გარდაიცვალა.

ანტონიოს

სად მოხდა ეგე?

მეორე შიკრიკი

სიკიონში. აი აქედან შეიტყობ ყველას, რის გაგებაც საჭირო არისდა ან რით იყო იგი ავად. (წერილს აძლევს)

ანტონიოსი

კარგია, წადი. - რა დიდებული სული თვის გვამს განშორებია! მე კი ვნატრობდი ამ ამბავსა. ხშირად მოხდება, რომ დაბრუნდება გვწადის ჩვენგან უართქმულისვე და სიხარული მეტისმეტად აღტყინებული აქარწყლებს თვითვე თვის ბუნებას. რაკი მომშორდა, ძვირფას ქმნილებად გადაიქცა იგი აწ ჩემთვის და სიციცხლეს მას სიხარულით დავუბრუნდები. თუ რომ ამ გრძნეულ დედოფალსა არ გავეყარე, ეს უსაქმობა ათასს ბოროტს შემამათხვევს კიდევ, ჩემთვის ჯერ უცნობს და უხილავს. - ჰე, ენობარბოს.

(შემოდის ენობარბოს)

ენობარბოს

რა გნებავს, ბატონო ჩემო?

ანტონიოს

მინდა საჩქაროდ აქედან წავიდე.

ენობარბოს

მაშ აქაურ ქალებს ბარემ ყელები დავჭრათ. ცოტა რომ გულგრილად მოვექცეთ, თავს იკვლენ და ჩვენი წასვლა ხომ ერთიანად ამოჰხოცავს.

ანტონიოს

უნდა წავიდე-მეთქი.

ენობარბოს

თუ მართლა წასვლა საჭიროა, რა ვუყოთ, დაიხოცნონ, მაგრამ უბრალო საქმისათვის კი ნუ გავწირავთ, ცოდონი არიან. ესეც კი მართალია, რომ ცოტა მძიმე საქმესთან შედარებით დედაკაცი უბრალო რამ არის. კლეოპატრა, ყურს მოკრავს თუ არა ამ ამბავს, მაშინვე სულს დალევს. მე ბევრჯერ მინხავს მკვდარი ბევრად უფრო მცირე მიზეზით. თითქო სიკვდილში რაღაც ცხოველი ძალაა და ამ ძალას ტრფიალით ეარშიყებაო, ისე ეხალისება სიცოცხლესთან გამოსალმება.

ანტონიოს

ენით აუწერელი თვალთმქცია.

ენობარბოს

არა, ბატონო. ყოველი ვნება მასში ნამდვილი სიყვარულის წმინდა ნაწილია. იმის ოხვრასა და ცრემლს ოხვრა და ცრემლი არ უნდა ერქვას: ეს არის საშინელი ადარი და უძლიერესი ქარიშხალი, რომლისთანა კედლებშიაც არა სწერია. ეს თვალთმაქცობა არ არის და თუ არის, იგი იუპიტერისა მზგავსებია და წვიმა-ავდარი იმის ხელთა ყოფილა.

ანტონიოს

ნეტავი ჩემს დღეში მე ის არ მენახა.

ენობარბოს

მაშ უუსაკვირვლეს ქმნილებას ვერა ნახავდი, ვერ დასტკბებოდი მასთან ყოფნით და შენი მოგზაურობაც ფუჭი იქნებოდა.

ანტონიოს

ფულვია მომკვდარა.

ენობარბოს

ბატონო ჩემო!

ანტონიოს

ფულვია მომკვდარა-მეთქი

ენობარბოს

ფულვია?!

ანტონიოს

ჰო, მომკვდარა.

ენობარბოს

ღმერთებს მაშ მადლობის მსხვერპლი შესწირე. როცა ისინი კცს ცოლს ართმევენ, ნუგეშად მკერვლებზე მიუთითებენ ხოლმე. მკერვლებს გაცვეთილი ტანისამოსის მაგივრად ახლის შეკერვა შეუძლიათ. ფულვიას გარდა რომ ქვეყანაზე დედაკაცი არ იყოს, მაშინ დიდი დანაკარგი იქნეოდა და გლოვა-ტირილიც გმართებდა. ეხლა კი მწუხარებას ნუგეში აგვირგვინებს. ქალის ძველი პერანგისაგან ახალი ქვედატანი გამოაჭრევინე და მაგ დარდის გასაქარვებელი ცრემლები ერთ თაცვ ხახვში მონახე.

ანტონიოს

მისგან დაწყებული საქმე ჩემს იქ ყოფასა თხოულობს.

ენობარბოს

და შენგან აქ დაწყებული საქმე უფრო არა თხოულობს შემს აქ ყოფასა, მეტადრე კლეოპატრას საქმე, რომელიც უშენოდ არ გარიგდება!

ანტონიოს

დაეხსენ მსუბუქ ლპარაკსა. შეატყობინონ ჩვენი განზრახვა ჩვენს ოფიცრებს. მე თვით ავუხსნი დედოფალს ეხლა წასვლის მიზეზს და ნებას ვთხოვ. მე ძალას მატანს არა მარტო ცოლის სიკვდილი, არამედ იგიც, რომ წერილებით ბევრნი ჩემნი დარბაისელნი მეგობარნი რომს მიმიწვევენ. სექტ პომპეოსი შემბია თურმე კეისარსა ზღვებს მთლიანად მფლობელობს და ჩვენი ხალხიც ჩვეულებრივ დაუდგრომელი ღირსეულ კასა სიკვდილს შემდეგ აფასებს ხოლმე და ეხლაც დადის პომპეოსის პატივ-ღირსება შვილზედ გადმოაქვს. ამ სახელით გაამაყებულს მაღლა უჭიეავს თურმე თავი, ვით პირველ სარდალს და, თუ დროზე არ შევაჩერეთ, ქვეყნიერებას შიში მოელის. მრავალი რამ მომხდარა კდევ, რაც ცხენის ძუის მზგავსად თურმე მოძრაობს მხოლოდ და გველივით კი ჯერ ვერ შხამავს. უთხარი-მეთქი ჩემთა ხელქვეითთ, რომ წასვლა მსურს.

ენობარბოს

ეხლავ, ბატონო.

(გადიან)


სურათი 3

იგივე ქლაქი, სხვა ოთახი კლეოპატრას სასახლეში.

(შემოდიან კლეოპატრა, ქარმიანა, ირას და ალექსას).

კლეოპატრა

სად არის იგი?

ქარმიანა

მე მას უკან აღარ მინხავს.

კლეოპატრა

წადი, მოსძებნე, ისიც ნახე, ვინ არის მასთან, ან რას აკეთებს. ეს იცოდე, მე როდი გგზავნი. თუ მოწყენილი იყოს, უთხარ, რომ მე ვცეკვაობ, თუ მხიარული, შეიქმნა-თქო უცებ ავადა. წადი და ისევ მალე მოდი. (ალექსას გადის).

ქარმიანა

ბატონო ჩემო, თუ მართლა გიყვარს და ისიც გსურს, იმას უყვარდე, აგრე არ უნდა ეპყრობოდე.

კლეოპატრა

მაშ რა უნდა ვქმნა და არ ჩავდივარ?

ქარმიანა

ნუ უხდები წინააღმდეგი, თავი ანებე, რაც უნდა ჰქმნას.

კლეოპატრა

ეგ სულელური რჩევაა სწორედ, აგრე ქცევით ხომ სულ დავკარგე.

ქარმიანა

მოთმინებას ნუ გამოულევ, შენ თვით ითმინე; რაც კი გვაშიკნებს, ხშირად ბოლოს გვძულდება ხოლმე. აგერ თვით იგიც.

კლეოპატრა

შეუძლოდ ვარ, დარდი მომაწვა.

(შემოდის ანტონიოს)

ანტონიოს

არ ვიცი, როგრო მოვახერხო, ვით გავუმჯღავნო.

კლოპატრა

ოჰ, ქარმიანა, მიშველე რამ, ლამის წავიქცე, ვერა ბუნება ვერ გაუძლებს ამდენ გასაჭირს.

ანტონიოს

ცემო ძვირფასო დედოფალო!

კლეოპატრა

ახლო ნუ მოხვალ!

ანტონიოს

რაო, რა იყო?

კლეოპატრა

გატყობ, გატყობ, თვალებში გატყობ, კარგი ამბავი რამ მოგსვლია. რას გწერს ცოლი ქმარს? უნდა წახვიდე. ოჰ, ნეტავი აქ მოსვლის ნება შენთვის არასდროს არ მოეცა! ნუ ათქმევინებ, ვითომ აქ გიჭერ, აბა მაგის ძალა სადა მაქვს, შენ იმის ხარ, მთლად იმისი!

ანტონიოს

ღმერთთა იციან......

კლეოპატრა

ამ სახით არც ერთ დედოფლისათვის არ უმუხთლიათ, მგრამ პირველშივ მე ღალატსა ცხადად გატყობდიჯ.

ანტონიოს

ოჰ, კლეოპატრა!

კლეოპატრა

არა, სიდან წარმოვიდგინე, ჩემი ერთგული იქნებოდი, თუნდ თვითონ ღმერთნი საშინელ ფიცით შეგეყრია მათ ტრაპეზებზედ! შენ არ უმტყუნე ფალვიასა? უჭკოობაა, კაცი გაებას იმ ფიცის და აღთქმის ბადეში, რაიც იშლება და იბნევა წარმოთქმის უმალ!

ანტონიოს

სულზე უტკბესო დედოფალო!

კლეოპატრა

მიზეზს რად ეძებ, წადი პირდაპირ, რისთვის ხარჯავ უბრალოდ სიტყვებს? ეგ მაშინ იყო საჭირო, როს ითხოვდი ნებას აქ დარჩენისას. ოჰ, მაშინ ხომ ციური ნიჭი ამოძრავებდა ყოველ ჩემ ნაკვთს, ჩემ ტუჩ-თვალებში ისახებოდა საუკუნო ცხოვრების ხატი და ნეტარები თ დაჰხაროდი ამ მოხრილ წარბებს. მე იგივე ვარ, რაც ბიყავი, ან შენ გარდიქეც, უდიდესი მეომარი მთელ ცისქვეშეთში, უუძლიერეს ცრუპენტელად.

ანტონიოს

აბა, რას ამბობ!

კლეოპატრა

ენი ძალ-ღონე მომცა ნეტა, გაგრძნობინებდი, რომ ეგვიპტეში ჰფეთქავს კიდევ მაყი გული.

ანტონიოს

გთხოვ, მომისმინო, დედოფალო: საჭიროება მიმიწვევს სხვაგან ცოტა ხნითა, მაგრამ ეს გული მთლად და სრულად შენთანა რჩება. ჩვენი ქვეყანა პრიალებს თურმე ძმისგან ძმაზედ მოქნეულ ხმლებით და რომის კარებს სექსტ მომპეუსს უახლოვდება. თანასწორობა ორისავე მეომარ მხარის ჰბადებს საშინელს, სამარცხვინო შფოთს, ხოცვა-ჟლეტას და მოძულებულთ რაკი ეხლა ღონე მოიცეს, ხალხის სიყვარულს თან ეძებენ. ბევრნი არიან კიდევ ისეთნი, რომელნიც ამ ჟამთა ტრიალში სასურველის გზასა ვერ დაადგნენ და იმათ გულთან ჩუმად იკეთებს განდევნილი პომპეოს ბუდეს მამის სახელით მოქადული, თითქო მშვიდობას, დასნეულებულს მყუდროებით, სურს განიწმინდოს რაიმე საშიშ ცვლილებათა. თვითონ მე კი კერძოდ სხვა მაქვს მიზეზი, რაც შენს თვალში უფრო ბოდიშს მხდის: მე ვამბობ სიკვდილს ფულვიასაც.

კლეოპატრა

თუ წლოვანებამ ჭკვა არ შემძინა, ბავშვი ხო მაინც აღარა ვარ. განა ფულვია მოკვდებოდა?

ანტონიოს

სწორედ, მომკვდარა. აი წერილი, მით შეიტყობ, როს დრო გექნება, რამდენი შფოთი, უწესობა მოუზდენია და ბოლოს როგორ, ან რა ადგილს მომკვდარა იგი ჩვენდა ნუგეშად და საამიდ.

კლეოპატრა

ვიშ, ცრუ სიყვარულს! მაჩვენე, აბა, სად არის ის წმინდა ფიალა, რომელიც უნდა მოზღვავებულ ცრემლით გაგევსო? ეხლა კი ვხედავ, ვხედავ კარგად მაგ მაგალითით, ჩემი სიკვდილის ამბავსაც თუ ვით დაუხვდები.

ანტონიოს

ნუ მიჯავრდები, მისმინე ჩემი განზრახვა, რასაც სრულიად შევუთანხმებ შენს რჩევა-სურვილს. ვფიცავ იმ ცეცხლსა, რაც ნილოსის ლამს აცხოველებს, უნდა მიგულო შენს ხელქვეით ყურმოჭრილ მონად: გსურს და ვიომებ, გსურს, ქვეყანას მოვფენ მშვიდობასა!

კლეოპატრა

გამხსენ ზონარი, ქარმიანა! დაე, დაესხნენ. ხან ავადა ვარ და ხან კარგად. ანტონიოსის სიყვარულს ვბაძავ თითქო ამით.

ანტონიოს

უძვირფასესო, ენდე სრულიად ამ სიყვარულს და გამოსცადე, რა გზითაცა გსურს.

კლეოპატრა

აგერა ვცდი თვით ფულვიაზედ. იმით მიბრუნდ, დააბნიე მის გამო ცრემლი და სთქვი, ეგვიპტეს რომ ვშორდები, მისთვის ვტირი-თქო. რაღას უყურებ, ითამაშე ერთ-ერთი სცენა თვალთმაქცობისა, წრფელი სახე მიიღე უცბად.

ანტონიოს

კარგია, კმარა, ნუ მაცხარებ.

კლეოპატრა

მე უკეთესის იმედი მქონდა; მაგასაც კი არ უშავს-რა.

ანტონიოს

ამ ხმალსა ვფიცავ....

კლეოპატრა

სთქვი, ფარსაცა, აგრე კარგია, თუმცა უმჯობესს ველი კიდევ. - ერთი შეჰხედე, შეჰხედე-მეთქი, ქარმიანა, რომის ჰერკულესს როგორ უხდება მრისხანება!

ანტონიოს

მაშ მოგშორდები.

კლეოპატრა

ბატონო ჩემო, სიტყვა მაქვს რამ შენთანა სათქმელი: უნდა გავშორდეთ ჩვენ ერთმანეთს... არა, ეს არა, ჩვენ ერთმანეთი რომ გვიყვარდა... არა, არც ესა, ისედაც კარგად იცი ეს შენ... რის თქმა მინდოდა?.. რა გულმავიწყო გავხდი მსგავსად ანტონიოსის და დავავიწყდი თვით მეც ყველას!

ანტონიოს

რომ არ ვიცოდე, შენს ძლიერებას უჭკუობაც ემორჩილება, მაშინ შენ თვითონ უჭკუობა მეგონებოდი.

კლეოპატრა

მართლაც ძნელია უჭკუობამ გულთან ალაგი დაიდოს ისე, როგორც აი ამ გულთანა აქვს. - გთხოვ მაპატივო! ჩემი ქცევა როცა არ მოგწონს, მევე სულს მართმევს: იქ მიგიწვევს მოვალეობა და ნუ მოჰხედავ ჩემს სიგიჯეს, ყურს ნუ მათხოვებ. გიძღოდენ ღმერთნი ყველა ერთად, დაფნის გვირგვინით შემკობილ გექნას ხმალი ნიშნად გამარჯვებისა და წარმატება ფიანდაზად წინ გაგფენოდეს.

ანტონიოს

გშორდები, და არც გშორდები... რჩები შენ აქა და მოჰფრინავ კი გულით ჩემთან. მე თუმც მივდივარ, მაინც მუდამ აქ, შენთანა ვარ. აბა, წავიდეთ. (გადიან)


სურათი 4

რომი. ოთაცხი კეისრის სასახლეში.

(შემოდიან ოქტავიოს კეისარი, ლეპიდოს და მხლებელნი).

კეისარი

აი, აქედან დაინახავ, ლეპიდოს, კარგად,

(წერილს აძლევს)

რომ კეისარსა არ სჭირს ჭირად მოცილეობა და სიძულვილი მოცილესი. ალექსანდრიით იწერებიან ამ ამბებსა: - “თევზაობს, ლოთობს, ღამეს დღედ აქცევს, არ ასვენებს თვით მნათობთა, გაქალაჩუნდა, ვაჟკაცობას გამოესალმა და ეჯიბრება კლეოპატრას დედაკაცთ ზნეში. არც კი მათხოვა კარგად ყური თქვენ გამოგზავნილთ და ამხანაგნი გვარში ნაკლი მოიპოვება, დადებულა მასში ყველა”.

ლეპიდოს

მაინც არ ვგონებ, წუნდა დაჰფაროს ყოველივე მისი სიკეთე. მისი ნაკლი ჰგავს ცაზედ მოკრულს ბრწყინვალე ლაქას, რაიც თვალსა სჭირს უფრო ღამის სიწყვდიადეში. მას ეგე ნაკლი ბუნებითვე შეუძენია და მოშორებია სამწუხაროდ მის ხელთ არ არის.

კეისარი

შენ მეტად ხარობ. ნუ დავძრახავთ თუნდა იმისთვის რომ პტოლომეის სარეცელში ურცხვად გორაობს, რომ ერთის წამის ქეიფისთვის სახელმწიფოებს ჯილდოდ არიგებს და მონებთან ატარებს სმით დროს, დახეტიალობს ქუჩა-ქუჩა დღის სინათლეზედ ოფლით მყრალ ხალხთან, დუქან-ბაზარ ფეხითა სთელავს, -

უხდება იმას, ვთქვათ, ეს ყველ, თუმც უცნაური

აგებულება უნდა ჰქონდეს, რომ ამ ამბებსა

უვნებლად მორჩეს, - მაგრამ როგორ მოიხდის ბოდიშს,

რაკი იმის სიმსუბუქე ჩვენ ასე გვავნებს?!

თავისუფალ დროს დასდოს თავი გარყვნილებაზედ,

ძვლებიდან ტვინი ამოიშროს, რაც უნდა, ის ჰქმნას,
მაგრამ თვის ქეიფს სწირავს იგი თვითონ იმ დროსაც,

რაც საქმისათვის საჭიროა და სირცხვილში გვყრის

თავისთან ერთად ჩვენ ორივეს. გასაკიცხია

ისე, ვით ვკიცხავთ ხოლმე ჭაბუკთ ჭკუით მოწუფულთ,

მაგრამ უგონოდ გატაცებულთ დღეის სიამით.

(შემოდის შიკრიკი)

ლეპიდოს

კიდევ ახალი რამ ამბავი

შიკრიკი

შენი ბრძანება ასრულდა, დიდო კეისარო. საათში ერთხელ

რაც რამ მოხდება, გაცნობებენ. ზღვაზედ პომპეოსს

გამაგრებულა და იგი მათ შეყვარებიათ,

ვისაც კეისრის შიში ჰქონდა. ნავთ-სადგურებთან

მიისწრაფიან მომდურავნი თქვენნი და ხალხნი

იძახის თურმე უსამართლოდ შეურაცხჰყვესო.

კეისარი

ეგ აგრე უნდა ყოფილიყო. დასაბამითვე

ვიცოდით: იგი გვინდა გვყავდეს, ვინც კი არა გვყავს.

მოძულებული და არც ღირსი სიყვარულისა

ძვირფას ქმნილებად გადაიქცევა, რა ვეღარ ვხედავთ.

ხალხი ჰგავს სწორედ მიმომავალს ზღვაზედ იალქანს,

რაიც ცვალებად ზვირთებს იმდენს მიჰყვებ-მოჰყვება,

ვიდრე დალპებ და იქცევა ნაკუწ-ნაკუწად.

შიკრიკი

აი კიდევ რას მოგახსენებ, ბატონო ჩემო:

ძლიერ მეკობრედ, მენეკრატეს და მენას თურმე

ზღვა ერთნაირად დაუპყრიათ; მათი გემები

სხვადასხვა გვარნი თავისუფლად მიდი-მოდიან

და იტალიის ქვეყნებს ბევრგან დასხმიან თავსა.

ნაპირის ერნი შიშით თრთიან იმათ წინაშე,

ახალგაზრდობა დრტვინავს თურმე; ვერა ხომალდი

ვეღარა ბედავს ცურვას მათგან შეპყრობის შიშით

და თვით აშკარა ომზედ უფრო მეტს თავზარსა სცემს

მარტო სახელის პომპეოსის.

კეისარი

ოჰ, ანტონიოს!

დაეხსენ ემაგ ფუფუნებს, მაგ გარყვნილებას!

არ გახსოვს, ერთხელ მოდენადან როცა განდევნეს,

სადაც კონსულნი ჰირციოს და პანსა დახოცე!

უკან შიმშილი მოგდევდა შენ, ნებივრად აღზრდილს,

და ამ საშინელს მტერს ებრძოდი მოთმინებითა

ნადირ-ხალხთათვის საძნელოთი; სვამდი ცხენის შარდს,

დახავსებულის, ყვითლად მბზინავ წუმპის წყალს სვამდი,

რასაც ზიზღით არც კი ეკარებოდნენ,

ჰგემობდი ტყის ხილს, მკვახეს, მაგარს, ყოვლად უვარგისს

და ვით ირემი, როცა თოვლი საძოვარს ჰფარავს,

ხეს ქერქს აფრცქვნიდი.. ალპის მთებზედ შენ გიჭამია

ისეთი ხორცი უცნაური, რომლი ნახვაზედ

გულს ეპყრობოდათ დამშეულთ და იხოცებოდნენ; -

და ეს ყოველი, - უნდა გწყინდეს, ეზლა რად ვამბობ, -

აგიტანია, როგორც ჰფერობს მამაც ჯარისკაცს

და ოდნავადაც არ დაგტყობია ტანჯვა სახეზედ.

ლეპიდო

საბრალისია სწორედ იგი!

კეისარი

ნეტავი ძალა სირცხვილმა მაინც დაატანოს და რომს მოვიდეს. -

ორნივ გავიდეთ ლაშქრად ეხლავ და ამისათვის

შევყაროდ ფირცხლად რჩევა, თორემ ჩვენი უქმობა

გააძლიერებს პომპეოსსა.

ლეპიდოს

ხვალ მე გაცნობებ,

თუ რამდენ ლაშქარს გამოვიყვან ზღვაზედ, ან ხმელეთზედ

ამ ომისათვის.

კეისარი

მეც აგრეთვე ვიანგარიშებ.

მშვიდობით იყავ.

ლეპიდოს

შენც მშვიდობით. თუ სცნა ამბავი

გარეული რამ, გთხოვ, მეც ყველა შემატყობინო.

კეისარი

რა თხოვნა მინდა, ვალი მიწვევს, აგრეთვე მოვიქცე.

(გადიან)


სურათი v

ალექსანდრია. ოთახი კლეოპატრას სასახლეში.

(შემოდიან კლეოპატრა, ქარმიანი, ირას და მარდიან)
კლეოპატრა

ქარმიანა!

ქარმიანა

რა, დედოფალო?

კლეოპატრა

გთხოვ, მანდრაგორა
დამალევინო

ქარმიანა

რადა გნებავს?

კლეოპატრა

მსურს, სულ მეძინოს,
ვიდრე ჩემს სატრფო ანტონიოსს კვლავ შევეყრები.

ქარმიანა

მეტად ბევრს ჰფიქრობ შენ იმაზედ.

კლეოპატრა

ის მოღალატე არ არის, განა?

ქარმიანა

არა,ვგონებ.

კლეოპატრა

შენ, საჭურისიო მარდიან, აქ მო.

მარდიან

რა სურს შენსა დიდებულებას?

კლეოპატრა

არ მსურს, იმღერო; ან კი, აბა საჭურისაგან
რას მოვისურვებ! ოჰ, მარდიან, ბედნიერი ხარ,
რომ მოკვეცილი გრძნობას ფიქრით ვერ გაჰფრინდები
ეგვიპტის გარე. სიყვარულის რამ გაგებება?

მარდიან

რატომაც არა, დედოფალო.

კლეოპატრა

მართლა?

მარდიან

რას ბრძანებ!
შენგან არ მიკვირს, მართლა ვინ რას გამაგებინებს.
უმანკოებას ვერ ვუმუხლთებ, მაგრამ მაინც კი
არშიყობა მსურს და თვალწინ სულ ის მებლანდება,
მარეხ ვენერას ვით ეტრფოდა.

კლეოპატრა

ოჰ, ქარმიანა,
სად უნდა იყოს იგი ეხლა, ნეტა ვიცოდე!
ზის, ფეხით დადის, თუ ცხენითა? რა ბედნიერი
არის ის ცხენი, ანტონიოს მას ზურგზედ უზის. -
თავმომწონებით გმართებს იყო, იცი, ვინ დაგყტავს?
თვით ატლასის მთა, მაღლა ზეცას აყუდებული,
კაცთ ნათესავის მუზარადი, მარჯვენა ხელი.
აი, მესმის, ის ამბობს ეხლა, ნეტა სად სად არის
ჩემი ასპიტი, - აკი ასე მიწოდებს ხოლმე.-
ოჰ, რა ტყუილად ვიწამლავ თავს ტკბილ საწამლავით.
ჩემზედ იფიქრებს იგი ეხლა?! შავად დავმწვარვარ
მზისა შუქთაგან, სახე ღრმად დამნაოჭებია;
ვის რად ვუნდივარ! ოჰ, მაშინ კი, მაშინ სხვა ვიყავ,
როს შუბლგაშლილი კეისარი ცოცხალი იყო
და აქ მეწვია, საკადრისი ვიყავ მეფეთა;
მაშინ თვით დიდი პომპეოსიც შეჩერდებოდა,
ამ ჩემს თვალ-წარბში მოსძებნიდა თავის სადგურსა
და მოკვდებოდა უკვდავებას მიუღწეველი.

(შემოდის ალექსას)

ალექსას

დიდხანს იცოცხლე, მეფეო ეგვიპტისაო.

კლეოპატრა

მარკ ანტონიოსს შენ ვერ ჰგავხარ, მაგრამ იმასთან
რაკი ყოფილხარ, დაგფერავდა თვის ბრწყინვალებით.
მითხარ, რას სჩადის, როგორ არის ჩემი ხელმწიფე?

ალექსას

უკანასკნელი მისი საქმე იყო, რომესე აღმოსავლეთის მარგალიტი მთლად გადაჰკოცნა და რაც დაურთო კოცნას სიტყვით, გულს მიმარხია.

კლეოპატრა

მაშ ამ ყურებით ამოგაძრობ გულიდან სიტყვებს.

ალექსას

“აი რას გეტყვი, მეგობარო,- მიბრძანა იმან, - მოახსენე, რომ ლოკოკინის იმ ძვირფასს განძსა ეგვიპტის მფლობელს უგზავნის ძღვნად რომის სარდალი, რომ ამ მცირე ძღვენს ბოდიშს მოვხდი: იმის მდიდარ ტახტს მრავალ სამეფოს დავუმონებ და თავის პატრონად, თვის მბრძანებლად იწამებს მთლად აღმოსავლეთი;.
მასუკან თავი დამიქნია და ზე მოახტა დარახტულ მერანს, რაიც მოჰყვა ხმამაღლა ჭიხვინს, ასე რომ ჩემი ლაპარაკი დაახშო სრულად.

კლეოპატრა

შეწუხებული იყო იგი, თუ მხიარული?

ალექსას

არც მხიარული, არც მწუხარე იმ დროის მსგავსად,
რაც ცხერლ ზაფხულის და ცივ ზამთრის შუაა ხოლმე.

კლეოპატრა

ოჰ, ქარმიანა, დაუკვირდი იმის გუნებას;
კაცი ასეთი უნდა იყოს: „არც ნწუხარეო“,
ვინ მიაწვდენდა მაშინ სხივთა მის მოტრფიალეთ!
„არც მხიარული“, თითქო ყველას ეუბნებოდა,
რომ ჩემს სიხარულს ეგვიპტეში გამოვესალმე.
ორივ, არც ერთი, რა ციურთა გრძნობათ ნასკვია.
შეწუხებული იყო გინდა, გინდ მხიარული,
ორივე გშვენის ისე, როგორც არც ერთ სულიერს.-
არ შეგხვედრია ჩემნი კაცნი?

ალექსას

ოცამდე შემხვდა.
რად საჭიროებ, დედოფალო, მაგდენ შიკრიკსა?

კლეოპატრა

თუ დღე გავა და ანტონიოსს წერილს არ მივწერ,
გლახადმცა იყოსყველა იმ დღეს დაბადებული. -
საწერ-კალამი, ქარმიანა! - მშვიდობით, წადი,
ჩემო ალექსას. - ქარმიანა, ერთი ეს მითხარ,
ასე მიყვარდა კეისარი?

ქარმიანა

ო, კეისარი
ძლიერი იყო.

კლეოპატრა

მაგ თქმისათვის ჭირმა დაგაღრჩოს!
გიბრძანებ ასე სთქვი, ძლიერი ანტონიოს-თქო.

ქარმიანა

მამაცთ-მამაცი კეისარი!

კლეოპატრა

იზიდას ვფიცავ,
ცემით სისხლს გადენ კბილებიდან, თუ კვლავ გაბედავ
და შეადარებ კეისარს ჩემს გმირს ანტონიოსს.

ქარმიანა

მე შენს სიმღერას, დედოფალო, მხოლოდ ბანს ვაძლევ.

კლეოპატრა

ეგ სიყმაწვილის ჟამი იყო, ჭკვა არ მიჭრიდა
და გულციობით მომდიოდა მაგ სიტყვების თქმა. -
რაღას უყურე, მომეც ჩქარა საწერ-კალამი,
წავიდეთ მალე, კაცი უნდა ვგზავნო მუდამ დღე,
თორემ გავაწყობ ეგვიპტეში კაცთ სახსენებელს.

(გადიან)

მეფე ლირი

ინგლისურიდან გადმოღებული ივ. მაჩაბლისა და ილ.ჭავჭავაძის მიერ
––


მოქმედება პირველი

სურათი 1
მდიდრულად მორთული ოთახი მეფე ლირის სასახლეში

შემოდიან კენტი, გლოსტერი და ედმუნდი

კენტი

მე მეგონა, რომ მეფეს ალბანიის მთავარი უფრო მეტად უყვარს, ვიდრე კორნვალი.

გლოსტერი

ყველას ეგრე გვეგონა, მაგრამ ეხლა, როცა მათ გაუნაწილა სამეფო, გამოჩნდა, რომ ერთი მეორეზედ მეტად არ მიაჩნია: მათს შორის სამეფო ისეთის სისწორით არის გაყოფილი, რომ ერთს წილს მეორეს ვერ დაამჯობინებს.

კენტი

ეს ყმაწვილი კაცი ტქვენი შვილი ხომ არ გახლავთ?

გლოსტერი

დიაღ, ბატონო, იგი ჩემის შრომითა და ღვაწლით გაჩენილია. მაგის ჩემს შვილად ხსენებაზედ ისე ხშირად წამოვწითლებულვარ, რომ ეხლა სიწითლეც აღარ მეკიდება.

კენტი

მე, ბატონო, თქვენი საუბარი არ მესმის.

გლოსტერი

ამ ყმაწვილკაცის დედას კი ძალიან კარგად ესმოდა... და დაუსხვილდა წელი კიდეც ისე, რომ ჩვეულებრივი სარტყელი აღარა ჰსწვდებოდა. ბოლოს ასეთი საქმეც დაემართა, რომ ჯერ ქმარი საწოლში არა ჰყოლოდა და სვილს კი აკვანში რწევა დაუწყო. ეხლა ხომ მიმიხვდით, რა ცოდვაცა მსდევს?

კენტი

თუ ცოდვას ამისთანა მშვენიერი ნაყოფი მოსდევს, მაშ კაცთა უცოდველობა აღარ უნდა იყოს სანატრელი.

გლოსტერი

მე, ჩემო ბატონო, კანონიერი ჩვილიცა მყავს, ამაზედ ცოტა უფროსია, მაგრამ ორივე ერთნაირად მიყვარს. მართალია, ამ თავლაფიანმა მაშინ გამოჰყო ქვეყანაზედ ურცხვად თავი, როცა არავინ ეპატიჟებოდა, მაგრამ მაინც და მაინც უნდა ვჰსთქვა, რომ ამისის დედა მშვენიერი რამ იყო... მაგის ჩასახვაში მე ბევრი სიამოვნება მიმიღია. ცოდვაც არის, რომ ეგ ცოდვის ჩვილობით დავიწუნო. - ედმუნდ! შენ ამ კეთილშობილ პირს არ იცნობ?

ედმუნდი

არა, ბატონო!

გლოსტერი

გრაფი კენტი ბრძანდება. დაიმახსოვრე, რომ ეგ ჩემი უკეთესი მეგოbaria.

ედმუნდი

მიგულეთ მე, თქვენო ბრწყინვალებავ, ყოველთვის მზად თქვენის სამსახურისათვის.

კენტი

მე ყოველთვის მეყვარებით და ვეცდები უკედ გაგიცნოთ.

ედმუნდი

მეც ვეცდები, რომ სიყვარულის ღირსი გავხდე.

გლოსტერი

ეგ ცხრა წელიწადი იყო სამზღვართ გარედ და ეხლაც იქით აპირობს წასვლას. - აგერ ჩვენი ხელმწიფეც მობრძანდება.
(საყვირის ხმა ისმის. შემოდიან ლირი, კორნავალი, ალბანი, გონერილა, რეგანა, კორდელია და მეფის ამალა).

ლირი

იახელ, გლოსტერ, ფრანგთა მეფეს და ბურგუნდთ მთავარს, ჰსთხოვე მობრძანდნენ!

გლოსტერი

აღვასრულებ ბრძანებას თქვენსას!
(გადის)

ლირი

ვიდრემდე მოვლენ, ჩვენს დაფარულს განზრახვას ვიტყვით.
მომართვით მე აქ სამეფოსი ჩვენისა რუკა. -
ისმინეთ ჩემი: მე სამეფოს სამ ნაწილად ვყოფ,
რათა ყოველი მასზე ზრუნვა, ფიქრი ნაღველი
სიბერის ჟამსა ჩვენსა თავისა ჩვენ მოვაშოროთ
და კისრად დავსდვათ უფრო ჭაბუკს ძალის და ღონესა.
ჩვენ მოხუცნი, ტვირთახსნილი, ნელ-ნელა გოგვით
ვივლით, ვიდრემდე ქვეყნის ჟამთცვლა სიკვდილს შეგვყრიდეს.
შენ, სიყვარულო შვილო კორნვალ და შენც ალბანი,
არა კორნივალზედ ნაკლებ ჩვენგან შეთვისებულო!
გიცხადებთ მე დღეს უცვალებელს ჩემს მტკიცე ნებას
მასზედ, რაზომსა მზითევსაცა მე ჩემთ ქალთ ვაძლევ,
რომ მით მოგისპოთ მომავალში შუღლის მიზეზნი.
საფრანქეთისა ხელმწიფე და ბურგუნდთ მთავარი
ჩვენის უმცროსის ქალის თხოვად ჩვენად მოსულნი,
დიდნი რაყიფნი ურთიერთის და მოცილენი
ჩვენს სასახლეში ბედს უცდიან დიდი ხანია,-
დღეს მიიღებენ იგნიცა ჩვენგან პასუხს.
ასულნო ჩემნო! იცოდეთ, რომ დღეს ავიხადეთ
სუფევა ჩვენი, გამგებლობა, ჩვენი უფლება,-
და აწ მითხარით,- რომლის თქვენგანს მიტად ვუყვარვართ,
რომ სიყვარულის კვალობაზედ მეც განგიწილოთ
დიდება ჩვენი და მოგიწყოფთ ზომა-ზომაზედ.
შენ, გონერილავ, უფროსი ხარ და შენ დაიწყე.

გონერილა

ბატონო ჩენი! მე მოყვარხართ ესდენ ძლიერად,
რომ კაცთა ენას არა ძალუძს გამოთქმა მისი.
თქვენ ჩემთვის მეტ-ხართ, ვიდრე თვალთა ჩენთა ნათელი,
ვიდრე სანყარო, ჟამი სივრცე, თავისუფლება.
თქვენ ჩემთვის მეტ-ხართ ყველას მასზედ, რაც კი კაცთათვის
ღირებულოა, ძვირფასი და სანატრელია,-
და არა ნაკლებ დვირფასი ხართ იმ სიცოცხლეზედ,
რომელ სავსეა ნეტარებით, მშვენიერებით,
დადებულებით, დიდებით და სატკბოებითა!..
მე თქვენ მიყვარხართ, ჰე მაღალი ხელმწიფე ჩემი,
ისე რომ სხვა შვილს მამა თვისი არ ჰყვარებია!
მოზღვავებულა სიყვარული თქვენი ჩემს გულში
ესდენ, რომ ნიჭი მეტყვეკების უქმადა მრჩება
და ხმაც არ მომდევს აღმოქშენად სიტყვათა შენთა.

კორდელია
(თავის თავს ეუბნება)
მე რაღა მშთება? მხოლოდ ის, რომ უნდა მიყვარადეს
და ბაგეთა ჩემთა ვერ აღმოსთქვან ეს სიყვარული...

ლირი

ამა მიჯნიდან აქამომდე სრულ მთა ა ბარი,
თავისის წყლითა, ტყითა, მინდვრით და საძოვრით
გვიბოძებია, და შენ გხადით დრეს მათ მფლობელად.
იყოსმცა იგი კუთვნილ შენი და ალბანისა
საშვილიშვილოდ. - აწ რას იტყვის ჩვენი ძვირფასი
მეორე ქალი რეგანაი, კორნელაის ცოლი?
რიგი შენია.

რეგანა

მე იმავე ნაკვეთისა ვარ,
რისაც და ჩემი, ფასი დამსდეთ მისდა კვალადა.
მხოლოდ კი ვიტყვი გულწრფელადა რომე ჩემს გულში
მისგან გამოთქმულს სიყვარულზედ უფრო მეტსა ვგრძნობ:
უთქვენოდ არ მწამს სიხარულნი ამა სოფლია,
არ მწამს ყველა ის, რაც კი გრძნობას განატკბილებდეს
და ცხოვრებისა ჩემის სვესა მე ვხედავ მხოლოდ
თქვენს სიყვარულში, დიდებულო ჩემო ხელმწიფევ!

კორდელია
(თავის ტავს ეუბნება)

ვაი სიტყვით ღარიბს კორდელიას!.. მაგრამ რა ვაი!
მე ვარ მდიდარი გულწრფელითა სიყვარულითა,
რომელიც სიტყვით კმაზულს გრძნობას გარდემატების.

ლირი

შენა და შენთა მემკვიდრეთა ჩვენ გიწყალობებთ
მესამედს ჩვენის მშვენიერის სამეფოისას.
ეს მესამედიც სიდიდით თუ შემკულობითა
გონერილიის წილად-ხდომილს არ შთამოშთება.
ეხლა შენ, ჩემო სიხარულო, უმცროსო შვილო,
არა უმცროსო სხვათა შორის მამის გულშია,
შენ, რომლის წინაც ბურგუნდიის და საფრანგეთის
გვირგვინოსნები ტრფიალებით თავსა იხრიან,
აბა რას იტყვის ისეთს, რომე შენსა დებზედა
დღეს უკეთესი წილი ჩემგან დაიმსახურო?

კორდელია

მე? არარასა.

ლირი

არარასა?

კორდელია

დიაღ, არარას.

ლირი

არარაისგან რ იქმნების არარაიცა!..
ჰსთქვი რამე მეთქი!

კორდელია

ვამე ბედკრულს ?!.. რა ვსთქვა? არ ძალუმძთ
ბაგეთა ჩემთა გული ჩემ ზე აღმობეჭდონ.
მე თქვენ მიყვარხართ ის, როგორც მე ეგ ვალად მდევს,
მასზედ არც მეტად, ხელმწიფეო, და არცა ნაკლებ.

ლირი

რას ამბობ, რასა, კორდელიავ, კილო შეჰსცვალე,
თუ რომ არ გინდა ბედსა შენსა გამოესალმო.

კორდელია

ჩემო ხელმწიფევ! ეს სიცოცხლე მე თქვენგანა მაქვს,
თქვენ გაგიზრდივართ, გყვარებივართ მამაშვილურად, -
და ვალსა ამას გიხდით ისე, როგორც რიგია,
პატივისცემით, სიყვარულით და მორჩილებით.
თუ ჩემს დებს მხოლოდ თქვენ უყვარხართ, როგორც ამბობენ,
რად თხოვდებოდნენ, რად ირთავდნენ იგინი ქმრებსა?
თუ გავთხოვდები, ქმარი ჩემი უეჭველია
თანა წარიღებს ნახევარსა ჩემსა თქვენდამი
გულისტკივილს, სიყვარულსა, მოვალეობას.
მე რომ მარტო თქვენ მყვარებოდით, მხოლოდ მარტო თქვენ,
არ ოდეს ქმარსა ჩემს დებსავით არ შევირთავდი.

ლირი

მაშ რასაც ამბობ, სწორედ ამბობ, წრფელის გულითა?

კორდელია

სწორედ, ხელმწიფევ.

ლირი

ჰმ,ასე ნორჩი და ასე გულქვა!...

კორდელია

ასე ნორჩი და ასე გულწრფელი

ლირი

მაშ ეგრე იყოს!
მზითვად გეყოს შენ ამას იქით ეგ გულწრფელობა.
ვფიცავ მე ღვთიურს მზის შარავანდთ სხივოსნობასა,
ვფიცავ წყვდიადსა და ჰეკათის საიდუმლოებს,
სიკვდილ-სიცოცხლის მომვლინებელს სფერათა ბრუნვას,
რომ დრეის იქით აგვიყრია შენზედა გული.
განგდებულ იქმენ საუკუნოდ ჩემის გულიდგან!
ბარბაროზ სკეითი, ან თვისთ შვილთა ხორცის მჭამელი
იქმნეს ჩემ მიერ უფრო მეტად შეთვისტომებულ,
ვიდრე შენ, ჩემო უწინდელო, ყოფილო შვილო!

კენტი

მეფეო ჩემო...

ლირი

ჩუმად, კენტო! სუ! ნუ ჩასდგები
ვეშაპისა და მის რისხვის შუა! - მე ეგ მიყვარდა
ყველაზე მეტად, მსურდა ჩემნი ნაშთენნი დღენი
მაგისა შვილის აკვანზედა მე დამელია.

(კორდელიას)

წარვედ, მომშორდი, თავლით ნუღარ დამენახვები!
საფლავისა ქვა ნეტა ისე გამიმსუბუქდეს,
როგორც ადვილად გულით ჩემით შენ განგარინე
ვინა ხართ, მანდა? გიბრძანებთ თქვენ აწ მოიწვიოთ
საფრანგეთისა ხელმწიფე და ბურგუნდით მთავარი
კორნვალ და ალბან, თქვენთა ცოლტა უხვსა მზითევსა
ეს წართმეული მესამედიც ზედ დაუმატეთ.
ამპარტავნობა, რომელიც მას გულწრფელობად სწამს,
ეყოსმცა მაგას მზითვად და მით იგი გათხოვდეს.
გარდმომიცია თქვენთვის ყველა უფლება ჩემი,
ყველა სიმართლე მეფეთანი, მეფეთ მთავრობა.
ხოლო ვიახლებთ ჩვენ ასს რაინდს, რომელთაც თქვენი
მე შემინახავთ თქვენის ხარჯით ღირსებისამებრ,
თვისა და თვის თავს საცხოვრებლად თვითოს გეწვევით.
მე ვიშთენ მხოლოდ მეფის სახელს, მეფის ღირსებას,
სხვა კი ყოველი: ქვეყნის მართვა, შემოსავალი
თქვენ მოგანიჭეთ, საყვარელნო სიძენო ჩემნო!
დასამტკიცებლად ყოველ ამის აჰა გვირგვინიც!..
(აძლევს გვირგვინსა)

კენტი

ჰოი მაღალო, დიდებულო, ჩემო ხელმწიფევ!
როგორც ხელმწიფეს მე ყოველთვის შენ თაყვანს გცემდი,
როგორც მამასა დაგხაროდი, თავს გევლებოდი,
როგორც მფლობელსა გმორჩილებდი ვით ერთგული ყმა,
გიხსენებდი ჩემს ლოცვებში ვით ჩემს მეოხეს...

ლირი

მოზიდულია მშვილდი, კენტო, უფრთხილდი ისარს!

კენტი

მსტყორცნე ისარი! სჯობს განაპოს მან მკერდი ჩემი,
ვიდრე მლიქვნობამ ღრღნა დაუწყოს ჩემს სინიდისსა,
ვკადნიერდები, მაგრამ ეგე მე მომეტევოს
იქ, საცა მეფეს გზას უკვალავს უგუნერება.
ნეტა რას ჩადი, ბერო კაცო? ნუ თუ გგონია,
რომ იქ დადუმდეს ერთგულება, სადაც მეფის ძალი
პირფერობამ და მლიქვნელობამ დაიმორჩილა?
როდესაც მეფეს აერევა მის გზა და კვალი,
ყმის ერთგულება მაშინ უნდა იქ ღაღადებდეს.
უარჰყავ ჩენი განაჩენი და დამჯდარის ჭკუით
ეგ უსამართლო გულსწრაფობა უკუირიდე.
მე ჩემს თავს დავსდებ სასიკვდილოდ, თუ ამ უმცროსს ქალს
სხავზედა ნაკლებ შენ უყვარდე. მეფევ, მერწმუნე,
არ არის სრულად ის უგულო, ვოსოც წყნარი ხმა
ვერ აძლებს აღმოსთქვას თავისის გულის შემსჭვალულება.

ლირი

სუ! ხმა გაკმინდე, თუ გინდა, რომ სიცოცხლე შეგრჩეს!

კენტი

ჩემს სიცოცხლესა ჩალად ეხადი ოდეს ჩემს მტერთან
მე ვიბრძვი ხოლმე, არ მაღონებს მე მის დაკარგვა,
როდესაც შენი სიკეთე მე წინ მიმიძღვება

ლირი

ვა, გამეცალე, მომეფარე თვალთა ჩემთაგან!

კენტი

აღახვენ თვალნი!... ლირო, ლირო, მიმოიხედენ
და თვალთაგანა ნუ იშორებ შენს ერთგულ ყმასა.

ლირი

აპოლონს ვფიცავ...

კენტი

მეცა ვფიცავ იმავ აპოლონს,
რომე ამაოდ იხსენიებ შენ ღმერთთა შენთა.

ლირი (ხმალზედ ხელს იწვდენს)

ჰოი, ორგულო!..

ალბანი და კორნეალი

ხელმწიფეო, გთხოვთ რომ დამშვიდდეთ.

კენტი

განგმირე აწ მე! მოჰკალ, მოჰკლ, შენ მკურნალი
და საზაროსა სენსა შენსა მიმეცი საზრდოდ.
უკუვ-უქციე, რაც წაართვი შენს უმცროსს ქალსა,
თვარემ ვიდრემდე მე, კენტს, პირში სული მიდგია,
ვიტყვი ყოველთვის, რომ დღეს შენ ჰქმენ უსამართლობა.

ლირი

ისმინე ჩემი,განდგომილო და მოღალატევ!
მეუფებისა სახელითა შენ,ყმას გიბრძანებ:
მისთვის,რომ სცდილობ აღთქმა ჩვენი დაგვარღვევინო,
მით გვაქმნევინო ის,რაც ჩვენთვის უკადრისია;
მისთვის,რომ გსურს შენ სამარცხვინო ამპარტავნობით
ჩვენის ნების და განჩინების შუა ჩამოსდგე,
მით შეურაცხჰყო ხარისხი და დიდება ჩვენი,-
შენ აწ გინიშნავს სათნოება სუფევის ჩემის
ხუთ დღეს პაემნად,რომ მომზადდე განსაცდელთათვის,
მეექვსე კი განერინო ჩვენის ქვეყნიდგან.
თუ მეათე დღეს სახე შენი კვლავ აქ ვიხილეთ,
წამსვე რისხვამან ჩვენმან შენი სიცოცხლე მოსპოს.
გა!..ვფიცავ ზევსსა,არ გადიდთქვას ეს სიტყვა ჩვენი!


კენტი

მშვიდობით მეფევ!დღეს გვაჩვენე,შენსა ახლოს
თავისუფლება და სიმართლე ვერ ისადგურებს!
(კორდელიას)
მეფის ასულო,გულმართლობით აღმომეტყველო!
იყოსცმა ღმერთი ჩვენი მფარველად და მეოხ შენი!
(გონერილას და რეგანას)
მსურს გრძელს საუბარს თქვენსას მოჰყვეს
სულგრძელებაცა
და ტკბილთა სიტყვად ზედ ჩაერთვას სანთო საქმენი.
ბატონის შვილნო,გეთხოვებათ თქვენ ყველას კენტი,-
უცხო ქვეყნადაც ის დაშთების იმავე კენტად!
(გადის).
(შემოდიან გლოსტერი,ხელმწიფე საფრანგეთისა,მთავარი ბურგუნდიისა და
ამალა).


გლოსტერი

საფრანგეთისა ხელმწიფე და ბურგუნდთ მთავარი
მობრძანდნენ თქვენთან,დიდებულო ჩემო ხელმწიფევ.


ლირი

ბურგუნდთ მთავარო!ჩემსა სიტყვას ჯერ თქვენ მოგმართავთ.
თქვენ ეცილებით ფრანგთა მეფეს ჩემს უმცროსს ქალსა.
და აწ მიბრძანეთ, გსურსთ თუ არა თქვენ მისი შერთვა
და ან რაოდენს მზითევსაცა თქვენ ჩემგან ითხოვთ?


ბურგუნდთ მთავარი

მაღალო მეფევ! მე არ ვითხოვ იმაზედ მეტსა,
რაცა აღუთქვა თქვენს ქალს თქვენმა დიდებულებამ
და მასზედ ნაკლებ ბოძებასა არც თვით ინებებთ.


ლირი

კეთილშობილო, სვე მაღალო ბურგუნდთ მთავარო!
ოდეს ასული ეგე იყო ჩვენთვის ძვირფასი,
ძვირფასადაცა მას ვხადოდით. წარვიდა ის დროც ...
ეხლა მის ფასი ჩვენ თვალთა წინ შემცირებულა.
აგერ თვით იგიც. თუ თქვენ იგი მოგეწონებათ
მარტო მისისა გარეგანის ჰაეროვნებით,
რომელსაც წყრომა ჩვენი ზედა დაემატების
და სხვა არარა, წაიყვანეთ, იგი თქვენია.


ბურგუნდ მთავარი

მე არ ვიცი რა გიპასუხოთ.


ლირი

ჩემო ხელმწიფევ!
თუ გსურსთ თქვენ ცოლად იგი ყოველ იმა ბიწითა,
რომელიცა მას ეგრე უხვად მინიჭებია,
იგი, რომელსაც არ ჰყავს ცოლი, არც მეგობარი,
იგი, რომელსაც არ ჰყავს ტოლი, არც მეგობარი,
იგი, რომელსაც მზითვად ვაძლევთ ჩვენს მძულვარებას
და რომელიცა წყევლით ჩვენგან განდევნილია, -
აგერ შეირთეთ, თუ არა და უარი-ჰყავით.


ბურგუნდ მთავარი

მომიტევეთ მე, ხელმწიფეო, მაგ წყრომის შემდეგ
არ შეიძლება ქალი თქვენი ცოლად ვითხოვოთ.


ლირი

მაშ უარჰყავით. ვფიცავ ძალთა, ჩემთა გამჩენელთ,
რომ ყოველივე მის სიმდიდრე ჩამოგითვალეთ.

(საფრანგეთის ხელმწიფეს)

თქვენ კი, მეფეო, ამას გეტყვით: მე არ მსუროდა,
რომ სიყვარული თქვენი იქა შთანერგილიყო,
სად მძულვარებამ ჩემმა ფესვი გაიდგა
არ ვიცანდომებ თქვენთვის ესეთს ქორწინებასა
და ამისთვის გთხოვთ, სიყვარული თქვენი მიჰმართოთ
უფრო ღირსეულს არსებასა, ვიდრე ამ ბედკრულს,
რომლისაც ცნობა თვით ბუნებას ეთაკილება.

საფრანგეთის ხელმწიფე

მაოცებს მე ეგ!.. იგი, ვინცა დღეს აქამომდე
იყო თქვენისა სიყვარულის პირველ საგანი,
საგანი თქვენის სიქადულის და სასოების,
ნუგეში თქვენის სიბერისა, თქვენი საუნჯე, -
ნუ თუ იქმოდა იმისთანას საზაროს რასმეს,
რომ ერთს წუთზედა შეეცვალა მას გული თქვენი
და მოწყალება მრისხანებად გარდაექცია?
ან ბრალი მისი უნდა იყოს ესდენ საშინელ,
ესდენ დამრღვევი ბუნებისა წესის და რიგის,
რომ ქალი თქვენი მისგან იქმნეს შემაზრზენელ,
რომ თქვენს უმცროსს ქალს ბრალი დიდი რამ მოედინოს.

კორდელია

დიდებულებას თქვენსას ერთს ვსთხოვ: თუმც ენა ჩემი
არ არს გაქლესილ და გაპოხილ პირფერობითა
და ვრჩევობ ჯერედ საქმე იყოს და მერე სიტყვა, -
მაგრამ მაინც გთხოვ აღიაროთ, ჩემო ხელმწიფევ,
რომე მიზეზი თქვენის შრომის და გულის აყრის
არ არის არა ბიწიერი ქცევა რამ ჩემი,
არცა კაცის კვლა, ავსულობა, ნამუს-დამხობა,
არც ქალწულების ჩემის რითმე შეურაცხოფა
და არცა სხვა სამარცხვინო რამ საქციელი, -
არა, არც ერთი საზიზღარი უწმინდურება
ვერ გაბედავს ჩემს ყოფაქცევას მოაცხოს რამე,
თუმც რაც მაკლია, მე იმით ვარ მხოლოდ მდიდარი,
მაგრამ ეგ ნაკლი მე გამიხდა წყრომის მიზეზად:
მე არ მაქვს თვალნი მათხოვარნი და ენა მლიქენი
და არ ქონვა ეგ მე მახარებს და მასულდგმმარებს,
თუმც მაგ არ ქონვამ მამის გული დამაკარგვინა.

ლირი

თუ არ მაამებ, ის ჰსჯობდა, რომ არ შობილიყავ.

საფრანგეთის ხელმწიფე

მისთვის უწყრებით? ეგ ხომ მხოლოდ კრძალულებია,
რომელიც ხშირად კაცს წადილსა ვერ ათქმევინებს.
ბურგუნთ მთავარო, თქვენ რას ეტყვით პასუხად ამ ქალს?
ის სიყვარული სიყვარულად არ იხსენება,
როს ანგარება, ანგარიში მას ზედ დაერთვის;
თუ სიყვარულში სიყვარულზედ მეტს რასმეს გავრევთ,
მაშინ დაბლდება სიყვარული და უკვდავება.
გსურთ იგი თუ არ? თვის მზითევი ეგ თვითონ არის

ბურგუნთ მთავარი

გვირგვინოსანო, დიდებულო ხელმწიფევ ლირო!
რაც აღუთქვით თქვენ, თუ კვლავ მისცემთ ასულსა თქვენსა,
მე ვირთავ მას და აღვიარებ ბურგუნთ დედოფლად.

ლირი

არა რას მივცემ! ფიცი მითქვამს და არ გავსტეხავ.

ბურგუნთ მთავარი

მე დიდად ვწუხვარ, რომ მამასთან საქმროც დაჰკარგეთ.

კორდელია

მადლობელი ვარ! ნუ სწუხდებით, ბურგუნთ მთავარო.
მის, ვისაც გულში ჰქონდა მხოლოდ მზითვისა შოვნა.
თვით კორდელიაც თავის დღეში ქმრად არ ინდომებს.

საფრანგეთის ხელმწიფე

სიტურფით სავსევ, კორდელიავ, რა კარგი რამ ხარ!
შენ ხარ მდიდარი თვითონ ემაგ სიღარიბითა.
განგდევნეს შენა და უარგყვეს, - მე აღგირჩიე,
შეგიძულებ შენ, და უფრორეს მე შეგიყვარე.
შენა და შენმა სათნოებამ შემიპყრა მე დღეს, -
და შენ, სხვათაგან უარყოფილს, მე ოცოლად გხადი.
ოჰ, ღმერთნო ჩემნო! საოცარ სა საკვირველია,
რომე რაც მეტად იგი ამათ აითვალწუნეს,
მით უფრო მეტი სიყვარული ჩემს გულს ეგზნების.
მეფევ, უმზითვო ქალი შენი ბედმა მარგუნა,
იყოსმცა იგი დღეს მფლობელად და მბრძანებელად
ჩემი და ჩემის მშვენიერის საფრანგეთისა.
მრავალწყლიანმა ბურგუნდიამ და მის მთავართა
ესე ობოლი მარგალიტი ვეღარ იყიდონ,
ეს, რომელიცა უფასოა და ვერ აფასებთ.
თუმცა სასტიკად, ულმობელად შენ აქ მოგეპყრნრნ,
მაინც მათ ყველას, კორდელიავ, გამოეთხოვე,
დასტოვე ყველა, რომ უკეთესს ბედსა შეგყარო.

ლირი

მაშ ეგ შენ მიგყავს, ხელმწიფეო საფრანგეთისავ?
ძალიან კარგი, წაიყვანე, იყოს ეგ შენი!
ჩვენ კი მას შვილად დღეის იქით აღარა ვხადით
და მაგის სახეს აღარას დროს არ ვინახულებთ.
წარვედით ჩემგან უმოწყალოდ, უსიყვარულოდ
და დაულოცველ!-წამობრძანდით, ბურგუნთ მთავარო.

(საყვირის ხმა. გადიან ლირი, ბურგუნთ მთავარი,
კორნვალი, ალბანი, გლოსტერი და ამალა)

საფრანგეთის ხელმწივე

გამოეთხოვე, კორდელიავ, შენსა დებსაცა.

კორდელია

თვალცრემლიანი კორდელია გეთხოვებათ თქვენ,
მამისა ჩემის საუნჯენო! ვიცი რაცა ხართ,
მაგრამ ვით დასა გამხილება თქვენი მე მიმძიმს.
გემუდარებით მამჩვენსა თქვენ უპატრონოთ.
მსურს არ გამტყუნდეს სიტყვა თქვენი სიყვარულისა
და რაც სიტყვით სთქვით, იგი საქმით თქვენ აღასრულოთ.
ვაი, რომ მე არ დამაშთინა მამამ თავისთან,-
მასთან მე ჭირსა ვირჩევნიდი, ვიდრე სხვაგან ლხინს.
მშვიდობით დანო.

გონერილა

შენ თავს მიეც ეგ დარიგება.

რეგანა

ის ჰსჯობს ეცადო, რომ აამო შენ შენსა ქმარსა,
რომელსაც ეგრე სამადლოდა დღეს თან მიჰყევხარ.
შენ მორჩილება არა გქონდა და ჩამოგერთვა
იგი ყოველი, რისაც ღირსი შენ არ იყავი.

კორდელია

რა ორპირობაც, ცბიერობაც აქ თავს იმალავს,
დრო გამოაჩენს; ბოროტება არ დადუმდება,
და თვით სირცხვილი ფარდას ახდის მზაკვარებასა.
მშვიდობით დანო! მსურს მე თქვენთვის ბედნიერება!

საფრანგეთის ხეწლმწიფე

ეხლა კი, ჩემო, კორდელიავ, დროა წავიდეთ.

(გადიან საფრანგეთის ხელმწიფე და კორდელია)

გონერილა

მე მსურს, ჩემო დაო, მოგელაპარაკო ისეთს საქმეზედ, რომელიც ორივეს დიდად შეგვეხება. ვგონებ, მამაჩვენი ამაღამ აქედან მიდის.

რეგანა

მართალია. ჯერ შენთან მოდის და მეორე თვეს კი მე მეწვევა.

გონერილა

ხედავ ამ სიბერეში რა დაუდგრომელი ხასიათი დაიჭირა? ჩვენი უმცროსო და ხომ ჩვენზედ მომეტებულად უყვარდა, მაგრამ ნახე რა ცუდ-უბრალოზედ შემოსწყრა და აითვალწუნა? ეს ყურადღების ღირსია.

რეგანა

მაგ გვარი სენი სიბერეში აუცილებელია. ეგეც რომ არ იყოს, სწორე გითხრა მამაჩვენს თავისი თავი მის დღეში რიგიანად არა ჰსჭერია.

გონერილა

ჯერ როცა უფრო უკეთესი დრო ჰქონდა, მაშინაც კი თავს ვერ იმაგრებდა და ეხლა, როცა წელთა სიმრავლემ განუმტკიცა მას ავზეობა, არამც თუ ბევრი მოთმინება დაგვჭირდება, არამედ ბევრს ტანჯვასაც მოგვაყენებს ის მოუსვენარი გულის აფეთქება, რომელისც მოსდევს ხოლმე უძლურს, დაღვრემილს და ზაფრა მორეულს მოხუცებულებას.

რეგანა

მაგის ჭირვეულობისაგან რატომ ჩვემ კი არ უნდა მოველოდეთ კენტის მზგავსს რასმეს.

გონერილა

ან კიდევ იმას, რაც ყოფა დააწია დღეს საფრანგეთის ხელმწიფეს გამოთხოვების დროს. ჩვენ, ჩემო დაო, ერთს პირზედ უნდა ვიდგეთ, თვარემ თუ მაგ სიანჩხლესთან ძალაც შერჩება, რა ხელსაყრელი იქნება ჩვენთვის ის, რაც დღეს მოგვცა?

რეგანა

მაგაზედ მერეც ვიფიქრებთ.

გონერილა

ჰსჯობს, ვიდრე არ დაგვიანებულა, მოვაგავროთ რამე.

(გადიან)


სურათი II

ოთხი გრაფი გლოსტერის ციხე-დარბაზში

(შემოდის ედმუნდი, ხელში ბარათი უჭირავს)
ედმუნდი

შენ, ბუნებაო, მე ჩემს ღმერთად მიწამებიხარ,
მე ვმონებ მხოლოდ კანონს შენსას და თაყვანსა გცემ.
რად მოუხრი თავს უსამართლოს კაცთ-ჩვეულებას
და კაცთ კანონის ცთომილებას მუხლს რად მოუდრეკ?
ნუ თუ მად, რომე თორმეტის თუ თოთხმეტის თვითა
ჩემს ძმაზედ გვიან დავიბადე? უკანონო?!
რითა ვარ აბა უკანონო? რა მაკლია მე?
ჭკუის სითამამე, ძალღონე, თუ ჰაეროვნება?
ყოველ ამითი მდიდარი და შემკული მე ვარ
ისე, ვით შვენის პატიოსნის დედისგან შობილს.
მაშ. რაღად გვძრახვენ და გვარქმევენ ურცხვთა სახელთა?
უკანონოო! ღლაპო! ბუშო! ნაბიჭვაროო!
რაში შემფერის მე ამგვარი სახელწოდება,
მე, ვინც ჩამსახა უტკბოესმა ვნებათ ღელვამა
და საიდუმლო ტრფიალებამ შთაბერა სული,
მე, რომლისთვისაც თვით ბუნებას კრძალვით წარსტაცეს
სულისა ღონე და სიტურფე თვალ-ტანადობის?
ესრედ ნაყოფის გამოღება ნუ თუ არ სჯობდეს
ჩვეულებრივის გაცვეთილის გრძნობით გაჩენას,
რომელიც კანონთ ნებადართვით, თვლემით, მთქნარებით
ბადავს ამ ქვეყნად ამდენ ტუტუცთ და სულელთ გროვას?
მაშ კარგო, ედგარ, კაცთ კანონით კანონიერო,
იმედია, რომ მე ბუშს დამრჩეს ქონება შენი.
ორნივ ერთ რიგად მივაჩნივართ მამასა ჩვენსა
მე უკანონო და შენ შვილი კანონიერი.
კანონიერი!... ვიშ რა სიტყვა მოუგონიათ!...
ჰო, კარგი ჩემო ბედნიერო კანონიერო,
თუ ამ წერილმა არ მიმტყუნა და გაიმარჯვა,
თუ მოგონილი მანქანება არ გამიცუდდა,
მაშინ ამ ბუშის უკანონოს ედმუნდის ხვედრი
კანონიერის ედგარის ხვედრს გადააჭარბებს,
მაშინ გავკეთდე, ავმაღლდე და გავბედნიერდე!
ოჰ, ღმერთო ჩემნო, შეგვეწიეთ უკანონოებს.

(შემოდის გლოსტერი)

გლოსტერი

კენტი განდევნეს!.. ფრანგთა მეფე გულნაკლ წავიდა!..
ხელმწიფე ჩვენიც წუხელისვე გზად განემგზავრა!..
თვისი უფლება სხვას გადასცა... სხვის კერძად დარჩა...
ყოველი ესე უცნაურად, უცბად არ მოხდა?!
ოჰ ედმუნდ, აქა ხარ, ახალი ამბავი რა იცი?

ედმუნდი (ვითომ ბარათსა მალავს)

მე ახალი ამბავი არა ვიცი რა, თქვენო ბრწყინვალებავ.

გლოსტერი

რატო აგრე ძალიანა ცდილობ მაგ წერილის დამალვას?

ედმუნდი

მე ბატონო ჩემო, ახალი ამბავი არა ვიცი რა.

გლოსტერი

ეგ რა წერილსა კითხულობდი?

ედმუნდი

მე? არაფერსა.

გლოსტერი

როგორ არაფერსა? მაშ ეგრე სწრაფად რად უკარ თავი ჯიბეში, თუ არაფერსა? არაფერს დამალვა არა სჭირია. აქ მაჩვენე, მოიტა. თუ მართლა არაფერია, სათვალეებიც აღარ დამჭირდება.

ედმუნდი

მომიტევეთ, ბატონო ჩემო, ეს წერილი ჩემის ძმისგან არის და თუმცა ჯერ ბოლომდინ არ გადამიკითხავს, მაგრამ რის წაკითხვაც მოვასწარ, იქიდანვსცან, რო იგი თქვენი წასაკითხი არ არის.

გლოსტერი

მოწყალეო ხელმწიფევ, აქ მომეც-მეთქი.

ედმუნდი

მოგართვათ თუ არ მოგართვათ, ორივ თქვენთვის ერთნაირად საწყენი იქნება. რამდენადაც მე ეგ წერილი წავიკითხე, ვსცან, რომ რაც მასში სწერია, არაფრად მოსაწონი გახლავთ.

გლოსტერი

მაჩვენე მეთქი ეგ წერილი.

ედმუნდი

ჩემის ძმის გასამართლებლად ეს კია უნდა მოგახსენოთ, რომ, ვგონებ, ეს წერილი იმას ჩემის ერჩგულების გამოსაცდელად მოუგონია.

გლოსტერი (კითხულობს წერილს)

„ამ გვარი მორჩილება და ერთგულება მოხუცებულისადმი ჩვენს უკეთესს ცხოვრების დროს გვიმწარებს. მაგ მორჩილლების და კრძალულების გამო ხელიდა გვეცლება ქონება და მხოლოდ სიბერის დროს მოგვეცემა, ესე იგი, მაშინ, როდესაც ცხოვრებით დატკბობა აღარ შეგვეძლება. მე ეხლა მივხვდი, რომ სულელობა და უხეირობა ყოფილა, კაცმან თავი შეივიწროოს და ექვემდებაროს გამოჩერჩეტებულს სიბერის მძლავრობასა, რომელიცა მეფობს არა თავისის ძლიერებითა, არამედ კაცთა ჩვეულების ძალითა, მოდი ჩემთან, რომ აქ საგანზედ უფრო დაწვრილებით მოგელაპარაკო. თუ მამა ჩვენი ისეთის ძალით დაიძინებს, რომ აღარ გაიღვიძოს, ვიდრე მე არ გავაღვიძწბდე, მაშინ შენც სამუდამოდ გერგება ნახევარი მისის შემოსავლისა და იქნები საყვარელ ძმად შენის ძმის ედგარისა“. რაო?! არ გაიღვიძოს, ვიდრე მე არ გავაღვიძებდეო? შენ ნახევარი გერგებაო? ედგარ, ჩემო სისხლო და ხორცო, ნუ თუ ეს შენმა ხელმა დასწერა? ნუ თუ ეს ფიქრები შენმა ტვინმა და გულმა გამოზარდა? როდის მოგივიდა ეს წერილი? ვინ მოგიტანა?

ედმუნდი

ეს, ბატონო, არავის მოუტანია, აქ სხვა ხერხი უხმარიათ. ეს ჩემის ოთახის ფანჯარაზედ დაეგდოთ და იქ ვიპოვე.

გლოსტერი

მერე შენ იცი, რომ ეს სწორედ შენის ძმის ხელია?

ედმუნდი

ამ წიგნში კარგი რამ რომ ეწეროს, მე თავს დავსდებდი, რომ ეს სწორედ ჩემის ძმის ხელია, მაგრამ ეხლა კი დიდის სიამოვნებით დავბრავდებოდი, რომ იმის ხელი არ მეცნო.

გლოსტერი

მაშ სწორედ იმის ხელია?

ედმუნდი

დიაღ, ბატონო, სწორედ იმის ხელია, მაგრამ მე დარწმუნებული ვარ, რომ ამ წიგნის წერაში იმის გულს მონაწილეობა არ მიუღია.

გლოსტერი

მაშ აქამდინ შენთვის იმას ამ საგანზედ არა გაუხსენებია რა?

ედმუნდი

ხმაც არ ამოუღია. მხოლოდ რს კი ხშირად გამიგია იმისგან, რომ როცა მამა ბერდება და შვილი ასაკში შედის, უმჯობესი იქნებაო, რომ მამამ შვილს დაუთმოს თავისი ქონება და კისრად დასდვას თავისის მოვლისა და შენახვის მზრუნველობაო.

გლოსტერი

ოჰ, შე არამო, გველის წიწილო! ეგევ აზრია ამ წერილში გამოთქმული. ჰოი საზიზღარო არამზადავ! შე ბუნების შემარყეველო, ფლიდო, გაქნილო, მხეცო და მხეცზედ უარესო! წადი, მონახე! მე იმას საპყრობილეში სულს ამოვართმევ! სად არის ეხლა ის ბოროტი არამზადა?

ედმუნდი

რა მოგახსენოთ, ბატონო. გავკადნიერდები და ვიტყვი, რომ ურიგო არ იქნებოდა თქვენი რისხვა მცირეს ხანს შეგეკავათ, ვიდრე ჩემის ძმის განზრახვას კარგად არ გამოიკვლევდეთ. ვინ იცის, იქნება უბრალოც იყოს და მაშინ თქვენიეხლავე სასტიკად მოპყრობა უდად ჩამოგერთმევათ და იმის მორჩილს გულსაც განგლეჯს და შეზარავს. მე ჩემს თავს თავდებად გაძლევთ, რომ ჩემმა ძმამ ეს ბარათი მომწერა ჩემის თქვენდამი ერთგულების და სიყვარულის გამოსაცდელად და არა სხვა რაიმე ბოროტის განზრახვითა.

გლოსტერი

მაშ შენ ეგრე გგონია?

ედმუნდი

თუ თქვენის ბრწყინვალებისთვის სათაკილო არ იქნება, მე დაგმალავთ თქვენ იმისთანა ადგილს, საიდამაც შეგეძლებათ მოისმინოთ ჩემი და ედგარის ამაზედ საუბარი. მაშინ თქვენ თქვენის საკუთარის ყურით ნამდვილსა ჰსცნობთ. თუ მიბრძანებთ, ამას დაუყოვნებლივ დღეს საღამოზედვე მოვახდენ.

გლოსტერი

არა, ის ამისთანა გველი არ იქნება.

ედმუნდი

სწორედ რომ არ უნდა იყოს.

გლოსტერი

მე უნდა მღალატობდეს? მე, რომელსაც ისე სათუთობით და ისე განუსაზღვრელად მიყვარდა. - ჰოი, ძალნო ცისა და ქვეყნისანო! - ედმუნდ, მონახე იგი, ერთი იმის გული გამაქექინე, ერთი იმის სულში ჩამაძვრინე! გეხვეწები ამას. ისე მოახერხე ეს საქმე, როგორც შენის ჭკუისაგან ვიცოდე. ოღონდ კი მართალი შევიტყო და თუნდა ხელს ავიღებ ყველაფერზედ, რაც კი მაბადია.

ედმუნდი

მე ეხლავ გიახლებით და მოვნახავ. ვეცდები შეძლებისამებრ საქმე ისე მოვაგვარო, რომ თქვენ ყველაფერი მართალი ჰსცნოთ.

გლოსტერი

ეს უკანასკნელი მზისა და მთოვარის დაბნელება კარგს არას მოასწავებდა. მართალია, ამ მოვლინებას ბუნებისმეტყველება ხან ასე ხსნის, ხან ისე, მაგრამ მაინცა და მაინც აშკარაა, რომ კანონნი ბუნებისანი ირღვევიან: სიყვარული განქრა, მეგობრობა დაემხო, ძმა ძმაზედ აღსდგა, ქალაქებში შფოთა და არეულობა, სოფლებში განხეთქილება, მეფეთა სასახლეში ღალატი, მამასა და შვილს შუა სწყდება მამაშვილური კავშირი და ჩემი უკეთური შვილიც ამართლებს წინასწარმეტყველების სიტყვას: შვილი აღდგეს მამას ზედაო. ხელმწიფემაც დაივიწყა ბუნებით მიდრეკილება და უარჰყო საკუთარი შვილი თვისი და აჰა ესეც გამართლდა: მამა აღსდგეს შვილსა ზედაო. აიგავა ჩვენი უკეთესი დრო და მოისპო; მზაკვრობა, ფლიდობა, ღალატი და ყოველი დამამხობელი უწესობა განუწყვეტლად მოგვდევენ ჩვენ საფლავის კარამდინა. მონახე, ედმუნდ, ის ავაზაკი, გულმოდგინედ მოეკიდე შენ ამ საქმეს და წაგებაში არ იქნები! კეთილშობილი და ერთგული კენტი განდევნეს! მისი ბრალი მხოლოდ პატიოსნება იყო! მიკვირს, მაოცებს!

(გადის)

ედმუნდი

სასაცილოა კაცთა სულელობა! როდესაც უბედურება გვეწვევა რამე, მაშინ ჩვენს უბედურებას, - თუნდ რომ ბრალიც იყოს, - გადავაბრალებთ ხოლმე მზეს, მთოვარეს და ვარსკვლავებს. თითქოს ჩვენ ვიყვნეთ გულ მურტალნი მარტო იმისათვის, რომ ეგრე გვაქვს დანიშნული, ვიყვნეთ სულელნი ზენარის ძალდატანებით, - ფლიდნი, ქურდნი, ავაზაკნი სფერათა ბრუნვის გამო, ლოთნი, ცრუნი, მლიქვნი ვარსკვლავთა ზემოქმედებისაგან და თითქოს ყოველივე ბოროტება ზენარის განგებისაგან წარმოსდგებოდეს. ძალიან ოსტატური თავის გამართლება არ იქნება მეძავ-მრუშე კაცისაგან, რომ თავისი ძაღლური მსუნაგობა ვარსკვლავებს გადააბრალოს?! აქაო და ესა და ეს ვარსკვლავი იყო ცაზედ, როცა დედაჩემმა მამაჩემთან შესცოდაო და და ამა და ამ ვარსკვლავზედ დავიბადეო, - ამისთვის უსათუოდ მხეცი და მრუში უნდა ვიყოო* (*აქ დედანში დასახელებულია ვარსკვლავები: მრავალი და ვეშაპის ბოლო). მე კი ასე მგონია, რომ თუნდ თვით უქალწულესს ვარსკვლავსს განებრწყინება ჩემი უკანონო ჩასახვა, მე მაინც ის ვიქნებოდი, რაცა ვარ. (ედგარი შემოდის) აი ედგარიც! სწორედ მოსწრებაზედ არ მოვიდს! ეს ამბავი ძველ კომედიას მომაგონებს. ეხლა მე თომა ბეთლემელსავით თავი ძალად უნდა მოვიწყინო, ოხვრას და კვნესას მოვყვე. - ოჰ, ეს დაბნელება ამ შფოთებს მოასწავებდა! ფა, სოლ, ლა, მი** (ევროპიული სამუზიკო ხმების ნიშნებია.)

ედგარი

რა ამბავია, ძმაო, რატომ აგრე ოცნებას წაუღიხარ?

ედმუნდი

მე იმაზედ ვფიქრობდი, რაც ამ დღეებში წავიკითხე: დაბნელება კარგს არაფერს მოასწავებსო.

ედგარი

განა შენ მაგისთანებიცა გჯერა?

ედმუნდი

მე გარწმუნებ, რომ რაც წამიკითხავს, ჩემდა სამწუხაროდ. სულ მართლდება. მაშ რა არის ეს სიძულვილი მამისა და შვილის შუა, ეს ჭირიანობა, ეს შიმშილი, ეს ძველი და მტკიცე მეგობრობის დარღვევა, სახელმწიფოში ამბოხი, დიდებულთა და მეფეთა ავად-ხსენება და მუქარა, უმიზეზო მიუნდობლობა, მეგობართა განდევნა, ავკაცობის გამრავლება, ცოლქმართა შუა შფოთი და განხეთქილება და ათასი სხვა ამისთანა.

ედგარი

როდის აქედ მიჰყავ შენ ვარსკვლავთმრიცხველობას ხელი?

ედმუნდი

ეჰ, რა დროს ეგ არის? ერთი ეს მითხარ, უკანასკნელად როდისა ნახე მამა ჩვენი?

ედგარი

მერე რაო?.. წუხელისა ვნახე.

ედმუნდი

ელაპარაკე კიდეცა?

ედგარი

მთელი ორი საათი.

ედმუნდი

მერე მშვიდობიანად მოსცილდით ერთმანეთსა? ხომ უკმაყოფილება რამ არა შეგიმცნევია რა, ან სახეზედ, ან ლაპარაკში?

ედგარი

სრულიად არაფერი.

ედმუნდი

აბა კარგად ჩაფიქრდი, ხომ არ გიწყენინებია რამე? თუ გიყვარდე, ცოტა ხანს მოერიდე და ნუ დაენახვები, ვიდრე ბრაზი არ გადუვლის. ეხლა ის შენზედ ისე გაჯავრებულუა, რომ მოგკლას კიდეც გული არ დაუშოშმინდება.

ედგარი

ეს რა მესმის სწორედ ერთს უმზგავსოს ვისმე დაუბეზღებივარ!

ედმუნდი

მეც მაგის ფიქრი მაქვს, გთხოვ, ძმაო პატარა ხანს მოერიდო, ვიდრე იმას რისხვის ცოფი გადუვლიდეს, ჩემს ოთახში წამომყევ. მე იქ ისე მოვახერხებ, რომ შენის ყურითვე გაიგებ, რასაც მამაჩვენი ილაპარაკებს, გეთაყვა ჩემს ოთახში შედი, აი გასაღებიც. თუ შინიდგან კარში გამოხვიდე, უიარაღოდ ფეხი არ მოიცვალო.

ედგარი

უიარაღოდაო?! რაო, რას ამბობ, ედმუნდ?

ედმუნდი

მე, ჩემო ძმაო, რასაც გეუბნები, შენის სიკეთისათვის გეუბნები. ფეხს ნუ მოიცვლი-მეთქი უიარაღოდ, დამიჯერე. შერცხვენილი ვიყო, თუ აქ ბოროტი რამ განზრახვა არ იყოს. მე მარტო ის გითხარ, რაც ვნახე და გავიგონე, მაგრამ ეს იმის ჩრდილიც არ არის, რაც მოსალოდნელია. გთხოვ, რომ აქედან წახვიდე.

ედგარი

როდისღა ამიხსნი ამ გამოცანას?

ედმუნდი

მე ერთის სიტყვით კარგად წავიყვან ამ საქმეს.

(ედგარი გადის)

მამაა ასე გულდამჯერი, ძმა გულმართალი,
ისეა იგი უბოროტო, გულწრფელ უბრალო,
რომ სხვის ბოროტსაც ვერ მიმხვდარა, ვერ მიუგნია.
იგი თავისის სულელურის პატიოსნებით
მალე მოხვდება ჩემს ბადესა და თავს გაიბავს,
ეხლა ცხადია: თუ არ მოდგმით, ჭკუით მაინცა,
ვპოვებ ქონებას და სიმდიდრეს ხელში ჩავიგდებ.
ყველას ვიკადრებ, რაიც კი მე ხელსა შემიწყობს.

(გადის)

სურათი III

ოთახი ალბანის სასახლეში

(შემოდიან გონერილა და მის მსახურთუფროსი ოსვალდი)

გონერილა

მართლა მამა ჩემმა ჩემი აზნაური გალახა იმისათვის, რომ ხუმარა გაულანძღა?

ოსვალდი

დიაღ, ბატონო.

გონერილა

დღე და ღამისა ერთი წუთიც ისე არ გავა,
რომ რამე წყენა მამა ჩემმან არ მომაყენოს.
მან გაგვიწვრილა ყველას გული, აბეზარსა ვართ.
ხან იქ მოახდენს და ხან აქა ერთს რასმეს შფოთსა,
ამდენ ვაგლახსა, უზომობას ვეღარ მოვითმენთ!
მისნი მხლებელნი ურცხვად სრულსა გარყვნას მიეცნენ
და თვითონც მოჰყვა წყრომას, სტუქსვას ცუდუბრალოზედ.
როს მოვა იგი ნადირობით, არ ვინახულებ;
უთხარი, რომ მე შეუძლოდ ვარ და თვითც კარგს იზამ,
რომ სამსახური შენი იმას ცოტად მოუკლო.
თუ გიწყინოს რამ, ნუ გეშინის, მე გავცემ პასუხს.

ოსვალდი

აგერ თვით იგიც გიახლებათ! მგონი ხმაც ისმის.

(საყვირის ხმა)

გონერილა

შენცა და სხვათა ჩემთა მხლებელთ მე დღეს გიბრძანებთ,
რომ, რაც შეგეძლოთ, უზრდელადა მას მოექეცით,
ნეტა არ მინდა ამაზედა მან მითხრას რამე
და მით ყოველი, რაც გულში მაქვს, სულ მათქმევინოს.
თუ წუნი დამდვა, მიბრძანდეს და ჩემს დასთან დარჩეს.
მაგრამ ჩემი დაც ჩემს აზრს ადგა ამ შემთხვევაში,
არც იმას უყვარს ჩემსავითა სხვის ბატონობა.
ეგ ბებრუცუნა და ჩერჩეტი თავს არ ანებებს
იმ დიდებასა, რომელიცა მან სხვას გადასცა.
სწორედ რომ უჭკუ ბავშვსა ჰგვანან მოხუცებულნი,
თუ გაიბუტვენ და ალერსით ვერას უშველი,
გაწყრომა უნდა. - რაც გითხარ, არ დაივიწყო.

ოსვალდი

არა, ბატონო

გონერილა

მის რაინდთაც ყურს ნუ ათხოვებთ,
რაც უნდა იმათ დაემართოს, არას ვინაღვლი;
სხვებსაც უთხარ შენ, რომ ყველანი ცუდად მოეპყრნენ.
მიზეზს ვეძებ, რომ რაც ეხლა ვსთქვი, ის შევასრულო.
ჩემს დასაც მივსწერ, რომ იგიცა ჩემებრ მოიქცეს
ეხლა კი წადი და სადილი მოგვიმზადე ჩვენ.

(გადიან)


Home
სურათი IV

სხვა ოთახი იმავე სასახლეში

(შემოდის კენტი სხვარიგად ჩაცმული)

კენტი

თუ მოვახერხე ხმის და კილოს ჩემისა შეცვლა,
რომ საუბარი ჩემი სხვისას ემზგავსებოდეს,
მაშინ აღსრულდეს ის კეთილი ჩემი სურვილი,
რომლისათვისაც სახე ეგრედ გამოვიცვალე.
მაშინ მივხვდები მეც ჩემს წადილს.-განდევნილ კენტო!
თუ სამსახური გაგივიდა იმა ადგილსა,
სადაც დაგსაჯეს, მაშინ მეფე, რომელიც გიყვარს,
გულს დააჯერებს, რომ შენ მხოლოდ მისთვის ჰსცდილობდი.

(საყვირის ხმა. შემოდიან ლირი, რაინდნი და თანმხლებლებნი).

ლირი

სადილი, ჩქარა სადილი! მე ცდა არ მიყვარს!
(მხლებელი გადის) შენ ვინღა ხარ?

კენტი

ადამიანი, ჩემო ბატონო!

ლირი

რა ხელობის პატრონი ხარ? რას ითხოვ ჩვენგან?

კენტი

მე იგი ვარ, რასაც მხედავთ, არც მეტი და არც ნაკლები. ვინც მომენდომება, მას ვემსახურები; ვინც პატიოსანია, მას შევიყვარებ; ვინც გონიერია და ცოტას ლაპარაკობს, იმას მეგობრობას გავუწევ; სამსჯავროს შიში მაქვს, ჩხუბიც ვიცი, როდესაც სხვა გზა არ არის და თევზს კი, სწორედ მოგახსენოთ, არ გიახლებით.

ლირი

მაინც ვინა ხარ?

კენტი

პატიოსანი გულის კაცი და ისე ღარიბი, როგორც მეფე.

ლირი

თუ როგორც მეფეა ღარიბი მეფობის კვალობაზედ, შენც ისე ხარ - გლახობის კვალობაზედ, მაშინ მართლა რომ ღარიბი ყოფილხარ. ჰსთქვი რა გინდა?

კენტი

სამსახური.

ლირი

ვისთანა გსურს სამსახური?

კენტი

თქვენთან.

ლირი

მერე იცი მე ვინა ვარ?

კენტი

არა. მაგრამ ისეთი სახის მეტყველება გაქვთ, რომ სასიამოვნო იქნება ჩემთვის თქვენისთანა ბატონის ყოლა.

ლირი

მერე იმისთანა რა ვიპოვე ჩემს სახის მეტყველებაში?

კენტი

მეუფების ნიშანი.

ლირი

რა სამსახური შეგიძლიან?

კენტი

შემიძლიან რიგიანი რჩევა მოგცეთ, ქვეითად აქეთ-იქით ვირბინო და ცხენით გავქანდე და გამოვქანდე; საამური ამბავი უგემურად გიამბოთ, წვრილმანი საქმე რიგიანად შევასრულო, რაც ერთს საწყალ კაცს შეუძლიან ,მეც შემიძლიან. ჩემში კარგი კიდევ ის არის, რომ ყველაფერში გულმოდგინე და ხალისიანი ვარ.

ლირი

რა ხნისა ხარ?

კენტი


არც ისე ყმაწვილი ვარ, რომ დედაკაცი მარტო სიმღერისა გამო შევიყვარო, არც ისე ხნიერი, რომ ყველაფერზედ სიყვარულით ავპილპილდე. მე ზურგთა მკიდია ორმოცდარვა წელიწადი.

ლირი

მაშ კარგი, ჩემთან დარჩი და მემსახურე. თუ სადილს შემდეგაც ეგრე მომაწონებ თავს, მაშინ ჩემგან არ მოგიშორებ. - ეი, სადილ-მეთქი! არ გეყურებათ? - სად არის ჩემი მახვილაკი ხუმარა?აქ დამიძახეთ.(შემოდის ოსვალდი) ეი, ბრიყვო,ჩემი ქალი სად არის?

ოსვალდი

ნურას უკაცრავად...(გადის)

ლირი

ეგ რა მიჰკარა!ერტი აქ დამიძახეთ ეგ უზრდელი!__სად არის ჩემი ხუმარა?ეს რა ამბავია, თითქო ყველასა სძინავსო? რაო? რა იქმნა ის გაცვეთილი?

რაინდი

იგი მოგახსენებთ, რომ თქვენი ქალი შეუძლოდ ბრძანდებაო.

ლირი

თვითონ რატომ აღარ იკადრა მობრუნება, როცა მას ვუხმე?

რაინდი

ხელმწიფეო,მან პირდაპირ მიტხრა, რომ ჩემი ნება იყო და არ მობრუნდიო.

ლირი

ჩემი ნება იყოო?!

რაინდი

ხელმწიფეო, მე არ მესმის ეს რა ამბავია,მხოლოდ მე ვგონობ,რომ თქვენს დიდებულებას პატივისცემით აღარ ეპყრობიან.არც მოსამსახურეები,არც თვითონ მთავარი და არც თქვენი ქალი უწინდელებ მოწიწებით აღარ იქცევიან.

ლირი

ჰმ, შენც მაგას ამბობ?!

რაინდი

მომიტევეთ, ხელმწუფეო ჩემო,თუ ამაში მე ვცდებოდე. მოვალეობა ჩემი არ მაძლევს ნებას დავდუმდე მაშინ, როდესაც მე ვხედავ, რომ ტქვენუკადრისად გექცევიან!

ლირი

რასაც შენ ამბობ, ის მეც თვითონ შემინიშნავს. ამ უკანასკნელს ჟამს მეც ტვიტონ შევამცჰნიე, რომ მე აქ ყურს აღარ მატხოვებენ, მაგრამ ეგ ცუდი მოქცევა ჩემდამი მათს ბოროტს განზრახვას კი არა, ჩემს საკუტარს იჭვნეულებას შევწამე.მაინც და მაინც ვნახავ კიდეც რა იქნება.-ნეტა სად არის ჩემი მასხარა?ეს ორი დღეა, რაც ტვალიტ არ დამინახავს.

რაინდი

მას შემდეგ, რაც ჩვენი უმცროსი ბატონიშვილი საფრანგეთში წაბრძანდა, იგი მეტად დაღონებული და გულჩათუთტქვილია

ლირი

მაგას ნუგარ მომაგონებ...... ეგ მეც თვითონ შევნიშნე..... წადი და და უთხარი ჩემს ქალს ,რომ მე მასთან ლაპარაკი მსურს.ჩემს მასხარასაც დამიძახეთ(შემოდის ოსვალდი)ოჰ,ბატონს ჩემს გაუმარჯოს!ერთი აქეთ მობრძანდი, ერთი მიბრძანე, მე ვინა ვარ?

ოსვალდი

თქვენს ჩემის ქალბატონის მამა ხართ

ლირი

მამაო! მარტო მამა და სხვა არაფერი! აი, შე მურტალო! შე ძუკნა ძაღლო! შე ყურმოჭრილო მონავ! შე ქოფაკო!

ოსვალდი

უკაცრავოდ, მე არც ერთი ვარ,არც მეორე და არც მესამე

ლირი

სიტყვასაც მიბრუნებ მე? როგორ ბედავ მაგას შე წუწკო, წუწკის შვილო!

(ცემას დაუწყებს)

ოსვალდი

უკაცრავად, მე გასალახი კაცი არ გახლავართ.

კენტი

არც ფეხწამოსაკრავი ხარ, შე ნაბიჭვარო! წიხლით სათელო! შე ტაკიმასხარავ!

(ფეხს წამოსდებს და წააქცევს).

ლირი

მე, ჩემო ძამიავ, მადლობელი ვარ შენი. შენ მე დღეს კაი სამსახური გამიწიე და ამის შემდეგ მეყვარები.

კენტი

აბრძანდი და გაეთრიე! მე შენ გასწავლი სად როგორ უნდა მოიქცე. გაეთრიე-მეთქი,თუ არ გინდა ხელმეორედ გაიშხლართო.ეხლავ აქედან გაეთრიე!გადი მეთქი,თუ ჭკუა გაქვს!არც ეხლა გახვალ?
(კინწის კვრით გააგდებს ოსვალდს)

ლირი

მადლობელი ვარ, ჩემო მეგობარო!აი წინ გასაღები შენის ჯამაგირისა.
(აძლევს კენტს ფულსა.შემოდის ხუმარა)

ხუმარა

მეც არ ჩამოგრჩები უკან,მეც მივცემ წინ გასაღებსდა მოჯამაგირედ დავიჭერ.აჰა ჩემი ჩაჩი.
(აძლევს კენტს ჩაჩსა).

ლირი

ოჰ,შენც მოხვედი,კუდიანო!როგორა ბრძანდები?

ხუმარა

რატომ არ ინებე ჩემი ჩაჩი?

კენტი

ჩაჩი რად მინდა?

ხუმარა

როგორ თუ რად გინდა? შენ ეგ დაგჭირდება ჯერ იმიტომ,რომ შენ იმას თავს ევლები,ვისაც ეხლა თავს ივლებენ და მეორე იმიტომ ,რომ როცა ქარი ჰქრის,ზურგს არ მიაქცევ ხოლმე და პირდაპირ უდგეხარ,ხომ სურდო შეგეყრება.აი ჩემი ჩაჩი ამისათვის არის შენთვის საჭირო.დამიჯერე,წაიღე_ მეთქი.აი, ხო ხედავ ამ ჩერჩეტას.ეს ის ბრძანდება, რომელმაც თავისი ორი ქალი გააგდო და მესამე კი დალოცა, თითონაც არ იცის როგორ. თუ ამის აყოლა და ხლება გინდა, უსათუოდ ჩემი ჩაჩი უნდა გეხუროს. აბა, შენ როგორღა ხარ, ჩემო ბიძია ? აი ნეტაი ორი ქალი მყოლოდა და თანაც ორი ჩაჩი მქონოდა.

ლირი

მერე რად გინდოდა, შე კუდიანო?

ხუმარა

როგორ თუ რად მინდოდა? თუ ყოველს ჩემს ქონებას ქალებს მივცემდი, ჩემთვის ჩაჩებს მაინც დავირჩენდი. აი ერთი ხომ მაქვს, მოდი, თუ ღმერთი გრწამს, მეორე შენს ქალებს მოსთხოვე.

ლირი

შენ ეი, გამიფრთხილდი, თორემ ამ მათრახს ხედავ!

ხუმარა

ეგ არის და! სიმართლე ქოფაკი ძაღლია: იმას ცემატყეფით კარში გააგდებენ ხოლმე და თავმოწონებულს ფინიას კი ნებას მისცემენ, რომ ბუხრის წინ გაიშხლართოს და ინებივროს.

ლირი

მოსწრებული, მაგრამ შხამიანი სიტყვაა!

ხუმარა

გინდა, ბიძია, ერთი კაი შაირი გასწავლო?

ლირი

აბა.

ხუმარა

ყური კარგად მათხოვე: რაც რამა გაქვს, სჯობია რომ იმას ჰფარვიდე,
რაც რამ იცი, სჯობს რომ იმას არ სთქმიდე.
გაცემასა ყველაფრისას არ ჰქმიდე,
ცხენზედ იჯდე და ფეხით არა ვლიდე.
რაც იცი, მასზედ მეტს ისწავლიდე,
არავის ენდო, ვიდრე არ გაიცვნიდე,
ლოთობას და ქალთ დევნას დაიშლიდე,
შინიდგანა კარში აღარ გახირდე.
მაშინ იქმნე მდიდართ თანასწორია,
როგორც სწორედ ოცი ათჯერ ორია!

ლირი

მაგ შაირში აზრი არ არის.

ხუმარა

როგორც მუქთის ვექილის სიტყვაში. რასა სწუხარ? ფასი ხომ არ გაგიღია? შენ ერთი ეს მითხარი, ნათლია ჩემო, არაფერიდამ განა არა გამოვა რა?

ლირი

როგორ არა? არაფერიდამ გამოვა არაფერი

ხუმარა ( კენტს )

ერთი, თუ ძმა ხარ, მაგას უთხარი, რომ მაგას

ლირი

მწარედ მომდო ამ გესლიანმა და უგესლო მასხარამ.

ხუმარა

მერე იცი გარჩევა გესლიანისა და უგესლო მასხარისა?

ლირი

არა, შენ გელი, მასწავლე.

ხუმარა

ის ბატონი, ვინც გირჩია
ქონების სულ გამოძება,
ჩემთან დადგეს, თუნდ შენ დადეგ,
ეგ ორივ ერთი იქნება.
მაშინ ორივ ის მასხარა.
უგესლო და გესლიანი
მე გაჩვენო: ერთი აგრე, (ლირზე უჩვენებს)
მეორე ჭრელ კაბიანი. (თავის-თავზედ უჩვენებს).

ლირი

მასხარასაც მეძახი, შე ურცხო?

ხუმარა

მაგ სახელის გარდა, რაც დედის მუცლიდამ სახელი და ხარისხი დაგყვა, სულ სხვას გაუბოძე და მა რაღა დაგიძახო?

კენტი

ხელმწიფეო, ეს სულელი მთლად სულელი არ ყოფილა.

ხუმარა

შენც არ მომიკვდე!.. მე რომ მთლად სულელი ვყოფილვიყავ, განა დიდი კაცნი მაგას მიყაბულებენ? შენგან არ მიკვირს? თითონ რაღა ეშველებოდათ, რომ მთელი სულელობა მე დამაჩემა... დიდკაცთა ოლები და ქალები ხომ სულ გაიჭაჭებოდნენ, რომ სულელობას მარტო მე დავპატრონებოდი. აბა, ნათლიმ ერთი კვერცხი მომეცი და ორს გვირგვინს მოგცემ.

ლირი

რა გვირგვინზედ ყბედობ?

ხუმარა

იმაზედ, ჩემო ბიძიავ, რომ შენგან ბოძებულს კვერცხის ნაჭუჭები მაინც შეგრჩება და გვირგვინად მოიხმარებ, თორემ ამასწინად რომ შენი გვირგვინი შუაზედ გაჰყავ და სულ ერთიანად შენს ქალებს გადააყლაპე, შენ რა გარგუნეს? ვაი შენ ჩემო თაო! მეფეს ვირი ზურგზედ აგკიდეს და ტალახში გაგაყვაინეს. არა, მაგ მოტვლეპილს კეფაში ტვინი არა გქონდა, რომ ოქროს გვირგვინი გადიგდე? მე მართალია მასხარა ვარ, მაგრამ ვინც ამ ჩემს თქმულს მართლადა მასხარობაში ჩამომართმევს, აბა მათრახი იმას უნდა აი!

(მღერის)

წელს მასხარებს ლილახანა წაუხდათ,
მასხარობას ბრძანები გვეცილებიან,
ჭკვა რომ ძნელი მოსავლთელი გაუხდათ,
პამპულათ და მაიმუნათ ხდებიან.

ლირი

შენ როდის აქეთია შეეჩვიე სიმღერასა?

ხუმარა

მას აქედ, რაც შენი ქალები ბატონებათ გაიხადე, სკიპტრა და გვირგვინი ჩააბარა და შენი მეუფება დასთმე.

(მღერის)

მაშინ იმათ ატირებდა
უეარი სიხარული
და მე კი ამამღერებდა
მწუხარება დაფარული,
მისთვის რომ ბრძენს ჩვენსა მეფეს
ჭკუა-გონება აერია.
თვალ-ხუჭანის თამაშს მოჰყვა,
მასხარებში გაერია.

ნათლი! შენს მასხარას ერთი ოსტატი დაუჭირე, რომ ტყუილი ასწავლოს. მე დიდის ხალისით ვისწავლიდი ყოველ-გვარს სიცრუესა.

ლირი

თუ ტყუილს მოჰყვები, მათრახიც მოხვდება.

ხუმარა

მე მიკვირს ერთის სისხლისა და ხორცისა როგორა ხართ შენა და შენი ქალები. ისინი მართლის თქმისათვისა მცემენ და შენ კი ტყუილისათვის; ზოგჯერ ჩუმად ყოფნობისათვისაც კი მომხვდება ხოლმე. რო იტყვიან: „გავიქცევი - ქარიანო მქვიან, დავდგები - ლაჯიანიაო“, აი ეს არის აი! მასხარად ყოფნა სწორედ რომ საძაგლობაა, მაგრამ მაინც შენს ყოფაზედ არ გავცლი. შენს ჭკვას გვერდები იმოდენად ჩამოათალე ორივე მხრივ, რომ შუაში აღარა დაინარჩუნე რა. აგერ გაიხედე, შენგან ჩამონათალი ნაფოტიც მოდის.

(შემოდის გონერილა)

ლირი

ოჰ, ასულო ჩემო, რატომ აგრე წარბი შეგიკრავს? ამ უკანასკნელს დროს მგონი შენ როგორღაც ავ გუნებაზედა ხარ.

ხუმარა

ეჰე, დაგადგა სუსხი თუ არა?.. დრო იყო, ჩემო ძამიავ, როცა შენ ყურსაც არ იბერტყავდი, ავ-გუნებად ბრძანდება ეს ქალბატონი, თუ კარგ-გუნებადა. მაშინ შენ კაცად-კაცი იყავ და ეხლა კი არც გუდაფშუტა ხარ. ეხლა შენ მეც კი გჯობივარ, მე მასხარა მაინც ვარ და შენ ეგეც არა ხარ. - ეხლა კი დროა ხმა გავიკმინდო. (გონერილა) თუმცა შენ არაფერს მეუბნები, მაგრამ სახეზედ კი გატყობ, რომ ჩემი დაჩუმება ძალიან გულით გინდა. დავჩუმდები, ბატონო, დავჩუმდები; აი მმ...მმ...
ვინც სხვას მისცა თვისი საზრდო, ქონება,
ყველას ჩხირად თვალში გაეწონება!

(უჩვენებს ლირზედ)

აი, ბატონებო, თუ გინდათ, ცარიელი ცერცვის ჩენჩო ეს არის, აი!

გონერილა

არამც თუ ეს თავგასული სულელი ღლაპი,
არამც თქვენი გარყვნილი და ურცხვი ამალაც
თავსაცილობენ, ქიშპობენ და ჭირვეულობენ,
აურზაურად ყოველს ჩვენგანს ეკიდებიან.
მათს ურცხვად ქცევას, შფოთს და ჩხუბსა ჩვენ ვაღარ ვუძლებთ.
მე ვგონებდი, რომ როცა ამას თქვენ შეიტყობდით,
გაუწყრებოდით და მოსპობდით ამით ყოველსა,
მაგრამ თქვენ თვითონ თქვენის სიტყვით და თქვენის ქცევით
ცხადად გვამცნებთ, რომ ხელს აფარებთ მათს საძაგლობას
და მით აქეზებთ თავაღებულთ თქვენთა მხლებელთა.
თუ ყოფაქცევა ესე მათი კვლავ განგრძელდება
და რისხვა თქვენი ძირიანად მას აღმოჰკვეთს,
მაშინ ჩვენ ვიხმართ ჩვენსა ღონეს აწ დაძინებულს.
ეს სათაკილო ქცევა მათი თქვენც შეურაცხგყოფთ
ამ ჩვენს კეთილად განწყობილსა სახელმწიფოში
და ამით უფრო საჭიროა მივიღოთ ზომა
ასე სასტიკი, რომ შემდეგში ეგ აღარ იყოს.

ხუმარა

ვერ გეჭაშნიკა, განა, ნათლია ჩემო?
ჩიტსა, გუგულის მზრდელსაო,
გუგული თავს მოკვნეტსაო.
სანთელი რომ გარეთ გაიტანე, არ იცოდი, რომ ბნელაში დავრჩებოდით.

ლირი

ნუ თუ შენ ჩემი შვილი ხარ?

გონერილა

კარგი, კმარა, ბატონო! სასურველია, რომ კვლავ იმ მაღალს მსჯელობაზედ დადგეთ, რომელიც თქვენ ეგრე უხვად მონიჭებული გქონდათ და თავი დაანებოთ იმისთანა უცნაურს ქცევას, რომელიც თქვენ აღარ შეგფერით, რადგანაც თქვენ ის აღარა ხართ, რაც უწინ იყავით.

ხუმარა

მიგიხვდა ვირი თუ არა: მუხას ვაშლი არ ასხიაო? -ყოჩაღ, გოგრავ! მაგისთვის მიყვარხარ, აი!

ლირი

ნუ თუ აქ მე აღარავინა მცნობს?... არა, მე ლირი არა ვარ? ლირი ასე არ დადის? ასე არ ლაპარაკობს? რას აუბმია იმისთვის თვალები? გონება გაფთხობია, თუ ცნობა მიხდია? სძინავს, თუ ღვიძავს? არ, აქ სხვა რამ უნდა იყოს. ერთი მითხარით მე ვინა ვარ? ლირის აჩრდილი?!* მე ვხედავ, რომ ყოველივე ჩემთან არის: ძლიერება, ჭკუა, გონება, მაგრამ იმას კი ვერა ვხედავ, რომ მე ქალიშვილები მყავს.

ხუმარა

შენც ვერც იმას ხედავ, ძმობილო, რომ იმათ მშობელი მამა ყურმოჭრილყმათ გაიხადეს.

ლირი

თქვენი სახელი, მშვენიერო მანდილოსანო?

გონერილა

კმარა, ბატონო, თავსაცილი თქვენი ამგვარი
ჩამოჰგავს თქვენსა ახირებულს გარეწრობასა,
დროა, ბატონო, ჩემი სიტყვა სწორედ ასწონოთ
და ვით თქვენს ხანსა შეჰფეროდეს, ისე მოიქცეთ.
თქვენდა მხლებელად დაგიგდიათ ასი რაინდი,
რომელთ ურცხვობამ, მეძაობამ, უწესოებამ
პალატნი ჩვენნი შებილწა და გააბინძურა
და გარყვნილობის ქარვასლათა გარდააქცია.
მათის მრუშობ, ბინძურობით სასახლე ჩვენი
უფრო ემზგავსის ყავახანას და საროსკისოს,
ვიდრე კეთილად განწყობილსა სამეფო პალატს.
რომ თვით არ შერცხვეთ, მათ სასტიკად მოპყრობა უნდა.
თუმცა უთქვენოდ მეც შემეძლო, მაგრამ თქვენვე გთხოვთ,
რომ ცოტაოდნად შეამციროთ ამალა თქვენი
და იახლოთ თან იმათგანი მარტო ისეთნი,
რომელნიც თქვენთან წლოვანებით სწორნი არიან
და რომელთაც ძალუძსთ თქვენი ცნიბაც და თვის თავისაც.

ლირი

ჰოი, წყვდიადო ჯოჯოხეთო და ტარტაროზნო!..
ჩქარა ცხენები!.. მიხმეთ აქა მხლებელნი ჩემნი!..
ჩემის აქ ყოფნით არ შეგზარავ, შე ავო სულო!
მე მოგშორდები! ერთი ქალი კვლავ დამრჩენია.

გონერილა

თქვენ ჩემთა მხლებელთ მილახავთ მე, და თქვენი ხროვა
უკეთესთ ჩემთა მსახურთ თვისდა მონათ იხდიან.

(შემოდის ალბანი)

ლირი

ვაი მას ვინცა გვიან შევა სინანულშია! (ალბანს)
ოჰ, თქვწნც მობრძანდით!.. თანაუგრძნობთ ამ თქვენს მეუღლეს?
მითხარით რაღა! - მომიმზადეთ სწრაფად ცხენები! -
უმადურებავ, შე გულქვაო შავო სატანავ!
როს შვილის გულში ჩაისახვი, შენ შეიქმნები
გველეშაპისა სახეზედაც უფრო საზოზღარი!

ალბანი

რამ აღგაშფოთათ, ხელმწიფეო, გთხოვთ, რომ მიბრძანოთ.

ლირი (გონერილას)

სტყუი, მიჰქარავ, სულდაბალო, სისხლმსმელო სვავო!
მე მახლავან სულ დარჩეულნო დარბაისლნი.
მათ კარგად ესმით თვისი ვალი, პატიოსნება,
არ შეირცხვენენ კეთილშობილს სახელსა თვისსა.
მცირედი იგი შეცოდება კორდელიასი
ვით მეჩვენა მე ესდენ დიდად, ესდენ საზაროდ!
ვით დაარღვია მან სიცოცხლის ჩემისა წყობა!
ვით ამოაფრთხო თვის ბუდიდან მიდრეკილება
მამაშვილური, ბუნებრივი ჩემი მისდამი!
ვით ამოსწოვა სიყვარული ჩემის გულიდამ
და მის მაგიერ ჩამაწვეთა ზაფრა-ნაღველა!

(თავში ხელს ირტყამს

ვაი ლირ! ლირ! ირ! ურაკუნე ეხლა იმ კარსა,
რომლიდამაც შენ გამოდევნე გონება შენი
და უჭკუობა შიგ შეუშვი! - წავიდეთ ჩემნო!

ალბანი

მე უბრალო ვარ და არ ვუწყი, ვინ გაწყინათ თქვენ.

ლირი

ეგ შესაძლოა! - მაშ მისმინე, ჰოი ბუნებავ,
შენ, კეთილმყოფო ჩემო ღმერთავ, გამიგონე მე!
თუ ამ აფთარსა განუჩინე შენ შვილოსნობა,
გააუქმე ეგ განაჩენი და უარჰყავი.
გაუწყალე და გაუცოფე მუცელში თესლი,
დასწვი, დასდაგე, დაუხრაკე საშოთა ძარღვნი,
რომ თავის დღეში ბიწიერის მის სხეულისგან
არ იშვას ბავშვი მის ნუგეშად, სასიხარულოდ!
მხოლოდ თუ მისთვის შვილის ყოლა ბედს განუგია,
მიეცეს შვილი ბალღამით და შხამით შეთხზნილი.
დაუშაშრს მან თავის დედას გულმკერდი, სახე,
ატიროს ისე, რომ ცხარე ცრემლთ მწვავმა დენამა
ჩაუთხაროს და ჩაუღრუტნოს სერ-სერად ღაწვნი!
მშობლიურს მისსა ყოველს ალერსს, ყოველსა ამაგსა
ის თაკილობდეს, ზიზღობდეს და შეურაცხოფდეს!
დეე, ჰსცნოს მაგან შვილებისა უმადურება,
რაოდენადაც გველის კბილზედ უფრო ბასრია!
შორს, შორს აქედგან! ფეხი ჩვენი აქ აღარ იყოს!

(გადის)

ალბანი

ჰოი, მაღალნო ღმერთნო ჩემნო, რას ნიშნავს ესა?

გონერილა

რაზედა სწუხხარ? თავს რად იტკენ ტყუილ-უბრალოდ?
თავი ანებე, იშმაგოს მან ვიდრე მოსწყინდეს.

(ლირი დაბრუნდება)

ლირი

როგორ! შუაზედ გაუყვიათ ჩემთ მხლებელთ რიცხვი!
ორმოცდაათი კაცი ჩემი დაუთხოვნიათ!

ალბანი

რა ამბავია? გთხოვთ მიბრძანოთ, ჩემო ბატონო.

ლირი

რაც ამბავია გეტყვი მე შენ. სიკვდილ-სიცოცხლევ! -
ოჰ, შე არწივო! მრცხვენის, მრცხვენის, რომ შენ შესძელი
ძალ-გულის ჩემის ესდენ რყევა, დაძაბუნება,
რომ თვალთა ჩემთა წამოღვარნეს შენს წინა ცრემლნი,
თითქოს ღირს იყო, შე უღირსო, ჩემის ცრემლისა!
შეგმუსროს მეხმა, შეგსვას, შეგნთქას ნისლმა, ბურუსმა!
მამისა წყევლამ დაგშალოს შენ და ყველა ძარღვნი
უკურნალისა იარითა დაგიწყლულოს შენ!
თქვენ, ჩემნო თვალნო უძლურნო და მიბერებულნო!
ნუღარა სტირით, თვარემ ხელით ჩემი აღმოგთხრით,
გაგსრესთ და თქვენგან ნაწურის წყლით მიწას მოვალბობ.
ესეა საქმე!.. ესეც ვნახე!.. მაშ ეგრე იყოს!..
მე ერთი შვილი კიდევა მყავს! ის კეთილია,
მაამებელი, მოთავაზე, მოსიყვარულე.
მან რომ შეიტყოს ულმობელი ეს შენი ქცევა,
მაგ ცოფით სავსეს მგლურსა დინგსა ბრჭყალით დაგიხოკს.
მე დავიბრუნებ ისევ იმა ჩემს მეუფევას,
რომელ გგონია საბოლოოდ ჩემგან თმობილი.
მე შენ გაჩვენებ, დაგიმტკიცებ ამ ჩემს მუქარას.

(გადიან ლირი, კენტი და ამალა)

გონერილა

აი, ხომ შენის თვალით ნახე, რასაცა ჰსჩადის?

ალბანი

თუმცა შენდამი, გონერილავ, დიდს სიყვარულს ვგრძნობ,
მაგრამ არ ძალმიძს ამ საქმეში მე შენ მოგკერძო.


გონერილა

გთხოვთ დაგვეხსნათ და დაგვაცალოთ. - ეი, ოსვალდო!

(ხუმარას)

შე მასხარავ და ვირეშმაკავ, გაჰყევ ბატონს!

ხუმარა

ბიძია, აი, ბიძია ლირო! შენს ხუმარასაც აღარ უცდი? რაო, თან აღარა მიგყევარ?
ვინც ცბიერსა მელას,
შვილს ამის მგზავსს ყველასა
ერთად შეჰკრავს, შებოჭავს
და გაუგლის კარგად თავს,
ჩემს ჩაჩს დავხურავ თავზედ,
და მე წავალ ჩემს გზაზედ.

(გადის)

გონერილა

ასი რაინდი!.. ლაშქარია, ხუმრობა არის!..
მას თავისი საქმე ურიგოდ არ დაუჭერია.
კარგს არ ვიზამდით ასის კაცის ნება მიგვეცა,
რომ როცა თავში ფიქრი რამე მოუვიდოდა
ან შეგვასმენდა ვინმე ბეზღით, ცილის წამებით,
ან ყურში რასმეს ჩვენზედ ავსა წასჩურჩულებდა,
ან თვით მოსვლოდა უმიზეზო ჟინი და ბრაზი,
ეჭირვეულნი და მუქარით თავი წაეღო.
ასის კაცისა იარაღით გაზვიადებულს
სიცოცხლე ჩვენი სრულად ხელში ეჭირებოდა!..
ოსვალდ, არ გესმის?

ალბანი

მეტისმეტი შიშია ეგე.

გონერილა

მეტს დანდობაზედ ფრთხილი შიში უმჯობესია.
ჯერ უნდა კაცმა განსაცდელი უკუირიდოს
და მერე მხოლოდ განუტევოს გულიდგან შიში.
რა ზნისაც არის კარგად ვიცნობ მე მამა ჩემსა...
რაც ჩაიდინა ყველაფერი ჩემს დას მივწერე
და ვაცნობე მე ყველა იგი, რაც თავს არ მოდის.
იმასაც ვნახავთ მას ჩემი და ვით მოექცევა,
ვით შეუნახავს ასსა რაინდს? - ოსვალდ, არ გესმის?

(შემოდის ოსვალდი)

წიგნი მზად არის ჩემს დასთანა?

ოსვალდი

დიაღ, ბატონო,

გონერილა

იახელ ვინმე თან და ეხლავ გზას შეუდექი.
უამბე ჩემს დას ყველა იგი, რის შიშიცა მაქვს
და შენც შენი რამ საბუთები ზედ დაუმატე.
მარჯვედ იარე, რომ მარჯვედვე უკან დაბრუნდე.

(ოსვალდი გადის)

დამიჯერე მე, ჩემო ქმარო, ეგრე არ ვარგა:
თუმცა ეგ შენი ლმობიერი გულკეთილობა
და უბორორტო საქციელი არ დაიძრახვის,
მაგრამ მაინც კი, მომიტევე, მე უნდა გითხრა,
რომ შენ გაკლია ცოტაოდნად შორსმხედველობა.
მაგ ნაკლისათვის შენ უფრორე საკიცხავი ხარ,
ვიდრე საქები შენის მავნე გულჩვილობისთვის.

ალბანი

რამოდენადაც შენ შორს ხედავ, მე ეგ არ ვიცი.
ეს კია: ხშირად ბევრის ნდბით ცოტასაც ვკარგავთ.

გონერილა

მაშ შენის სიტყვით:

ალბანი

კარგი, კმარა, ბოლოსაც ვნახავთ.

(გადიან).


სურათი V

ალბანის სახლის ეზო

(შემოდიან ლირი, კენტი და ხუმარა)

ლირი

შენ წინ წადი და ეს წერილები გლოსტერს ჩააბარე. ნურაფერს ნუ გაუხსენებ ჩემს ქალს, რაც იცი. თუ წერილის წაკითხვის შემდეგ შენ გკითხოს რამე, მხოლოდ მაშინ კი მიეცი პასუხი. ძალიან აუჩქარე, თვარემ მე წინ მიგისწრობ.

კენტი

ვიდრე ამ წერილებს არ ჩავაბარებ, თვალსაც არ მოვხუჭავ, ხელმწიფეო ჩემო.

ხუმარა

კაცის ტვინი რომ ფეხის ქუსლებში იყოს, ნეტა ვიცოდე არ გაილახებოდი?

ხუმარა

მაშ მომილოცავს ჩემო კარგო?

ხუმარა

მაშ მომილოცავს, შენი ტვინი გაცვეთილს ქალამანში აღარ მოექცევა.

ლირი

ჰა, ჰა,ჰა!

ხუმარა

შენ ეგრე იცინე და მე ეს ულვაში მომპარსე, თუ შენი მეორე ქალი პირველისავით კარგად არ მოგექცეს. თუმცა ის ამას ისე ჰგავს, როგორც მაჟალო - ვაშლსა, მაგრამ მაინც სათქმელი უნდა ითქვას.

ლირი

რა სათქმელი უნდა ითქვას, შე გაქნილო?

ხუმარა

ისა, რომ ორივე ერთნაირი მაჟალოები არიან... ერთი ეს მითხარ, ბიძია, ცხვირი შუა პირის სახეზედ რად არის?

ლირი

არ ვიცი

ხუმარა

არ იცი, სადაფი სადაფს როგორ იკეთებს?

ლირი

არ ვიცი.

ხუმარა

არც მე ვიცი. ეს კი ვიცი, რისთვისაც იკეთებს.

ლირი

რისთვის?

ხუმარა

მისთვის, რომ თავი შიგ შეაფაროს და არა იმისთვის, რომ ის თავის ქალებს მიუბოძოს და თითონ კი თავშეუფარებელი დარჩეს.

ლირი

ბუნებას ჩემსას მე თვითონ ვგმობ და დავივიწყებ!.. მერე ვინა?.. ასეთი კეთილი მამა!.. მზად არიან ცხენები?

ხუმარა

შენი ვირები წავიდნენ ცხენების მოსაყვანად. - ერთი ეს მითხარ, ცაზედ როცა შვიდი ვარსკვლავია, შვიდი რად არის?

ლირი

იმიტომ, რომ რვა არ არის.

ხუმარა

ეგ კარგი მოგივიდა. შენ კარგ მასხარად გამოდგებოდი.

ლირი

ძალით უნდა უკან დაბრუნება, ძალით!.. ჰოი, შე საზარო უმადურებავ!..

ხუმარა

ბიძია, იცი, რას გეტყვი? შენ რომ ჩემი მასხარა ყოფილიყავ, ერთ ლაზათიანად მიგტყებდი, რომ ეგრე უდრო-უდროდ დაჰბერდი.

ლირი

როგორ თუ უდრო-უდროდ.

ხუმარა

ისე რომ ჯერ ჭკუა უნდა გესწავლა და მერე დაბერებულიყავ.

ლირი

მადლო ზეცისავ, მომეც, მომეც მე მოთმინება! ტვინს ნუ შემირყევ, დამიფარე ჭკვიდამ შეშლისგან! ჭკვისა დაკარგვა მაძრწუნებს მე.

( შემოდის რაინდი )

რაო? ცხენები მზად არიან თუ?

რაინდი

მზად გახლავან, ჩემო ხელმწიფევ.

ლირი

წამო, შვილო, წავიდეთ.

(გადიან)

მოქმედება მეორე

სურათი I

გრაფის გლოსტერის ციხე-დარბაზის ეზო

(ედმუნდი და კურანი შემოდიან და ერთმანეთს შეხვდებიან)

ედმუნდი

კურანს გაუმარჯოს.

კურანი

ღმერთმა გაგიმარჯოს, ბატონო. _ ეს ეს არის ეხლა მამათქვენს ვახლდიდა მოვახსენე,რომ მთავარი კორნვალი და მეუღლე მისი რეგანა ამაღამ აქ მობრძანდებიან.

ედმუნი

ნეტა მიზეზი რა უნდა იყოს?

კურანი

არ ვიცი, თქვენმა მზემ._თქვენ, რასაკვირველია, ეს უკანასკნელი ამბავი გაგონილი გექნებათ. მე იმ ამბავზედ მოგახსსენებთ, რომელზედაც ჯერ მხოლოდ ხმადაბლა ლაპარაკობენ. მართლადა ეს ისეთი ამბავია, რომ ჯერ მარტო ყურში თუ ითქმის.

ედმუნდი

მე არა გამიგონიარა. მიამბე თუ გიყვარდე.

კურანი

მაშ იმისთანა რამ არა გაგიგონიათ რა, რომ ვითომც კორნვალი და ალბანი ერთმანეთში ომს აპირებენ?

ედმუნდი

ერთი სიტყვაც არ გამოგონია.

კურანი

მაშ მალე გაიგებთ. მშვიდობით ბრძანდებოდეთ.

(გადის)

ედმუნდი

კორნეალი მოვა აქ ამქღამ... ეს კარგი არის!
ჩემს საქმეს თითქმის თავისთავად ხელი ეწყობა...
მამაჩემმაცა ბრძანა ჩემის ძმისა დაჭერა...
სხვა რაღა მინდა?.. მარტო ის, რომ მეც ხელი გაეძრა
და არ დავყონდე, როცა ბედი ამ როგად მშველის.
ყური მომიგდე, ედგარ!... ერთი აქ ძირს ჩამოდი!...
გამიგონე და!.. ჩამო-მეთქი, სათქმელი რამ მაქვს.

(შემოვა ედგარი)

წადი აქედგან, მამაჩვენი ყველგან დაგეძებს;
კიდეც უამბეს, სადაც იყავ შენ დამალული...
ვიდრე ღამეა მე შენ გირჩევ რომ გაიპარო.
ერთი დაფიქრდი, - კორნვალზედა წინააღმდეგი,
ან ძვირი რამე ხომ არსად არ წამოგცდენია?
ის და რეგანა ამაღამ აქ მოისწრაფიან...
ანუ იქნება სადმე ვინმეს შენ გაუმჟღავნე,
რომ ის ალბანის წინააღმდეგ ომსა აპირებს?!

ედგარი

გეფიცები რომ არსად სიტყვაც არ წამცდენია.

ედმუნდი

აგერა მამაც!... რომ შენს მომხრეთ მე არ ვეგონო,
მე შენზედ განგებ, - არ გეწყინოს, - ხმალს ამოვიწვდენ
და შენც ხმალ და ხმალ დამიდეგი, თითქოს მიგერებ.
ვითომ მექცევი, უკუ წადეგ (ხმამაღლა) დამნებდი, ძმაო!..
მამას იახელ... მომინათეთ! ჩქარა სანთელი!..(ხმადაბლაა)
გამექცა ედგარ! (ხმამაღლა) მომინათეთ! (ხმადაბლა)
გასწი, მშვიდობით!..

(ედგარი გადის)

ცოტა რამ სისხლი რომ მდიოდეს, დამიჯერებენ,
რომ თავდადებით და მედგრადა მე მიბრძოლია.

(ხელს იკაწრავს)

ბევრჯერ მინახავს ლოთი ბიჭი, რომ უფრო მეტად
ცუდ-უბრალოზედ სალაღობოდ ხელი ეკაწროს. (ხმამაღლა)
მამავ, მიშველე! დადეგ! დადეგ! არავინ მშველის?

(შემოდიან გლოსტერი და მოსამსახურეები, რომელთაც ხელში მაშხალები უჭირავთ ).

გლოსტერი

რა იქმნა, ედმუნდ, ის ფლიდი და ის ავაზაკი?

ედმუნდი

ეხლა აქ იყო ამ ბნელაში ხმალ ამოწვდილი
და მთვარეს რაღაც ჯადოქრობით იგი იწვევდა
შესაწევნელად და მეოხედ.

გლოსტერი

ეხლა რა იქმნა?

ედმუნდი

აი ბატონო , სისხლიცა მდის...

გლოსტერი

რა იქმნა-მეთქი
ის ავაზაკი?

ედმუნდი

აი აქედ გაიქცა იგი.
როცა ვერას გზით...

გლოსტერი

დამიჭირეთ ის დაწყევლილი!..
გზა შეუკარით! - (ერთი მსახური გადის) რა ვერას გზით, -
რა უნდა გეთქვა?

ედმუნდი

როს თქვენს სიკვდილზედ ვერას გზით ვერ დამიყოლია,
მე ვუპასუხე, რომ ღმერთნი სისხლის მზღვეველნი
მთელს თვისს რისხვასა მიაქცევენ მამისა მკვლელსა;
რომ ღვთიურია მამა შვილთა შორის კავშირი...
და რა ბოლოს ჰსცნო, რომ მე მედგრად წინააღვუდგე
მისსა განზრახვას ბუნებისა შემარყეველსა, -
იგი გააფრდა და იშვიშვლა მყის ხმალი თვისი,
შემომიტივა გაცოფებით უიარაღოს
და ხელში დამჭრა. მაგრამ როცა მე იმან მნახა
მისისა ქცევით საშინელის რისხვით ანთებულ
და გამზადებულ სიმართლისთვის თავდასადებად, -
ანუ იქმნება შეუშინდა ჩემს ხმაურობას, -
მაშინვე გაფთხა და გაიქცა.

გლოსტერი

დეე გაიქცეს!
ჩვენს ადგილებში ოგი ვერსად დაგვემალება...
და თუ მას სადმე მოასწრებენ, მაშინ გათავდა!...
აქ მობრძანდება ამაღამ ჩვენი მთავარი,
მე მის მწყალობს, ყოველს ფერში მე ნებას დამრთავს...
მე მის სახელით საქვეყნოდა გამოვაცხადებ,
რომ ვინც იმ მამის მგმობელს პირუტყვს სადმე გვიპოვის
და ხელში მეგვცემს დასასჯელად,-დავაჯილდოებთ
და ვინც დამალავს,-მას სიცოცხლე თვით მოესპობა.

ედმუნდი

მე ჩემი ვქენი და ვეცადე რომ უარეყო
და დაეშალა საშინელი თვისი განზრხახვა,
მაგრამ არ იქმნა!.. იგი მტკიცედ იდგა მასზედა.
მაშინ მუქარით მა ვუთხარი,-გაგამხელ-მეთქი.
მან მიპასუხა:„შე ბოგანავ, შე ნაბიჭვარო!..
ნუ თუ გგონია შენ რამე ჩემგან
მაგ ერთგულობით, სიმართლით და პატიოსნებით?!
როცა მე და შენ პირის პირად დაგვაყენებენ,
მე უარვყოფ ყოველს ფერსა, თუნდ რომ წერილი,-
რომელიც მეო შენ მოგწერე,-წამომიყენო.
მეო ყოველფერს შენ თვითონვე გადმოგაბრალებ,
ვიტყვიო, რომ შენ მიბირებდი, მითათბირებდი
მამისა ჩემის განდგომის და ღალატისათვის;
თვით შენ გაგხდიო მამის მტრად და მამის მგმობელად.
ნუთუო ეგრედ სულელია ესე ქვეყანა,
რომ ყველა ესე შენს სიხარბეს არ ნიაღწიოს?!
ვინ არ ირწმენსო, რომ თვით შენ მე გადმომემტერე
მხოლოდ იმისთვის, რომ სიკვდილი ჩემი შენ გინდა,
რათა ჩემს შემდეგ მემკვიდრეობა უცილოდ დაგრჩეს?!
ვინ არ ირწმენსო, რომ სიხარბეს, შურიანობას
შენ უცდენიხარ წაუღიხარ ამ შემთხვევაში?!“

გლოსტერი

გაჯიქებული და გულმრუდე ის ავაზაკი!..
თავის საკუთარს წერილსაცა განა უარყოფს?!-
არა, არ არის იგი ჩემი სისხლი და ხორცი!
( საყვირის ხმა მოისმის)
სუ!.. საყვირის ხმა!.. მობრძანდება ჩვენი მთავარიც!..
ნეტა რა უნდა იყოს იმის მოსვლის მიზეზი...
ყოველგან გზებსა ხმელეთისას თუ ზღვის პირისას
მე მას შევუკრავ,- სად წამივა იგი პირშავი...
და თვით მთავარიც მე ამაში ხელს მომიმართავს.
საცა მივსწვდები, იმის სახეს ყველგან გავგზავნი,
რომ ყველამ,- ვისაც შეხვდეს იგი,- მაშინვე იცნოს.
მერე შენც, ჩემო ნამდვილო და ერთგულო შვილო,
მოგიხერხებ რომ ჩემს სიმდიდრეს დაგაპატრონო.

(შემოდიან კორნვლი, რეგანი და თანამხლებელნი).

კორნვალი

ჩემო ერთგულო მეგობარო, რა დაგმართვიათ?
შემოვდგი ფეხი თუ არ, მყისვე მე დამახვედრეს
გასაოცარი რამ ამბავი.-რაო? რა მოხდა?

რეგანა

თუ ეგ გამარლდა, ყოველგვარი ტანჯვა, სასჯელი
ცოტა იქმნება იმ საზარეულ მგმობელისათვის.
საშინელი რამ ამბავია!-თქვენ ვიჩღა სუფევთ

გლოსტერი

ოჰ, დედოფალო, გული ჩემი დაბერებული
განგამირულია და მკვდარია ამ გვარის ამბით.

რეგანა

ნუთუ ის, ვისაც ნათელი ჰსცხო მამამან ჩემმან,
ვისაც უწოდა მან სახელი, - თქვენ გადაგიდგათ?
ნუთუ ედგარი, თქვენი შვილი მას გაბედავდა,
რომე სიკვდილი თქვენი იმას გულს განეზრახოს?

გლოსტერი

ოფ, დედოფალო, დედოფალო! მეც თვითონ მრცხვენის,
მაგრამ არ ვიცი, სად გავექცე ამა სირცხვილსა!..

რეგანა

ხომ არ უვლია იმ ვერაგთა მხლებელთა თანა,
რომელიც ახლავს მამა ჩემსა ამალათ თვისად?

გლოსტერი

რა მოგახსენოთ. - ოჰ, რა ცოდვა გარდამეკიდა!..

ედმუნდი

დიაღ, ბატონო, - იგი მათთან ხშირად ყოფილა.

რეგანა

მაშ რაღად გიკვირსთ, რომ ბოროტი მას განუზრახავს?
ის მათგან არის უსათუოდ წაქეზებული
ამა მოხუცის მოსაკლავად, რათა მის შემდეგ
ხელი ჩაჰკიდონ მის ქონებას და სრულ გაჰფლანგონ. -
მე ამ საღამოს ჩემის დისგან წიგნი მივიღე,
მწერს მამისჩემის ამალისას ისეთსა ქცევას,
ვერაგობას და ამბოხებას, როცა მოვლენ,
აღარ დავხვდები მე ჩემს სახლში.

კორნეალი

არც მე დავხვდები.
მომხსენდა, ედმუნდ, რომ ვითომც შენ მამიშენისთვის
მამაშვილური სამსახური გაგიწევია.

ედმუნდი

რაც ვალად მედო, მე იგი ვქმენ, ბატონო ჩემო.

გლოსტერი

როცა ამან ჰსცნო მის ბოროტი განზრახულება
და შესაყრობად მიიზიდა, - დაიჭრა კიდეც.
აი თვით თქვენმა ბედნიერმა თვალმა იხილოს.

კორნეალი

მერე მდევარი გაუსიეთ?

გლოსტერი

დიაღ ბატონო!

კორნეალი

ოღონდ შეიპყრან,-და ჩვენ ასეთს საქმეს დავმართებთ,
რომ მის მზაკვრობამ აღარავინ არ არ შეაშინოს...
თქვენც თქვენი ჰქმენით,-რაიც გსურდეთ,-ჩემის სახელით,
და შენ კი, ედმუნდ, მამისადმი მორჩილებისთვის
და სიმტკიცისთვის, რაიც შენ დღეს გამოაჩინე,
თან გიახლებთ ჩვენ. ჩვენთვის მეტად საჭირო არის
შენებრ მტკიცე და პატიოსნის გულის მექონი
და ამისთვისაც მიმყევხარ შენ.

ედმუნდი

ხელმწიფევ ჩემო!
რაც შემეძლება, მე თავს დავსდებ თქვენს სამსახურზედ.

გლოსტერი

მისდა მაგიერ მადლობასა მე მოგახსენებთ.

კორნვალი

მგონი ვერ მიხვდით, რა მიზეზით დღეს გეწვივენით...

რეგანა

ასე უდროოდ, ამ საშინელს ბნელა ღამეში.
მძიმე მიზეზმა გვაიძულა ჩვენ აქ მოსვლადა
და გაგვიხადა საჭიროდა ჩვენ რჩევა თქვენი.
მამაჩემი და ჩემი დაი-ორივე მწერენ,
რომ ერთმანეთში უთანხმობა ჩამოვარდნიათ-
და ვირჩივე მათ ვუპასუხო თქვენის სახლიდგან.
მათნი შიკრიკნიც აქ ელიან ჩვენგან პასუხსა.
დიდიხნის ჩვენო მეგობარო კეთილო გლოსტერ!
ცოტას ხანს გულით გადიყარეთ ეგ მწუხარება
და თქვენს საჭიროს რჩევას ჩვენთვის ნუ დაიშურებთ:
გვირჩიეთ რამე ამ სასწრაფო, მძიმე საქმეში.

გლოსტერი

მზადა ვარ თქვენის, დედოფალო, სამსახურისთვის
და სიხარულით მოვეგები თქვენს მობრძანებას.

(გადიან ყველანი)

ჰამლეტი
მოქმედნი პირნი:

კლავდიუს, დანიის ხელმწიფე.
ჰამლეტ, უწინდელის ხელმწიფის შვილი და ეხლანდელის ძმისწული.
პოლონიუს, პირველი პირი სასახლეში.
ჰორაციო, ჰამლეტის მეგობარი.
ლაერტ, პოლონიუსის ძე.
ვოლტიმანდ,
კორნელიუს,
როზენკრანც, კარისკაცნი
გილდენსტერნ,
ოსრიკ,
კიდევ ერთი კარისკაცი.
პასტორი.
მარცელუს, ოფიცრები
ფრანცისკო, ჯარისკაცი.
რეინალდო, პოლონიუსის მსახური.
ასისთავი.
ელჩი.
აჩრდილი ჰამლეტის მამისა.
ფორტინბრას, ნორვეგიის პრინცი.
გერტრუდა, დანიის დედოფალი და დედა ჰამლეტისა.
ოფელია, პოლონიუსის ასული.
დიდებულნი, მათი ცოლები, ოფიცრები, ჯარისკაცნი, აქტორები, მესაფლავენი, მეზღვაურნი, შიკრიკნი და სხვანი.


სანახავი ელსინორაშია.









მოქმედება პირველი

სურათი პირველი

ელსინორა, ტერასი ციხე-დარბაზის წინ.

(ფრანცისკო დარაჯადა დგას. ბერნარდო შემოდის)
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
მანდ ვინა დგახარ?
ფ რ ა ნ ც ი ს კ ო
თითონ ვინა ხარ? მითხარ ნიშანი.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
დღეგრძელი იყოს მეფე ჩვენი!
ფ რ ა ნ ც ი ს კ ო
ბერნარდო, თქვენა?
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
ჰო, ბერნარდო ვარ.
ფ რ ა ნ ც ი ს კ ო
თქვენს ვადაზედ მოხვედით სწორედ.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
დროა, ფრანცისკო, დაიძინო, – თორმეტი დაჰკრა.
ფ რ ა ნ ც ი ს კ ო
დიდად გმადლობთ, რომ გამომცვალეთ დანიშნულს დროზედ;
საშინლად მცივა და აქ დგომაც მომწყინდა კიდეც.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
ხომ არაფერი არ მომხდარა, რაც დარაჯად ხარ?
ფ რ ა ნ ც ი ს კ ო
ასე გასინჯეთ, თაგვსაც კი არ გაურბენია.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
წადი, მშვიდობით! ჰორაციო და ან მარცელუს
თუ სადმე შეგვხვდენ, უთხარ, ჩქარა ჩემთან მოვიდენ.
ერთადა გვმართებს დარაჯობა დღეს მე და იმათ.

(შემოდიან ჰ ო რ ა ც ი ო და მ ა რ ც ე ლ ი უ ს).

ფ რ ა ნ ც ი ს კ ო
აი, მგონია, მათი ხმაა. აქ ვინ მოდიხართ?
ჰ ო რ ა ც ი ო
მოყვარენი ვართ.
მ ა რ ც ე ლ უ ს
ქვეშევრდომნი დანიის მეფის.
ფ რ ა ნ ც ი ს კ ო
თქვენ ბრძანებულხართ? გამარჯვება!
მ ა რ ც ე ლ უ ს
შენც გაგიმარჯოს,
ვინ გამოგცვალა? შენს მაგივრად ვინა დარაჯობს?
ფ რ ა ნ ც ი ს კ ო
ბერნარდო არის ჩემს ალაგას. ღამე მშვიდობის!
(გადის)
მ ა რ ც ე ლ უ ს
ეი, ბერნარდო!
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
ჰორაციო,მგონი შენა ხარ?
ჰ ო რ ა ც ი ო
მგონი, ისა ვარ.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
მეგობრებო, თქვენა ყოფილხართ?
რასა იქთ, ჩემო ჰორაციო, ან შენ, მარცელუს?
მ ა რ ც ე ლ უ ს
წუხანდელსავით ხომ არავის გამოუვლია?
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
დღეს არაფერი არ მინახავს.
მ ა რ ც ე ლ უ ს
იცი, რა გითხრა:
მე ჰორაციო არ მიჯერებს და მეუბნება,
მოჩვენებაა უბრალოო, რაც ჩვენ ზედიზედ
საზარლის სახით ორჯერ თვალწინ გამოგვეცხადა.
ამისთვის ვთხოვე ჩვენთან ერთად დადგეს დარაჯად
და თავის თვალით ნახოს, რადგან ჩვენი არ სჯერა.
თუკი მოვიდა ამაღამაც, ეს ეტყვის რასმე.
ჰ ო რ ა ც ი ო
ნეტა რას ამბობთ, აბა ეგ რა დასაჯერია?
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
მოდი აქ დაჯექ,მოთმინებით მოგვიგდე ყური;
თუმც არ ენდობი ჩვენს ნათქვამსა,მაგრამ მაინც კი
უნდა გიამბოთ,რაც ორ ღამეს ამბავი ვნახეთ.
ჰ ო რ ა ც ი ო
კარგი, აქ დავსხდეთ და ბერნარდომ გვიამბოს ყველა.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
წუხანდელ ღამეს, როდესაც კი ჩრდილოთ-ვარსკლავმა
სხივი მოჰფინა ცის იმ კიდეს, სად ეხლაც ნათობს
როცა საათმა დაჰკრა ერთი, მე და მარცელუს...
მ ა რ ც ე ლ უ ს
გაჩუმდი! ჰხედავ, კიდევ მოდის! ჩუმადა-მეთქი!
(შემოდის აჩრდილი)
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
მიცვალებულის ხელმწიფისა მზგავსია სწორედ!
მ ა რ ც ე ლ უ ს
უთხარი რამე, ჰორაციო, შენ სწავლული ხარ.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
მეფეს არა ჰგავს, ჰორაციო? შეჰხედე ერთი!
ჰ ო რ ა ც ი ო
მართლა ის არის! ვკვირობ და თან შიშით ვკანკალებ.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
მგონია, უნდა, რომ ხმა გავცეთ.
მ ა რ ც ე ლ უ ს ( ჰორაციოს)
რაღას უყურებ?
ჰ ო რ ა ც ი ო
მითხარ, ვინა ხარ, რომ დადიხარ ამ წყვიად ღამეს
ისე ამაყად, მედიდურად, ვით ჩვეულებრივ
მიცვალებული მეფე ჩვენი იარებოდა.
გაფიცებ ცასა, სთქვი, ვინა ხარ!
მ ა რ ც ე ლ უ ს
ვგონებ, ეწყინა.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
ჰხედავ, წავიდა!
ჰ ო რ ა ც ი ო
სთქვი, სთქვი-მეთქი!
(აჩრდილი გადის).
მ ა რ ც ე ლ უ ს
გაჰქრა, წავიდა.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
რადა კანკალებ, ჰორაციო, რაზედ გაფითრდი!
როგორ გგონია, ეხლაც მხოლოდ მოჩვენებაა?
ჰ ო რ ა ც ი ო
ღმერთს გეფიცებით, არასდროს არ დავიჯერებდი,
ჩემის თვალითვე ასე ცხადად რომ არ მენახა.
მ ა რ ც ე ლ უ ს
მეფეს ჰგავს, განა?
ჰ ო რ ა ც ი ო
ისე, როგორც შენ შენს თავს ჰგავხარ,
სწორედ მაგგვარის ჯაჭვ-ჯავშანით მორთული იყო,
როს დაამარცხა თავგასული ნორვეგიელი;
სწორედ მაგგვარად ჰქონდა მასაც წარბი შეკრული,
როს პოლონელი მარტოდმარტომ ყინულზედ დასცა.
ფრიად მაკვირვებს.
მ ა რ ც ე ლ უ ს
ეს მესამედ არის დღეს სწორედ,
რაიც რომ მამლის ყივილის დროს წინ ჩვენსა დარაჯს
გაუვლის ხოლმე მამაცურის, ნელის ნაბიჯით.
ჰ ო რ ა ც ი ო
დაბეჯითებით კი ვერ ვიტყვი, მაგრამ მგონია,
ეს ამბავი მტრის შემოსევას მოასწავებდეს.
მ ა რ ც ე ლ უ ს
ერთი ჩამოვსხდეთ და მითხარით, თუ იცით ვინმემ,
წესად რად დასდვეს ეს სასტიკი მოდარაჯობა,
რომ ღამეც კია მოსვენება არავისა აქვს?
ან რისთვის ასხმენ ზარბაზნებსა ყოველ დღე და ჟამ?
რად მოაქვთ ომის საჭურველი უცხო ქვეყნიდამ?
და ან გემების მკეთებელთ რად ამუშავებენ
ისე საჩქაროდ, რომ კვირადღეც არ გააჩნიათ
და დღეს ღამისგან დაქანცულთ არ არჩევინებენ!
ვინ მეტყვის ამას?
ჰ ო რ ა ც ი ო
მე გიამბობთ რაც კი მსენია.
თქვენ კარგად იცით, რომ ხელმწიფე მიცვალებული,
რომლის აჩრდილმა ეხლა ჩვენს წინ გამოიარა,
ნორვეგთა მეფემ, ფორტინბარასმა, ბრძოლად გაიხმო,
შურმა და ჯიბრმა მას ეს საქმე გააბედვინა.
იმ ომში მოჰკლა ფორტინბრასი ჩვენმა ხელმწიფემ,
რომელს სახელი ვაჟკაცობის განთქმული ჰქონდა.
სიკვდილის წინა ნორვეგთ მეფეს აღთქმა დაედო
და შეემოწმა ბეჭდის დასმით, ხელის მოწერით:
თუ დაამარცხე, შენ გქონდესო ჩემი სამეფოც;
ჩვენი ხელმწიფეც ბადალსავე დაჰპირებოდა –
პირობის ძალით ხომ ჩვენ დაგვრჩა იმის ქვეყნები.
ფორტინბრასის შვილს ეს ამბავი არაფრად მოსწონს,
მას ეხლა ძლიერ უდუღს სისხლი სიჭაბუკისა,
აგროვებს თურმე აქა-იქ მთელს ნოვეგიაში
უმიწიწაწყლოთა, სრულად თავზედ ხელაღებულთა,
რომელთაც ოღონდ ლუკმა-პურს კი ნუ გამოულევ
და თუნდა ქვეყნის კიდისაკენ წამოგყვებიან.
მას უნდა თურმე ის ქვეყნები ძალით წაგვართვას,
რაიც დაჰკარგა იმის მამამ. მე ასე ვგონებ,
ეს არის ჩვენის მომზადების სწორი მიზეზი;
ესეთი ცხარე მისვლა-მოსვლაც ამის ბრალია.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
მეცა მგონია, რომ რაცა სთქვი,ეგ უნდა იყოს.
სწორედ ამისთვის საჭურველით წინ გაგვიარა
საზარო ჩრდილმა უბედურის ჩვენის მეფისამ,–
მაინც ის იყო და ის არის ომის მიზეზი.
ჰ ო რ ა ც ი ო
გონების თვალის შესაზარად ეს მოგვევლინა:
როდესაც რომი ბრძანებლობდა მთელს ქვეყანაზედ,
ყოვლად ძლიერის, დიდ კეისრის სიკვდილის დღის წინ
მკვდარნი საფლავით ამოვიდენ შესუდრულები
და მათი კვნესა გაისმოდა რომის ქუჩებში.
ვარსკვლავნი სჩანდენ ცეცხლის კუდით და სწვიმდა სისხლი;
შავი გადეკრა ზოგან მზესა და თვით მთოვარეც,
რომელს ნეპტუნის სამფლობელო ემორჩილება,
დაბნელდა ისე, თითქო წარღვნის დღე ყოფილიყო!
ეხლაც საშინელ მოვლენათა ნიშნები მოჩანს:
ცამა და მიწამ პირი მისცა დღეს ერთმანეთსა,
რომ გვაუწყონ ჩვენ, რაც მოელის ხალხს და ქვეყანას.
(აჩრდილი კიდევ შემოდის)
ჩუმად! შეჰხედეთ! კიდევ მოდის! წინ გადვუდგები,
თუნდა რომ კიდეც გამათავოს და მტვრად მაქციოს.
გაჩერდი მანდვე, მოჩვენებავ! თუ შეგიძლიან,
ხმა ამოიღო; თუ ენა გაქვს, მითხარი რამე!
მითხარ! – თუ არის იმისთანა კეთილი საქმე,
რომელს შეეძლოს შენის სულის შემსუბუქება;
მითხარ, თუ იცი ამ შენეულ სამეფოს ხვედრი,
რომლის აცდენა წინდაწინვე შეიძლებოდეს;
იქნება სადმე მიწას გქონდეს ჩაფლული განძი,
მოგროებული ძალადობით, რომლისთვის აჩრდილთ,
ამბობენ, ღამე სიარული სასჯელად გმართებთ.
(მამალი ჰყივის)
მითხარი რამე; დადეგ, დადეგ! მითხარი რამე! –
არსად გაუშვა ეგ, მარცელუს!
მ ა რ ც ე ლ უ ს
მახვილი დავკრა?
ჰ ო რ ა ც ი ო
თუ არ გაჩერდეს, დაჰკარ!
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
აგერ!
ჰ ო რ ა ც ი ო
აგერ აქ არის!
(აჩრდილი გადის)
მ ა რ ც ე ლ უ ს
აკი წავიდა. დავაშავეთ, რომ მოვინდომეთ
ძალით შეპყრობა ეგეთისა დიდებულ სახის.
როგორც ჰაერსა, ისე მაგას ვერას დავაკლებთ
და ხმლის შეხებით დავამტკიცებთ ჩვენს უღონობას.
ბ ე რ ნ ა რ დ ო
მამალს კი რომ არ დაეყივლა, იტყოდა რასმე.
ჰ ო რ ა ც ი ო
რა რომ მოესმა იმისი ხმა, ააკანკალა,
ვით განკითხულსა დამნაშავეს. გამიგონია,
რომ როდესაც კი განთიადზედ მამალი ჰყივის
და მაღალის ხმით გვატყობინებს გათენებასა,
იღვიძებს მაშინ ღმერთი დღისა, – მამლის ყივილზედ
სულნი მყის მათის სამყოფისკენ ეშურებიან,
თუნდ იყვნენ ზღვაში, თუნდ ჰაერში, ცეცხლში, მიწაში;
ამის სიმართლეს ეს მოვლენაც ცხადად გვიჩვენებს.
მ ა რ ც ე ლ უ ს
მართლა, რომ სწორედ გაქრა იგი მამლის ყივილზედ.
ზოგნი ამბობენ, რომ მამალი მთელ ღამეს ჰყივის,
როცა დგებაო დღე მაცხოვრის დაბადებისა.
ვერც ერთი სული მაშინ გარეთ ვერ ივლის თურმე;
მთელი ღამეა უშიშარი და დალოცვილი,
აღარც კუდიანს აქვს რამ ძალა, არც ჯადოსნობას.
ჰ ო რ ა ც ი ო
მეც სწორედ ეგრე გამიგია და ცოტაც მჯერა –
შეჰხედეთ, როგორ ვარდისფერსა საბურველსავით
დილის რიჟრაჟი ეფინება მთის წვერზედ ცის ნამს;
დროა, წავიდეთ და ამაღამ რაც კი რამ ვნახეთ,
ყოველისფერი მალე ჰამლეტს შევატყობინოთ.
გეფიცებით, რომ თუმცა ჩვენთვის აჩრდილი მუნჯობს,
იმის წინ ენას ამოიდგამს. რას იტყვით, ვუთხრათ?
ამას ვალად გვდებს სიყვარული და ერთგულება.
მ ა რ ც ე ლ უ ს
ეგრე მოვიქცეთ,გთხოვთ მე დიდად, და ხვალ დილითვე
შევიტყობთ სწორედ, იმის ნახვა სად შეგვიძლიან.
(გადიან)


ს უ რ ა თ ი II
იგივე ალაგი, სახელმწიფო დარბაზი სასახლეში.
(შემოდიან ხ ე ლ მ წ ი ფ ე, დ ე დ ო ფ ა ლ ი, ჰ ა მ ლ ე ტ, პ ო ლ ო ნ ი უ ს,
ლ ა ე რ ტ, ვ ო ლ ტ ი მ ა ნ დ, კ ო რ ნ ე ლ ი უ ს, დ ი დ ე ბ უ ლ ნ ი და ა მ ა ლ ა)

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
თუმცა ძვირფასის ჩვენის ძმისა მიცვალების დღე
ჯერ თვალწინ გვიდგას და გვმართებს, რომ მწუხარედ ვიყოთ -
მთელ სახელმწიფოს, ვით ერთ კაცსა, გლოვა ეკუთვნის,
მაგრამ გონება ჩვენი იბრძვის მწუხარებასთან
და სხვა ვალსაც გვდებს – ჩვენს თავზედაც უნდა ვიზრუნოთ.
ჩვენ აღვირჩიეთ და და რძალი ჩვენი მეუღლედ
და ამ განთქმულის სახელმწიფოს მბრძანებელადა.
ჩვენ ვიქორწინეთ მწუხარების სიხარულითა, __
როს ცალი თვალი იცინოდა, ცალი სტიროდა;
თუმც სიხარული არად გვიჩნდა ჩვენის ძმის შემდეგ,
მაგრამ კი მაინც მწუხარება მით განვიქარვეთ;
გავათანაბრეთ სულთ სასწორზედ სევდა და ლხინი
და თქვენც ამ საქმეს ბრძნულის რჩევით დაეხმარენით;
გმადლობთ ამისთვის. – ახლა სხვაზედ ვილაპარაკოთ:
ფორტინბრასის შვილს განუზრახავს ჩვენგან წართმევა
იმ ქვეყნებისა, რაიც მისმა მშობელმა მამამ
თვით ჩვენს დიდებულ ძმას დაუთმო სრულის კანონით.
ეტყობა, იმან ძლიერება ჩვენი არ იცის,
ან ჰგონებია, რომ ჩვენის ძმის სიკვდილის შემდეგ
ამ ქვეყანაში სუფევს მხოლოდ უთანხმოება;
ან ცრუ ოცნებას, ცრუ ანგარიშს გაუტაცნია,
რომ კაცსა კაცზედ ჰგზავნის ამგვარ მონდობილობით.
თქვენ დღეს შეგყარეთ, რომ გაცნობოთ, რაც განვიზრახეთ:
ჩვენ წერილსა ვწერთ ფორტინბრასის მოხუცსა ბიძას,
რომელიც მუდამ ავადმყოფობს და შესაძლოა,
თავის ძმისწულის საქმე ჯერედ არც კი იცოდეს;
ვწერთ, დაუშალოს, – ეს იმისთვის ძნელი არ არის,
რადან ჯარს და ხარჯს აგროვებენ მის სამეფოში. –
თქვენ, კორნელიუს და ვოლტიმანდ, ჩვენ აღგირჩიეთ
ამ წერილისა და სალამის ჩვენის მიმრთმევად
ნორვეგთ მეფესთან. სხვა უფლება თქვენ არა გაქვთ – რა
იმას გარდა,რაც აქ სწერია. წადით, მშვიდობით.
აბა, სისწრაფით ერთგულება მე დამიმტკიცეთ.
კ ო რ ნ ე ლ ი უ ს და ვ ო ლ ტ ი მ ა ნ დ
მზა ვართ ყოველთვის, აღვასრულოთ ბრძანება თქვენი.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მაგისი ეჭვი მე არა მაქვს; ღმერთი გიძღოდეთ. –
(გადიან ვოლტიმანდ და კორნელიუს).
ახლა გვაუწყე, შვილო ლაერტ, შენ რა გწადიან?
რაღაც გაქვს ჩვენთან სათხოვნელი, და ეს იცოდე
გონიერს თხოვნას ცუდად ჩვენ შენ არ ჩაგიტარებთ.
ან რას გვთხოვ ისეთს, უთქმელადაც არ აღგისრულოთ?
ხელნი პირისთვის არ არიან ისე ერთგულნი
და გულს გონება ისე ახლოს არ ეთვისრება,
ვით ჩვენი ტახტი ერთგულია მამიშენისთვის.
მითხარ, რა გინდა?
ლ ა ე რ ტ
ხელმწიფეო, მე ამასა გთხოვთ,
ნება მიბოძოთ საფრანგეთში დაბრუნებისა.
მე ვალად მედო, თქვენს დიდებულ ტახტზედ ასვლის დღეს
აქა გხლებოდით, მორჩილება გამომეცხადა;
რაკი ეს ვალი შევასრულე, უწინდელებრივ
გულიც, გონებაც მიმიწევენ საფრანგეთისკენ.
გთხოვთ, არ შემრისხოთ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მამაშენმა კი ნება დაგრთო? -
აბა რას იტყვი, პოლონიუს, რა პასუხს აძლევ?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
დიდის ვედრებით ძლივს დამტყუა მე ნების დართვა
და მწუხარების ბეჭედიც ზედ დამასმევინა.
მეც გთხოვთ აგრეთვე, ხელმწიფეო, ნება უბოძოთ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მაშ, წადი, ლაერტ, და ღმერთსა ვთხოვ, ბედი გიძღოდეს;
ეცადე, შენი ჭაბუკობა კარგად წარმართო. -
ახლა შენ, ჰამლეტ, ჩემო ძმის ძევ და ჩემო ძეო...
ჰ ა მ ლ ე ტ (თავისთვის)
ნათესაობით ახლონი ვართ, სხვაფრივ... არ ვიცი.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
აბა რად გაკრავს შუბლზე კიდევ ჭმუნვის ღრუბელი?
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაგას რად ბრძანებთ, მე მზე მეტად ნათლად მინათებს.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ნუ ჩავარდნილხარ, შვილო ჰამლეტ, მწარ–საგონებელს
და მეგობრადა იგულებდე დანიის მეფეს.
ნუ ჩასცქერიხარ დედამიწას, თითქო ეძებდე
დიდებულისა მამიშენის დაკარგულ კვალსა.
შენც კარგად იცი, ეგე წესი საერთო არის:
რაც ცოცხალია, ყველა კვდება და მიწას სტოვებს
საუკუნოსთვის.
ა მ ლ ე ტ
დიაღ, დიაღ, საერთო არის.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მაშ ეს ამბავი გასაოცრად რაღად სჩანს შენთვის?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჩემთვის კი არ სჩანს, იგი არის. მე როდი ვიცი,
ჩენა რას ჰქვიან; ჩემ გულისთქმას ვერ გამოაჩენს
ვერც ეს მელნისფრად შეღებილი წამოსასხამი,
ვერც მგლოვიარედ წესისამებრ ძაძებში ჯდომა,
ვერც ქარიშხალებრ აღმოსული კვნესა გულისა,
ვერცა თვალთაგან მომდინარე ცრელთა წყარონი,
ვერც პირისახე მწუხარების გამომეტყველი
და სხვა ამგვარი წესი, რიგი, მართებულობა.
ყველა ესე „სჩანს,“ყველას ძალუძს მათ მითვისება!
მაგრამ მე გულში მაქვს რაღაცა; გარწმუნებთ, იგი
არ საჭიროობს მწუხარების მოკაზმულობას.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მოსაწონია, შვილო ჰამლეტ, რომ ეგრედ იხდი
შენის ძვირფასის მშობლისადმი გლოვისა ვალსა,
მაგრამ ხომ იცი, მამაშენმაც მამა დაჰკარგა,
იმის მშობელმაც თვისი მამა და აქ დარჩენილთ
მართებთ დროებით მწუხარება შვილთ კვალობაზედ;
სიკერპით გლოვა ხანგრძლივი კი ღვთის გმობა არის,
როდი შეჰფერის ეგე ვაჟკაცს; ვინც მაგას სჩადის,
ის მხოლოდ ზეცას გაარისხებს და თან ამტკიცებს
თვის გულრბილობას,უმეცრებას,მოუთმენლობას;
რადგან ცხადია, რაც კი ჰხდება ყოველ დღე და ჟამ,
უთქმელად უნდა ავიტანოთ, არ ვიუცხოვოთ.
აქ ჯიუტობა ზეცის მიმართ ცოდვა იქნება,
ცოდვა წინაშე ბუნებისა, მკვდრისა წინაშე,
წინაშე თვითონ სიბრძნისა და გონიერების,
რომელსაც მარტივ წესად უდევს მშობელთ სიკვდილი,
და პირველ კაცის გარდაცვლიდამ დღევანდელ დღემდე
ამას ამბობს და იმეორებს: „ეს ასე იყოს!“
გთხოვთ, უნაყოფო მწუხარებას თავი არიდო
და მამაშენად მე მიგულო. ყველას ვუცხადებთ,
რომ შენზედ უფრო მახლობელი ჩვენს ტახტს არ უვის,
და როგორც მამა შეიყვარებს თავის ღვიძლ შვილსა,
ჩვენ არა ნაკლებ შენ გვიყვარხარ. – შენ კიდევა სთქვი,
რომ ვიტენბერგში სწავლისათვის წასვლას აპირობ;
ეგ ჩვენს ნებასა და სურვილს არ შეეფერება.
გთხოვთ, რომ აქ დარჩე ჩვენს ნუგეშად, ჩვენს თვალის ჩინად,
როგორც პირველი კარისკაცი და როგორც შვილი.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
დედის თხოვნაზედ, იმედი მაქვს, უარს ვერ იტყვი;
მეც მაგასა გთხოვ, – ვიტენბერგში რომ არ წახვიდე.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე თქვენს ბრძანებას არ გადავალ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
აი, პასუხი
სასიამოვნო, სიყვარულის გამომეტყველი.
იყავ შენ, ჰამლეტ, დანიაში თანასწორ ჩვენდა. -
ეხლა წავიდეთ, დედოფალო. გულზედ შუქსა მფენს
ამის თანხმობა, წარმოთქმული თავის ნებითვე.
მის სადღეგრძელოდ ხელთ ავიღოთ სავსე ფიალა
და ზარბაზნის ხმამ ეს აცნობოს მაღლა ღრუბელთა
რომ ცის ქუხილმა ბანი მოსცეს დედამიწის ხმას.
გადიან ხელმწიფე, დედოფალი, პოლონის, ლაერტ,
დიდებულნი და სხვა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
რად არ მეშლება ეს სხეული ესრედ მაგარი?
რად არ გადნება და ცის ნამად რად არ იქცევა!
ან შემოქმედი თავის მოკვლას ნეტა რად გვიშლის?
ოჰ, ღმერთო, ღმერთო! ყველა საქმე ამ წუთის სოფლის
როგორ ფუჭია, უნაყოფო, დაობებული.
თითქო ქვეყანა იყოს ბაღი გაუმარგლავი,
რაშიაც ხარობს მხოლოდ ღვარძლი, ცუდი ბალახი.
ეგეცა ვნახეთ?! ორი თვეა, რაც ის მკვდარია...
მაგრამ ორი თვე ჯერ სად არის! მერე რა მეფე!
ის ამას ჰგავდა, ვით სატირსა ჰიპერიონი.
როგორ უყვარდა დედაჩემი, ვით პატივს სცემდა,
ნელს ნიავსაც კი მის სახეს არ მიაკარებდა.
ოჰ, ცავ და მიწავ! ვითომ კიდევ ღირს მოგონებად!
ესეც მას როგორ ეხვეოდა, თავს ევლებოდა,
თითქო გულისთქმას გულისთქმითა ასაზრდოებდა.
და მხოლოდ ერთ თვეს! ოჰ, ნუღარა, ნუ მაგონდები!
არარაობავ, დედაკაცი უნდა გერქვას შენ!
ჯერედ ერთი თვე ძლივს გასულა, არ გასცვეთია
ჯერ ფეხსაცმელი, რომლით იგი ცრემლის მფრქვეველი
მისდევდა კუბოს უბედური მამიჩემისას!
და ეხლა კია დაქორწინდა, – ოჰ, ზეცის მადლო!
უჭკვო პირუტყვი იგლოვებდა უფრო ხანგრძლივად.
დაქორწინდა და მერე ვისთან? ბიძაჩემთანა!
თვით მამიჩემის ღვიძლსა ძმასთან! თუმცა ძმა არის,
მაგრამ ისე ჰგავს თავის ძმასა, ვით მე ჰერკულესს.
ეს სულ ერთს თვესა, დიაღ ერთს თვეს! არ შეშრობია
გარდმონადენნი მის ცბიერთა თვალთაგან ცრემლნი
და ქმრის საწოლი შეაგინა სისხლის შერევით!
ცუდ ამბებს ვხედავთ, კვლავაც უნდა ცუდს მოველოდეთ.
გაიპე გულო, რაკი ენა უნდა დადუმდეს.
(შემოდიან ჰორაციო,ბერნარდო და მარცელუს)
ჰ ო რ ა ც ი ო
მშვიდობა თქვენი ნახვა, ჩემო ბატონისშვილო!
ჰ ა მ ლ ე ტ
მოხარული ვარ,რომ კარგად და ჯანმრთელად გხედავთ.
მგონი,შენა ხარ,ჰორაციო.
ჰ ო რ ა ც ი ო
დიაღ,ბატონო,
მე თვით გახლავარ თქვენი მონა, მოსამსახურე.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაგას ნუ მეტყვი,მეგობარი მიწოდე შენი.
რად წამოსულხარ, ერთი მითხარ, ვიტენბერგიდამ? –
მარცელუს, შენა?
მ ა რ ც ე ლ უ ს
მე მიბრძანებთ?

ჰ ა მ ლ ე ტ
შენ რაღასა იქ?– (ჰორაციოს)
არა, სთქვი სწორედ, რად მოხვედი ვიტენბერგიდამ?
ჰ ო რ ა ც ი ო
მიზეზი გახლავთ სიზარმაცე, ხელმწიფისშვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაგგვარსა სიტყვას შენს მტერსაც კი არ მოვუწონებ
და შენს თავზედვე შენგან ცილსა როგორ მოგითმენ!
ვიცი,ზარმაცი შენ არა ხარ, მაგრამ არ ვიცი,
ელსინორაში რას აკეთებ; ეს კი იცოდე,
ვიდრემდე წახვალ, ღვინის სმაში კარგად გაგწვრთნიან.
ჰ ო რ ა ც ი ო
მე გიახელით მამითქვენის დამარხვისათვის.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ნუკი დამცინი, მეგობარო! მე ეს მგონია
შენ დედიჩემის ქორწილისთვის უფრო მოხვედი.
ჰ ო რ ა ც ი ო
ერთი მეორეს, მართალს ბრძანებთ, თითქმის თან მოჰყვა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თავიანთ სარჩოს, ჰორაციო, უფრთხილდებიან:
მომზადებული დასამარხად საჭმელ-სასმელი
ცივად მიართვეს ქორწილის დღეს;- ოჰ, ნეტა ის დღე
მე არ მენახა და თუნდ ზეცას თვით ჩემს მოსისხლეს
მტერს შევხვედროდი. – მამაჩემი... თითქო მას ვხედავ.
ჰ ო რ ა ც ი ო
სადა,ბატონო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე ვხედავ მას გონების თვალით.
ჰ ო რ ა ც ი ო
კეთილი სული ბრძანდებოდა, მეც კი მინახავს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ის კაცი იყო, ვით შეჰფერის კაცსა კაცობა...
მე ვეღარ ვნახავ იმის მზგავსსა ჩემ სიცოცხლეში!
ჰ ო რ ა ც ი ო
წუხელის, ვგონებ, ვნახე იგი, ხელმწიფისშვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ვინ იგი ნახე?
ჰ ო რ ა ც ი ო
მამათქვენი, ჩვენი ხელმწიფე.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მამაჩემიო?
ჰ ო რ ა ც ი ო
გთხოვთ, რომ ჯერედ არ გაიკვირვოთ
და მომისმინოთ, რასაც მე თქვენ სასწაულს გეტყვით;
აი ესენიც ჩემ სიმართლეს დაამტკიცებენ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
სთქვი, თუ ღმერთი გრწამს, სთქვი, სთქვი, ჩქარა!
ჰ ო რ ა ც ი ო
შუაღამის დროს,
როდესაც სრული მყუდროება ჩამოვარდნილა
და ერთად მდგარან დარაჯებად ეს ყმაწვილები,
ზედიზედ ორსა ღამეს მისი სახე უნახავთ.
მამათქვენსაებრ შეჭურვილი ყოფილა იგი
თავით ფეხამდე და ნელიად, ხელმწიფებურად
სამჯერ ზედიზედ გაუვლია ზარდაცემულთ წინ
სკიპტრის მანძილზედ. ამათ შიშით ძარღვებში სისხლი
გაჰყინვიათ და სიტყვა ვეღარ შეუბედნიათ.
ესე ყოველი საიდუმლოდ შემატყობინეს
და მათთან ერთად მე დავყავი მესამე ღამე.
როგორც მიამბეს, მეც ნამდვილად იგივე ვნახე:
იგივე სახე, იგივე დრო, იგივ ადგილი;
და მამათქვენსა ისე ჰგავდა ის მოჩვენება,
როგორც რომ ერთი ხელი ჩემი მეორესა ჰგავს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
სად მოჰხდა ეგა?
ჰ ო რ ა ც ი ო
იმ ტერასზედ, სადაც ვდარაჯობთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ხმა არ გაეცით?
ჰ ო რ ა ც ი ო
როგორ არა, ხელმწიფისშვილო,
მაგრამ პასუხი არ მომიგო, თუმცა ერთხელ კი
თავი აიღო, თითქო სურდა ხმის ამოღება;
ამ დროს მამალმა დაიყივლა და მის ყივილზედ
მსწრაფლ გაეშურა, მიგვეფარა იგი თვალთაგან.
ა მ ლ ე ტ
საოცარია!
ჰ ო რ ა ც ი ო
გვერწმუნეთ, რომ რაც მოგახსენეთ,
მართალი არის ყოველივე და ვალად გვედო,
გვეუწყებინა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
კარგი... მაგრამ... ფრიად მაღელვებს
მე ეს ამბავი – ამაღამაც თქვენ იდარაჯებთ?
მ ა რ ც ე ლ უ ს და ბ ე რ ნ ა რ დ ო
დიაღ, ბატონო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
საჭურველი ესხა, თუ არა?
მ ა რ ც ე ლ უ ს და ბ ე რ ნ ა რ დ ო
შეჭურვილ იყო, როგორ არა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თავით ფეხამდე?
მ ა რ ც ე ლ უ ს და ბ ე რ ნ ა რ დ ო
თავით ფეხამდე.
ჰ ა მ ლ ე ტ
პირის-სახე მაშ არ გინახავთ?
ჰ ო რ ა ც ი ო
ვნახეთ, ბატონო, საბურველი ახდილი ჰქონდა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მრისხანედ ხომ არ გიყურებდათ?
ჰ ო რ ა ც ი ო
იმის სახეზედ
უფრო მოჩანდა მწუხარება, ვიდრემდე რისხვა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
გაწითლებული იყო იგი, თუ ნაცრისფერი?
ჰ ო რ ა ც ი ო
მთლად ნაცრისფერი.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თქვენ გიმზერდათ?
ჰ ო რ ა ც ი ო
თვალგაშტერებით.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, ნეტავი კი მაშინ თქვენთან მეც ვყოფილიყავ.
ჰ ო რ ა ც ი ო
შეშინდებოდით.
ჰ ა მ ლ ე ტ
შესაძლოა... რატომ... იქნება.–
დაჰყო რამ ხანსა თქვენ წინაშე?
ჰ ო რ ა ც ი ო
ვიდრემდე ასსა
აუჩქარებლივ დაითვლიდეთ.
მ ა რ ც ე ლ უ ს და ბ ე რ ნ ა რ დ ო
უფრო დიდხანსა.
ჰ ო რ ა ც ი ო
მე რომ იქ ვიყავ, მეტ ხანს აღარ გაჩერებულა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თეთრი წვერი ხომ არა ჰქონდა?
ჰ ო რ ა ც ი ო
არა, შავ წვერში
ჭაღარა ჰქონდა გარეული, ვით სიცოცხლის დროს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ამაღამ მეც არ დავიძინებ; იქნება კიდევ
გამოიაროს.
ჰ ო რ ა ც ი ო
სიტყვას გაძლევთ, რომ გამოივლის.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თუ მამიჩემის სახედ მოვა, ვეტყვი მე რასმე,
თუნდ ჯოჯოხეთმა პირი ჰქნას და ხმა ჩამიწყვიტოს.
მხოლოდ ამას გთხოვთ, თუ აქამდის ეგე ამბავი
არსად არ გითქვამთ, დღეიდამაც ნურავის ეტყვით,–
და ამაღამ თუ მოხდეს რამე, გულს ჩაიჩნიეთ,
მაგრამ სიტყვა კი არსად წაგცდეთ. ეხლა, მშვიდობით.
სამაგიეროს გადაგიხდით ერთგულებისთვის.
ტერასზედ მოვალ მე უთუოდ შუაღამის დროს.
ყ ვ ე ლ ა ნ ი
თქვენს სამსახურად მზად გახლავართ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
სამსახურს არ გთხოვთ,
თქვენ მიმეგობრეთ ისე, როგორც მე თქვენ გმეგობრობთ.
(გადიან ჰ ო რ ა ც ი ო, მ ა რ ც ე ლ უ ს და ბ ე რ ნ ა რ დ ო)
სული უნახავთ აღჭურვილი მამიჩემისა...
ეს უცნაური ამბავია; მგონი, აქ რაღაც
თვალთმაქცობაა. ნეტა როდის დადგება ღამე!
დაღამებამდის, სულო ჩემო, დადეგ,დაწყნარდი!
ბოროტი საქმე დღის სინათლეს ვერსად წაუვა,
თუნდ დასამალად დედამიწა გადაეფაროს.
(გადის).
ს უ რ ა თ ი III

ოთახი პოლომნიუსის სახლში.

(შემოდიან ლ ა ე რ ტ და ო ფ ე ლ ი ა).

ა ე რ ტ
მშვიდობით, დაო! ჩემი ბარგი ხომალზედ არის
და მეც მზადა ვარ წასასვლელად; მხოლოდ ამას გთხოვ,
როდესაც მგზავრსა ზურგის ქარი ჩემკენ გზავნიდეს,
თავს ძილს ნუ მისცემ და შენს ამბავს მომაწოდებდე.
ო ფ ე ლ ი ა
განა ეჭვი გაქვს?
ლ ა ე რ ტ
ჰამლეტისა აბა რა გითხრა.
მისი გიჟმაჟი არშიყობა ესე მიიღე,
ვით სხვების ბაძი, ვით ჭაბუკის სისხლის სიცელქე,
ვით გაზაფხულზედ ნაადრევად გაშლილი ია,
რომელიც გვატკბობს მხოლოდ ერთ წუთს სუნით დაფერით.
ფ ე ლ ი ა
მხოლოდ ერთ წუთსა?
ლ ა ე რ ტ
სწორედ ერთ წეთს. იცოდე ჩემგან,
დიდი ბუნება მარტო ტანით არ არის დიდი,
მაღალ ტაძარში მაღალია სულის კვეთებაც.
იქნება ჰამლეტს შენ ამჟამად უყვარდე კიდეც, -
ჯერ სიცრუე და ორპირობა არ დასჩნევია
მის სათნო სურვილს, მაგრამ შიში კი უნდა გქონდეს:
მას, ვით მეფის შვილს, თვის სურვილზედ არ აქვს უფლება,
იგი მორჩილებს თავის სისხლს და შთამომავლობას.
მას როდი ძალულს ის შეირთოს, ვისაც ისურვებს,
როგორც ეს ჩვენთვის შესაძლოა. მის არჩევანზედ
ფუძნდება მთელის სახელმწიფოს შვება- დიდაბა
და ეს არჩევა უნდა მოხდეს ქვეყნის თანხმობით,
რომლისაც თავი იგი არის. მაშ თუ კვლავ კიდევ
სიტყვა გაგიბა სიყვარულზედ, იმდენად ენდე,
რამდენად ძალულს მან ეს სიტყვა საქმედ აქციოს
და რამდენადაც უყაბულებს ამას დანია.
იფიქრე კარგად, რა ელის შენს უმანკო სახელს,
თუ გულდანდობით ყურს დაუგდებ მის ტკბილ გალობას,
ან თუ უბიწო განძს ხელთ მისცემ გრძნობას მღელვარეს.
ფრთხილად მოიქეც, ოფელია, ჩემო ძვირფასო,
და მოერიდე გულის თქმასა, ვნებათ ღელვასა.
მარტო მთვარეს რომ გადუშალოს ქალმა გულმკერდი,
უბიწოებას თვისას იგი მითაც შებღალავს, _
თვით სათნობას ვერ ასცდება ცილისწამება.
გაზაფხულისა ყვავილთ მატლი ხშირად მაშინ ღრღნის,
როდესაც ნორჩნი კოკორნი ჯერ არ გაფურჩქვნიათ
და სიყმაწვილის დილის ჟამსა ზეციერს ნამზედ
უფრო მავნეა გესლიანის ქარისა ბერვა.
შიშობდე-მეთქი, შიშს თან მოსდევს უდარდელობა,
და სიყმაწვილე, თუ სხვა არ მტრობს, თავის თავს ებრძვის.
ო ფ ე ლ ი ა
მაგ დარიგების კეთილ სიტყვებს გულს ჩავისახავ
ერთგულ დარაჯად, მაგრამ, ძმაო,მეც ამასა გთხოვ,
რომ არ მიჰბაძო ფარისეველ სულიერ მამებს,
რომელნიც ჩვენ კი გვაყენებენ ეკლიან გზაზედ
და ჯილდოდ ზეცას გვიპირდებიან, მაგრამ თითონვე,
მზგავსად თავგასულ გარყვნილების, ბეჯითად სტკეპნენ
გულმავიწყობით ყვავილოვანს ცოდვის ბილიკსა.
ლ ა ე რ ტ
მაგას ნუ შიშიობ. _ რად გავჩერდი ნეტა ამდენ ხანს.
აგერ აქ მოდის მამაჩემიც.
(შემოდის პოლონიუს)
ოჰ, მამაჩემო!
ორჯერ დალოცვას თან მოჰყვება ორკეცი მადლი;
თვითონ შემთხვევა მიწვევს, ორჯერ გამოგესალმოთ.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს ი
ლაერტ, ჯერ კიდევ აქ ყოფილხარ? რაღას გვიანობ?
ქარმა დაჰბერა იალქნებს და შენღა გელიან.
(თავზედ ხელს დაადებს)
წინ მიგიძღოდეს ჩემი ლოცვა და ეცადე, რომ
ესე მცირედი დარიგება გულს ჩაიბეჭდო:
ენით ნუ იტყვი, რასაც აზრობ; ნურც შეასრულებ
შეუფერებელს აზრსა რასმე. იყავ ყოველთვის
თავაზიანი, თავს კი ნურვის ნუ გაუყადრებ;
ვინც კი მეგობრად მიგაჩნია, გამოგიცდია,
ფოლადის ჯაჭვით მიიჭედე; მაგრამ იცოდე,
ხელს ნუ გაისვრი იმისთანა ახალგაზრდებთან,
რომელთ დედის რძე ჯერ ტუჩებზედ არ შეშრობიათ.
შფოთს მოერიდე, მაგრამ თუკი მოგიხდა სადმე,
ისე მოიქეც, რომ შენ სხვანი გერიდებოდნენ;
ბევრი ისმინე, მაგრამ ცოტა ილაპარაკე,
ყური მიაპყარ სხვების აზრსა, შენი დაჰფარე;
ტანისამოსი შეიკერე ჯიბის შესაფერ
და ეცადე, რომ იყოს კარგი, მდიდრად მორთული,
მაგრამ ერიდე მობრწყინვალე ზიზილ-პიპილებს _
ტანისამოსზედ შეეტყობა კაცს მის ღირსება.
დიდნი კაცნი იქ, საფრანგეთში, დიდის სიფრთხილით
და გემოვნებით ტანთსამკაულს ირჩევენ ხოლმე.
ფულს ნურც სხვისაგან ისესხებ და ნურც შენ ასესხებ,
რადგან სესხებით ფულსაც ჰკარგავ და მეგობარსაც,
და თუ ისესხებ, შენს საქმეებს აურდაურევ.
ყველაზედ მეტად ეს გახსოვდეს, რომ შენსა სიტყვას
არ უღალატო, მაშინ სხვასაც არ უღალატებ, _
ეს მართალია ისე, როგორც ღამე დღეს მოსდევს.
ჩემმა დალოცვამ ჩაგინერგოს გულში ეს რჩევა!
ლ ა ე რ ტ
უმორჩილესად გეთხოვებით, ძვირფასო მამავ.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
დროა, წახვიდე, მსახურებიც იქ მიგელიან.
ლ ა ე რ ტ
მშვიდობით, დაო, რაც კი გითხარ, არ დაივიწყო.
ო ფ ე ლ ი ა
ლაერტ, რაც მითხარ, გულში მაქვს მე ღრმად ჩაკეტილი
და მის გასაღებს თან გაგატან.
ლ ა ე რ ტ
იყავ მშვიდობით!
(გადის)
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ერთი ეს მითხარ, ლაერტ შენ რას გეუბნებოდა?
ო ფ ე ლ ი ა
ბატონო ჩემო, პრინცს ჰამლეტზედ ვლაპარაკობდით.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ეგ შენ მე კარგად მომაგონე მე ყური მოვკარ,
რომ ამ ბოლოს დროს ხშირად იგი გესაუბრება
და მის საუბარს ისმენ თურმე სიამოვნებით;
მე ეს მითხრეს და გამაფრთხილეს; თუ მართალია,
სჩანს, ვერ აფასებ ვერც შენ თავსა, ვერც შენ ღირსებას
ისე, როგორც ჩემს ასულს უნდა ეკადრებოდეს.
ნამდვილი მითხარ, რა ამბავი მოხდა თქვენს შორის?
ო ფ ე ლ ი ა
ბატონო ჩემო, ამ ბოლოს დროს მან რამდენჯერმე
ალერსიანი სიტყვა მითხრა.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ალერსიანი
სიტყვა მითხრაო!.. მე მგონია, ბავშვი აღარ ხარ
და განსაცდელი სადაც ბუდობს, უნდა გესმოდეს.
მერე გჯერა, რომ ნამდვილია მისი ალერსი?
ო ფ ე ლ ი ა
რა მოგახსენოთ?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მაშ კარგია, მე მოგახსენებ:
შენ ბავშვის მზგავსად ყალბი სიტყვა ნაღდი გგონია.
უფრო ძვირფასად დააფასე შენ შენი თავი,
თორემ მაგგვარის ქცევით ლამის ჭკვიდამ შემშალო.
ო ფ ე ლ ი ა
მან მოკრძალებით სიყვარული გამომიცხადა.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მოკრძალებითა!! ვიცი, ვიცი ეგ მოკრძალება.
ო ფ ე ლ ი ა
თვისი სიტყვები დაამტკიცა სასტიკის ფიცით.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ეგ მახე არის მწყერთ საჭერი; მე კარგად ვიცი,
ნუღარ მიიღებ ცეცხლად მაგ ალს, რაიც ანათებს,
მაგრამ არ ათბობს და სიტყვებთან ერთადა ჰქრება.
მორიდებული იყავ-მეთქი, ამ დღეის შემდეგ,
შენთან ლაპარაკს ნუღარავის გაუადვილებ.
ჰამლეტს კი ენდე შენ იმდენად, როგორც შეჰფერის
მის სიჭაბუკეს; და ამასაც ნუ დაივიწყებ, _
თავისუფლება კაცს მეტი აქვს ვიდრემდე ქალსა.
სხვა რაღა გითხრა, _ ნუ ენდობი შენ იმის ფიცსა,
იგი არ არის იმ ფერისა, რა ფერისაც სჩანს:
თუმც არა-წმინდა გულისთქმათა მოუგზავნიათ,
მაგრამ წმიდანობს, რომ ადვილად მოხიბლვა შესძლოს. _
პირდაპირ გეტყვი, ოფელია, დღევანდელ დღიდამ
აღარ გაბედო ლაპარაკი ხელმწიფის შვილთან.
მე შენ გიბრძანებ, გეყურება?! ეხლა წავიდეთ.
ო ფ ე ლ ი ა
როგორც მიბრძანებთ, მზა გახლავართ, ისე მოვიქცე.
(გადიან)




ს უ რ ა თ ი IV

ტერასი.
(შემოდიან ჰ ა მ ლ ე ტ, ჰ ო რ ა ც ი ო და მ ა რ ც ე ლ უ ს).

ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, როგორ ცივა და მსუსხავი ქარიც უბერავს!
ჰ ო რ ა ც ი ო
მართლა რომ ისე სუსხავს, თითქო იკბინებაო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეხლა რა დროა?
ჰ ო რ ა ც ი ო
ჯერ არ არის, მგონი თორმეტი.
მ ა რ ც ე ლ უ ს
როგორ არ არის, დაჰკრა კიდეც.
ო რ ა ც ი ო
დაჰკრა კიდეცა!
მე ვერ გავიგე. მოახლოვდა მაშ ეხლა ის დრო,
როცა აჩრდილმა იცის ხოლმე აქეთ გამოვლა.
(მოისმის საყვირისა და ზარბაზნის ხმა)
ეს ხმაურობა რასა ნიშნავს, ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ამაღამ დიდი ნადიმი აქვს ჩვენს ხელმწიფესა;
მთელ ღამეს უნდა სვან და ცეკვით დრო გაატარონ,
და როდესაც კი ის მიირთმევს სადღეგრძელოსა,
სამადლობელად ზარბაზნის ხმა, საყვირ-წინწილნი
ულოცვენ თურმე ტკბილ ღვინოზედ გამარჯვებასა.
ჰ ო რ ა ც ი ო
წესი ეგრეა?
ჰ ა მ ლ ე ტ
დიაღ,წესი ეგეთი არის,
მაგრამ მგონია, თუმც შეზრდილი ვარ მე მაგ წესთან
მის მტკიცედ დაცვას მივიწყება ემჯობინება.
მუდამ მეჯლიში, სიმთვრალე და დროს-გატარება
უცხო ხალხთ თვალში თავსა გვჭრის და სახელსაც გვიტეხს;
ჩვენ გვეძახიან ლოთებს და სხვას კიდევ უარესს
და ჩვენს ქველ საქმეს, ყველგან განთქმულს ჩვენსა დიდებას
ფასიც, ღირსებაც უმცირდება ღვინის წყალობით.
ხშირად მოხდება ცხოვრებაში, რომ რამე ნაკლი,
თუნდ იყოს იგი დაბადებით თანდაყოლილი
და მისი ბრალი ეკუთვნოდეს მხოლოდ ჩვენ სხეულს;
თუნდ ჭკვისშემრყევი სისხლის ღელვა მიზეზად ჰქონდეს,
ან ჩვეულება ზრდილობისა უარმყოფელი, _
რომ იგი ნაკლი ბუნებისა, თუ ჩვენის ბედის
აღგვბეჭდავს ხოლმე სხვათა თვალში თავისის ბეჭდით
და შეუპოვრად ჩვენს სულის განძს უბრალოდ ბღალავს,
თუნდ იგი განძი იყოს წმიდა, მიუწდომელი, _
ძიმწარის წვეთი ტკბილ ფიალას სიმწარით ავსებს.
(შემოდის აჩრდილი)
ჰ ო რ ა ც ი ო
აგერ აჩრდილი მოდის კიდევ, ხელმიწიფისშვილო!
ჰ ა მ ლ ე ტ
კეთილნო სულნო, ანგელოზნო, თქვენ გვფარველობდეთ!
რაც უნდა იყო, წყეული, თუ ნეტარი სული,
ცით მოსული, თუ ამომძვრალი ჯოჯოხეთიდამ,
ბოროტებისა, თუ სიკეთის გულს გამზრახველი, _
ისე საამო სახე გძევს, რომ უნდა გითხრა რამ,
მე შენ გიწოდებ: ჰამლეტს, მამას, დანიის მეფეს, _
ოჰ, მიპასუხე, ნუ მომაკვდენ იჭვნეულობით!
მითხარ, მაგ შენმა წმინდა ძვლებმა რისთვის დახიეს
მათი სუდარა? და ან მძიმე, ღრმა აკლდამამ,
სადაც მშვიდობით განგასვენეთ, რადა ჰქნა პირი
და მარმალიროს სამყოფიდამ ზე ამოგტყორცნა?
გვითხარ, რას ნიშნავს, რომ მკვდარ სხეულს, სრულად შეჭურვილს
მოგსურვებია მთვარის სხივის დანახვა კვალად
და ღამის მწყვდიადს საშიშარ ჰხდი? ან გვითხარ კიდევ,
სულს და გონებას რად გვირყევ ჩვენ, ბუნების გლახაკთ,
ისეთ ფიქრებით, რასაც ჭკუა ვერ მისწვდომია?!
სთქვი, ეს რად არის, ან ჩვენ რა ვქნათ, ან შენ რა გინდა?!
ჰ ო რ ა ც ი ო
გიწვევთ, თან წაჰყვეთ, თითქო ცალკე უნდა რამ გითხრათ.
მა რ ც ე ლ უ ს
ჰხედავთ, ალერსით განიშნებთ, რომ შორს წაჰყვეთ სადმე,
მაგრამ ნუ წახვალთ.
ჰ ო რ ა ც ი ო
თქვენი წასვლა როგორ იქნება!
ჰ ა მ ლ ე ტ
აქ არას ამბობს, უნდა წავყვე.
ჰ ო რ ა ც ი ო
მაგას ნუ იზამთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ვითომ რადაო, ან რას უნდა ვერიდებოდე!
ჩემი სიცოცხლე ჩალის ფასად არ მიმაჩნია
და ჩემს სულს, უკვდავს მაგასავით, ეგ ვერას უზამს.
აგერ, მანიშნებს, წამომყეო; უნდა წავიდე.
ჰ ო რ ა ც ი ო
როგორ იქნება, მერე ზღვისკენ რომ მიგიტყუოთ,
ან აგიყვანოთ თვალთუწდომელ სალის კლდის წვერზედ,
რაიც მაღლიდამ მღელვარე ზღვას ძირს დასცქერია,
და იქ მიიღოს კიდევ სხვაფრივ საშიში სახე
და მით გონება დაგიბნელოთ, ჭკვიდამ შეგშალოთ!
აბა იფიქრეთ, ისიც კმარა თქვენს გასაწირად,
რომ უფსკრულიდამ გესმოდეთ ზღვის მრისხანე დრტვინვა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
კიდევ მანიშნებს! კარგი, წადი, აი მეც მოგდევ.
მა რ ც ე ლ უ ს
ვერა, ვერ წახვალთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მომეცალეთ!
ჰ ო რ ა ც ი ო
პრინცო, დამშვიდდით,
აბა სად მისდევთ?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ბედისწერა ჩემი იქ მიწვევს,
და ყოველ წვრილ ძარღვს ჩემ სხეულში აძლევს სიმტკიცეს
ნემეის ლომის ძარღვის მსგავსად.
(აჩრდილი იწვევს)
მიძახის-მეთქი!
ხელი გაუშვით, ყმაწვილებო! შემოქმედს ვფიცავ,
ვინც კი დამიჭერს, მყის იმასაც აჩრდილად ვაქცევ!
წადი, მოვდივარ.
(ჰამლეტ ხელს ააშვებინებს და აჩრდილს გაჰყვება.)
ჰ ო რ ა ც ი ო
ლამის ჭკუიდამ მთლად შეიშალოს.
მ ა რ ც ე ლ უ ს
ჩვენც უკან გავყვეთ, მორჩილების დრო აღარ არის.
ჰ ო რ ა ც ი ო
უნდა წავიდეთ, _ ამ ამბავსა ნეტა რა მოსდევს?
მ ა რ ც ე ლ უ ს
მგონი, დანიას ელის რაღაც უბედურება.
ჰ ო რ ა ც ი ო
ღმერთმა კეთილი ბოლო მისცეს.
მ ა რ ც ე ლ უ ს
აბა, წავიდეთ
(გადიან)


ს უ რ ა თ ი V
მოშორებული ადგილი ტერასისა.
(შემოდიან აჩრდილი და ჰამლეტ)
ჰ ა მ ლ ე ტ
სადღა მიგყავარ? სთქვი! ამაზედ შორს არ წამოვალ!
ა ჩ რ დ ი ლ ი
ყური მომაპყარ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე მზადა ვარ.
ა ჩ რ დ ი ლ ი
მოვიდა ის დრო,
როდესაც მალე სატანჯავად უნდა დავბრუნდე
გოგირდის ცეცხლში.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, საბრალო, ბედკრულო სულო!
ნუკი მიბრალებ, რასაც გეტყვი, ის მომისმინე.
ჰ ა მ ლ ე ტ
უნდა გისმინო, ვალადაც მდევს; ილაპარაკე.
ა ჩ რ დ ი ლ ი
მოსმენამდის კი მოემზადე შურისძიებად.
ჰ ა მ ლ ე ტ
რაო, ეგ რა სთქვი?
ა ჩ რ დ ი ლ ი
მე სული ვარ, მამიშენისა
და სასჯელად მძევს, ხანსა რასმე ღამე ვიარო.
დღე ცეცხლში ვიწვი, იქ ვმარხულობ და ცეცხლითვე ვწმენდ,
რაც სიცოცხლეში მე ცოდვები მომიქმედნია.
აკრძალული რომ არა მქონდეს და რომ შემეძლოს
გადმოგცე ჩემის საპყრობილოს საიდუმლონი,
მე გიამბობდი ისეთ ამბავს, რომ ამ მოთხრობის
უბრალო სიტყვაც გულსა და სისხლს გაგიყინებდა,
გადმოგიყრიდა ორსავე თვალს თავის ბუდიდამ,
ვით ცის მნათობნი მათ სფერიდამ ცვივიან ხოლმე,
და შენსა ხშირსა, ხუჭუჭს თმასა მიამზგავსებდა
რისხვით გულმოსულ ქვემძრომ ძღარბის აბურძგნულ ეკლებს,
მაგრამ სისხლ-ხორცით ქმნილნი ყურნი ვერ მიჰხვდებიან,
რაც ამბავია საუკუნო განსასვენებელს.
ჰამლეტ, ეხლა კი მომისმინე, ჰოი, მისმინე!
თუ გყვარებია შენ როდისმე ძვირფასი მამა...
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჰოი, ზეცაო!
ა ჩ რ დ ი ლ ი
იმის მკვლელსა გადაუხადე
მის ავსულობა უბუნებო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
როგორ თუ მკვლელსა?
ა ჩ რ დ ი ლ ი
დიდი ცოდვაა კაცის მოკვლა, მაგრამ ეს სხვაზედ
უარესია, უბუნებო, გასაოცარი.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჩქარა მაცნობე, ფრთებს შევისხავ ფიქრზედ უსწრაფესს
და ვით არშიყი გავფრინდები შურისძიებად.
ა ჩ რ დ ი ლ ი
მე მჯერა შენგან, ამ ამბავს რომ შენ არ აღენთე,
მაშინ იმ უმზგავს ბალახად არ ეღირებოდი,
რაც ქვესკნელს ლეთის ნაპირებზედ სიმსუქნით ლპება.
ჰამლეტ, მისმინე: ხმა გავარდა მთელ დანიაში,
რომ ვითომც ჩემთვის გველს ეკბინოს ბაღში წოლის დროს,−
ჩემი სიკვდილი დააბრალეს ამ შეთხზულ ამბავს.
მაგრამ იცოდე, გულუბრყვილო ყმაწვილო კაცო,
რომ იმავე გველს, მამიშენის სიცოცხლის მომსპობს,
ეხლა გვირგვინი მისი ადგას.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, წინადმგრძნობო
ჩემო გონებავ! მაშ ეგ გველი ბიძაჩემია!
აჩ რ დ ი ლ ი
სწორედ იმ მხეცმა, გარყვნილმა და სისხლის შემრევმა,
გრძნეულის ჭკუით, მომხიბლავთა საჩუქართ ძლევით
დაიყოლია თვალად სათნო მეუღლე ჩემი
და უნამოსოდ სარეცელი შემიგინა მე.
წეულიმც იყოს ის ჭკუაც და ის საჩუქარიც,
რასაც აქვს ძალი ესრედ გრძნობით მოღორებისა!
ოჰ, ჰამლეტ, ჰამლეტ, ხომ გრძნობ ესეთს თავდამცირებას!
მე მიღალატა, მე, რომელსაც სიკვდილის დღემდე
ისე მიყვარდა, ვით შევფიცე ქორწილის ჟამსა.
მერე გამცვალა იმისთანა ურცხვ არსებაზედ,
რომელს არ ძალულს შედარება ჩემთან ღირსებით.
მაგრამ როგორც რომ სათნოებას ვერვინ შეაცდენს,
თუნდ გარყვნილება შეიმოსოს ზეცის დიდებით,
ისე ურცხვი რამ თავის საწოლს არ დასჯერდება,
თუნდ მის მეუღლეს ჰქონდეს სახე ანგელოზისა −
ციურ სარეცელს უარყოფს და უწმინდურს ეძებს.
მაგრამ გავჩუმდეთ, მგონია, ვგრძნობ დილის ნიავსა.
მოკლედ გიამბობ: ერთხელ, როცა სადილის შემდეგ
ჩემს ბაღში ვიწექ და მეძინა ჩვეულებრივად,
ჩუმად მოვიდა ბიძაშენი, ფეხმოპარებით,
ლენცოფის წვენით სავსე მინა ეჭირა ხელში
და ის წყეული საწამლავი ყურს ჩამაწვეთა;
ეს ის წვენია, რაიც სწრაფად, ვერცხლის წყალივით
ტანში იბნევა და ადედებს კაცის წმინდა სისხლს,
როგორც რომ რძესა მჟავე წვენი. ჩემზედაც იგი
ძალი იჩინა და სნეეულის ლაზარეს მსგავსად
მსწრაფლად გადმეკრა წმინდა კანზედ საზიზღი ქერტლი,
ეგრედ მძინარე ღვიძლმა ძმამ მე გამომასალმა
სიცოცხლეს ჩემსა, ჩემსა გვირგვინს, ჩემსა მეუღლეს!
ის დროც არ მომცა, რომ ცოდვები მომენანია
და გამისტუმრა საშინელის სამჯავროის წინ
უზიარებლად, ზეთ-უკურთხად, უაღსარებოდ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჰოი, საზარო, საშინელო უსჯულოებავ!
ა ჩ რ დ ი ლ ი
თუ კაცი გქვიან, ნუ აიტან შენ ამას, ჰამლეტ;
ნუ მისცემ ნებას, რომ დანიის მეფის საწოლი
სისხლის შერევის, გარყვნილების ასპარეზად ჰყონ.
მაგრამ რა გზასაც აირჩევდე გადახდისათვის,
ნურას გაბედავ დედიშენის წინააღმდეგსა
და ნუ შებღალავ იმით შენს სულს, შენსა გონებას.
იგი თვით ზეცას მიანებე და მის სინიდისს;
დეე მათ სტანჯონ, მათ მოჰკითხონ. − ეხლა კი წავალ;
ციცინათელას მკრთალსა ნათელს ძალა აკლდება,
ეტყობა, დილა მოახლოვდა. დროა, წავიდე.
მშვიდობით, ჰამლეტ, მიგონებდე, არ დამივიწყო!
(გადის)
ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, ზეცის ძალნო, დედამიწავ, რაღა ვთქვა კიდევ?
თუნდ ჯოჯოხეთიც მათთან იყოს! ფუ, ამ სიცოცხლეს!
გულო, დამშვიდდი, და ძარღვებო, ნუ მიჩლუნგდებით,
უეცრად წელში ნუ მომღუნავთ. მიგონებდეო?!
საბრალო სულო, სხვას ვის უნდა მოვიგონებდე,
ვიდრე ამ ბედრკრულ თავში მაქვს მე მეხსიერება.
შენ გიგონებდე! ჩემის ხსოვნის ფურცლებზედ წავშლი,
რაც კი როდისმე ან მსმენია, ან წამიკითხავს;
წავშლი, რაც კი შიგ ჩაბეჭდილა თვალით ნახული
და აქ დავიცავ მტკიცედ, ამ ჩემს გულის ფიცარზედ
მარტო შენს ნათქვამს სხვა ამბავთა გაურეველად, −
ჰოი, ავსულო დედეკაცო! ჰოი, ბოროტო,
პირით მღიმარევ, დაწყევლილო, ბოროტო გულით!
კარგი იქნება, აქ ჩავწერო სახსოვარ წიგნში,
რომ ბოროტ კაცსა ღიმილი არ გაუჭირდება.
სხვაგან თუ არა, დანიაში ხომ ასე არის! (სწერს)
ეხლა აქ მყავხარ, ბიძაჩემო! ნიშნად რა მითხრა?
„მშვიდობით, ჰამლეტ, მიგონებდე, არ დამივიწყო!“
მეც ხომ შევფიცე.
ჰ ო რ ა ც ი ო (გარედამ)
პრინცო, ჰამლეტ!
მ ა რ ც ე ლ უ ს (გარედამ)
სადა ბრძანდებით?
ჰ ო რ ა ც ი ო (გარედამ)
ღმერთო , დაიხსენ!
მ ა რ ც ე ლ უ ს
აგრე იყოს.
ჰ ო რ ა ც ი ო (გარედამ)
ჰე, სად ბრძანდებით,
ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჰე, ჰე! აქეთ, აქეთკენ მოდი,
ჩემო მიმინო.
(შემოდიან ჰორაციო და მარცელუს),
მ ა რ ც ე ლ უ ს
როგორა ხართ, ბატონო ჰამლეტ?
ჰ ო რ ა ც ი ო
აბა რას ბრძანებთ, რა შეიტყეთ?
ჰ ა მ ლ ე ტ
საოცარი რამ.
ჰო რ ა ც ი ო
გთხოვთ, ჩვენც გვაცნიბოთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თქვენ გამამხელთ. მე ვერას გეტყვით.
ჰო რ ა ც ი ო
ზეცას ვფიცავარ, რომ არ გაგამხელთ.
მ ა რ ც ე ლ ი უ ს
მეც არას ვიტყვი.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მითხარით მაშ მე, კაცისაგან დასაჯერია...
სწორედ არავის არ ეტყვით კი?
ჰ ო რ ა ც ი ო დ ა მ ა რ ც ე ლ უ ს
სასტიკ ფისცა ვდებთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ბოროტი კაცი დანიაშიც ბოროტი არის.
ჰ ო რ ა ც ი ო
მაგის საცნობად რად გვინდოდა აჩრდილის მოსვლა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეგ, მართალია, მართალს ამბობ და მე მგონია,
სჯობს ამ ამბავს არ გამოვუდგეთ და გავიყარნეთ.
თქვენ თქვენს გზას წადით, სადაც გსურთ და გესაქმებოდეთ −
ხომ იცით საქმეც და სურვილიც ყველას თვისი აქვს, −
მე კი ჩემ საწყალ ხვედრს ავყვები, წავალ, ვილოცავ.
ჰ ო რ ა ც ი ო
რად ლაპარაკობ უცნაურად, ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
გულით ვწუხვარ, რომ გაწყეინეთ, ძალიან ვწუხვარ.
ჰ ო რ ა ც ი ო
აბა რას ბრძანებთ, აქ წყენა რა მოსატანია.
ჰ ა მ ლ ე ტ
წმინდა პატრიკის სახელს ვფიცავ, რომ დიდი წყენა
მოგაყენეთ მე, მოჩვენებას რაც შეეხება, −
პატიოსანი სული არის იგი, მერწმუნეთ,
მაგრამ ჩვენ შორის რაც რამ მოხდა, მე ვერ გიამბობთ,
ცნობის სურვილი მოიკალით, თქვენვე დასძლიეთ. −
ეხლა მე ერთის სათხოვარით უნდა მოგმართოთ,
როგორც მეგობრებს, ვით ჯარისკაცთ, ვით თანაშეზრდილთ.
ჰ ო რ ა ც ი ო
რა სათხოვარით? ჩვენ მზადა ვართ, მხოლოდ გვიბრძანეთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ნურავის ეტყვით, რაც ამაღამ ამბავი ნახეთ.
ჰ ო რ ა ც ი ო დ ა მ ა რ ც ე ლ უ ს
აბა ვის ვეტყვით!
ჰ ა მ ლ ე ტ
შემომფიცეთ.
ჰ ო რ ა ც ი ო
ფიცით გარწმუნებთ,
არავის ვუთხრა.
მ ა რ ც ე ლ ი უ ს
არც მე ვიტყვი, მეც გაძლევ ფიცსა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჩემ ხმალზედ უნდა დაიფიცოთ.
მ ა რ ც ე ლ ი უ ს
ხომ დავიფიცეთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჩემ ხმალზედ-მეთქი, გეყურებათ? ხმალზედ.
ა ჩ რ დ ი ლ ი (ქვეშიდამ)
შეჰფიცეთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
აჰ, მეგობარო, მანდ ყოფილხარ? შენც მაგას ამბობ?
გესმით მისი ხმა სარდაფიდამ? იფიცეთ-მეთქი!
ჰ ო რ ა ც ი ო
მიბრძანეთ, როგორ დავიფიცოთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
დაიფიცეთ, რომ
არავის უთხრათ, რაცა ნახეთ. ხმალზედ იფიცეთ.
ა ჩ რ დ ი ლ ი (ქვეშიდამვე)
შეჰფიცეთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჰხედავთ, ვით დაძვრება. იქით გადვიდეთ.
აი ჩემ ხმალსა, ყმაწვილებო, დაადეთ ხელი
და შემომფიცეთ, არსადა სთქვათ, რაც გაიგონეთ.
ა ჩ რ დ ი ლ ი (ქვეშიდამვე)
ხმალზედ შეჰფიცეთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეგ, კარგი სთქვი, ჩემო თხუნელა,
ეგრე ჩქარა სთხრი მიწას, განა? ოჰ, რა მუშაა!
გადავინაცვლოთ, მეგობრებო, ერთხელაც კიდევ.
ჰ ო რ ა ც ი ო
დღისა და ღამის გაყრას ვფიცავ, რომ ეს ამბავი
გასაოცებლად უცხო არის.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თუ გეუცხოვა,
ისე მიიღე, ვით უცხოსა შეეფერება.
ბევრი რამ ჰხდება, ჰორაციო, ზეცად და ქვეყნად,
რაც ფილოსოფთ სიზმრად არც კი მოლანდებიათ.
ეხლა წავიდეთ. − ეგრემც ზეცის ძალნი გფარვიდეთ,
ეს სათხოვარი შემისრულეთ: იქნება ჩემთვის
საჭირო იყოს უცნაურის სახის მიღება
და ჩემის ქცევის, მიხვრა-მოხვრის სხვაფრივად შეცვლა, −
თუ მნახოთ მაშინ, ნურავის ნუ შეამჩნევინებთ,
რომ ჩემ შესახებ საიდუმლო ვითომ რა იცით.
ნურც გულზედ ხელებს შემოიკრებთ ეჭვიანობით,
ნურც თავს გაიქნევთ, ორაზროვნად ნურაფერს იტყვით,
ამის მზგავსს რასმე: „ვიცით, ვიცით, ჩვენ კარგად ვიცით...“
ან კიდევ ასე: „ჩვენ შეგვეძლო, რომ გვდომებოდა,
რომ შეგვძლებოდა იმისი თქმა...“ − ეს შემომფიცეთ.
ეგრემც ღვთის მადლი გასაჭირში თქვენ მოგფენოდეთ.
ა ჩ რ დ ი ლ ი (ქვეშიდამვე)
შეჰფიცეთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჩუმად! ჩუმად იყავ! ტანჯულო სულო!
ჩემო ერთგულო მეგობრებო, თქვენად მიგულეთ
და ეს გახსოვდეთ, რასაც შესძლებს საბრალო ჰამლეტ,
არას დაზოგავს მეგობრობის დასამტკიცებლად.
ღმერთმა ჰქნას, მალე მისცემოდეს ამის შემთხვევა.
ერთად წავიდეთ. ტუჩზედ ხელი მაგრად გეჭიროთ.
დროთა კავშირი დაირღვა და წყეულმა ბედმა
მე რად მარგუნა მისი შეკვრა! − აბა, წავიდეთ.
(გადიან)


მ ო ქ მ ე დ ე ბ ა მ ე ო რ ე
სურათი I
ოთახი პოლონიუსის სახლში
(შემოდიან პოლონიუს და რეინალდიო).
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ეს წერილი და ეს ფული ლაერტს მიეცი.
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
კარგი, ბატონო.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
კიდევ უფრო კარგი იქნება,
ჩემო ერთგულო რეინალდო, ვიდრე ნახავდე,
სხვებს დაწვრილებით გამოჰკითხო იმის ამბავი.
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
მეც ეგ მინდა.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
უკეთესი, ეგ კარგადა სთქვი.
ყური დამიგდე: ჯერ შეიტყე, თუ იქ პარიზში,
ჩვენის ქვეყნიდამ ვინ არიან, რას აკეთებენ,
ან როგორს ხალხში ტრიალებენ, რამდენსა ხარჯვენ;
და თუ გაიგე გამოკითხვით, მიხვევ-მოხვევით,
თავი აჩვენე ისე, ვითომც შორით იცნობდე;
უთხარ: „დიაღ-თქო, დიაღ, ვიცნობ მე იმის მამას;
იმის მეგობართ ცნობაცა მაქვს, ცოტა იმისიც“.
ხომ კარგად მიხვდი, რეინალდო?
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
მივხვდი, ბატონო.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
„ცოტა იმისიც“... ნუკი იტყვი „კარგად ვიცნობო“.
ზედ დაუმატე ესეც კიდევ: „ავი ზნისაა,
და ესა-და-ეს ნაკლიცა სჭირს“. თან შეგიძლიან
სხვადასხვა ცილიც მოუგონო, მაგრამ ერიდე,
ამ ტყულებით არ შეეხო იმის ღირსებას.
სთქვი: „გიჟმაჟია, ქარიანი, ავის ქცევისა“,
და წუნი დასდევ იმის სახელს მხოლოდ ისეთი,
რაიც შეჰფერის ყმაწვილობას, თავისუფლებას.
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
ვითომ ქაღალდსაც თამაშობდეს...
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
დიაღ, ქაღალდსაც,
ვითომ უყვარდეს მას ლოთობა, ჩხუბი და შფოთი,
ვითომც გარყვნილი იყოს იგი, − ესეც კი უთხარ.
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
ბატონო, მაგით ხომ შევეხე იმის ღირსებას.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
არა უჭირს-რა, თუ სიფრთხილით შესწამებ ამ ცილს.
მაგრამ ნუ იტყვი, ვითომ იგი გარყვნილებაში
იყოს გართული; ნუკი გაჰხდი სალაპარაკოს.
ჩემი სურვილი ეგ არ არის, მე ეს მწადიან,
მის ავზნეობა ცოტაოდნად გამოუსახო
ისე, რომ იგი დააბრალონ თავისუფლებას,
თამამის სულით წამოყრილსა ცეცხლებრ ნაპერწკლებს
და მღელვარებას მოუდრეკელ, ურჩის სისხლისას.
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
ეხლა, ბატონო...
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
გინდა მკითხო, ეგრე რად ვქნაო?
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
დიაღ, ბატონო, რომ მიბრძანოთ, კარგი იქნება.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ჩემს განზრახულსა მოკლედ გეტყვი და მე მგონია,
რომ კაი საფრთხე მოვიგონე. როდესაც კი შენ
ამ მცირე ცოდვებს ჩემ შვილს ლაერტს განგებ შესწამებ
და დაუმატებ, რიგიანად ვერ იქცევაო,
მაშინ შენივე მოსაუბრე, თუკი როდისმე
თვალი მოუკრავს ლაერტის ცუდ ყოფაქცევისთვის,
გეტყვის: „ბატონო, მეგობარო, ჩემო ხელმწიფევ“,
ვით წესი არის საუბრის დროს მათ ქვეყანაში.
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
მესმის, ბატონო.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ასე იტყვის, ის იტყვის-მეთქი...
ჰო, რას ვამბობდი? დამავიწყდა... წირვის მადლს ვფიცავ,
რაღაცა მქონდა მე სათქმელი... რაზედ გავჩერდი?
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
თქვენა ბრძანებდით, ვით წესია, ისე გეტყვისო.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს ი
მართლა მანდ ვიყავ. დიაღ, დიაღ, სწორედ მანდ ვიყავ.
გეტყვის: „მე ვიცნობ იმ ყმაწვილსა, გუშინაც ვნახე,
თუ გუშინწინა, ამ დღეებში აქა და აქა,
ამა და ამ კაცს თან მისდევდა, თქვენ მართალი ხართ;
იქ თმაშობდა, აქ ლოთობდა, იქა ჩხუბობდა
ბურთაობის დროს, თითქმის ესეც შევამჩნიე, რომ
ურიგო სახლში შედიოდა, ან, მოკლედ რომ ვთქვათ,
საროსკიპოში და სხვა და სხვა...“ ახლა მიყურე:
სიცრუის ჩანგლით შენ დაიჭერ სიმართლის თევზსა,
ვისაც გონება გვიჭრის, ყველა ასე ვიქცევით;
მიხვევ-მოხვევით, გამრუდებულ, ოღროჩოღრო გზით
სწორს და პირდაპირს კვალს მივაგნებთ. შენც ლაერტისას
ყველას შეიტყობ, ჩემი რჩევა თუ მოგაგონდა.
გაიგე განა? ხომ მიმიხვდი?
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
მივხვდი, ბატონო.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მაშ ღმერთი იყოს შენი შემწე; წადი მშვიდობით.
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
ჩემო ხელმწიფწვ...
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
შენვე ყველას ადევნე თვალი.
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
მე ეგ ვალად მდევს.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ჰო, მუსიკაც კარგად ისწავლოს.
რ ე ი ნ ა ლ დ ო
მესმის, ბატონო.
(მიდის)
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
კარგი, წადი.
(შემოდის ოფელია )
ოჰ, ოფელია,
აბა რას იტყვი?
ო ფ ე ლ ი ა
ღმერთო ჩემო, შიშით ვკანკალებ,
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
რაო, რას ამბობ, რა შიშითა, ვერ გამიგია?!
ო ფ ე ლ ი ა
მე ჩემს ოთახში საკერავსა, ვიჯექ, ვკერავდი,
ამ დროს იქ ჰამლეტ შემოვარდა გულგაღეღილი,
თავზედაც ქუდი არ ეხურა და გამურული
წინდები ფეხის ქუსლებამდე ძირს ჩახვეწოდა;
იმის პერანგის ფერი ედო იმის სახესაც,
მუხლებს ერთმანეთს ცახცახითა ახლიდა იგი
და ისე ცუდად, შესაბრალად იყურებოდა,
თითქოს ეს არის მოსულაო ჯოჯოხთიდამ
და აპირობსო საშინელის ამბისა თხრობას.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
იქნება შენმა სიყვარულმა ჭკვიდამ შეშალა?
ო ფ ე ლ ი ა
რა მოგახსენოთ, თუმცა ვშიშობ, აგრე არ იყოს.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
რაო, რა გითხრა?
ო ფ ე ლ ი ა
დამიჭირა ჯერ ხელი მაგრად,
მერე გამშორდა ხელუშვებლად მკლავის სიგრძეზედ,
მეორე ხელი, აი ასე, შუბლზედ დაიდო
და გაშტერებით ჩამაცქერდა პირის-სახეში,
თითქოს დახატვა სწადდა ჩემი. დიდხანს სდგა ეგრე,
ბოლოს ხელი ხელს მომიჭირა შეუმჩნეველად,
სამჯერაც თავი ერთმანეთზედ აიღ-დაიღო
და ისე ძლიერ, საცოდავად ამოიკვნესა,
გეგონებოდათ შეერყაო მთელი სხეული
და თან ამ კვნესას ამოჰყვაო მისი სიცოცხლეც.
მერე გამიშვა, თავი მხრებზედ მოატრიალა
და თავისი გზა უთვალებოდ გაიგნო თითქო,
რადგან ვიდრემდე გავიდოდა, მე მიყურებდა.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
წამოდი ეხლავ, ხელმწიფესთან წამომყევ ჩქარა,
ეგ ნიშნებია სიყვარულით აღტაცებისა;
მაგგვარს ჟინს ძალუძს თავის თავი თვითვე დაღუპოს
და ჭკუის ძალნი დაგვიბნიოს განწირულებით;
მაინც ყოველთვის ჟინს აგრე სჭირს. დიდადა ვწუხვარ,
მკვახე სიტყვა ხომ შენ იმისთვის არა გითქვამს-რა
უკანასკნელ ხანს?
ო ფ ე ლ ი ა
არა; მხოლოდ როგორც მიბრძანეთ,
მე ავუკრძალე ჩემთან მოსვლა და წერილებიც
აღარ მივიღე.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
აი მაგასაც გადურევია.
მეტად ვწუხვარ, რომ დღევანდლამდე მე იმის ქცევას
უფრო სიფრთხილით, გულმოდგინედ ყურს არ ვუგდებდი;
მე მეგონა, რომ იგი მხოლოდ გულს აყოლებდა
და მას სცდილობდა, დაეღუპნე. − დასწყევლოს ღმერთმა
ესეთი ეჭვი! როგორც ვატყობ, კაცს სიბერეში
თვის აზრისადმი ჩაციება ისე სცოდნია,
ვით სიყმაწვილეს გაფრთხილება აკლია ხოლმე.
წამოდი, მომყევ ხელმწიფესთან. ეგე ამბავი
არ უნდა დარჩეს დაფარული. დაფარვას მეტი
ვნება მოჰყვება, ვიდრე წყენა გამხილებასა.
(გადიან)

ს უ რ ა თ ი II
ოთახი სასახლეში.
(შემოდიან ხელმწიფე, დედოფალი, როზენკრანც, გილდენსტერნ და ამალა)
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მშვიდობა თქვენდა, როზენკრანცო და გილდენსტერნო!
უნდა გაუწყონ, ასე მსწრაფლად რად მოგიწოდეთ;
იმას გარდა, რომ დიდმა ხანმა განვლო მას აქეთ,
რაც არ გვენახეთ, საქმეცა გვაქვს თქვენთან საჭირო.
თქვენც გაიგებდით ხომ ჰამლეტის გარდაქმნის ამბავს, −
დიაღ, „გარდაქმნას“ ვუწოდებ მე , რადგანაც იგი
არც გარეგნობით, არც შინაგნად ჰამლეტის აღარ ჰგავს.
მე არ მგონია, რომ მიზეზი მისის არევის
იყოს სხვა რამე თუ არ იმის მამის სიკვდილი.
მე გთხოვთ ორივეს, ვით თანშეზრდილთ ბავშვობიდამვე,
ვით მის ზნესთან და ხასიათთან დაახლოვებულთ,
დაჰყო რამ ხანი სასახლეში და მას ეცადოთ,
გაართოთ იგი, გადუყაროთ გულიდამ სევდა.
ეგებ შემთხვევით სხვა რამ მიზეზს მიაგნო კიდეც
მისის ეგეთის განუყრელის მწუხარებისას,
რომლის თავიდამ აცილება ჩვენვე შეგვეძლოს.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
იგი მუდმისად, ყმაწვილებო, თქვენ ხსოვნაშია,
და ქვეყანაზედ ორი კაცი არ მეგულება,
რომელნიც თქვენებრ უყვარდეს მას. ახლა ამას გთხოვთ,
რომ ჩვენთან დარჩეთ, შემოგვწიროთ მცირედი ხანი,
ხელი შეუწყოთ ჩვენს წადილს და ჩვენსა იმედსა
და ჩვენც თქვენს შრომას ხელმწიფურად დავაჯილდოვებთ.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
მფარველნო ჩვენნო, თქვენ შეგეძლოთ, გებრძანებინათ;
ჩვენ რა ღირსნი ვართ, რომ მეუფეთ თხოვნა მოგვმართონ!
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ჩვენ მზად გახლავართ მორჩილებად შეძლემისამებრ
და სამსახური თქვენს ფერხთქვეშე მოგვირთმევია.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მადლობელი ვართ, როზენკრანც და ჩემო გილდენსტერნ,
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მადლობელი ვართ, გილდენსტერნ და ჩემო როზენკრანც,
და გთხოვთ ეხლავე წახვიდეთ ჩემს საბრალო შვილთან, −
ვგონებ, ვეღარც კი იცნოთ იგი: − თქვენც, ყმაწვილებო,
თან იახელით და აჩვენეთ ჰამლეტის ბინა.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ნეტა ჩვენი ცდა, ჩვენთან ყოფნა კარგად მოუხდეს.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ღმერთმა გისმინოს.
(გადიან როზენკრანც, გილდენსტერნ, ზოგიერთნი მხლებელნი და შემოდის პოლონიუს)
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ხელმწიფეო, თქვენი დესპანნი
ნორვეგიიდამ მხიარულად უკან გიახლნენ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მაინც შენ მუდამ კარგის ამბის მოციქული ხარ.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
განა ხელმწიფევ! დამერწმუნეთ, რომ მე თანაბრად
ვემსახურები ჩემს ღმერთსა და ჩემს ხელმწიფესა;
ერთს ვწირავ სულსა მეორეს კი მოვალეობას.
იცით რა უნდა მოგახსენოთ კიდევ, ბატონო:
თუ უწინდელებრ მიჭრის ჭკუა და გულთმისნობა,
ვგონებ ჰამლეტის ჭკვიდამ შეშლის მიზეზი ვპოვე.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ოჰ, თუ ეგრეა, სთქვი, სთქვი ჩქარა, მწყურის, გავიგო.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ჯერეთ პასუხი მოისმინეთ თქვენა ელჩთაგან,
შემდეგ ჩემს ამბავს, თუ ინებებთ, ხილად მოგართმევთ,
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მაშ წადი, შენვე პატივი ეც, შემოიყვანე,
(პოლონიუს გადის)
პოლონიუსმა, დედოფალო, შემატყობინა,
ვითომც ეპოვოს შენის შვილის სენის მიზეზი.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მიზეზი, ვგონებ, არის მხოლოდ მამის სიკვდილი
და სიკვდილს შემდეგ ჩვენი მსწრაფლი დაქორწინება.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მაგას შევიტყობთ. −
(შემოდიან პოლონიუს, ვოლტიმანდ და კორნელიუს).
ყმაწვილებო, დაბრუნებულხართ?
კეთილი იყოს თქვენი მოსვლა, აბა, ვოლტიმანდ,
რა ამბავს მეტყვი ჩვენი ძმისა, ნორვეგთ მეფისა?
ვ ო ლ ტ ი მ ა ნ დ
ნორვეგთა მეფემ თქვენ მრავალი მოკითხვა გიძღვნათ.
რაწამს მივედით, მაშინათვე გაგზავნა კაცნი
და თავის ძმისწულს აუკრძალა ჯარის მოკრეფა.
მას ჰგონებოდა პოლონთ მეფეს ეომებაო,
და რა შეიტყო, რომ ჯარს ჰკრეფდა თქვენს წინააღმდეგ,
ძლიერ შეწუხდა; ბრძანა: აკი დრო შემირჩიეს,
როცა სიბერე ჭირად მჭირს და დავუძლურდიო.
მიაყვაინა ფორტინბრასი მყისვე თავისთან,
ფრიად დატუქსა და ეს აღთქმაც დაადებინა,
რომ თავის დღეში ვერ გაბედოს თქვენ წინააღმდეგ
გამოლაშქრება. მოხუცებულს ნორვეგთა მეფეს
მის მორჩილება მეტად ძლიერ ესიამოვნა
და თავის ძმისწულს ყოველწლობით გადაუწყვიტა
სამი ათასი ოქრო ჯილდოდ; თან დაავალა,
რომ მოგროვილის ჯარით პოლონს თავზედ დაესხას.
(ქაღალდს მიართმევს)
ამასთან იგი ამ ქაღალდით უმდაბლესად გთხოვთ,
ნება უბოძეთ ნორვეგთ ჯარსა, პოლონს მიმავალს,
თქვენ სამეფოზედ გზად გავლისა, იმ პირობით კი,
რომ თქვენ ქვეშევრდომთ არაფერი არ დაუშავონ.
ეს პირობანი აქ სწერია, ჩემო ხელმწიფევ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
დიდად მეამა ეგ ამბავი. როცა მოვიცლით.
ჩვენ წავიკითხავთ მაგ ქაღალდსა, პასუხსაც მივცემთ
და მაგ საქმესაც მოვიფიქრებთ. ეხლა კი წადით,
ჯერ დაისვენეთ და მასუკან ერთად ვივახშმოთ.
გმადლობთ, რომ ეგრე შეასრულეთ ბრძანება ჩვენი.
(გადიან ვოლტიმანდ და კორნელიუს)
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
კარგად გათავდა ეს საქმეც ხომ. ახლა, ხელმწიფევ
და დედოფალო მწყალობელო, მე რომ მოგიყვეთ,
თუ რასა ჰქვიან ერთგულება, მეფის უფლება,
დღეს დღე რად ჰქვიან, ღამეს ღამე და ან დრო დროსა,
ეგ ხომ იქნება დროს დაკარგვაც, დღისაც, ღამისაც.
მაშ მოკლედ ვიტყვი, მოკლე სიტყვა სულია ჭკვისა,
გრძელი სიტყვა კი მხოლოდ მისი სამოსელია.
ჰო, მოკლედ ვიტყვი; თქვენი შვილი გაგიჟებულა!
გაგიჟებულა, დიღ, დიაღ გაგიჟებულა.
სხვა რა ვუწოდო, მე არ ვიცი, უჭკუო კაცსა.
ეგ არაფერი...
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
სათქმელი სთქვი, ნუ აზვიადებ.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
არ ვაზვიადებ, დედოფალო, ღმერთმა ხომ იცის. −
ის გიჟი არის, თქმა არ უნდა, ეს მართალია
და მართალია, რომ ეს მეტად სამწუხაროა
და სამწუხარო არის ისიც, რომ მართალია.
კილოს გამობმა ეხლა კარგად ვერ მოვახერხე
და არც მცალიან − ვერიდები გაზვიადებას.
რომ გიჟი არის, ხომ დავთანხმდით; ეხლა ეს დარჩა,
ჩვენ ამ მოვლენის მიზეზიცა სწორე ვიპოვოთ,
ან უკეთ რომ ვთქვათ, გავლენისა. ხომ კარგად იცით,
ამ გავლენიან მოვლენასაც თვის მიზეზი აქვს.
მაშ ჩვენი საქმე ასე რჩება და დანარჩენზედ
ეხლა ვიფიქროთ. მე ქალი მყავს მოგეხსენებათ;
დიაღაცა მყავს, მოგეხსენებათ;
აი, ამ ქალმა მოწიწებით და მორჩილებით
ეს მე გადმომცა. აბა, ერთი ყური დაუგდეთ
და მერე თქვენვე მოიაზრეთ, თქვენვე განსაჯეთ.
(კითხულობს)
„ზეცით გარდმოვლენილს ჩემის სულის ღმერთს,
უუშვენიერეს ოფელიას...“ მეტად უშნო და გაცვეთილი
სიტყვებია: რა არის აბა − „უუმშვენიერეს“. აი კიდევ:
„მისს ბრწყინვალე თეთრს მკერდზედ....“ და სხვ. და სხვ.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ეგ ჰამლეტისგან მოუვიდ ა?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
გთხოვთ, დედოფალო,
ჯერედ მცირე ხანს დამაცალოთ; ყველას გაუწყებთ.
(კითხულობს)
„თუნდ ნუ ენდობი ვარსკვლავთ სინათლეს,
ნურც ცის სფეროში ტრიალსა მზისას,
თუნდ ნუ ენდობი მართალთ სიმართლეს,
ენდე ძალს ჩემის სიყვარულისას.
ოჰ, ძვირფასო ოფელია, ლექსების წერა მე არ მეხერხება,
არ შემიძლიან ჩემი გულისკვნესა რითმებისთვის ვთვალო,
მაგრამ გჯეროდეს, რომ მიყვარხარ, მიყვარხარ ყოვლის უმეტესად. მშვიდობით!
შენი საუკუნოდ, ვიდრე ამ სუსტ სხეულში სული შემრჩება, ჰამლეტ“.
ჩემმა ასულმა მორჩილებით მე ეს გადმომცა
და ყველაფერი დაწვრილებითშემატყობინა,
თუ სად გაენდო მას ჰამლეტი, როდის, ან რა გზით.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
თანაუგრძნო კი შენმა ქალმა იმის სიყვარულს?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ჯერ ეს მიბრძანეთ, რა აზრისა ბრძანდებით ჩემზედ?
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ჩვენ გვჯერა შენი ერთგულება პატიოსნება.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მეც ეგ მინდა, რომ დ აგიმტკიცოთ, ახლა რას ჰფიქრობთ
თქვენ, ხელმწიფეო, ან რას ჰფიქრობს მეუღლე თქვენი?
რა შევიტყვე მის სიყვარულის აღფრთოვანება−
ეს შევამჩნიე, ვიდრე ჩემი ქალი მეტყოდა−
ნუთუ გგონიათ, რომ მე იმათ მოვუყრუებდი,
გავუხდებოდი წინ-ტაბლად და სახსოვარ წიგნად,
დავმუნჯდებოდი, ან თვალს და გულს მოვარიდებდი?!
ნუთუ თქვენ მართლა ასე ჰფიქრობთ? არა, ხელმწიფევ!
რაწამს შევიტყე, მაშინათვე საქმეს შევუდეგ
და ჩემ ქალბატონს ასე ვუთხარ; „ხომ იცი კარგად,
რომ ჰამლეტ შენ წრეს არ ეკუთვნის, სხვა სფერისაა
და არ მოხდება, რასაც ჰფიქრობ.“ თან დავარიგე,
ჰამლეტის ნახვა იმ ჟამს იქით არ გაებედნა,
აღარც სახსოვრად საჩუქრები მიეღო მისგან
და აღარც კაცი. ეს რჩევა მას კარგად დაუჯდა;
მაგრამ ჰამლეტ კი მოკლედ ვიტყვი იმის ამბავსა
განდევნის შემდეგ ჯერ მეტისმეტს სევდას მიეცა,
მასუკან მადაც დაეკარგა, მასუკან ძილიც,
მერე სისუსტე მოუვიდა, დიაღ შესუსტდა,
მერე თანდათან ჭკუაც ცოტა შეუმსუბუქდა,
ბოლოს გონებაც დაეკარგა და აი ეხლა
იგი გიჟია ჩვენდა გლოვად, ჩვენდა სატირლად.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მაშ შენ მიზეზი ეგ გგონია?
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ეგ უნდა იყოს.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მითქვამს როდისმე, გთხოვთ, მიბრძანოთ: „ეს ესე არის,“
რომ საქმე ბოლოს ჩემ სიტყვაზედ არ მომხდარიყოს?
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
სწორედ არ მახსოვს.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს ი
რაც ეხლა ვთქვი, რომ არ გამართლდეს,
ეს თავი ამტანს მომაშორეთ. თუ კვალს მივაგენ,
მე საიდუმლო ვერას გზით ვერ დამემალება,
თუნდ დედამიწის შუაგულში ბინა დაიდოს.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ეხლა რას იტყვი, აბა, სწორე როგორ შევიტყოთ?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მოგეხსენებათ, იგი ხშირად ამ დერეფანში
სეირნობს ხოლმე.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
სწორედ ამბობს.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მეც სწორედ ამ დროს

განგებ ჩემს ასულს გამოვგზავნი დერეფანშივე
და ჩვენ, მეფეო, ფარდას უკან ამოვეფარნეთ.
თვალი ადევნეთ მათ შეხვედრას და თუ არ მიხვდეთ,
რომ ოფელიას სიყვარულით გაგიჟებულა,
გამომაძევეთ სახელმწიფოს მართვის რჩევიდამ
და გუთნისდედად დამაყენეთ, უბრალო მწყემსად.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
კარგი, ეგ ვცადოთ.
(შემოდის ჰამლეტ წიგნის კითხვით)
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
საცოდავი! ერთი შეხედეთ,
როგორ მწუხარედ, წიგნის კითხვით მოდის აქეთკენ!
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
თქვენ მომეცალეთ, ორნივ ჩქარა გარეთ გაბრძანდით.
მე მარტო მივალ და ლაპარაკს დავუწყებ რასმე.
(გადიან ხელმწიფე, დედოფალი და ამალა).
როგორა ბრძანდებით, ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
მადლობა ღმერთს, კარგად გახლავართ.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მე ვეღარა მცნობ, ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ძალიან კარგადა გცნობ, შენ თევზის ვაჭარი ხარ.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
არა, ბატონო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ ნეტა იმისთანა პატიოსანი კაცი იყო.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ეგ რა ბრძანეთ, ხელმწიფისშვილო, პატიოსანო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე რომ ამ ქვეყნის ტრიალსა ვხედავ, პატიოსანი კაცი მხოლოდ ერთს ათი ათასში გამორჩეულსა ჰქვიან.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ნამდვილი ბრძანებაა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
არა თუ? თვითონ მზეც კი ძაღლის მძოვრში მატლს აჩენს და , ღვთაებრ ბრწყინვალე, აყროლებულს ლეშს არ ერიდება. − შენ ქალი გყავს?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
დიაღ, ბატონო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
იმის მზეზედ ნუ ატარებ. მზისგან განაყოფიერება ზეგარდმო მადლია, მაგრამ თუ შენმა ქალმა ნაყოფი გამოიღო, მაშინ უფრთხილდი, მეგობარო.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მაგითი რა გნებავთ ბრძანოთ?! (იქით) კიდევ ჩემს ქალს გადასწვდა. პირველად კი ვერ მიცნო, მითხრა, თევზის ვაჭარი ხარო. ძალიან შეურია. მეც ჩემს ყმაწვილობაში სიყვარულმა ბევრი ტანჯვა გამომატარებინა. თითქმის მეც ეგრე მომივიდა. აბა, ერთი კიდევ გამოველაპარაკო; რასა კითხულობთ, ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
სიტყვებს, სიტყვებს, სიტყვებს.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
რა ამბავია მერე ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
სად რა ამბავი უნდა იყოს?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მე მოგახსენებთ, რა ამბავსა კითხულობთ-მეთქი?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ცილისწამებას ჩემო ბატონო, ერთი ვიღაც წუწკი სატირიკოსი გვარწმუნებს, ბერიკაცებს თეთრი წვერი აქვთო, სახე აქვთო დაჭმუჭვნილი და თვალებში სქელი, ფისის მზგავსი, ამბრი ჩამოსდითო; ჭკუაზედ თხლად არიან და მუხლებში ღონე აკლიათო. მე ეს ყველაფერი სრულ ჭეშმრიტებად მიმაჩნია, მაგრამ გამომჟღავნება კი არაფერი პატიოსნებაა. აი, შენთვისაც ადვილია ჩემსავით გაყმაწვილება, თუ კიბოსავით უკან-უკან ფოფხვას დაიწყებს.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს (იქით)
თუმცა გიჟია, მაგრამ წყობისად კი ლაპარაკობს. (ჰამლეტს) ქვევით ჩაბრძანებას ხომ არ ინებებთ, ბატონო ჩემო
ჰ ა მ ლ ე ტ
საფლავში?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მართლა რომ ეგეც ქვევით ჩაბრძანება იქნება.(იქით) ხანდისხან რა მოსწრებული სიტყვა აქვს. ზოგჯერ სიგიჟეში კაცი იმისთანა რამეს იტყვის, რასაც სიჭკვიანეში ვერც კი მოიფიქრებდა. ეხლა კი თავს დავანებებთ და ისე მოვახერხებ, რომ ჩემი ქალი და ეს ერთად შევყარო. - ხელმწიფისშვილო, ნება მიბოძეთ რომ გიახლოთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ისე ადვილად ვერას დაგითმობ, როგორც მაგ ნებას, სიცოცხლის გარდა, სიცოცხლის გარდა, სიცოცხლის გარდა!
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მშვიდობით ბრძანდებოდეთ, ხელმწიფისვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, ეს ჩერჩეტი, გამოტვინებული ბებრები!
(შემოდიან როზენკრანც და გილდენსტერნ)
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
თუ ჰამლეტს ეძებთ, აგერ იქა დგას.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც (პოლონიუსს)
გმადლობთ, ბატონო.
(პოლონიუს გადის)
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ჩემ საყვარელს ბატონს ვახლავარ.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ჩემ ძვირფასს ბატონს ვახლავარ უმორჩილესი მონა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, ჩემო ძვირფასო მეგობრებო. რასა იქ, გილდენსტერნ? შენ რაღასა იქ ჩემო როზენკრანც ? როგორა ხართ?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
გახლავართ ისე, როორც შეეფერება დედამიწის უმნიშვნელო შვილებს.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ბედნიერი ვართ იმითი, რომ მეტისმეტად ბედნიერნი არა ვართ და ბედს მაღლა ქოჩრის წვერზედ არ ვაზივართ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
არც ხომ იმის ფეხქვეშა ხართ მოქცეული.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
არა, ბატონო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ გეტყობათ, სარტყელთან იქნებით, საცა უფრო მოწყალების გამცემი ალაგია.
გ ილ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
დიახ, ბატონო, იმისი წყალობა არ გვაკლია.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ თქვენ ბედის საიდუმლოს ალაგთან დაახლოვებული ყოფილხართ. ან რა გასაკვირველი, _ ის ხომ ნამუსზედ ხელაღებული ქალია. - ახალი ამბავი რა იცით?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
არაფერი, ბატონო, იმას გარდა, რომ ეს ქვეყანა თითქოს უფრო გაპატიოსნდა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ მეორედ მოსვლის დღე უნდა მოახლოვებულიყოს; მაგრამ ეგ თქვენგან მოტანილი ამბავი მართალი არ არის; სჯობს, ისევ თქვენი საკუთარი ამბავი ვიკითხო: რა უყავით, მეგობრებო, ბედს ისეთი, რომ აქ, ამ საპყრობილეში გამოგისტუმრათ?
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
საპყრობილეში, ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
დანია საპყრობილეა.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
მაშ ქვეყანაც საპყრობილე ყოფილა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
სწორედ საპყრობილეა, რომელშიაც ბევრი შენობაა, ბევრი ხვრელი, ბევრი ჯურღმული. სწორედ საპყრობილეა, რომელშიაც ბევრი შენობაა, ბევრი ხვრელი, ბევრი ჯურღმული. დანია ერთი უარესი ჯურღმულთაგანია.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ჩვენ ეგ არა გვგონია, ხელმწიფისშვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თქვენ ეგ არა გგონიათ? შეიძლება. კარგი და ცუდი თავისთავად როდი სადმეა, მას მხოლოდ კაცის გონება შეჰქმნის ხოლმე. ჩემთვის კი დანია საპყრობილეა.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ეგ თქვენის დიდებისმოყვარეობის ბრალი უნდა იყოს. ეს ქვეყანა მეტად ვიწროა თქვენის ფართო სულისათვის.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, ღმერთო ჩემო, მე თუნდა კაკლის ნაჭუჭში მომწყვდეული ვიყო, ჩემი თავი დაუსრულებელის სივრცის მფლობელი მეგონებოდა, ოღონდ ცუდ სიზმრებს არა ვხედავდე.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
კიდეც ეგ სიზმარებია დიდებისმოყვარეობა. დიდების მოყვარე კაცის არსება ჩრდილია სიზმრისა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მერე თითონ სიზმარიც ხომ ჩრდილია.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
მართალსა ბრძანებთ. და დიდებისმოყვარეობაც ისეთი მსუბუქი და ჰაერის მზგავსია, რომ იგი ჩრდილია ჩრდილისა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ გლახაკები სხეულნი ყოფილან, ქვეყნის მეფენი და სეხელგანთქმულნი გმირნი კი იმათნი აჩრდილნი. არ წავიდეთ აქედამ? დამერწმუნეთ,ეხლა მაგისთანა საქმებზედ სჯა არ მეადვილება.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც და გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
მზად გახლავართ თქვენის სამსახურისათვის.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თუ ღმერთი გწამთ, სამსახურისას ნურას მეტყვით. მე არ მინდა თქვენ სხვა ჩემ მხლებელთ დაგადაროთ. დამერწმუნეთ, როგორც პატიოსან კაცს, თავი მომაბეზრა ამდენმა სამსახურმა, მე თქვენ ისე მეგობრულადა მკითხავთ, რამ მოგიყვანათ ელსინორაში?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ჩვენ თქვენს სანახავად გიახელით, სხვა საქმე არა გვქონია-რა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
სწორედ გლახაკი ვარ, მადლობის შეძლებაც არა მაქვს, მაგრამ გმადლობთ მაინც, მეგობრებო. მერწმუნეთ, ჩემი მადლობა საკმაოდ ძვირფასია, ნახევარ-ფლური ღირს. მაშ დაბარებული არა ხარ? თქვენ თითონ მოხვედით? თქვენისავე სურვილით? სთქვით რაღა; ნუ ყოყმანობ; სწორე მითხარით.
გ ი ლ დ ე ს ტ ე რ ნ
რა უნდა მოგახსენო, ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
რაც გნებავს, მხოლოდ პასუხი კი მომიგეთ. დაგიბარეს, განა? თქვენივე სახე ამხელს თქვენს საიდუმლოს და გულში იმდენი ეშმაკობა არა გაქვთ, რომ ეგ სახე გადაისხვაფეროთ. მე კარგად ვიცი, თქვენ ჩვენის ღვთისნიერი ხელმწიფისა და მის მეუღლისაგანა ხართ დაბარებული.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
რისთვის უნდა დავებარებინეთ,ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეგ თქვენ უნდა ამიხსნათ. გაფიცებთ ჩვენს უწინდელს მეგობრობას, ერთად გატარებულ დროს ჩვენს ახალგაზრდობისას, ჩვენს ერთმანეთის განუქრობელ სიკვარულს, ყოველისფერს ძვირფასს თქვენთვის, რასაც კი ჩვენზე უკეთესი მოლაპარაკე მოიგონებდა, გაფიცებთ-მეთქი ყოველს ამას, - ნუ დამიმალავთ, სწორედ მითხარით, დაგიბარეს, თუ არა?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
შენ რას იტყვი?
ჰ ა მ ლ ე ტ
გგონიათ თვალი მოგაშოროთ?!- თუ ჩემი სიყვარული გაქვთ, ნუ დამიმალავთ
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ (ჰამლეტს)
დიაღ , ხელმწიფისშვილო, დაგვიბარეს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე თითონ გეტყვით, რისთვისაც და თქვენგანვე გამხელას თავიდამ აგაცილებთ; მაშინ ხელმწიფისა და დედოფლის მიერ თქვენდამონდობილ საიდუმლოს ბეწვიც არშეეშლება. ამ ბოლოს დროს, მე თითონ არ ვიცი რა მიზეზით, მხიარულება მომესპო; ჩვეულ დროს გატარებას თავი დაანებე; გულს ისეთი მძიმე სევდა შემომაწვა, რომ ეს მშვენიერი ქმნილება, დედამიწა, ხრიოკ კლდედღა მიმაჩნია; ეს საუცხოვო, ჰაეროვანი სახურავი, ჩვენზედ გადმოკიდებული ცის კამარა, ეს დიდებული ოქროსფერად ბრწყინვალე ჭერი სულისშემხუთველი, დაშხამული ბუღი მგონია. ხომ მშვენიერი ხელოვნებაა ადამიანი: ჭკუით დიდებული, სრული ნიჭიერებით, აგებულებით, ახოვანი, მიხვრა-მოხვრით საოცარი, საქმით სწორი ანგელოზისა, გონიერებით ღვთისა, _ და ესთვალი ქვეყანისა, ესცხოველთა მეფე ჩემთვის მხოლოდ მიწა და მტვერია. მე აღარც კაცის ნახვა მიამება, აღარც ქალისა, თუმცა ღიმილზედ გატყობ, რომ ეს ჩემი სიტყვა არა გჯერა.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
მე ეგ ფიქრადაც არ მომსვლია, ხელმწიფისშვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
რად გაიცინე, მაშ. როდესაც ვთქვი, აღარც კაცის ნახვა მიამება-მეთქი.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
მე გავიფიქრე, რომ თუ კაცის ნახვა აღარ გეამებათ, ვერაფრად დაუხვდებით აქტორებს, რომელნიც გზაზედ შეგვხვდნენ და ეს არის ეხლა აქ თქვენდა სამსახურად გიახლებიან.
ჰ ა მ ლ ე ტ
რადა? რომელი მათგანიც კი ხელმწიფობას თამაშობს, მობრძანდეს, ჩემგან მათის დიდებულების შესაფერ ხარკს მიიღებს. მოგზაურმა რაინდმა თავის მოჩლუნგებული ფარ-ხმალი იხმაროს. ყმაწვილკაცს ოხვრა ტყუილად არ ჩაუვლის; ხუმარას ღმერთმა მშვიდობით გაათავბინოს თავისი როლი; მასხარამ ისინი აცინოს, ვისაც ფილტვებში ეღიტინება და ყმაწვილმა ქალმა თავის გულისპასუხი თამამდ წარმოსთქვას, თუ ურითმო ლექსებმა გზაზედ არ შეაფერხეს. რომელი აქტორები არიან ეგენი?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
რომელნიც თქვენ ისე ძალიან მოგწონდათ. ტრაგიკოსები გახლავან ქალაქიდამ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მერე აქა-იქა წანწალი რად დაუწყვიათ? ხომ ერთ ალაგას ყოფნა ერჩიათ სახელისათვის და შემოსავლისათვის.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
მე მგონია, ამისი მიზეზი ახალი წესების შემოღებაა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ისევ ამავე პატივისცემაში არიან, როგორც ჩემს ქალაქში ყოფნის დროს იყვნენ? ხალხი მისდევს?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
არა, ისე აღარ მისდევს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
რა მიზეზია, ხომ არ დაჟანგდნენ?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ისინი ისევ უწინდელებრ შრომობენ, მაგრამ ეხლა ხალხი ვიღაც ბავშვების დასს უფრო უგდებს ყურსა,. ეს ახლად გამოჩეკილნი ჭყვირიან, რაც ძალი და ღონე აქვთ აზრის მიუხედავად და აღტაცებულ ტაშსაც ეღირსებიან ხოლმე, ესენი არიან ეხლა მოდად მიღებულნი და ისე ავად იხსენიებენ უბრალო მოთამაშეებს _ როგორც ისინი უწოდებენ _ რომ მრავალნი ხმალშემორტყმულნი ბატის კალმის შიშით თეატრში ვეღარ შედიან.
ჰ ა მ ლ ე ტ
როგორ, მართლა ბავშვები არიან? მერე ვინ პატრონობს იმათ, ან ფულს ვინ აძლევს? განა მაგ საქმეს მარტო იმ დრომდე უნდა მისდიონ, ვიდრე ხმა ექნებათ? მასუკან, როცა ეგენიც უბრალო აქტიორები შეიქმნებიან, უბრალონი შეიქმნებიან, თუკი მაგაზედ მეტი ნიჭი არა აქვთ, რაცა სთქვი _ მაშინ რა მადლობას გადაუხდიან იმ მწერლებს, რომელნიც ეხლა მათ მომავალს ბედს სასაცილოდ აგდებინებენ.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ამ ორ გუნდს ერთმანეთში დიდი უსიამოვნება აქვს და ხალხსაც ცოდვად არ მიაჩნია მათი საჩხუბრად წაქეზება. ერთიდროს ფლურიც არ შემოვიდოდა იმ წარმოდგენაში, რომელშიც ერთი გუნდის ავტორები და აქტორები მეორე გუნდს ჩხუბს არ აუტეხდენ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
განა ეგ შესაძლებელია?
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ბევრის თავს მოხვედრია ამ ჩხუბებში.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მერე ბავშვებმა სძლიეს?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
დიაღ, სძლიეს; სძლიეს თვით ჰერკულესს თავის დედამიწის ბურთით.
ჰ ა მ ლ ე ტ
არც ეგ მიკვირს, ბიძაჩემი ეხლა დანიის მეფეა და ვინც მამიჩემის სიცოცხლის დროს მაგას მასხრად იგდებდა, ეხლა მაგის პატარ-პატარა სურათებში ოცს, ორმოცს, ორმოცდაათს, ასს დუკატს აძლევს. ამ ამბავში რაღაც არის უცნაური. ნეტავი ფილოსოფოსთ სწავლას მაინც შეეძლოს ამის მიგნება.
(გარედამ მოისმის საყვირის ხმა)
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
აგერ აქტორები გხლებიან.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ყმაწვილებო, კეთილი იყოს თქვენი მოსვლა ელსინორაში. მომეცით ხელი. სტუმრის მიღება ზრდილობითა და თავაზით უნდა. ნება მომეცით, მეც ასე მიგიღოთ, თორემ იქნება იფიქროთ, რომ აქტორების მოსვლა თქვენს მოსვლაზედ მეტად მესიამოვნა, რადგან ეხლავე გეტყვით, მე აქტორებს ძალიან ტკბილის ენით მივეგებები. მიამა თქვენი ნახვა, თუმცა მამა-ბიძაჩემი და ძალუა-დედაჩემი ძალიან შემცდარნი არიან.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
რაში ბრძანდებიან შემცდარნი?
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე ჭკუიდამ შეშლილი მხოლოდ მაშინა ვარ, როცა ქარი ჩრდილოთ-დასავლეთით უბერავს; სამხრეთის ქარში კი ბაყაყიყლაპიას და ქორს ერთმანეთში კარგად გავარჩევ.
(შემოდის პოლონიუს)
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მშვიდობა თქვენი ნახვა, ბატონებო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ყური დაუგდე, გილდერსტერნ და შენც, როზენკრანც. თითო ყურთან თითო მსმენელი მოდის. ამ დიდ ბავშვს ჯერ კიდევ ბავშვის პერანგი არ გამოუცვლია.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
იქნება მეორედ გაბავშვდა. ასე ამბობენ, ბერიკაცს ბავშვობა ორჯერა აქვს გამოვლილიო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე წინდაწინვე მითქვამს, იმისთვის მოდის, რომ აქტორების ამბავი მაცნობს. აბა უყურეთ:- თქვენ მართალს ამბობთ, დიაღ ეგ ორშაბათ დილით მოხდა.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ბატონო ჩემო, მინდა ახალი ამბავი გაუწყოთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ბატონო ჩემო, მეც მინდა ახალი ამბავი გაუწყოთ: „ როდესაც რომში როსციუსი აქტორად იყო...“
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
აქტორები გიახლნენ აქ, ბატონო ჩემო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
იქნება მართლა!
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
პატიოსან სიტყვას გაძლევთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
„... ყოველ მათგანსა სახედარი ჰყავდა საჯდომად“.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მაგათ ქვეყანაზედ აქტორი ვერა სჯობს: ვერც ტრაგედიაში, ვერც კომედიაში, ვერც ისტორიკულ წარმოდგენაში, ვერც იდილიაში, ვერც იდილიკურ-კომიკურში, ვერც ისტორიკულ-იდილიკურში, ვერც ტრაგიკულ-ისტორიკულში, ვერც ტრაგიკულ-კომიკურ-ისტორიკულ-იდილიკურში. მაგათთვის სულ-ერთია, თუნდ სანახავი ერთსა და იმავ ალაგს იყოს, თუნდ იგი იყოს დაუსრულებელი პოემა, სენეკა თავისთავად მძიმე აღარ გვეჩვენება და პლავტუსი თავისებურად მსუბუქი. ოხუნჯობასა და თავისუფალ ლაპარაკში კიდევ მაგათ ვერავინ შეედრება.
ჰ ა მ ლ ე ტ
„ოჰ, იეფთაე, შენ მსაჯულო ისრაელისა”,
რა ძვირფასის საუნჯის პატრონი ხარ.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
რა საუნჯესა ბრძანებთ, ხელმწიფის შვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
არ იცი?
„მას ერთადერთი მშვენიერი ასული ჰყავდა
და განუზომელ სიყვარულით იგი უყვარდა“.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს (იქით)
კიდევ და კიდევ ჩემი ქალი!
ჰ ა მ ლ ე ტ
ტყუილს ვამბობ, ბებრო იეფთაე?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
თუ მე მიწოდებთ იეფთაეს, ხელმწიფის შვილო, მართალია, მე ერთი ქალი მყავს და განუზომელი სიყვარულითაც მიყვარს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეგ ერთი მეორეს არ მოსდევს.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მაშ რა მოსდევს?
ჰ ა მ ლ ე ტ
მოსდევს, რომ
„ელოდე იმას,
რაც სურს განგებას“.
და ესეც ხომ იცი:
„იგი მოხდება,
რაც გარდაწყდება“.
დანარჩენი ამ ლექსებისა საგალობლის პირველ ტაეპში მოსძებნე, თორემ, ხომ ხედავ, მე სიტვას მაწყვეტინებენ.
(შემოდის ო თ ხ ი, ან ხ უ თ ი ა ქ ტ ო რ ი.)
გამარჯვება, ყმაწვილებო, გამარჯვება. - ოჰ, მოხარული ვარ, რომ კარგადა გხედავთ. - მობრძანდით; - შენ, ჩემო ძველო მეგობარო, რამ სიდიდე წვერი გამოგსვლია მას აქეთ, რაც არ მინახავხარ. დანიაში ჩემს მოსაბაძად ხომ არ მოხვედი? ყმაწვილო ქალო, შენ ეხლა ზეცას ერთა ქუსლის სიმაღლეზედ დაახლოებიხარ. ღმერთმა ნუ ჰქნას, რომ შენი ხმა ისე მიწყდეს, როგორც გახეხილი ოქროს წკრიალი. - მობრძანდით, მობრძანდით. აბა ჩვენ ქორით მონადირე ფრანგებივით პირველსავე ნადირს მივესიოთ. თქვენის ხელოვნების ნიმუშად ერთ – ერთი საგრძნობელი ლექსი სთქვით.
პ ი რ ვ ე ლ ი ა ქ ტ ო რ ი
რომელი ლექსი, ბატონო ჩემი?
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე მახსოვს, ამას წინათ შენგან ერთი ლექსი გავიგონე. თეატრში იმ პიესის წარმოდგენა არა ყოფილა, თუ მარტო ერთხელ იყო, არ ვიცი. ხალხს არ მოსწონდა. იგი ხიზილალა იყო გემოვნების უქონელთათვის, მაგრამ ჩემის აზრით და სხვების აზრითაც, რომელთაც ამ საქმეში ჩემზედ მეტი ესმით – ჩინებული წარმოსადგენია; შვენიერის ხელოვნებით და სიმარტივით სურათ – სურათად დაყოფილი. მე მახსოვს, ერთი ამბობდა, სიტყვებს მარილი და სანელებელი ცოტა აქვს და თითონ მოთხრობასც ატყვია, რომ ავტორს გრძნობიერება ჰკლებია, მაგრამ მაინც საკმაოდ მარტივია და უფრო შვენიერია, ვიდრე განგებ გაშვენერიებულიო: მე სხვებზედ მეტად იქ ლექსი მომეწონა, ენეასის და დიდოს ლაპარაკი, მეტადრე, როდესაც ენეასი უამბობს პრიამის სიკვდილის ამბავს. თუ კიდევ გახსოვს, აბა ერთი ამ სტრიქონიდამ დაიწყე – გეტყვი ეხლავ...
„მძვინვარე პიროს, ვითარ მხეცი ჰირკანიისა...“
არა, ასე არ არის, მაგრამ პიროსით კი იწყება.
„მძვინვარე პიროს – აღჭურვილსა შავი ფარ-ხმალით,
მზგავსით მის შავის განზრახვისა და შავის ღამის,
როს იგი იწვა შავბედითის ხის ცხენის გვამში, -
ეხლა თავისი საჭურველი შიშისამღვრელი
უფრო საზარელ სამკაულზე გარდაუცვლია:
წითელი სისხლით შეღებილა თავით ფეხამდე,
მამათა სისხლით, დედათა სისხლით, სისხლით ქალ-ვაჟთა;
გამოწრთობილა ფოლადივით ქუჩების ცეცხლში,
რომელთ წილად ხვდათ მამხილებლის, წყეულის შუქით
გზის განათება თავიანთის მეფის მკვლელისა.
პიროს, მძვინვარე ჯოჯოხეთის ცეცხლით და რისხვით,
თვალთ-ნაპერწკლების გამომცემი, სისხლით შესვრილი
ეძებს მოხუცის მამათმთვავრის პრიამის კვალსა“.
ეხლა შენ განაგრძე.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ღმერთს გეფიცებით, ხელმწიფისშვილო, შვენივრადა ბრძანეთ, მარტივის კილოთი და საამო გამომეტყველებით.
პ ი რ ვ ე ლ ი ა ქ ტ ო რ ი
„აგერ მიაგნო მოხუცს პრიამს. იგი ამჟამად
უღონოდ ქმნილი ბერძენთა გმირს ვეღარას აკლებს
და იმის მკლავსა აღარ ერჩის ბებერი ხმალი.
აგერ პიროსი მიწვდა კიდეც გაცოფებული
უძლურსა პრიამს, მოუქნია ხმალი ძლიერად
და მარტო მის ხმალის მიმოქნევის ქარმა, ზუილმა
ღონემიხდილსა მოხუცებულს მუხლი მოჰკვეთა.
ეს იგრძნო თითქო ილიონმა მიყუჩებულმა,
ცეცხლი მოედო მის შენობებს საძირკვლებამდე
და ნგრევის ჭექამ წუთსვე პიროსს სმენა მიჰხადა.
აგერ მის ხმალი, რომლის დაკვრას ლამობდა იგი
მოხუცებულის პრიამისა ჭაღარა თავსა,
თითქო ჰაერში დაეკიდოთ. თითონ პიროსი
უძრავადა დგას დახატულის მტარვალის მზგავსად,
თოთქო მოესპოთ მისთვის ნებაც და ძლიერებაც.
მაგრამ ვით ხშირად წვიმა-ავდრის და ქუხილის წინ
ცასა და მიწას მყუდროება მოეფინება,
ჩადგება ქარი და ღრუბელნიც დაწყნარდებიან
და ვით უეცრად საზარელი ჭექა- ქუხილი
გააპობს ხოლმე დედამიწას, - ისე პიროსი
განმეორებით წააქეზა შურისძიებამ
მისის საშინელ განზრახვისა აღსასრულებლად.
ციკლოპს ჩაქუჩი არ დაუკრავს ისე გულგრილად,
როდესაც იგი მარსს უჭედდა მტკიცე საჭურველს,
ვით პრიამს ხმალი სისხლიანი დასცა პიროსმა.
ჰოი, შენ ბედო უნამუსო! ოჰ, ზეცის ძალნო,
ერთად შეკრბენით და წაართვით მას ძლიერაბა,
მილეწ-მოლეწეთ მისის ჩარხის სოლი და ფერსო
და მორგვი ზეცით დაუგორეთ თუნდ ქვესკნელამდე“.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ეს ძალიან გაგრძელდა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
შენს წვერსავით. ორივეს დალაქი ეჭირვება. - გთხოვთ, განაგრძო. ეს ან ხტუნვას უნდა უყურებდეს და უმართლებულო ლაპარაკი ესმოდეს. განადრძე,განაგრძე, ჰეკუბაზედაცა სთქვი.
პ ი რ ვ ე ლ ი ა ქ ტ ო რ ი
„ღმერთო, ვინ ნახა დედოფალი მკერდგაღეღილი...“
ჰ ა მ ლ ე ტ
მკერდგაღეღილი დედოფალი?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ეგ ჩინებულადა სთქვა: „მკერდგაღეღილი დედოფალი...“ ჩინებულია.
პ ი რ ვ ე ლ ი ა ქ ტ ო რ ი
„როს უგზო-უკვლოდ ფეხშიშველი დარბოდა იგი
და ცეცხლის ალთა ჩაქრობასა ცრემლით ლამობდა.
უბრალო მჩვარი ეკრა თავზედ, რომელზედაც მას
დედოფლის ჯიღა უნდა სდგომოდა, და გამხდარს მხრებზედ
მანტიის ნაცვლად სახურავი წამოებურა,
რომლისთვის უცებ შიშის ზარით ხელი მოევლო.
ცინც კი ნახავდა მისს ამ ყოფას, გამწარებული
გესლაკრეფილის ენით ბედსა შეაჩვენებდა.
თვითონ ღმერთთაც რომ განეცადათ ჰეკუბას სახე,
როდესაც იმან დაინახა, ვითარ პიროსი
თვის შესაქცევად ხმლით ჰკუწავდა მის მეუღლის გვამს,
რომ ეგრძნოთ იმათ აღმოკვნესა მისი საზარი, -
თუ კაცთა საქმეს მოქმედება აქვს რაიმე მათზე,
მაშინ ისინიც სიბრალულით ცრემლს წამოღვრიდნენ“.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
შეჰხედეთ ერთი, სახეზედ როგორ შეიცვალა და თვალებში ცრემლი მოერია. კარგი, კმარა, თუ ღმერთი გრწამს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ძალიან კარგი, დანარჩენს მასუკან იტყვი. - არ შეიძლება, ჩემო ბატონო, ეს აქტორები კარგად დააბინავებინო, და უბრძანო კარგადაც დაუხვდენ, თორემ ხომ იცი: ეგენი ამ დროს შემოკლებულნი მატიანენი არიან და სიკვდილის შემდეგ საფლავის ქვაზედ ცუდი წარწერა უნდა გერჩიოს, სიცოცხლის დროს მაგათთან ცუდი ხმების დაყრასა.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მე ისე მივიღებ მაგათ, ხელმწიფისშვილო, როგორც ეკადრებათ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
უცნაურს ამბობ; ბევრად უკეთესად უნდა მიიღო. ყველას რომ ისე მოექცე, როგორც ეკადრება, არავის არ აცდება გამათრახება. შენის სახელისა და ღირსების კვალობაზედ უნდა დაუხვდე მაგათ. რაც უფრო ნაკლების ღირსნი არიან, შენი სიკეთე მით უდიდესი გამოჩნდება, წაიყვანე.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მობრძანდით, ყმაწვილებო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
წაყევით მაგას, მეგობრებო, და ხვალ წარმოდგენა გავმართოთ. -
(გადიან პ ო ლ ო ნ ი უ ს და რამდენიმე ა ქ ტ ო რ ი ).
გამიგონე, ჩემო ძველო მეგობარო, შეგიძლიანთ გონზაგოს სიკვდილი წარმოადგინოთ?
პ ი რ ვ ე ლ ი ა ქ ტ ო რ ი
შეგვიძლიან, ხელმწიფისშვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ ხვალ საღამოზედ გავმართოთ ეგ წარმოდგენა. იქნება მე თორმეტი, თუ თექვსმეტი სტრიქონი დავწერო მაშ ხვალ საღამოზედ გავმართოთ ეგ წარმოდგენა. იქნება მე თორმეტი, თუ თექვსმეტი სტრიქონი დავწერო და შიგ ჩავუმატო; შეიძლება უსუც გაიზეპიროთ?
პ ი რ ვ ე ლ ი ა ქ ტ ო რ ი
ბატონი ბრძანდებით.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ძალიან კარგი, წაჰყევით მაგ კაცს, მაგრამ სასაცილოდ კი არ აიგდოთ.
(ა ქ ტ ო რ ე ბ ი გადიან)
(რ ო ზ ე ნ კ რ ა ც ს და გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ ს ) მეგობრებო, ამაღამადის თავი უნდა დაგანებოთ. კიდევ და კიდევ მიხარის თქვენი ელსინორას მოსვლა.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
გმადლობთ, ბატონო. მშვიდობით ბრძანდებოდეთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ღმერთმა მშვიდობით გამყოფოთ თქვენც. -
(გადიან რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც და გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ)
ძვლივს მარტო დავრჩი.
სწორედ მონა ვარ მაწანწალა და ყურმოჭრილი!
ნუთუ არ არის საოცარი, რომ ამ აქტორსა
მხოლოდ ამბავმა მოგონილმა, ცრუ აღელვებამ
სულისკვეთება შეუწონა მისვე ოცნებას,
შეხედულობა შეუშალა, უცვალა ფერი,
თვალთაგან ცრემლი გამოსწურა, ხმა მიუსუსტა
და შეურყია სრულად მისი აგებულება!
ყველა ეს ვისთვის? ჰეკუბასთვის. მერე რა არის
ჰეკუბა მისთვის, ან თითონ ეგ ჰეკუბასათვის,
რომ ასე ცხარე ცრემლსა ჰღვრიდა? ოჰ, რას იზამდა,
ჩემი ნაღველი და ტკივილი რომ გულს ჰქონდა!
ცრემლით წარღვნიდა მაშინ სცენას და მსმენელთ ყურებს
ზარდაცემულთა დაახშობდა; ჭკვიდამ შეშლიდა
ბრალისა მქონეს, შეაკრთობდა თვით უბრალოსაც,
დაიმონებდა ჩვენსა სმენას და მხვედველობას.
მე კი უმსგავსი, უგრძნობელი, გაუბედავი
საქმეს ვექცევი, თითქო მე არ შემეხებოდეს
და ხმას არ ვიღებ, არ ვიღებ ხმას იმ ხელმწიფისთვის,
რომელს გვირგვინიც და სიცოცხლეც უძვირფასესი
ავაზაკებრივ გამოსტაცეს იმ დაწყევლილთა.
განა მხდალი ვარ? ვნახოთ, აბა, ვის გაქვთ სურვილი,
მოხვიდეთ, ურცხვი დამიძახოთ და თავში ჩამკრათ,
თუნდა ეს წვერი დამაგლიჯოთ, პირს მომაყაროთ,
თუნდა სიცრუის ცილი ძალად მაკისრებინოთ,
თუნდ პირის-სახე შემიგინოთ?... ყველას ავიტან...
ავიტან-მეთქი... ვითომ არა? რა არის ჩემთვის
შეურაცხყოფა? მე ხომ მტრედის გულ-ღვიძლი მიძევს
და არც ნაღველა გამაჩნია, რომ ვიგრძნო რამე.
ეს რომ რა იყოს, ყვავ-ყორანნი ამა ქვეყნისა
იმ მონის მძოვრით აქამდისაც უნდა დამეძღო!
ოჰ, სისხლის მსმელო, გარყვნილებით აღსავსე, წუწკო,
პილწო, მურტალო, მოღალატევ, უსინიდისო!..
სწორედ ჭკუიდამ დავიცალე, -ვიშ ვაჟკაცობა,
ძვირფასი მამა მომიკლეს მე და იმის შვილსა
შურისძიებად მიმიწვევენ ზეცაც, ქვესკნელიც,
მე კი უბრალო ლაპარაკით გულისჯავრს ვიკლავ
და ვიწყევლები, ვიგინები როსკიპ ქალივით.
ფუ, ამ სიცოცხლეს! კმარა, უნდა ჭკვა მოვიკრიფო:
გამიგონია, რომ როდესაც ცოდვიანები
თავიანთ ცოდვის მსგავსსა რასმე თეატრში ნახვენ,
გულდაკოდილნი მყის ამ ცოდვას თვითვე ამხელენ,
კაცის მოკვლასთან თუმც ისპობა მეტყველებაცა,
მაგრამ თვით ცოდვა სასწაულად შექმნის ღაღადსა.
მე ამ აქტორებს მამიჩემის მოკვლის მზგავსს რასმე
ბიძაჩემის წინ ვათამაშებ და თვალს ვადევნებ,
წყლულსაც ერთგულად გავუსინჯავ და თუკი შეკრთა,
მაშინ მე ვიცი, თვით გავიგნებ მაშინ ჩემ გზასა.
იქნება მართლა მე რომ ვნახე, იგი აჩრდილი
ეშმაკიც იყო, და ეშმაკს ხომ, როდესაც უნდა,
შეუძლიან თვით საამური სახე მიიღოს.
იქნება იმან განიზრახა ჩემი დაღუპვა,
რადგან ჩემებრივს სევდიან და სუსტ ქმნილებაზედ
მავნედ მოქმედობს ძლიერება ავის სულისა.
სჯობს, რომ საბუთი უფრო მტკიცე მეჭიროს ხელში.
ეს წარმოდგენა მე გამიმხელს მეფის სინიდისს.
(გადის).
მოქმედება მესამე
ს უ რ ა თ ი I
ოთახი სასახლეში.
(შემოდიან ხელმწიფე, დედოფალი, პოლონიუსი, ოფელია, როზენკრანც და გილდენსტერნ).

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მაშ ვერ შესძელით, ლაპარაკში ვერ შეამჩნიეთ,
თუ რა მიზეზით მიუღია შეშლილის სახე,
და სიგიჟისა ქარტეხილით აღშფოთებული
რისთვის იმწარებს იგი ასე მშვიდსა ცხოვრებას?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
თვისი ჭკვით შეშლა აღვიარა თავის პირითვე,
მაგრამ მიზეზი ვერა ღონით ვერ ვათქმევინეთ.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ისიც შევატყვეთ, ხელმწიფეო, რომ ეს გამოცდა
საწყენად დარჩა და ცდილობდა, შორს გაგვდგომოდა
ჭკვიდამ შეშლილის კაცის ხერხით, როდესაც კი ჩვენ
მას მივიყვანდით თავის სევდის მიზეზის თქმამდე.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
კარგად მივიღოთ?
რ ო ზ ე ნ კ რა ნ ც
ჩინებულად, დიდის თავაზით.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
თუმცა თავის თავს, შევამჩნიეთ, ძალას ატანდა.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
არა გვითხრა-რა თვითონ, მაგრამ არც ერთ ჩვენ კითხვას
უპასუხოდა არ სტოვებდა, ჩემო ხელმწიფევ.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ხომ არა სცადეთ, რომ გავერთოთ იგი როგორმე?
რ ო ზ ე ნ კ ა რ ნ ც
როდესაც მასთან, დედოფალო, გიახლებოდით,
გზაზედ აქტორებს შევეყარეთ აქ ,მომავალთა
და ეს ამბავი თვით ჰამლეტსაც შევატყობინეთ
ფრიად საამოდ მიიჩნია და მგონი, ბრძანა,
რომ ამაღამვე წარმოდგენა გაამართვინონ.
ის აქტორები სასახლეში გახლავან ეხლა.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
სწორედ აგრეა და მეც მთხოვა, რომ მოგახსენოთ,
ინებოთ და თქვენც წამობრძანდეთ წარმოდგენაზედ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
სიამოვნებით დავესწრები და დიდად ვხარობ,
რომ ეგ სურვილი გულის აღძვრია. გთხოვთ, ყმაწვილებო,
კიდევაც ეგრე გაართოთ და წაახალისოთ.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ღმერთმა სხვაც ბევრი სამსახური შეგვაძლებინოს.
(გადიან როზენკრანც და გილდენსტერნ).
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
წადი, გეტრუდა, სატრფოვ ჩემო, მარტო დაგტოვე.
ჩვენ მოვახერხეთ, რომ ჰამლეტი აქ გამოივლის
და ოფელიას ვითომ უცბად წინ შეეყრება.
პოლონიუსი და მე აქვე დავიმალებით,
როგორც ჯაშუშნი დადგენილნი კანონიერად,-
თვით უჩინარნი,მაგრამ სხვების კარგად მხედველნი.
იმის შეხვედრას და მის ქცევას მყის შეეტყობა,
თუ იგი სენი სიყვარულის სევდის ბრალია.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ეხლა მივდივარ.-ოფელია, ღმერთმა ინებოს,
რომ მართლა ეგე გულმიმტაცი შვენიერება
იმის ჭკვით შეშლის ბედნიერი მიზეზი იყოს.
მაშინ იმედი ეს მექნება, რომ სათნო ქცევით
მას ჩვეულ გზაზედ დააყენებ ორთავ სალხენად.
ო ფ ე ლ ი ა
ღმერთმა ინებოს, დედოფალო, ნატვრა აგიხდეთ.
(დედოფალი გადის).
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
შენ აქ იარე, ოფელია.-ჩემო ხელმწიფევ,
აქეთ მობრძანდით, აქ დადეგით.-(ოფელიას) აჰა, ეს წიგნი,
ვითომ კითხულობ. წიგნით ხელში რომ დაგინახავს,
შენი მარტოკა ყოფნა აღარ ეუცხოება.
გასაკიცხნი ვართ თუმც ამისთვის, მაგრამ კი ხშირად
ფარისევლობით, ვითომ-სათნო სახის ჩვენებით
ჩვენს ეშმაკეულ ბუნებასაც წმიდანად ვსახავთ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე (იქით)
ოჰ, რასაც ამბობ, მართალია, ყოვლად მართალი!
როგორ მწვავად ჰკბენს მისი სიტყვა ჩემ სინიდისსა!
ფერუმარილით წათხუპნილის როსკიპის სახე
არ არის ისე საზიზღარი, ვით ცოდვა ჩემი,
გამოხვეული ფერად-ფერად სათნო სიტყვებში.
მძიმე ყოფილხარ, ცოდვის ტვირთო!
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ჩემო ხელმწიფევ,
მგონია, მოდის, შევეფაროთ აი აქეთკენ.
(გადიან ხელმწიფე და პოლონიუს. შემოდის ჰამლეტ)
ჰ ა მ ლ ე ტ
ყოფნა?.. არ ყოფნა?.. საკითხავი აი ეს არის.
სულდიდ ქმნილებას რა შეჰფერის? ის, რომ იტანჯოს
და აიტანოს მჩაგრავ ბედის ნეშტრითა გმირვა,
თუ შეებრძოლოს მოზღვავებულ უბედურებას
და ამ შებრძოლვით მოსპოს იგი?.. მოსპოს სიცოცხლე...
ბოლო მოუღოს.. მიიძინოს.. სხვა არაფერი...
ამ მიძინებით გათავდება ის გულისქენჯნა
და ათასი სხვა ბუნებრივი უკუღმართობა,
რაიც ხორცშესხმულ ადამიანს წილად ხდომია.
განა ეს ბოლო სანატრელი არ უნდა იყოს?
მოვსპოთ სიცოცხლე... დავიძინოთ.. რომ დავიძინოთ,
მერე სიზმრად იქ ვნახავთ რასმე?.. ძნელი ეს არის,
არ ვიცით მაშინ რა სიზმრები მოგვევლინება,
რომ სიკვდილის ძილს მივეცემით და მოვშორდებით
მოკვდავთ ცხვოვრების მღელვარებას! აი ეს გვიშლის
და გრძელს ცხოვრებას ჩვენსას იგი გრძელი ტანჯავდა ჰხდის.
ვინ მოითმენდა უამისოდ ჟამთა სიმწარეს,
მტარვალის ჩაგვრას, სიამაყეს თავგასულობას,
ტანჯვასა მწვავსა უარყოფილ სიყვარულისას,
მართლმსაჯულების გვიანობას, მძლავრთ უკმეხობას,
შეურაცხყოფას ღირსეულის უღირსისაგან, -
მშვიდობის პოვნა რომ შეგვეძლოს დანის ერთ დაკვრით?
ვინა ზიდავდა ჯაფით, კვნესით ამ სიცოცხლის ტვირთს,
რომ არა გვქონდეს იმის შიში, თუ სიკვდილ-შემდეგ
იქ რა იქნება, იქ, იმ ბნელსა და უცნობ მხარეს,
სადით არც ერთი მგზავრი უკან აღარ ბრუნდება.
ეს შიში გვიხშობს ნებისყოფას და უფრო ვრჩევობთ
შემოჩვეულის და ნაცნობის ჭირის ატანას,
ვიდრე უცნობის შესახვედრად მისწრაფებასა.
აი ასე გვხდის ლაჩრად ჩვენივ ცნობიერება,
გაბედულობას მოსაზრება უსუსტებს შუქსა
და სასახელო ძლიერ საქმით, დიდად განზრახულთ
წინ ეღობება. - ოფელია! ჩუმად ახლა კი. -
მოიხსენიე შენს ლოცვაში, ჰოი ფერიავ,
ჩემი ცოდვები.
ო ფ ე ლ ი ა
ამ ბოლოს დროს როგორ ბრძანდებით, ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
დიდად გმადთლობთ, კარგად გახლავართ.
ო ფ ე ლ ი ა
მე სახსოვრები რომ მაქვს თქვენთაგან, დიდი ხანია,
მინდოდა უკან მომემართა, აი , ინებეთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
სცდებით, მე თქვენთვის არაფერი არ მომიცია.
ო ფ ე ლ ი ა
თქვენ კარგად იცით, რომ მიბოძეთ და იმ სახსოვრებს
ამოდ-სასმენი სიტყვებიც თან გამოატანეთ,
რომელთაც ძვირფასს ნივთთ ღირსება გაუასკაცეს.
მდიდარს საჩუქარს სურგრძელისა მიმღებისათვის
ფასი აღარ აქვს, თუ გამცემი გაგულცივდება.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჰაა? აშ შენ პატიოსანი ქალი ხარ!
ო ფ ე ლ ი ა
ბატონო ჩემო!
ჰ ა მ ლ ე ტ
ლამაზიცა ხარ!
ო ფ ე ლ ი ა
რა გსურთ, ბრძანოთ, ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ის, რომ თუ პატიოსანი ხარ და ლამაზიც, შენს პატიოსნებას
სილამაზესთან ხელი არ უნდა ჰქონდეს.
ო ფ ე ლ ი ა
სილამაზე პატიოსნებაზედ უკეთესს ამხანაგს როგორ იშო-
ვის?
ჰ ა მ ლ ე ტ
მართალს ამბობ: სილამაზეს უფრო ადვილად შეუძლიან პა-
ტიოსნება გაიმაჭანკლოს, ვიდრე პატიოსნებამ სილამაზე თავის
მზგავსად გარდაქმნას. უწინ ეს დასაჯერებელი არ იყო, მაგრამ
ეხლა კი დრომ მოიტანა. მე შენ ერთხელ მიყვარდი.
ო ფ ე ლ ი ა
მეც მჯეროდა თქვენი სიყვარული.
ჰ ა მ ლ ე ტ
არ უნდა დაგაჯერებინა; სათნოება ისე ვერ შეეთვისება
ჩვენს დაბერებულს ბუნებას, რომ ამ სიბერის ნიშანი მაინც
არა დაგვრჩეს-რა. მე შენ არა მყვარებიხარ.
ო ფ ე ლ ი ა
მით უფრო შემცდარი ვყოფილვარ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მონასტერში წადი, მონასტერში. რად გინდა ქვეყანაზედ
ცოდვიანები გაამრავლო? აი თუნდ მეც, არა მგონია უპატიოს-
ნო კაცი ვიყო, მაგრამ იმდენი ნაკლელევანება მაქვს, რომ ემ-
ჯობინებოდა დედიჩემის მუცლიდან არა ვშობილიოყავ. მე მე-
ტისმეტად ამპარტავანი ვარ, ჯავრისგადამხდელი, პატივისმოყ-
ვარე: გულში იმდენი ავი განზრახვა მიტრიალებს, რომ გონე-
ბაში აღარ მეტევა, თვალით ვერ წარმომიდგენია და დროც არა
მყოფნის მათ შესასრულებლად. რისთვის დაძვრებიან ჩემის-
თანა სულდგმულები ცისა და დედამიწის შუა? ჩვენ ყველანი
ნამდვილად მატყუარები ვართ. ნურც ერთს ნურას დაგვიჯერებ
წადი მონასტერში. -მამაშენი სად არის?
ო ფ ე ლ ი ა
შინ გახლავთ, ხელმწიფისშვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
კარები მაგრა ჩაუკეტე, რომ თავის სახლს გარეთ მასხარობა
ვერსად შესძლოს. [მშვიდობით]
ო ფ ე ლ ი ა
ღმერთო მოწყალეო, შენ შეეწიე.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თუ ქმარს შეირთავ, ეს სიმწარე მზითვად გამომიტანებია:
ყინულსავით რომ უმანკო იყო და თოვლისავით წმინდა, მაინც
ცილისწამება არ აგცდება. გეუბნები, მონასტერში წადი. მშვი-
დობით. თუ მაინცა და მაინც ქმარს შეირთავ, სულელი შეირ-
თე, თორემ ჭკვიანებს კარგად ესმით, რა საშინელებსაც იმათ
უმზადებთ. მონასტერში წადი, წადი ჩქარა, მშვიდობით.
ო ფ ე ლ ი ა
ძალნო ციურნო, თქვენ დაუბრუნეთ თავის გონება.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ისიც კარგად ვიცი, რომ თქვენ მხატვრობას ძალიან მის-
დევთ. ღმერთმა ერთი სახე მოგცათ და თქვენ მეორეს იკე-
თებთ. დახტით, თამაშობთ,დაჩურჩულებთ, მეტს სახელს უგო-
მებთ ღვთისგან გაჩენილს ადამიანს და ამ უწესო ქცევის მიზე-
ზად უმანკოებას ასახელებთ. კარგი, ამაზედ ლაპარაკს თავი
უნდა დავანებო. კიდევაც ამან გამაგიჟა. მე ვამბობ, ქორწილებს
თავი დავანებო. კიდევაც ამან გამაგიჟა. ვინც კი ეხლა დაქორწინებულია,
ყველამ უნდა იცოცხლოს, ერთის გარდა. სხვები ისე დარჩნენ,
როგორც არიან. მონასრტერში წადი-მეთქი.
(გადის)
ო ფ ე ლ ი ა
ოჰ, რა დიდებულს ჭკვა-გონებას ეწია ბნელი!
სასახლის თვალსა, ენამჭევრსა, ვაჟკაცობით სრულს,
იმედსა და ვარდსა ამ მშვენიერ სახელმწიფოსას,
სამაგალითოს ზნეობის და ყოფა-ქცევისთვის!
დაემხო იგი და მე უნდა ყოვლად ბედკრული
მას ვუყურებდე,მას, სულგრძელს და გონებამაღალს,
ვისგან თაფლივით საამური აღთქმა მსმენია,
ეხლა მაჟღერალს გაბზარულის ზარისა მზგავსად,
შეუდარებელს კოკორსა დამზარალს სიგიჟის ქარით.
ვაი ჩემს ყოფას, რას ვხედავდი და აწ რას ვხედავ!
(შემოდიან ხელმწიფე და პოლონიუს)
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
არა, ეგ სენი სიყვარულის ბრალი არ არის
და ლაპარაკში ვერ შევატყვე ჭკუიდამ შეშლა,
თუმცა მის სიტყვებს დალაგება ცოტა კი აკლდა.
მაგას რაღაცა სევდის თესლი გულს ჩაბნევია
და სახიფათო უნდა იყოს, ვგონებ, იმ თესლის
აღორძინება. ამ ხიფათის ასაცილებლად,
მე მომივიდა უცებ აზრად, რომ ის საჩქაროდ
გავგზავნოთ ინგლისს ასაკრეფად დარჩენილ ხარკის.
ეგება ზღვებმა, უცხო მხარემ, უცხო საგნებმა
გადაუყარონ უცნაური ეგ გულისდარდი,
რაც მას გონებას უავადებს, ცნობას უკარგავს.
აბა ამისას შენ რას მეტყვი?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
სრული სიმართლე
ბრძანებთ, ხელმწიფევ, თუმცა კიდევ მე ამას ვგონებ,
რომ დასაწყისი, დასაბამი იმის სევდისა
უარყოფილი, განდევნილი, სიყვარულია.-
რაც პრინცმა გითხრა, ოფელია,ყველა გავიგეთ,
გამეორებით ნუღარაფერს გაიმეორებ.-
ჩემო ხელმწიფევ, ვით გნებავდეთ, ისე განსაჯეთ,
მაგრამ მე ვგონებ, თეატრ შემდეგ, კარგი იქნება,
რომ დედოფალმა თვისი შვილი ცალკე გაიხმოს
და მისი საქმე გამოჰკითხოს, თუნდაც დასტუქსოს.
თქვენის ნებართვით მეც იქ ახლო დავიმალები.
თუ დედოფალიც ამ საუბრით ვერას გახდება,
მაშინ, მეფეო, გაისტუმრეთ იგი თუნდ ინგლისს
და თუნდა სხვაგან გადაჰკარგეთ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ეგრე მოვიქცეთ.
დიდკაცთ სიგიჟეს ეჭირვება მუნდამ სიფრთხილე.
(გადიან)

სურათი II
ოთახი იმავე სასახლეში
(შემოდიან ჰამლეტ და რამდენიმე აქტორი)
ჰ ა მ ლ ე ტ
გთხოვ, ეს ლექსი ისე წარმოსთქვა, როგორც მე თვითონ გაჩვენე, თავისუფლებით და ძალადაუტანებლად, მაგრამ თუ ისეთი ყვირილი მორთე, როგორც ზოგიერთა ჩვენს აქტორებს ზნედა სჭირთ, სჯობს, ჩემი ლექსები ისევ ქუჩის გზირს ვათქმევინო. ნუ გააპობ ჰაერს, აი ასე, ხელების ქნევით და სიწყნარით მოიქეც. რაც უნდა ვნება ზღვასავით გულში გიღელავდეს, ქარიშხალსავით მრისხანებდეს და მორევსავით გიტრიალებდეს, მაინც საამო ზომიერება იქონიე. სულს მიწუხებს სწორედ, როდესაც რომელიმე ახმახი და პარიკდახურული მოთამაშე თავის ღრიალით თავისსვე ვნებათღელვას ნაკუწ-ნაკუწად აქცევს, როდესაც იგი ყურებს უჭედავს მდაბალ მაყურებლებს, რომელთაც მოსწონთ მხოლოდ ან გაუგებარი უსიტყვო თამაშობა, ან მაღალი ხმაურობა. ამისთანა მოთამაშე სწორედ მათრახით ასაჭრელებელია; იგი ტერმაგონსაც აჭარბებს და იროდსაც. თუ ღმერთი გრწამს, ამას ერიდე.
პ ი რ ვ ე ლ ი ა ქ ტ ო რ ი
თქვენი ბრძანება აღსრულებული იქნება, ჩემო ხელმწიფევ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ნურც ძალიან მოდუნდები და შენივ გონიერება მრჩევლად
იყოლიე. მოქმედება სიტყვას შეუფარე და სიტყვა მოქმედებას.
უფრთხილდი, ჩვეულებრივს სიწყნარეს არ გადახვიდე, თორემ თეატრის მნიშვნელობას ხელს შეუშლი. თეატრის აზრი უწინაც ეს ყოფილა და დღესაც ის არის, რომ ბუნებას სარკედ გაუხდეს, სათნოების მისი სახისმეტყველება აჩვენოს, ბიწიერებას მისი უმზგავსობა, დროებასა და ხალხს მათი ვითარება და ნაკვალევი. თუ ეს დანიშნულება ვერ შეასრულა, ან თუ გადაამეტა, იქნება რეგვნები გააცინოს, მაგრამ გაგებულს ადამიანს კი შეაწუხებს და ერთის გაგებულის შეხედულება უნდა გერჩიოს მთელის თეატრისა. ოჰ, მე მინახვანან აქტორები, რომელნიც სხვებს უქიათ და ძალიანაც უქიათ, მაგრამ ღმერთო შეგცოდე, არც ლაპარაკის კილო, არც მიხვრა-მოხვრა მათი ადამიანისად არა ჰგვანებია არც ქრისტინისას, არც უსჯულოისას. ისე იჭიმებოდნენ და ღრიალებდნენ, გეგონებოდათ ბუნებას შეგირდები ჰყოლია და იმათ შეუქმნიათ ეს ადამიანები, მაგრამ კარგნი ვერ გამოსულან და იმისთვის ისე უმზგავსად ჰბაძავენ კაცობრიობას.
პ ი რ ვ ე ლ ი ა ქ ტ ო რ ი
ვგონებ, ბატონო ჩემო, რომ ეგ ჩვეულება საკმაოდ შევცვალეთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
შეცვლა რას ჰქვიან, სრულიად მოსპეთ, - და თქვენს მასხარებსაც უთხარით, იმაზედ მეტს ნურას ილაპარაკებენ, რაც როლში უწერიათ; თორემ ზოგიერთნი უბრალო მაყურებელთა გასაცინებლად მორთავენ ხოლმე ხითხითს, თუნდა იმ დროს
საჭირო იყოს სრული ყურადღება პიესის რომელიმე ძნელი ალაგის გასაგებად. ეგ მეტად უმართებელოა და ამტკიცებს მხოლოდ იმ მასხარების საცოდავ თავმოყვარეობას. წადით, მოემზადეთ.

(აქტორები გადიან. შემოდიან პოლონიუს, როზნკრანც და გილდენსტერნ).

რა ამბავი იცით, ჩემო ბატონო, ხელმწიფე წარმოდგენას დაესწრება?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ხელმწიფეც და დედოფალიც ეხლავ აქ ინებებენ მობრძანებას.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ წადი და აქტორები დააჩქარე.
(პოლონიუს გადის)
ძალიან კარგს იზამთ,თქვენც წახვიდეთ და ხელი შეუწყოთ

რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც და გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
გიახლებით, ბატონო ჩემო.
(გადიან როზენკრანც, გილდენსტერნ. შემოდის ჰორაციო)
ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, ჰორაციო, რა ამბავი იცი?
ჰ ო რ ა ც ი ო
მე გიახელით, ხელმწიფისშვილო, თქვენდა სამსახურად.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მერწმუნე, ჩემო ჰორაციო, რომ შენისთანა პატიოსანი კაცი ჯერად არ შემხვედრია.
ჰ ო რ ა ც ი ო
ჩემო ხელმწიფევ...
ჰ ა მ ლ ე ტ
ნუ გგონია, გეფერებოდე.
ან რა მაქვს შენთან საფერაო, რას გამოველი?
შენი სიმდიდრე არის შენივ გონიერება
და მხოლოდ იგი გაცმევს, გხურავს და გასაზრდოებს.
ან ერთი მითხარ, მიფერება ღარიბს რად უნდა?
დაშაქრულ ენამ დეე ლოკოს ფუჭი სიმდიდრე,
მუხლის თავები ხშირის მოყრით შემოიცვითოს
იქ, სადაც ლაქუცს სასყიდელი მოელის რამე,
იცი, რა გითხრა: იმას აქეთ: რაც ჩემმა გულმა
თავისუფლება მოიპოვა კაცთ გარჩევისა,
შენ მიგითვისა და დაგბეჭდა თავისის ბეჭდით,
შენ, ვისაც ბევრი გიტანჯია, მაგრამ არ იმჩნევ;
არ იმჩნევ არცა ბედისწყრომას, არც მისს წყალობას
და ორივესთვის თანაბრობით მადლობას სწირავ.
ნეტავი იმას, ვინც აგრეა შეზავებული
გრძნობით, გონებით; ვინც საკრავად ბედს არ მსახურობს
და იმის თითებს არ აყოლებს თავის გულისთქმას.
აბა, მიჩვენე ჯერ ისეთი კაცი მე სადმე,
რომელიც მონად ვნებათღელვას არ გახდომია
და მასაც შენებრ აქ ჩავისვამ, აქ, გულის სიღრმეს!-
გრძლად მომივიდა ლაპარაკი, სხვის თქმა მინდოდა :
მეფის წინაშე წარმოდგენა არის ამაღამ,
წარმოადგენენ იმ ამბის მსგავსს, რაც ამას წინად
მე შენ გაცნობე მამიჩემის სიკვდილ შესახებ;
და ამასა გთხოვ, ის სურათი რომ დაიწყება,
განუშორებლად ბიძაჩემზედ თვალი გეჭიროს.
თუ დაფარული მისი ცოდვა მაშინ ან ენით,
ან მიხვრა-მოხვრით არ გამხილდა,_უნდა დავრწმუნდე,
რომ სწორედ ავი სული იყო, რაც ჩვენა ვნახეთ
და ჩემს ოცნებას მისთვის აკრავს შავი და ბნელი,
როგორც სამჭედლოს ვულკანისას. შენ ფრთხილად იყავ
და მეც თვალებით ჩავეჭდობი მისს პირის-სახეს;
მასუკან იმის ქცევა ერთად ავწონ-დავწონოთ.
ჰ ო რ ა ც ი ო
მე მზად გახლავართ და გარწმუნებთ, თუ რომ ის შესძლებს
და მოპარვითა თავის გრძნობას იმ დროს დამალავს,
მე მიკისრია და მე გიზღავთ მაშინ ნაპარევს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
აგერ მოდიან, წარმოდგენას უნდა უყურონ.
შენს ალაგს დადეგ; არ მინდა, რომ შემტყონ რამე.
(დანიის მარში. საყვირის ხმა მოისმის. შემოდიან ხელმწიფე, დედოფალი, პოლონიუს, ოფელია, როზენკაც, გილდენსტერნ და სხვანი).
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
როგორ იმყოფები, საყვარელო ძმისწულო ჩვენო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ძალიან კარგად გახლავართ. ვიკვებები ქამელეონის საზრდოთი _ გიახლებით ჰაერს იმედით შეზავებულს; ამ საჭმლით თქვენ ვარიებს ვერ დაასუქებთ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
შენი პასუხი ვერ გავიგე, ჰამლეტ. ეგ სიტყვები მე არ მეკუთვნის.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეხლა აღარც მე მეკუთვნის._(პოლონიუსს) შენ, მგონია, რომ უნივერსიტეტში ყოფნის დროს სცენაზე გითამაშნია?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
დიაღ, ხელმწიფისშვილო, მითამაშნია და კარგი აქტორის სახელიცა მქონდა გავარდნილი.
ჰ ა მ ლ ე ტ
რასა თამაშობდი?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მე ვთამაშობდი იულიუს კეისარს და კაპიტპლში მომკლეს, მე მომკლა ბრუტოსმა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშინ ის ბრუტოსი სწორედ ბრუტიანი ყოფილა, რომ მაგისთანა ჩინებული ხბო დასაკლავად გამოუმეტნია. აქტორები მზად არიან?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
მზად გახლავან და თქვენს ბრძანებასღა ელიან.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
აქეთ მოდი, შვილო ჰამლეტ, ჩემს ახლო დაჯექ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
არა, დედაჩემო, აქ უფრო მიმზიდავი ანდამატია.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს(ხელმწიფეს)
ხომ ჰხედავთ!
ჰ ა მ ლ ე ტ (ოფელიას)
ნებას მიბოძებთ, რომ თქვენს კალთას ქვეშ ამოვეფარო?
(წამოწვება ოფელიას ფეხთით)
ო ფ ე ლ ი ა
ვერა ხელმწიფისშვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე ვამბობ, თავი თქვენს კალთაზედ დავდო-მეთქი.
ო ფ ე ლ ი ა
ეგ კი თქვენი ნებაა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თქვენ იქნება გგონიათ, გულში ცუდი რამ განზრახვა მქონდეს?
ო ფ ე ლ ი ა
მე არა მგონია-რა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
რა კარგია, რომ კაცი ქალის მუხლებთან იყოს წამოწოლილი.
ო ფ ე ლ ი ა
რას მიბრძანებთ ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
არაფერს
ო ფ ე ლ ი ა
თქვენ დღეს მხიარულად ბრძანდებით
ჰ ა მ ლ ე ტ
ვინა? მე?
ო ფ ე ლ ი ა
დიაღ, თქვენ
ჰ ა მ ლ ე ტ
არა თუ? მე ხომ თქვენი მასხარა ვარ, და ან კაცმა სხვა რა გააკეთოს, თუ არ იმხიარულოს? აი ხომ ხედავთ, დედაჩემს სახე როგორ უცინის და მამაჩემი კი ამ ორის საათის წინათ მოკვდა.
ო ფ ე ლ ი ა
რას მიბრძანებთ? რატომ ორჯერ ორი თვე არ არის მას აქეთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
იქნება მაგდენი ხანია? მაშ ეშმაკმა ჩაიცვას შავი და ბნელი, მე კი ყარყუმის წამოსაბურავით მოვირთობი. ღმერთო ჩემო, კაცი ორი თვეა მკვდარია და ჯერ კიდევ არ გამოუგლოვიათ. მაშ, იმედია სახელოვანი კაცის ხსენება ნახევარ წელიწადსაც გადააცილებს. მაგრამ თუ რამდენიმე ეკლესია არ ააშენა, იმის სახელსაც ისეთივე ბედი მოელის, როგორც ჯოხის ცხენს, რომელზედაც ეს ეპიტაფიაა გამოთქმული:
„ჯოხის ცხენი
მოკვდა ჩვენი
საუკუნოდ მოსახსენი!“
(მოისმის საყვირის ხმა. უსიტყვო სანახავი).
(შემოდიან აქტორი და აქტრისა ხელმწიფისა და დედოფლის ტანისამოსში,ერთმანეთს უალერსებენ და ეხვევიან.)
(დედოფალი დაიჩოქებს და ერთგულებას შეჰფიცებს. ხელმწიფე ფეხზე წამოაყენებს და თავს იმის მხარზედ დასდებს. მერე დაწვება ყვავილებით დაფენილ სკამზედ. დედოფალი ხელმიფეს მძინარეს რომ დაინახავს გავა, შემდეგ მოვა ერთი აქტორი, მოხდის გვირგვინს, მძინარე ხელმწიფეს ყურში საწამლავს ჩააწვეთებს და გადის. დედოფალი შემობრუნდება, ნახავს, რომ ხელმწიფე მკვდარია და მწუხარებას მოჰყვება. მომწამლავი და ორი-სამი კიდევ სხვა აქტორი შემობრუნდებიან და დედპფალთან ერთად ვითომ სტირიან, ხელმწიფის გვამი გააქვთ. მომწამლავი დედოფალს საჩუქრებს უძღვნის და ცოლად თხოულობს. დედოფალი ჯერ ურზედა (დედოფალი დაიჩოქებს და ერთგულებას შეჰფიცებს. ხელმწიფე ფეხზე წამოაყენებს და თავს იმის მხარზედ დასდებს. მერე დაწვება ყვავილებით დაფენილ სკამზედ. დედოფალი ხელმიფეს მძინარეს რომ დაინახავს გავა, შემდეგ მოვა ერთი აქტორი, მოხდის გვირგვინს, მძინარე ხელმწიფეს ყურში საწამლავს ჩააწვეთებს და გადის. დედოფალი შემობრუნდება, ნახავს, რომ ხელმწიფე მკვდარია და მწუხარებას მოჰყვება. მომწამლავი და ორი-სამი კიდევ სხვა აქტორი შემობრუნდებიან და დედპფალთან ერთად ვითომ სტირიან, ხელმწიფის გვამი გააქვთ. მომწამლავი დედოფალს საჩუქრებს უძღვნის და ცოლად თხოულობს. დედოფალი ჯერ ურზედა დგას, მაგრამ ბოლოს დათანხმდება. გადიან).
ო ფ ე ლ ი ა
ეს რას ნიშნავს, ხელმწიფისშვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეს ნიშნავს, რომ აქ რაღაც ბოროტებაა დაფარული.
ო ფ ე ლ ი ა
უთუოდ ეს სანახავი წარმოდგენის შინაარსია.
(შემოდის პროლოგი)
ჰ ა მ ლ ე ტ
აი, ეს ვაჟბატონი ყველაფერს შეგვატყობინებს: აქტორებს არაფრის დამალვა არ შეუძლიათ, ყველაფერი უნდა წამოროშონ.
ო ფ ე ლ ი ა
მაშ იმასაც აგვიხსნის, თუ ეს სანახავი რას ნიშნავს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
აგვიხსნის, როგორ არა. და თუ თქვენც უჩვენებთ თქვენს სანახავს, აუხსნელს არც იმას დასტოვებს. ოღონდ თქვენ სანახავის ჩვენება ნუ შეგრცხვებათ და ახსნას ეგ არ მოერიდება.
ო ფ ე ლ ი ა
არაფერს არა ჰგავს, ხელმწიფისშვილო, ეგ ლაპარაკი.ნება მიბოძეთ წარმოდგენას ყური დავუგდო.
პ რ ო ლ ო გ ი
„მოწიწებითა ვითხოვ მოთმენას
და ტრაგედიის ჩქვენგან მოსმენას“.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეს პროლოგია, თუ ბეჭდის ზედწარწერა?
ო ფ ე ლ ი ა
მართლა, რომ ძალიან მოკლეა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
როგორც ქალის სიყვარული.
(შემოდიან აქტორი და აქტრისა ხელმწიფისა და დედოფლის ტანისამოსში)
ა ქ ტ ო რ ი - ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
„ფებოსის ეტლმა ოცდაათგზის შემოუარა,
გარს ნეპტუნისა ზღვათ -სამეფოს და რგვალსა მიწას,
თორმეტმა მთვარემ ოცდაათგზუს გამოგვაყრა
სხივნი, რომელნიც მიუღო შუქს სხვა მნათობისას,
მას აქეთ, რაც ჩვენ ორთავ ტრფობა გულს დაგვემყარა,
და ქვეშ მოვყევით წმინდა უღელს ქორწინებისას“.
ა ქტ რ ი ს ა - დ ე დ ო ფ ა ლ ი
„ნეტა მაგდენგზის მოივლიდეს მზე და მთოვარე
კიდევ, ვიდრემდე მოგვესპობა ეს ტრფიალება,
მაგრამ ვწუხვარ, რომ ამ ბოლოს დროს გულს გადიფარე
სევდის ღრუბელი და დაჰკარგე შენივ მზგავსება.
ეს ეჭვს მიბადებს, თუმც ამ ეჭვს ნუ შეუშინდები,
რადგანაც ქალის ეჭვი მოსდევს მხოლოდ სიყვარულს;
ეს ორივ გრძნობა ერთად არის დანაბადები,
ან არარაობს ან ძალს იჩენს ზომას გარდასულს.
ჩემს სიყვარულში ხომ დარწმუნდა აწ გული შენი
და ვით მეზრდება სიყვარული, შიშიც მეზრდება.
დიდ სიყვარულთან ეჭვიც ხდება ძნელმოსათმენი
და შიშთან ერთად სიყვარულიც გაძლიერდება.
ა ქ ტ ო რ ი - ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
„ჰოი, სატრფოო, მალე უნდა გავუდგე შორ გზას,
მე დავუძლურდი და აღარ მაქვს სხეულში ღონე:
შენ აქ იცხოვრებ ამ ქვეყანას მშვენიერს და მზას,
ყოვლის სულისთვის საყვარელი, დარდის არ მქონე,
იქნება შეხვდე მალე კიდევ ჩემებრ ერთგულ ქმარს...“
ა ქ ტ რ ი ს ა - დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მაგას რას ამბობ! ნუ მაჩვენოს ღმერთმა სხვა ქმარი,
ნუ გამიტაროს ეგ ღალატი დაწყლულებულ გულს!
წყეულიმც ვიყო, თუ ოდესმე გიხილო მკვდარი
და სხვა ქმრის შერთვით ვავნო კიდევ შენს გაწმენდილ სულს!“
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეს აბზინდაა, აბზინდა.
ა ქ ტ რ ი ს ა - დ ე დ ო ფ ა ლ ი
„მეორედ ქალი სიყვარულით ვერ გათხოვდება,
მიზეზად მხოლოდ ანგარიში მას უნდა ჰქონდეს.
ეგ პირველის ქმრის კვალად სიკვდილს ხომ ეგვანება,
რომ მის საწოლში სხვა მკოცნიდეს და მეხვეოდეს“.
ა ქ ტ ო რ ი - ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
„მჯერა, რომ ეხლა გულმართლად სთქვი შენი სურვილი,
მაგრამ ვივიწყებთ ხშირად ჩვენვე ჩვენგან განზრახულს,
განზრახვა არის ხსოვნისათვის მონა-მორჩილი,
იშვის ძლიერი და დაჰკარგავს ბოლოს ძლიერს სულს,
როგორც რომ ხეზედ მაგრად ებას ჯერ მკვახე ხილი,
და მერე მწიფე მოსყდეს ხესა არც კი შერხეულს,
ძნელი ეს არის, სამწუხაროდ რომ გვავიწყდება
ის გადვუხადოთ ჩვენსა თავსა, რაცა გვდევს ვალად
და რასაც ვაზრობთ, როცა გული აგვიღელდება
მღელვარებისა შემდეგ იგი გაჰქრება კვალად.
ჭმუნვა და ლხინი მით იჩენენ თვის ძლიერებას,
რომ თვისთან ერთად სპობენ მყისვე თავიანთ ნაყოფს,
რომ ჭმუნვა ჭმუნვობს და როს ლხინი ეძლევა შვებას,
მცირედ მიზეზით შეიცვლიან გრძნობას და სამყოფს.
წუთის სოფელი წუთისაა და რად გვიკვირდეს,
რომ ბედთან ერთად სიყვრულსაც ფერი ეცვლება,
რადგან ჯერ კიდევ საჭიროა, რომ ეს გამხილდეს, -
ბედს მოსდევს ტროფა, თუ ტრფობასა ბედნიერება.
დიდკაცს დამხობილს მეგობრები შემოეცლება,
ზე აღწეული იმეგობრებს მოსისხლე მტერსა,
დღემდის ხომ ვხედავთ, სიყვარული ბედს თავს ევლება
და ქონებითა გულს მოუგებ თუნდა მთელ ერსა.
გაჭირვებაში ვინც გამოსცდის ცრუ მეგობარსა
მტრად გადაიქცვს. - წეღანაც ვთქვი და ვამბობ კვალად:
სურვილი ჩვენი და ბედი ერთს არ მისდევს გზასა,
და ხშირად ჩვენი განზრახული რჩება განზრახვად.
აი, ხომ ამბობ: „არ შევირთავ მეორე ქმარსა“
მაგრამ ეგ აზრი გაჰქრება, როს მნახავ საფლავად.
ა ქ ტ რ ი ს ა - დ ე დ ო ფ ა ლ ი
„მიწამ ნუ მომცეს საზრდოება, ნურც ზეცამ სხივი,
მომესპოს სრულად მოსვენება, სიამოვნება,
განწირულებად შემეცვალოს იმედი ტკბილი
და საპყრობილედ გადამექცეს ქვეყნიერება;
დეე, შემაშრეს საუკუნოდ პირზედ ღიმილი,
სიხარულის წილ ჩამინერგდეს გულს მწუხარება,
ნურც აქ, ნურც ზეცას გამინელდეს მწვავი სახმილი,
თუ რომ შენ შემდეგ განვიზრახო მე გათხოვება!“
ჰ ა მ ლ ე ტ (ოფელიას)
ეხლა ეს ფიცი რომ გასტეხოს?..
ა ქ ტ ო რ ი - ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
„კმარა ეგ ფიცი, საყვარელო, დამტოვე მარტო!
გულს დამიმძიმდა და მცირედ მსურს ძილს მივცე თავი,
მსურს, რომ მოსაწყენს დღესა ამას თვლემით გავერთო.“
(გადის)
ა ქ ტ რ ი ს ა - დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ოჰ, მოისვენე, ღმერთმა ნუ ჰქმნას ჩვენ შორის ავი”
(გადის)
ჰ ა მ ლ ე ტ
დედოფალო, როგორ მოგწონთ ეს წარმოდგენა?
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მე ვგონებ, დედოფალი მეტად მძიმე აღთქმასა სდებს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მართალია, მაგრამ თავის სიტყვას კი შეასრულებს.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
შენ უნდა იცოდე, ჰამლეტ, აზრი ამ წარმოდგენისა. უსიამოვნო ხომ არა არის რა?
ჰ ა მ ლ ე ტ
არა, სრულიადაც არა, ეგენი ხუმრობენ და ხუმრობითვე სწამლავენ ერთმანეთს. უსიამოვნო არა არის რა.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
რა ჰქვიან ამ წარმოდგენას?
ჰ ა მ ლ ე ტ
თაგვების მახე, დიაღ, დიაღ, მახე სხვა მნიშვნელობით. მაგისთანა მკვლელობა ვენაში მომხდარა, გონზაგო მთავრის სახელია, ცოლს ჰქვიან ბაბტისტა. ეხლავე ნახავთ ყველაფერს. - მეტად ავაზაკური საქმეა, მაგრამ რა გვენაღვლება! - თქვენს დიდებულებსა და ჩვენ სინდისი წმინდა გვაქვს და ეგ ვერ შეგვეხება. არა? ვისაც ნიორი უჭამია, პირიც იმას დაეწვას.
(შემოდის მეორე აქტორი ლუციანუს).
ამას ლუციანუსი ჰქვიან, მთავრის ძმისწულია.
ო ფ ე ლ ი ა
თქვენ სწორედ თეატრი დასის მაგიერობასა სწევთ, ხელმწიფისშვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე შემეძლო თქვენსა და თქვენს საყვარელს შორის შუამავლის მაგიერობაც გამეწია, თუ პატარა სათამაშოებს ჩემ თვალწინ აათამაშებდით.
ო ფ ე ლ ი ა
თქვენ მწარედ მახვილობთ, ხელმწიფისშვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
და თქვენც თუ გინდათ ეს მახვილი დამიჩლუნგოთ, უკვნესლად ვერ გადამირჩებით.
ო ფ ე ლ ი ა
თანდათან უარესსა ბრძანებთ...
ჰ ა მ ლ ე ტ ი
დიაღ, როგორც თქვენ თანდათან უარესს ქმრებს ირთავთ, - დაიწყე, მკვლელო, ანებე თავი მაგ შენი წყეულის სახის პრანჭვას და საქმეს შეუდექ, აბა, ჰა! „ყორანი ჩხავის და მიგვიწვევს შურისძიებად“
ლ უ ც ი ა ნ უ ს
„ფიქრი მაქვს შავი, წამალიც მზად და დროც საჩვენო,
მკლავიც მიჭრის და არც გარსა სჩანს ადამიანი...
შემდგარო ღამის ბალახებით, ბედშავო წვენო,
შენ, რაც ჰეკათის გრძნებით სამგზის ხარ გესლიანი,
გთხოვ, მაგ ბუნების ძლიერებით ეს შეაჩვენო,
და გამოსწირო მის სიცოცხლე ტკბილად სვიანი“.
(მძინარეს ყურში საწამლავს ჩააწვეთებს).
ჰ ა მ ლ ე ტ
ბაღში მოსწამლა იმის სახელმწიფოს ხელთ მოგდებისათვის; სახელად ჰქვიან გონზაგო. ეს ამბავი ნამდვიალია და ჩინებულის იტალიურის ენით არის დაწერილი. ეხლავე ნახავთ, თუ მკვლელი როგორ მოიგებს გონზაგოს ცოლის გულსა.
ო ფ ე ლ ი ა
ხელმწიფე აბრძანდა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
რადა? მოჩვენებულმა ცეცხლმა ხომ არ შეაშინა!
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
როგორ ბრძანდებით, ხელმწიფეო ჩემო?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
შეაჩერეთ წარმოდგენა, ჩქარა, ჩქარა!
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
სანათი მოიტანეთ და წავიდეთ აქედამ.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
სანათი, სანათი, სანათი!
(გადიან ყველანი, გარდა ჰორაციოსი და ჰამლეტისა)
ჰ ა მ ლ ე ტ
„დაჭრილ ირემს ცრემლები სდის,
ნუკრი ცქრიალებს,
რა ვუყოთ, რომ ეს ქვეყანა
ასე ტრიალებს!“
აბა ეს ლექსები, შუბლთან ბატის ფრთების ფრიალი და ვარდები აჭრელებულ ფეხსაცმელზედ საკმაო არ არის, აქტორების დასში ჩავეწერო, თუკი ჩემმა ქისამ ჩემთან ერთად ფერი იცვალა?
ჰ ო რ ა ც ი ო
რატომ? ნახევარ წილზედ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
რადა, სრული კი არ მეკუთვნის?
„დამონ, ქვეყნად ჩააჩუმეს
ზევსის საყვირი,
და ზევსისვე ტახტზე დასვეს
დიდყურა... მხეცი“.
ჰ ო რ ა ც ი ო
განა რითმს ვერ მოაწყობდით?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, ჩემო კარგო ჰორაციო. ამ აჩრდილის თითო სიტყვა ათასი ოქრო ღირებულა. შენიშნე?
ჰ ო რ ა ც ი ო
ძალიან კარგად, ბატონო ჩემო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
როცა მოწამლვაზე ლაპარაკი დაიწყეს...
ჰ ო რ ა ც ი ო
კარგად შევნიშნე ყოველისფერი.
ჰ ა მ ლ ე ტ
აა! მობრძანდით, მესალამურენო, ცოტა მუსიკით შეგვაქციეთ,
რადგან,თუ მეფეს კომედია არ მოეწონა,
ეტყობა იგი არ ეამა, გულს განეწონა.
(შემოდიან როზენკრანც და გილდენსტერნ)
აბა, ცოტა მუსიკა გაგვაგონეთ.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ბატონო ჩემო, ნება მიბოძეთ, ერთი სიტყვა მოგახსენოთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ბატონი ბრძანდები, თუნდა მთელი ისტორია მითხარ.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ხელმწიფე, ბატონო...
ჰ ა მ ლ ე ტ
რაო, რა მოუვიდა?
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ცალკე ოთახში წაბრძანდა და მეტისმეტად უქეიფოდ შეიქნა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ღვინის სმისგან?
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
არა, ბატონო, ნაღველა აეშალა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მერე მაგდენი მიხვედრა მაინც უნდა გქონდეთ, რომ ექიმისათვის მიგემართნათ და არა ჩემთვის. თორემ მე რომ ჩემებური წამალი დავუნიშნო, იქნება იმ წამალმა უფრო დაანაღვლიანოს.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ბატონო ჩემო, სჯობს, დალაგებით პასუხი მიბრძანოთ და ჩემს თხოვნას გარე-გარე არ უაროთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
აი, მოვშინაურდი, ბრძანე.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
დედოფალი, დედათქვენი, დიდად შეწუხებულია და თქვენ გაახლათ ჩემი თავი...
ჰ ა მ ლ ე ტ
კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ხელმწიფისშვილო, ეგ ზრდილობა მოსატანი არ გახლავთ. თუ გნებავთ, რიგიანი პასუხი მიბოძოთ, შევასრულებ დედოფლის ბრძანებას! თუ არა, მაშინ კი მომიტევეთ, უკან გიახლებით და ეს იქნება ჩემდა მონდობილი საქმის დასასრული.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე არ შემიძლიან.
გ ილ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
რა არ შეგიძლიანთ, ხელმწიფის შვილო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
რიგიანი პასუხი მოგცეთ; მე გონებით ავადა ვარ. მაგრამ რა პასუხის მოცემაც კი შემიძლიან, თქვენთვის ანუ თქვენის სიტყვისამებრ, დედიჩემისათვის მიმირთმევია. მაშ პირდაპირ საქმეს შევუდგეთ: თქვენა სთქვით, რომ დედაჩემმა...
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
დედათქვენმა ბრძანა, რომ თქვენმა ქცევამ დედათქვენმა ბრძანა, რომ თქვენმა ქცევამ მეტად ააღელვა და განცვიფრებაში მოიყვანა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
რა საკვირველი შვილი ვყოფილვარ, რომ დედაჩემიც კი განცვიფრებაში მომყავს! _ მერე ეს რომ აღარ მითხარით, თუ რა მოჰყვა დედიჩემის ესეთს განცვიფრებას. _ სთქვით.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
დედოფალსა სურს, ვიდრე მოისვენებდეთ, თავიანთ ოთახში მოგელაპარეკოთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჩვენ უნდა დავემორჩილნეთ, თუნდა ათჯერად დედაჩვენი იყოს? გაქვთ კიდევ რაიმე ჩემთან?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ბატონო ჩემო, თქვენ ერთხელ გიყვარდით მე.
ჰ ა მ ლ ე ტ (თავის ხელებს აჩვენებს)
ვფიცავ ამ მცარცველებს, ამ ქურდებს, რომ კიდევაც მიყვარხარ.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ჩემო ხელმწიფევ, რა არის მიზეზი თქვენის უქეიფობისა? თუ მეგობარს მწუხარებას არ გაუმხელთ, მაშინ თქვენვე ხელს შეუშლით თქვენის სენისაგან განთავისუფლებას.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე სამსახურში კარგ ადგილს არ მაძლევენ.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ეგ რა მოსაფიქრებელია, როდესაც თვით ხელმწიფემა ბრძანა, რომ დანიაში მისი მემკვიდრე თქვენა ბრძანდებით.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მართალია, მაგრამ ხომ იცით, „პავლეს ტყავს გააძრობენ, სანამ...“ ეს ანდაზა ცოტა დაობებულია.
(შემოდიან აქტორები და სალამურის დამკვრელნი).
აი, სალამურის დამკვრელნიც მოვიდნენ. _ აბა ერთი ეგ სალამური მაჩვენე. _ (გილდენსტერნს) მაშ თქვენთან წამოვიდე? რად მივლით გარს ისე, თითქო ნადირი ვიყო და მახეში გაბმას მიპირებდეთ.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ბატონო ჩემო, თუ ჩემი მოვალეობა მაკადნიერებს, ჩემი თქვენდამი სიყვარული თითქმის უზრდელობასაც მაბედვინებს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე კარგად ვერ გავიგე, რა სთქვი. აბა ეს სალამური დაუკარ.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
დაკვრა არ ვიცი, ხელმწიფისშვილო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
როგორც იყოს.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
გარწმუნებთ, რომ არ ვიცი.
ჰ ა მ ლ ე ტ
გევედრები, დაუკარ.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ისიც არ ვიცი, ხელი როგორ მოვკიდო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეს ისე ადვილია, როგორც სიცრუის თქმა. აი ამ თვლებზედ თითები აათამაშე, პირით სული ჩაჰბერე და ესეც საამოდ-სასმენელ სამუსიკო ხმას გამოსცემს. აი ხომ ხედავ, როგორ უნდა მოჰკიდო ხელი.
გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
არ შემიძლიან ეგ საამოდ-სასმენი ხმა გამოვაცემინო. მე მაგ საქმეში დახელოვნებული არ გახლავართ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეხლა ხომ ჰხედავთ, როგორი უღირსი და არად ჩასაგდები გგონივართ. თქვენ გინდათ, რომ მე თქვენი საკრავი ვიყო, ჩემი ხელში დაჭერა ადვილად მიგაჩნიათ; გინდათ, ჩემს საიდუმლოს გული ამოაცალოთ და ჩემის სულის სიმებს სათითაოდ ხმა ამოაღებინოთ... და ამ მცირე მუსიკის საკრავს კი, რომელიც წყაროა ჰარმონიისა, ამბობთ, ხმას ვერ ამოვაღებინებთო. როგორ? თქვენა გგონიათ, მე ამ პატარა სალამურზედ უფრო ადვილად დასაკრავი ვიყო! მიწოდეთ მე, რა საკრავის სახელიც გინდათ, მაგრამ ესეც იცოდეთ, რომ შეგიძლიანთ გამაწვალოთ რამდენიცა გსურთ, და ჩემზედ დაკვრას კი ვერ მოახერხებთ.
(შემოდის პოლონიუს)
მშვიდობა შენი ნახვა.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ბატონო ჩემო, დედოფალს თქვენთან ლაპარაკი სურს და სურს ეხლავე.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჰხედავ ზეით იმ ღრუბელს, რა საშინლად ჰგავს აქლემს?
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
წირვის მადლმა, ძალიანა ჰგავს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე მგონია, კვერნასა ჰგავს.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ზურგი კვერნასი აქვს სწორედ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თუ უფრო ვეშაპსა ჰგავს
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ზედგამოჭრილი ვეშაპია.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეხლავ მოვდივარ დედაჩემთან. _ ლამის ამ ჩაციებით მართლა ჭკუიდამ შემშალონ. ეხლავ მოვდივარ.
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
მაშ ეგრე მოვახსენებ.
(((გადის პოლონიუს).
ჰ ა მ ლ ე ტ
არ გაჭირდება ამისი თქმა: „ეხლავ მოვდივარ“. გთხოვთ, რომ ეხლა კი, მეგობრებო, მარტო დამტოვოთ. _ (გადიან როზენკრანც და გილდენსტერნ, ჰორაციო და სხვანი).
აწ დადგა ღამის ბნელი ჟამი გრძნეულთ საფერი,
ოდეს საფლავნი პირს იხსნიან და ჯოჯოხეთიც
სნებას ამოხეთქს და მოაფენს დედამიწასა.
ეხლა შემეძლო, თბილსა სისხლსა დავწაფებოდი
და მომეხდინა ისეთი რამ საქმე საზარო,
რომ თვით დღის ნათელს მისის ხილვით თრთოლა მოსვლოდა,
ჩუმად! წავიდე დედაჩემთან. ოჰ, გულო ჩემო,
მაგ შენს ბუნებას ნუ დაჰკარგავ, ნუ მისცემ ნებას,
ნერონის გრძნობამ ამა მკერდქვეშ დაიბინადროს.
უნდა სასტიკი ვიყო, მაგრამ არ კი უწყალო,
ენით მივმართო იარაღსა და არა ხელით,
დავაფარვინო გრძნობა ჩემი მედგარსა სიტყვებს
და თუმც მუქარა, საყვედური ვასმინო ბევრი,
მაგრამ მუქარა იგი საქმით კი არ შესრულდეს.
(გადის).



სურათი III

ოთახი იმავე სასახლეში.
შემოდიან ხელმწიფე, როზენკრანც და გილდენსტერნ.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
იმისი ქცევა მე არ მომწონს და საფრთხილოა,
რომ მის სიგიჟეს ვაძლევთ ამდენს თავისუფლებას.
თქვენ მოემზადეთ მასთან ერთად ინგლისს წასვლისთვის
და მეც ეხლავე გამოვგზავნი ბრძანების ქაღალდს
ჩვენი ქვეყანა ვერ აიტანს, რომ ისე ახლო
თქვენ მოემზადეთ მასთან ერთად ინგლისს წასვლისთვის
და მეც ეხლავე გამოვგზავნი ბრძანების ქაღალდს.
ჩვენი ქვეყანა ვერ აიტანს, რომ ისე ახლო
დასტრიალებდეს მას ხიფათი, რაც მის სიგიჟეს
ერთად მოჰყვება და თან-და-თან უფრო შიშს გვაგდებს.

გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
ჩვენ შევუდგებით სამზადისსა, ჩემო ხელმწიფევ;
და ნება დამრთეთ, მოგახსენოთ,რომ ეგე შიში
საკეთილოა და წმიდაა, რადგან თქვენ ზრუნავთ
მთელის ერისთვის, რაიც თქვენით სცხოვრობს, სულდგმულობს.

რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
თვით უბრალო, და კერძო კაციც მოვალე არის,
ყოვლის თავისის სულისა და ჭკვის ძლიერებით,
უბედურების წინააღმდეგ აღიჭურვოდეს
და მით უმეტეს ვალად სდევს მას, ვის სიკეთეზედ
მრავლის-უმრავლესთ დღეგრძელობა დადგენილია.
როდესაც მოდის მეფისათვის აღსასრულის დღე,
მაშინ სიკვდილი მარტო იმას არ კმარობს მსხვერპლად
და თან ჩაითრევს, ვით მორევი, რაც მის ახლოა.
მეფეა მზგავსი მაღალ მთაზედ დადგმულის ჩარხის,
რომლის დიდროვან სოლებს თითქო ზედ აჭედიათ
მრავალ-ათასი უმნიშვნელო, მცირე საგანი.
როს იგი ჩარხი წაიქცევა, მაშინ ამათაც
მოელით ბოლო საშინელი. ოდეს ხელმწიფე
ამოიოხრებს - ხალხს ეს ოხვრა კვნესად ექცევა.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
გთხოვთ, რომ სამგზავროდ მოემზადოთ დაუყოვნებლივ,
სჯობს, ამ შიშს მალე გავუყაროთ ფეხში ბორკილი
და თავისუფლად უწინდელებრ აღარ ვატაროთ.

რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც და გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ
მოსამზადებლად გიახლებით.
(გადიან როზენკრანც და გილდენსტერნ. შემოდის პოლონიუს.)

პ ო ლ ო ნ ი უ ს
ჩემო ხელმწიფევ,
ჰამლეტ თვის დედის ოთახისკენ გიახლათ ეხლა
და თუ ინებებთ, მათ საუბრის მოსასმენელად
დავიმალები ფარდის უკან. მე თქვენ გარწმუნებთ,
რომ დედოფალი არ დასტოვებს დაუტუქსავსა.
თქვენ თითონ ბრძანეთ, თუ გახსოვთ და კარგადაც ბრძანეთ, _
კარგი იქნება დედას გარდა სხვაც რომ დაესწროს _
რადგან ბუნებით დედას შვილის მხარე უჭირავს _
და ყური უგდოს ჩუმად სითმე მათ ლაპარაკსო.
მე გიახლებით თქვენთან, ვიდრე მოისვენებდეთ,
და რასაცა ვცნობ, მოგახსენებთ, ჩემო ხელმწიფევ.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
დიდადა გმადლობ. –

(პოლონიუს გადის.)
რა საზარი ცოდვა ვიტვირთე,
მას ზეცის მიმართ ასდის კვამლი და იქ ღაღადებს;
იგია, რასაც უძველესი წყევლა ხვდა წილად.
კაენის ცოდვა... ძმის სიკვდილი... ლოცვას ვერ ვბედავ,
თუმც სურვილი და ნებისყოფა მისთვის მიმიწევს, -
ძლიერს განზრახვას მისპობს ცოდვა უძლიერესი
და მსგავსად კაცის, რომელს ორი საქმე ვალად სძევს,
უძრავად ვდგავარ და არ ვიცი, ჯერ რა დავიწყო.
განა ამ წყეულს ხელს ძმის სისხლი ისე სქლად სცხია,
რომ ვერ გაჰბანოს მადლიანის ცის წვიმამ იგი
და თეთრ თოვლივით არ აქციოს? ან თუნდ ეს მადლი
რად არ იკისრებს ცოდვიანის შემსუბუქებას?
მაშ რა ძალა აქვს ლოცვას, თუკი ორსავ ვერ შესძლებს:
არ შეგვაფერხებს იგი, ვიდრე შევცოდებთ რასმე
და ვერ მოითხოვს მოტევებას შეცოდებისთვის!
მაშ ვილოცავ მე, -ცოდვა იგი წარსული არის, -
მაგრამ რა ლოცვა მოუხდება ჩემს შეცოდებას?
„მომიტევე მე საზიზღარი კაცის მკვლელობა!“
ეს არ იქნება, რადგან ეხლაც კიდევ ვმფლობელობ
ყოველსავე მას, რისთვისაც ის ცოდვა ვიკისრე:
ჩემსა დიდებას, ჩემსა გვირგვინს, ჩემსა მეუღლეს.
ვინც სტკბება ცოდვით, მიტევებას ვით ეღირსება?
ამა წარმავალს და გარყვნილსა წუთისოფელსა
ოქროს ვარაყით დაფერილსა ცოდვიანობას
შეუძლიან, რომ უკუაგდოს მართლმსაჯულება
და ხშირად კანონს ჰყიდულობენ ბოროტეულად; -
მაგრამ იქ, მაღლა, სხვაფრივ არის: იქ ცბიერებას
არ აქვს ადგილი, იქ ვერა რა დაიფარება;
ჩვენც ხომ იქ უნდა გამოვცხადდეთ და ბოროტ საქმეთ
ფარდა ავხადოთ, განძარცვულნი გამოვამჟღავნოთ.
მაშინ რაღა ვქნა, ან რა ღონეს უნდა მივმართო?
ვცადო, რა ძალუძს სინანულსა? და რა არ ძალუძს?
მაგრამ რა ძალას გამოიჩენს იგი იმისთვის,
ვინც სინანულსა ვერ ახერხებს, ვერ მისწვდომია!
ვაიმე ბედკრულს! ვაი გულო, სიკვდილებრ შავო!
მახეს გაბმულო, სულო ჩემო, სცდილობ თავდახსნას
და ამა ცდითა უფრო ებმი. ოჰ, ანგელოზნო,
სცადეთ დამიხსნათ! კერპნო მუხლნო, მოიდრიკენით
და ფოლადისა ძარღვებითა ნაქსოვო გულო,
ჩჩვილის ყრმის გულსა მიემზგავსე ლმობიერებით.
იქნება იყოს საშველი რამ?

(კუთხეში დაიჩოქებს და ლოცულობს. შემოდის ჰ ა მ ლ ე ტ)
ჰ ა მ ლ ე ტ
აგერ ლოცულობს!
მარჯვე დრო არის და მარჯვედაც მოვიხმარ ამ დროს:
მოვკლამ და ზეცას ავა იგი. ამითი ვითომ
მერე ჯავრს ვიყრი? მოფიქრება არის საჭირო.
მამა მომიკლა ავაზაკმა და მე კი, ნაცვლად,
მის მკვიდრი შვილი ზეცას ვგზავნი იმავ ავაზაკს.
ეს ხომ ჯილდოა, სად არის აქ შურისძიება!
მამაჩემს სული, ამოხდა როდესაც იგი
განცხრომით იყო სადილ შემდეგ და ჰფუფუნებდა,
როცა ყოველნი მის ცოდვანი ისე ჰყვაოდენ,
ვითა ყვავილნი მაისისა და აწ ვინ იცის,
გარდა ზეცისა, რა განკითხვა ერგო მას წილად!
დასაჯერია უფრო იგი, რომ მისი ხვედრი
სამძიმო არის. მერე ამით ვითომ ჯავრს ვიყრი,
რომ აწ სიცოცხლე გამოვწირო, როს მისი სული
განწმენდილია და ამოსვლად განმზადებული?
არა და არა! იქით, ხმალო, და მას ეცადე,
დრო უარესი შეურჩიო: ოდეს ლოთობდეს,
შფოთსა და ბრაზსა მისცემოდეს, ან როს ეძინოს,
ან მეძავობდეს თვის საწოლში სისხლის შერევით,
ანუ ღვთის გმობით, თამაშობით გართული იყოს,
ან ჩადიოდეს სხვა უწმინდურს რამ საქციელსა,
მაშინ დაჰკარ და ყირამალად ჩააგდე ქვესკნელს,
რომ მისი სული იქმნეს ბნელი, შეჩვენებული,
ვით მის სამყიფი ჯოჯოხეთი. - ეხლა წავიდე;
იქ მომელის მე დედაჩემი. - შენ მაგ წამალმა
კიდევ მცირე ხანს ეგ ბედშავი დღე გაგიგრძელოს.
(ჰ ა მ ლ ე ტ გადის. ხ ე ლ მ წ ი ფ ე ადგება.)
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
სიტყვა მიფრინავს, მაგრამ ფიქრი აქ, დაბლა, მრჩება;
უფიქროდ სიტყვა ვერ მისწვდება ცას ვერაოდეს.
(გადის)
სურათი IV
მეორე ოთახი.
(შემოდიან დ ე დ ო ფ ა ლ ი და პ ო ლ ო ნ ი უ ს ).
პ ო ლ ო ნ ი უ ს
იგი ეხლავე გეახლებათ. კარგად გაჰკიცხეთ
და უბრძანეთ, რომ უცნაური იმისი ქცევა
ზომას გადვიდა და მოთმენა ძნელიღა არის;
თან დაუმატეთ: მე ჩავდექ-თქო შუამავლადა
მეფის რისხვასა და შენ შორის. მეც, დედოფალო,
აქ დავიმალვი. გთხოვთ, შერისხოთ გამომეტებით.
ჰ ა მ ლ ე ტ(გარედან)
დედაა, დედა, დედა!
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მაგას ყველაფერს შევასრულებ, ნუ გეშინიან.
ფეხის ხმა მესმის, დაიმალე, მგონია, მოდის.
(პ ო ლ ო ნ ი უ ს დაიმალება. შემოდის ჰ ა მ ლ ე ტ).
ჰ ა მ ლ ე ტ
რა ამბავია, დედაჩემო, რად დამიბარე?
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ოჰ, შვილო, დიდად შეურაცხჰყვე შენ მამაშენი!
ჰ ა მ ლ ე ტ
არა, დედაო, მამაჩემი შენ შეურაცხჰყე!
დ ე ფ ო ფ ა ლ ი
არ არის კარგი, უკმეხ ენით რომ მიპასუხებ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
არ არის კარგი, ბოროტ ენით რომ მეკითხები.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
რას ნიშნავს ესა, შვილო, ჰამლეტ?
ჰ ა მ ლ ე ტ
რაო, რა გნებავთ?
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მე ვეღარა მცნობ?
ჰ ა მ ლ ე ტ
კარგად გიცნობ, ჯვარს გეფიცები:
დეფოლი ხარ და მეუღლე შენის ქმრის ძმისა.
ესეც არ იყოს, - ხომ ვიცი, რომ დედა ხარ ჩემი.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მაშ კარგი, მე სხვას გამოვგზავნი, სათქმელს ის გეტყვის.
ჰ ა მ ლ ე რ ტ
აქ იყავ მეთქი, ადგილიდამ ნუღარ დაიძვრი.
ვერ წახვალ, ვიდრე შენს თვალთა წინ სარკეს არ დავდგამ,
რაშიც შეგეძლოს შენის სულის სიღრმის დანახვა.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
რა გინდა მერე, იქნება თუ მოკვლას მიპირობ?
მომეშველენით!
პ ო ლ ო ნ ი უ ს (ფარდის უკან)
ეი, ჩქარა მოდით, გვიშველეთ!
ჰ ა მ ე ტ
ეს რაა? თაგვი?
(მახვილს ამოიღებს და ფარდას მახვილით გახვრეტს).
მოკვდა, მოკვდა, თუნდ ნაძლევსა ვდებ!
პ ო ლ ო ნ ი უ ს (ფარდის უკან)
ვაიმე, მოვკვდი!
(დაეცემა და კვდება).
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ეგ რა ჰქენი, რა მოიქმედე?
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე თვით არ ვიცი... მეფეა თუ?
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
რისთვის გაცოფდი?
რად შეიბღალე წმინდა სისიხლით?
ჰ ა მ ლ ე ტ
მე შევიბღალე?
ეგ მართალია და ეს თითქმის იგივ ცოდვაა,
ვით მეფის მოკვლა და მერე ქმრად იმის ძმის შერთვა.
დ ე დო ფ ა ლ ი
ვით მეფის მოკვლა?
ჰ ა მ ლ ე ტ
დიაღ, დიაღ, ეგ მოგახსენეთ. –
(ფარდას ახდის და პ ო ლ ო ნ ი უ ს ს გამოათრევს).
შენ, საცოდავო, მეტიჩარა, უჭკვო მასხარა,
მე სხვა მეგონე, უფრო დიდი; გთხოვ, რომ შემინდო.
ეტყობა, შენი ბედისწერა ეგა ყოფილა,
არ ვარგებულა მეტისმეტი გულმოდგინება. -
რისთვის იკაწრავ აგრე ხელებს, დაწყნარდი, დაჯეგ!
მე მინდა, გული დაგიკაწრო და დაგიღვლარჭნო,
თუკი სინდისს აქვს მაგაზედა ზედმოქმედება;
თუ ბოროტებამ შეჩვეულმა, ზეცით გმობილმა
ეგ არ გარდაქმნა მიუდგომელ, უგრძნობელ ზღუდედ!
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
რა ვქენ ისეთი, რადა მკიცხავ აგრე სასტიკად,
რისთვის მაკადრებ მაგისთანა შეურაცხებას?
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეგეთი საქმე ჩირქსა სცხებს თვით უმანკოებას,
უსპობს მორცხვობის სიწითლესა, შვენებას უსპობს;
ფარისევლობის სახელსა სდებს სათნოებასა,
უბიწო ტრფობას ყვავილსა ჰგლეჯს შვენიერს შუბლზედ
და იმის ნაცვლად აჩენს იგი წყლულს და იარას;
ცოლ-ქმართ პირობას მოთამაშეთ ცრუ ფიცს ამსგავსებს,
აუქმებს სრულად ქორწინების წმინდა უღელსა,
სარწმუნოებას, სასოს და ტკბილს ფუყე სიტყვად ჰხდის,
ოჰ, მაგვარ საქმით ზეცის სახე რისხვით ელვარებს
და ესე მყარი დედამიწაც შეჭმუხვნილია
და ნაღვლიანი, თითქო იყოს დღე განკითხვისა.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
რა საქმე არის ისეთი, რომ ეგრე ღაღადებს,
ან რასა ჰკიცხავ მედგარის და მქუხარე სიტყვით?
ჰ ა მ ლ ე ტ
შეხედე ერთი ამ სურათსაც და მეორესაც,
აი ამ სახეს ორივ ძმისას. ნახე, თუ პირველს
როგორი მადლი გადაჰკვრია შარავანდედად;
ჰიპერიონის ხუჭუჭ თმასა ჰგავს ამისი თმა
და შუბლი თითონ იუპიტრის შუბლს ემსგავსება;
თვალნი მარსისა მრისხანებით ღვთაებრ მჭვრეტელნი,
ახოვანება მერკურისა, ციურთ შიკრიკის,
წარმოგზავნილის ცად მიბჯენილ, მაღალ მთის წვერზედ;
შეხედულობა დიდებული, რომელიც თითქო
თავიანთ ბეჭდით სათითაოდ ღმერთთ აღბეჭდოთ,
რომ კაცის სახედ დაესახათ სრული ქმნილება!
აი ეს იყო შენი ქმარი. ახლა შეხედე
ამ მეორესაც: ეს არ ინდობს თავის ღვიძლ ძმასა
და დაობებულ, წამხდარ პურის თავთავის მზგავსად
სპობს მის სიცოცხლეს. სადა გქონდა შენ ეგ თვალები?
ვით დასტოვე ეს შვენიერი მთის საძოვარი
და ამ მყრალ ჭაობს მიაგენი გამოსაკვებად?
სად გქონდა-მეთქი ეგ თვალები? სიყვარულს ხომ ვერ
მოიმიზეზებ; ხომ იცი, რომ შენს ხანში სისხლი
მიყუჩებული არის და ჭკვას ემორჩილება.
მერე რა ჭკუა უნდა იყოს, ეს აირჩიოს
და ის უარჰყოს! უგრძნობელი არა ხარ, ვგონებ, -
გრძნობა თუ არ გაქვს, ვერ შესძლებდი მოძრაობასაც, -
მაგრამ მაგ გრძნობას მოჰკლებია გრძნობიერება,
თორემ გიჟიც კი ამ საქმეში არ შესცდებოდა!
სიგიჟეს გული ისე ხომ ვერ დაემონება,
რომ ვეღარ შესძლოს გამორჩევა კარგის და ავის,
მაშ რა ეშმაკმა გადაგაკრა თვალებზედ ბინდი?
ვინ შესცდებოდა ასე მწარედ, თუნდ რომ ჰქონოდა
მარტო თვალები, ხელნი მარტო, მხოლოდ ყურები,
ან მხოლოდ ყნოსვა სხვა გრძნობათა დაუმატებლად,
ან თუნდ მცირედი რამ ნაფლეთი ნამდვილ გრძნობისა?
ვაი, სირცხვილო, სადღა არის შენი სიწითლე!
ჰოი, ბოროტო ჯოჯოხეთო, თუ შეგიძლიან
დარბაისელის დედაკაცის გულის ანთება, -
მაშ აღტკინებულ სიყმაწვილის გრძნობა ძლიერი
თუნდ ცვილად იქცეს და საკუთარს ცეცხლზედვე გადნეს!
რაღად უწოდებ სირცხვილეულს ნორჩ გულთა ღელვას,
რაკი ყინულიც იწვის ასეთ მხურვალე ცეცხლით
და გულის თქმასა ემონება გონიერება?
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ოჰ, შვილო, ჰამლეტ, ჩუმად იყავ, ნუღარას ამბობ,
შენმა სიტყვებმა ჩემს გულშივე ჩამახედვინა
და დამანახვა ცოდვის კვალი ამოუშლელი.
ჰ ა მ ლ ე ტ
როგორ, განცხრომით უნდა იწვე ჭუჭყიან საწოლს,
ქონსა და ოფლში უწმინდურად ითხუპნებოდე,
უნდა სტკბებოდე მურტალს გუბეს გარყვნილებისას...
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ოჰ, ნუღარ მეტყვი, ჰამლეტ, ჰამლეტ,ნუღარას მეტყვი;
მე ეგ სიტყვები ხანჯლებივით ყურს მიტრიალებს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ის ავაზაკი, კაცისმკვლელი, უმზგავსი მონა,
შენის პირველის მეუღლისა ფრჩხილის არღირსი,
მეფე, მასხარა, სახელმწიფო ტახტის მპარავი,
ჯიბეს-ჩამდები უძვირფასეს დიადიმისა…

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
კარგია, კმარა.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მეფე მჩვრებში გამოხვეული…
(შემოდის აჩრდილი)
ცის ანგელოზნო, თქვენის ფრთების ქვეშე მიმიღეთ
და მფარველადა მექმენით მე! – რა გსურს, ნეტავი,
რომ ეგეთისა ამო სახით გამომეცხადე?

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ვაი ჩემს თავსა, ჭკვიდამ შესცდა!

ჰ ა მ ლ ე ტ
სთქვი, თუ მოხვედი,
რათა შენს შვილსა დააყვედრო დაგვიანება,
დააყვედრო, რომ გულისთქმასა არ აჰყვა თვისას
და საშინელი სიტყვა შენი არ აღასრულა.

ა ჩ რ დ ი ლ ი
ნუ დაივიწყებ, რომ ამ მოსვლით მე მწადის მხოლოდ,
ისუსტებული ნებისყოფა გაგიცხოველო,
მაგრამ შეხედე დედაშენსა, როგორ თრთის შიშით.
ჩადეგ შენ იმის შემკრთალ სულსა და იმის შორის,
თორემ ოცნება სუსტზედ უფრო ძლიერ მოქმედობს.
უთხარი რამე .
ჰ ა მ ლ ე ტ
დედაჩემო, რა გემართება.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
რა გემართბა შენ თვითონვე, ოჰ, შვილო ჰამლეტ,
რომ გაშტერებით ჩასცქერიხარ ცარიელ სივრცეს
და თითქო ჰაერს უსხეულოს ესაუბრები,
შენი თვალები გვაუწყებენ სულისკვეთებას
და შენი თმაცა აწეწილა, ყალყზედ დამდგარა
მსგავსად ძილიდამ აშლილისა ბანაკის ჯარის,
თითქო თვითეულ ბეწვისათვის სული ჩაედგათ.
ოჰ, ტკბილო შვილო, შენის სევდის მწვავსა ნაღვერდალს
გთხოვ, მოთმინების ცივი წყარო უხვად აპკურო. –
რას უკვირდბი?

ჰ ა მ ლ ე ტ
იმას, იმას! შეხედე, როგორ
ნაცრისფრად ელავს. იმის სახე რომ დაანახვო
და გააგონო იმის საქმე, მაშინ თვით ქვებსაც
გრძნობიერებას აღუძრავდი. ოჰ, ნუ მიყურებ!
თორემ საბრალო სახე შენი წინ დაუდგება
ჩემის სასტიკის განზრახვისა აღსრულებასა, -
მაშინ იქნება, სისხლის ნაცვლად ცრემლი ვანთხიო.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ვის ეუბნები მაგ სიტყვებსა?

ჰ ა მ ლ ე ტ
იქ ვერას ჰხედავ?

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ვერაფერს, თუმცა უხედავი არა მრჩება რა.

ჰ ა მ ლ ე ტ
არცა -რა გესმის?

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
არაფერი, ჩვენის ხმის მეტი.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ერთი შეხედე, ნახე, როგორ მიიპარება;
მამაჩემია თავისსავე შესამოსელში
კარგად შეხედე, აი, აი, აგერ გავიდა!
(აჩრდილი გადის)
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ეგ მხოლოდ შენის წარმოდგენის ნაყოფი არის, _
ბნელით მოცულს ჭკვას მოჩვენება ეწვევა ხშირად.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ბნელით მოცულს ჭკვას! შენ გგონის, მე გიჟი ვიყო?
ვით შენი მაჯა, ჩემი მაჯაც ზომიერად სცემს
და თანაბრობით ამტკიცებს ჩემს ჯანის სიმრთელეს.
რაც ეხლა მე ვთქვი, ეს სიგიჟით როდი მომსვლია;
თუნდ გამომცადე, სიტყვა -სიტყვით გაგიმეორებ,
გამეორებას აბა მითხარ, გიჟი ვით შესძლებს?
ოჰ, დედაჩემო, გაფიცებ მადლს მაღალს ზეციურს,
ნუ ინუგეშებ თავს იმითი, ვითომც სიგიჟე
და არა შენი ცოდვა ამას მალაპარაკებს.
ეს სანუგეშო საცხებელი მაგ შენს იარას
მხოლოდ თხელს კანსა გადააკრავს და შიგნიდამ კი
გარყვნილებისა ბილწი გესლი გულს ჩაგაკვდება.
გაუტყდი ზეცას, შეინანე შენი წარსული;
ზღუდე აღმართე მომავლის წინ და ღვარძლის ბალახს
ნუ აპატივებ -უფრო ძლიერ არ გაღონივრდეს;
ოჰ, მომიტევე მისწრაფება სიმართლისაკენ;
მართლაც, ამ მურტალს და სიმსუქნით დამპალსა დროსა
რომ სათნოება მუხლმოდრეკით ბიწის წინაშე,
კეთილის ქმნისა ნებას უნდა გამოითხოვდეს.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ოჰ, მაგ სიტყვებით ჩემი გული ორად გაგლიჯე.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ შორს გასტყორცნე უწმინდური ნაგლეჯი მისი
და იმ მეორე ნახევრითა იცხოვრე წმინდად.
მშიდობის ღამემ მოგცეს ღმერთმა, მაგრამ ნუ წახვალ
და ბიძაჩემის საწოლს ნუღარ მიეკარები
თუ სათნო არ ხარ, სათნო სახე მაინც მიიღე.
ეს იცოდე, რომ ეშმაკისა მსგავსად მომქმედი
და ყოველ გრძნობათ შემმუსვრელი კაცთ ჩვეულბა
ამ შემთხვევაში ანგელოზის სიკეთს იჩენს:
იგი კარგსა და კეთილს საქმეს სდებს ისეთს სახეს,
თითქო ეგ სახე დაბადებით შეგთვისებოდს.
სცადე, ნუ წახვალ შენ ამაღამ და მერე კვლავაც
წაუსვლელობას ეს ადვილად შეგაძლებინებს.
ბუნების სჯულის შეცვლა ძალუძს ჩვეულებასა
და ძლიერებით თვისით იგი ეშმაკეულ ძალთ
ან თვის ნებაზე მოსდრეკს, ანუ სრულად განდევნის.
კიდევ და კიდევ მშვიდობასა ვისურვებ შენთვის,
და თუ სურვილი გულს აღგეძრა, დაგლოცოს ვინმემ
მე თვით მოვითხოვ, დედაჩემო შენგან დალოცვას
(პოლონიუსზედ უჩვენებს)
ვწუხვარ, რომ მე ეს შემომაკვდა, მაგრამ ეტყობა,
ასე განაგეს ზეცის ძალთა მე აღმირჩიეს
თავიანთ ბჭედ და განზრახვისა აღმასრულებლად,
ამ კაცით მსაჯეს და მეც იგივ დამასჯევინეს,
წავალ, ვიზრუნებ მე იმისთვის და ანგარიშსაც
ვინც მომთხოვს, მევე ჩავაბარებ. ღამე მშვიდობის.
თუ სასტიკი ვარ, ეს სიკეთის ნაყოფი არის,
ცუდს შევხვდით კიდეც და უარესს წინ შევეყრებით.
კიდევ ერთი რამ უნდა გითხრა:

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მითხარი, რა ვქნა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ნუ იზამ იმას, რაც მე გითხარ, რაც დაგარიგე.
დეე, იმ მეფემ გარყვნილს საწოლს კვლავ მიგიტყუოს,
გადგისვას ხელი მაგ ლოყებზედ, მოგეალერსოს,
მაშინ შენ იმის უწმინდურსა, მხურვალე კოცნას
და დაწყევლილის თითებითა გაფუფუნებას,
შესწირავ ჩემსა საიიდუმლოს, ყველას გაუმხელ, -
ეტყვი, რომ გიჟი კი არა ვარ, ვიგონებ მხოლოდ, -
კარგი იქნება, ყველაფერი გამოამჟღავნო.
ან ვით შეჰფერის შენბრ ლამაზს, ჭკვიან დედოფალს,
მას დაუმალოს ესოდდენნი მძიმე საქმენი,
მას, იმ ღამურას, ქვემძრომ ჯოჯოს, ქეციანს კატას!
ნუღარ მიხედავ ნურც ჭკუას და ნურც საიდუმლოს,
ბანზე ყაფაზა აიტანე, გააღე კარი
და ტყვე ფრინველნი დააფრინე, მერე შენ შეძვერ
იმ ყაფაზაში საარაკო მაიმუნთ მსგავსად
და მაღლიდამ ძირს ჩამოვარდი კისრის მტვრევითა.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
სიტყვა სუნთქვაა, სუნთქვას კიდევ სიცოცხლე მოსდევს,
და მომესპოს მე როგორც სუნთქვა, ისე სიცოცხლე
შენი ნათქვამი საიდუმლო თუ გავამხილო.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მე ინგლისს მივალ, ეს ხომ იცი.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ვაიმე ბედკრულს
დამავიწყდა, რომ ეგრე არის გადაწყვეტილი.

ჰ ა მ ლ ე ტ
დაბეჭდილია წერილი და თან ბრძანებაც
მიცემული აქვს ორს თანშეზრდილს ამხანაგს ჩემსას,
რომელთაც ისე ვენდობი, ვით შხამიან გველსა,
გზა იმათ უნდა გამიკვლიონ ჩემის მახისკენ.
დეე, იშრომონ; საამოა, როს მემანქანეს
მისგან ნამზადი იარაღი მაღლა აფეთქებს.
ცუდად მომივა საქმე, თუ რომ მეც არ გავთხარე,
არ მოვუქციე იმათ ნაღმებს ქვეშით სხვა ნაღმი
და მთვარემდე არ ავაფრინე. რა საამოა,
როს ხედავ როგორ ორი ძალა ერთმანეთს ებრძვის. _
ამ კაცმა ლამის ტვირთთა მზიდველ მუშად მაქციოს.
მეტი რა გზა მაქვს, უნდა სხვაგან წავიღო იგი.
ღამე მშვიდობის, დედაჩემო, ეს რჩევის წევრი,
როგორც ეხლაა, ისე ჩუმად არსად ყოფილა,
არსად ყოფილა ასე წყნარი მესაიდუმლე,_
სიცოცხლეში ხომ სულელ-ყბედას მას ეძახოდენ._
წამოდი, ბარემ მაგ შენს საქმეს ბოლო მოვუღო,
რაღას ვუყურებ, დედაჩემო, ღამე მშვიდობის.
გადიან სხვადასხვა მხარეს, ჰამლეტ პოლონიუსს მხარზედ მოიკიდებს და გაიტანს)

მოქმედება მეოთხე
სურათი პირველი
იგივე ოთახი
შემოდიან ხელმწიფე, დედოფალი, როზენკრანც და გილდენსტერნ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
უნდა რაღაცას ნიშნავდეს ეგ ოხვრა და კვნესა;
ნამდვილი მითხარ, ვერ დავტოვებთ გაუგებარსა.
ჰამლეტ სად არის?
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
(როზენკრანცს და გილდენსტერნს, რომელნიც გადიან)
პატარა ხანს მარტო ყოფნა გვსურს. _ რა საქმე ვნახე ამაღამა, ბატონო ჩემო!
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
რა ნახე მითხარ, ანუ ჰამლეტ როგორღა არის?
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
გაცოფებული არის ისე, ვით ქარიშხალი,
შეჯიბრებული მღელავ ზღვასთან ძლიერებაში;
და როს სიგიჟემ მოუარა, უცებ მოესმა,
რომ ფარდის უკან მორიდებით რაღაც იძვროდა,
მყისვე მახვილი ამოიღო, სთქვა, თაგვიაო
და უხილავად, წარმოდგენილ შიშისა ძალით
იგი საბრალო ბერიკაცი მან მოაკვდინა.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ეს რა ამბავი გავიგონე! ხომ ეგეთი დღე
დაგვადგებოდა, ჩვენც რომ იქა ვყოფილიყავით.
თავისუფლება მისი მეტად საშიში არის
შენთვის, თუ ჩვენთვის, ყველასათვის. ახლა არ ვიცი,
ვით უნდა გავცეთ ჩვენ პასუხი ამ კაცისკვლაში.
ცხადი არის, რომ ყველაფერი ჩვენ დაგვბრალდება,
რაკი იმ გიჟსა აქამომდე ხალხში ვურევდით
და მის შელაგმვას არ ვცდილობდით ყოველის ღონით.
მაგრამ ჩვენ მისმა სიყვარულმა მოგვისპო ხედვა
და ვერ ვამჩნევდით, რომელი გზა რომელსა სჯობდა.
ისე ცუდისა სნეულებით შეპყრობილს კაცსა
ჩვეულებად სჭირს უთქმელობა თავის სენისა,
თუნდაც უღრღნიდეს იგი ჭირი ჩუმად სიცოცხლეს._
ეხლა სად არის?
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
თან წაიღო საბრალოს გვამი,
რომლის წინაშეც მის სიგიჟემ გრძნობა იჩინა,
როგორც უბრალო მადანთ შორის ძვირფასმა თვალმა
და ეხლა იგი თვის საქციელს მწარედ დასტირის.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
დროა, გერტრუდა, რომ წავიდეთ. იგი აქედგან
გავგზავნოთ ვიდრე მზე მთის წვერებს მიუალერსებს
და ამ საქმესაც მოვუაროთ, მოვაბოდიშოთ,
ვით ჩაგვაგონებს ჩვენი ჭკუა და ძლიერება.
(შემოდიან როზენკრანც და გილდენსტერნ.)
აი, გილდენსტერნ; - მეგობრებო! სხვებიც მიიმხრეთ,
და ეხლავ წადით თქვენ ჰამლეტის მოსაძებნელად.
მას სიგიჟეში პოლონიუს შემოჰკვდომია
და თავის დედის ოთახიდამ იმისი გვამი
თან წაუღია. ნახეთ, ტკბილად ელაპარაკეთ
და მიასვენეთ იგი გვამიც ეკლესიაში.
გთხოვთ დააჩქაროთ.
(გადინ როზენკრანც და გილდენსტერნ.)
აწ, გერტრედა, უნდა შევყაროთ,
ვინც გონიერნი გვეგულება საქმის მრჩეველნი,
ვაცნობოთ იმათ, თუ რა არის ჩვენი განზრახვა
და სამწუხარო ეს ამბავიც შევატყობინოთ.
იქნება, მაშინ ვერ მოგწვდეს ჩვენ ცილისწამება,
რაიც სისინით დედამიწას გარშემო უვლის,
თავის ბედრკულ მსხვერპლს ჰგმირვას იგი გესლიან
ისრით,
და როგორც ტყვია ზარბაზნისა, ნიშანში მიდის.
იქნება იგი მოხვდეს მხოლოდ უვნებელ ჰაერს.
წავიდეთ, სული მიშფოთავს და მეავადება.

ს უ რ ა თ ი მ ე ო რ ე
მეორე ოთახი იქვე.
შემოდის ჰამლეტ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეხლა საიმედო ადგილს არის.
რო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც დ ა ს ხ ვ ა ნ ი (გარედამ)
ჰამლეტ, ბატონო ჰამლეტ!

ჰ ა მ ლ ე ტ
ჩუმად! ვის უძახიან? ვინ მიძახის ჰამლეტს? აგერ აქ მოდიან.

(შემოდიან რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც და გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ )
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
გვამი სად წაასვენეთ, ბატონო ჩემო?
ჰ ა მ ლ ე ტ
შევურიე მიწას, რომელიც მას ნათესავად მოხვდება.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
სწორედ გვიბრძანეთ, სად სწორედ გვიბრძანეთ, სად არის, რომ ეკლესიაში მივასვენოთ.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თქვენ ეგ ნუ გჯერათ.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც

რა ნუ გვჯერა?

ჰ ა მ ლ ე ტ
ის, რომ ვითომ მე თქვენის საიდუმლოს შენახვა შემეძლოს და
ჩემისა კი არა.მერე ვინა მკითხავს ამას? - უბრალო ღრუბელი!
რა პასუხი უნდა აღირსოს მას დიდის ხელმწიფის-შვილმა?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ბატონო ჩემო, ღრუბელს მე მიწოდებთ?
ჰ ა მ ლ ე ტ
დიაღ,შენ გიწოდებ ღრუბელს, რომელიც შეისვამს ხელმწიფის
სახის მეტყველებას, საჩუქრებს და უფლების ნაგლეჯს.მაგრამ
ბოლოს ამისთანა მოხელენი ხელმწიფისათვის მეტად სასარგებ
ლონი არიან. იგი ამათ მაიმუნივით პირის ერთ-ერთ კუნჭულში
ინახავს, ყველაზედ ადრე იდებს პირში და ყველაზედ გვიან კი
ჰყლაპავს. როდესაც დასჭირდება, ხელს მოგიჭერთ, გამოგწუ
რავთ, რაც შესმული გაქვთ,და ისევ მშრალ ღრუბლად გადა
გაქცევთ.
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც

მე არ მესმის თქვენი ლაპარაკი, ხელმწიფის შვილო.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მით უფრო კარგი: მოსწრებული სიტყვა რეგვნის ყურს ვერ
გამოაღვიძებს.

რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
ბატონო ჩემო, უნდა გვიბრძანოთ, გვამი სად არის და ხელმწი-
ფესთან წამოგვყვეთ.

ჰ ა მ ლ ე ტ

ხელმწიფეს გვამი თანა აქვს, მაგრამ ხელმწიფე კი გვამთან
არ არის. ხელმწიფე რაღაც არის.

რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
როგორ თუ რაღაც?

ჰ ა მ ლ ე ტ

ანუ სრულიად არა არის რა. წამიყვანე იმათთან, თვალხუჭობა
მინდა ვითამაშო.

( გადიან)

ს უ რ ა თ ი მ ე ს ა მ ე
მეორე ოთახი იქვე
შემოდის ხელმწიფე ამალით
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
კაცი გავგზავნე ჰამლეტის და გვამის საძებნად.
საშიში არის, თავისუფლად რომ დადის იგი,
მაგრამ კანონის სრულ სიმკაცრით ვერ მოვეპყრობით:
იგი თვის კერპად დაუსახავს უმეცარს ერსა, რომელიცა
სჯის მხოლოდ თვალით და არა ჭკუით, რაიც არ იმჩნევს
დამნაშავის დანაშაულსა და თავის სასწორს აწონინებს
მძიმედ მის სასჯელს . თუ გვსურს, რომ ყველა დავაწყნა-
როთ, დავაშოშმინოთ, ჩვენ ეს ხმა უნდა გავავრცელოთ,
ვითომც ჰამლეტის აქედამ წასვლა მოხდა დიდი თათბი-
რის შემდეგ. რა სნეულება განწირულსა სახეს მიიღებს
მის განკურნება ძალუძს მხოლოდ გამწირველ წამალს.
( შემოდის რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც )

რა ამბავს მეტყვით?
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც

ვერ გავტეხეთ, ჩემო ხელმწიფევ,
და გვამი თუ სად შეუნახავს, ვერ ვათქმევინეთ,

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
თითონ სად არის?

რ ოზ ე ნ კ რ ა ნ ც

გარეთ გახლავთ, დარაჯის ხელში
და იქ მიელის თქვენს ბრძანებას.

ხ ე ლ მ წი ფ ე

აქ დაუძახეთ.

რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც

აბა, გილდენსტერნ, მოიყვანე მეფის წინაშე.

(შემოდიან ჰამლეტ და გილდენსტერნ.)

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე

სად არის, ჰამლეტ, პოლონიუს?

ჰ ა მ ლ ე ტ
ვახშმად არის.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე

ვახშმად?

ჰ ამ ლ ე ტ

მაგრამ ის კი არა სჭამს, იმასა სჭამენ; პოლიტიკოსი
მატლები შეკრებილან და ახლო მისხდომიან. თუ ჭა-
მაზე მივარდება საქმე, თქვენი ერთადერთი პატრონი და
მბრძანებელი მატლია. ჩვენ სხვა ცხოველებს იმისთვის
ვასუქებთ, რომ ჩვენ დაგვასუქონ და ჩვენ თვითონ კი
მატლებისათვის ვსუქდებით. მსუქანი ხელმწიფე და
მჭლე გლახაკი ორივ მათი საჭმელია, ეს მხოლოდ ორი
თავია ერთსა და იმავე სუფრაზე მისატანი, ყველას ბო-
ლო ეს არის.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე

ოღონდაც, ოღონდაც!

ჰ ამ ლ ე ტ

კაცს შეუძლიან თევზი დაიჭიროს იმისთანა ჭიაყე-
ლათი, რომელსაც ხელმწიფის ხორცი უჭამია და სჭამოს
თევზი, ამ ჭიაყელათი გამაძღარი.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მაგითი მერე რა გინდა სთქვა?
ჰ ა მ ლ ე ტ

არაფერი იმის გარდა, რომ მინდოდა მეჩვენებინა,
ხელმწიფე გლახაკის ნაწლავებში როგორ დაძვრება.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე

პოლონიუს სად არის?

ჰ ა მ ლ ე ტ

სამოთხეში. იქ გაგზავნეთ, მოსძებნონ, და თუ თქვენი შიკრიკი ვერ იპოვის, თქვენ თითონ სხვაგან მოსძებნეთ. ამ ერთ თვეში თუ ვერ იპოვით, მაშინ ცხვირით მიაგნებთ კიბეზე, დერეფნის ასავალთან.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე (ზოგიერთ მხლებლებს)


წადით და იქ მონახეთ.

ჰ ა მ ლ ე ტ

მოგიცდით,თქვენს მისვლამდის არსად არ წავა.
(გადიან რამდენიმე მხლებელნი)

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე

ჰამლეტ, აქედამ შენ საჩქაროდ უნდა წახვიდე,
თორემ ამ საქმეს შეუძლიან რამ აგიტეხოს
და ეს ამბავი მეტისმეტად გვაფიქრიანებს.
ვსწუხვართ, რომ ესეთს განსაცდელსა გადაეკიდე.
მაშ მოემზადე წასასვლელად; ხომალდი გელის.
ქარიც საგზაო უბერავს და შენნი მხლებელნიც
სულ მზად არიან, ყველა გიწვევს ინგლისისაკენ.

ჰ ა მ ლ ე ტ

ინგლისისაკენ!

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე

სწორედ,სწორედ.

ჰ ა მ ლ ე ტ

ძალიან კარგი.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
კარგი გვსურს ჩვენცა, თუ ჩვენს სურვილს თვალს
დააკვირვებ.

ჰ ა მ ლ ე ტ



მე ქერუბიმსა ვხედავ და ის ჰხედავს მაგ სურვილს.
კარგი, კმარა, უნდა ინგლისს წავიდე! მშვიდობით,
ძვირფასო დედაჩემო!

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ჰამლეტ, მე მოსიყვარულე მამა ვარ შენი.

ჰ ა მ ლ ე ტ
დედაჩემო-მეთქი. მამა და დედა ცოლქმარნი არიან და
ცოლქმარნი ერთს სისხლსა და ხორცს შეადგენენ. მაშ,
მშვიდობით, დედაჩემო. _ წავიდეთ ინგლისს.
( გადის )
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე

წაჰყეთ ფეხდაფეხ. მიიტყუეთ გემზედ საჩქაროდ.
ნუღარ აყოვნებთ, ამაღამვე მსურს, მოვიშორო.
რაც კი გზისათვის საჭიროა, ყველა მზად არის.
გთხოვთ, დააჩქაროთ, ერთ წუთს აღარ დააგვი-
ანოთ.
(გადიან რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც და გ ი ლ დ ე ნ ს ტ ე რ ნ )
შენ კი, ინგლისო, ჩემს წყალობას თუ იმჩნევ რადმე,-
და ვგონებ დანელთ ხმალმა ჩვენი ძალა გაცნობა,
რაკი ჭრილობა მისგან ჯერ არ გაგრმთელებია
და ჩვენს ძლიერ ტახტს ხარკსაც აძლევ
ქვეშევრდომულად--
შენ გულმხურვალედ მოეპყარ ჩვენს მაღალსა სურვილს,
რაც წარმოგზავნილს წერილებში გამოთქმულია
და სიკვდილს მიეც მყის ჰამლეტი. ასე მოიქეც,
თორემ ვით სენი გესლიანი გულზედ მკბენს იგი
და უნდა მიხსნა ამ სენისაგან. მის სიკვდილამდე
ვერავითარი სიხარული ვერ გამახარებს.



ს უ რ ა თ ი მ ე ო თ ხ ე

მინდორი დანიაში

(შემოდის ფ ო რ ტ ი ნ ბ რ ა ს ჯარით)

ფორტინბრას
წადი,იახელ, ასისთავო, დანიის მეფეს
და ჩემ მაგიერ მოწიწებით სალამი უძღვენ.
მოახსენე, რომ მე,ფორტინბრასს, მის სამეფოზედ
გავლა მწადიან, ვით დართული მაქვს მისგან ნება.
ხომ იცი, სადაც ვიქნებით ჩვენ და თუ სურს მათსა
დიდებულებას პირისპირად საქმის დაჭერა,
ჩვენ ვიახლებით მყისვე იმათ პატივ-საცემლად.
ა ს ი ს თ ა ვ ი
ეხლავ მივდივარ.
ფ ო რ ტ ი ნ ბ რ ა ს (ჯარს)
თქვენც წამოდით ნელის ნაბიჯით
(გადის თავისი ჯარით და შემოდიან ჰამლეტ, როზენკრანც,
გილდენსტერნ და სხვანი)


ჰ ა მ ლ ე ტ
ბატონო ჩემო, გთხოვთ მიბრძანოთ, ეს რა ჯარია?
ა ს ი ს თ ა ვ ი
ნორვეგიიდამ გახლავს იგი.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მერე, სად მიდის?
ა ს ი ს თ ა ვ ი
იგი აპირობს დაიჭიროს პოლონთ ქვეყანა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ჯარს ვინ უფროსობს?
ა ს ი ა თ ა ვ ი
ნორვეგთ მეფის ძმის ძე, ფორტინბრას.
ჰ ა მ ლ ე ტ
სრულიად პოლონთ დაპყრობა სურს, თუ ნაწილისა?
ა ს ი ს თ ა ვ ი
თუ სწორე ამბის გაგება გსურთ, ბატონო ჩემო,-
რაცას ჩვენ ვდავობთ,ფრიად მცირე კუნჭული არის,
იგი სახელის მეტს ვერაფერს ვერავის შესძენს,_
მე ხუთს ოქროსაც არ მივცემდი მისს იჯარაში
და ამაზედ მეტს სარგებლობას, მგონი,ვერ ნახვენ
ვერც პოლონთ მეფე და ვერც მეფე ნორვეგიისა.
ჰ ა მ ლ ე ტ
თუ ეგრე არის, ხომ მაგ ადგილს არც კი დაიცვენ.
ა ს ი ს თ ა ვ ი
როგორ არ იცვენ, გაამაგრეს ჯარებით კიდეც.
ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ მაგ უბრალო კამათობას ვერ ამყოფინებთ
ორი ათას კაცს და ოქროსაც თუნდ ოცი ათასს.
ეგ სიმდიდრის და მოსვენების ნაყოფი არის,_
იგი მუწუკად შიგნით გვამში რომ დაწყლულდება,
გარედამ, თითქო უმიზეზოდ, ჰკლავს ადამიანს. _
გმადლობთ, ბატონო.
ა ს ი ს თ ა ვ ი
ღმერთი იყოს თქვენი მფარველი.
(ასისთავი გადის.)
რ ო ზ ე ნ კ რ ა ნ ც
არ მობრძანდებით?
ჰ ა მ ლ ე ტ
თქვენ წინ წადით, მე მოგეწევით.
(გადიან როზენკარანც და გილდენსტერნ)
თითქო ყოველი შემთხვევა მე თვალ-წინ მესახვის,
რომ დამაყვედროს, რად ვგვიანობ ჯავრის-ამოყრას...
რა არის კაცი, თუ იგი თვის კმაყოფილებას
ჭამას და ძილში ჰპოობს მხოლოდ? მხეცი, სხვა რა?
ვინც მოგვანიჭა ჭკვა-გონების შორსმხედველობა,
ჩაგვახედვინა ჩვენს წარსულსა და მომავალში,_
ის არ მოგვცემდა ამ ღვთაებრივს ნიჭიერებას,
თუ სასარგებლოდ მოხმარებას ვერ შევიძლებდით.
მე ეს არ მესმის, მუდამ უქმად რისთვის ვიძახი:
„ეს საქმე უნდა შევასრულო“, როს ყველაფერი
შესასრულებლად ხელს მიმართავს: როგორც მიზეზი,
ისე გულისთქმა, ძლიერება, საშუალება.
მაშ რაღა მიშლის? პირუტყვული თავმინებება,
თუ რაღაც ეჭვი სიმხდალისა, რაიცა ცდილობს
დასაწყისამდე ზედმიწევნით საქმის შეგნებას?
ამ ეჭვში მხოლოდ ერთი წილი ერგება ჭკუას
და სამი წილი ხომ სიჯაბნის ნაყოფი არის.
ქვეყნის ოდენნი მაგალითნი მე მაქეზებენ:
აი თუნდ იგი გაწყობილი, ძლიერი ჯარი,
თუნდ მის მოთავე, ახალგაზრდა, ნორჩი მთავარი,
რომელს სურვილი ღვთაებრივი სახელის პოვნის
უპირდაპირებს უხილავსა და საშიშ ხიფათს;
იგი არ ინდობს თვის არსებას სუსტსა და მოკვდავს,
და არ არიდებს ფუყე ჩალის ნაფასევისთვის
არც შიშს, არც სიკვდილს, არც მუხთალ ბედს დაუდგრომელსა.
სახელოვანი კაცი მარტო დიდს საქმეს არ სდევს,
იგი უბრალო საქმისთვისაც თავს გამოიდებს,
თუ შელახული არის იმის პატიოსნება.
მე რაღას ვდგავარ? ამ ძილიდამ რად არ მაღვიძებს
ან მამის მოკვლა, ან შერცხვენა დედიჩემისა,
ან გონების სჯა, ან მღელვარე სისხლის დუღილი?
ხომ ვხედავ, ჩემდა სამარცხვინოდ, რომ ამ ურიცხვ ჯარს,
რაღაც ოცნების ნაყოფისა-სახელისათვის,
სასიკვდილოდა გაუწირავს თავისი თავი
და საფლავისკენ, როგორც საწოლს, მიისწრაფება!
უნდა იბრძოლოს რაღაც მცირე მიწის გულისთვის,
რაიც მაჩხუბარ მეომართა ვერც კი დაიტევს
და არ იკმარებს მისთვის მკვდართა მისაბარებლად!
ამ დღიდამ ჩემ ფიქრს სისხლს გამოვრწყობ, ან მოვსპობ
სრულად.
(გადის)

სურათი V
ოთახი ციხე-დარბაზში. ელსინორა.
შემოდიან დედოფალი და ჰორაციო
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
არ შემიძლიან, ეხლა იმას ვერაფერს ვეტყვი.
ჰ ო რ ა ც ი ო
აღარ გვეშვება, დედოფალო, სრულად შეშლილა
და რომ შეხედოთ, მეტისმეტად შეგებრალებათ.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მერე რა უნდა?
ჰ ო რ ა ც ი ო
თავის მამას იგონებს მხოლოდ.
ამბობს, ამ ქვეყნად ცბიერებამ დაიბუდაო,
კვნესის, გულს იცემს, შფოთავს იგი მცირე მიზეზით,
ეჭვიანობით ლაპარაკობს და მის სიტყვები
თუმც ნახევარზედ უაზროა და უმნიშვნელო,
მაინც მსმენელნი აზრის პოვნას მათში ცდილობენ
და განაგონსა უფერებენ თავიანთ ნაფიქრს.
მართლაც, კაცს ძალუძს ოცნებითა წარმოიდგინოს, _
მის სახის შეშლას, ხელის ქნევას აქვს რაიმე აზრი
და იქნება რომ დიდ წყენასაც გადავეკიდოთ.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მართლა, სჯობიან, ვუთხრათ რამე, თორემ იქნება
უმეცარ ხალხში საშიშარი ხმები გავრცელდეს.
უთხარ, მოვიდეს.
(ჰორაციო გადის)
ეს ყოფილა ცოდვის ბუნება:
შემთხვევა მცირე, უმნიშვნელო, ჩემს დატანჯულ სულს
ჰგონია დიდის ხიფათისა წინა-მორბედი,
და დანაშაულს ეს სასჯელი ჰქონია ჭირად,
რომ არ-გამხელის მორიდება თვითვე ამხილებს.
(შემოდიან ჰორაციო და ოფელია)
ო ფ ე ლ ი ა
სად ბრძანდება შვენიერი დედოფალი დანიისა?
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
როგორ ხარ, ჩემო ოფელია?
ო ფ ე ლ ი ა (მღერის)
„ქალო, ვით ვცნა შენი სატრფო,
მითხარი, რა აქვს ნიშანი?
ყავარჯენი ხელთ უჭირავს,
ფეხთ აცვია ქალამანი“.
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ვაი ჩვენი ბრალი! რას ნიშნავს, ჩემო ტკბილო ოფელია, ეგ
სიმღერა?
ო ფ ე ლ ი ა
რაო, რა ბრძანეთ? გთხოვთ რომ ყური დაუგდოთ,
(მღერის)
„იგი მოკვდა და დამარხეს,
იგი მოკვდა, დამარხეს;
ფეხთით დიდი ლოდი დასდვეს,
და თავით მწვანე ხე დარგეს“.
ოჰ, ოჰ!
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
შვილო ოფელია...
ო ფ ე ლ ი ა
გთხოვთ, ყური დაუგდოთ. (მღერის)
„თოვლივით თეთრ სუდარაში...“
(შემოდის ხელმწიფე)
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
შეხედეთ ერთი, ბატონო ჩემო, რა საშინელი სანახავია!
ო ფ ე ლ ი ა
„ჩვენ იგი გამოვახვიეთ;
ლამაზ ყვავილებით მოვრთეთ
და უხვად ცრემლი ვაფრქვიეთ“.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
როგორა ხარ, საყვარელო ოფელია?
ო ფ ე ლ ი ა
კარგად გახლავართ, ღმერთმა მშვიდობა მოგცეთ. ისინი ამბობენ, ჭოტი მეპურეს ქალი არისო. ღმერთო ჩემო, ეს ვიცით, რა ვართ, და ის კი არ ვიცით, რა ვიქნებით. ღმერთმა ეგ სუფრა გიკურთხოთ.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
სულ თავის მამაზედ ჰფიქრობს.
ო ფ ე ლ ი ა
გთხოვთ, ამ ლაპარაკს თავი დავანებოთ და როცა ისინი გკითხავენ, ეს რას ნიშნავსო, აი რა პასუხი მიუგეთ:
„ხვალ ვალენტინას დღე არის,
მე ვალენტინა ვიქნები,
დილას ადრე შენთან მოვალ
და შენს სარკმელთან დავდგები.
ტანთ ჩაიცვავ, კარს გაუღებ,
მიიწვევ უმანკო ქალსა
და მანკიერს, გაისტუმრებ
საბრალოს, თვალცრემლიანსა“.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე

ძვირფასო ოფელია!
ო ფ ე ლ ი ა
მართალს მოგახსენებთ; ფიცი რა საჭიროა. აი ეხლავ გავათავებ:
„ზეცის ძალნო, კარგად ჰხედავთ
ყმაწვილ კაცთა შერცხვენასა!
ყმაწვილ ქალნო, ნუღარ მისდევთ
იმათ მომხიბვლელ ენასა.
ქალმა უთხრა: აკი ცოლად
მპირდებოდი შერთვასაო.
გვერდით რომ არ დამწოლოდი,
არ გავტეხდი სიტყვასაო“.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
დიდი ხანია, რაც ამ ყოფაშია?
ო ფ ე ლ ი ა


იმედი მაქვს, ყველაფერს კარგი ბოლო მოსდევს. უნდა მოვითმინო; მაგრამ მე ტირილის მეტი არა დამრჩენია-რა. ის ხომ ცივს სამარეში ჩააწვინეს. ჩემი ძმა შეიტყობს ამ ამბავს. გმადლობთ კეთილი რჩევისათვის. აბა, სად არის ჩემი ეტლი? მშვიდობით, ქალებო; ღამე მშვიდობისა, ჩემნო ძვირფასნო, ღამე მშვიდობისა, ღამე მშვიდობისა.
(გადის)
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
უკან გაჰყევით და თვალ-ყური გეჭიროთ მასზედ.
(ჰორაციო გადის)
ეგ გესლი არის უდიდესის სატანჯველისა, _
ჭკუა-გონება მამის სიკვდილს წაურთმევია.
ჰხედავ, გერტრუდა, მწუხარება კაცის გულს როგორ
რაზმად დაწყობილ ჯარივითა მოეჯარება
და არა მარტოდ, ვით ჯაშუში, მალვით მოსული.
ჯერ ხომ მაგისი მამა მოჰკლეს, მერე ჰამლეტიც
თვითონვე თვისის განძევების მიზეზი გახდა.
პოლონიუსის მოკვლამ კიდევ უბრალო ხალხი
მეტისმეტადა აამღვრია, აამღელვარა
და საშიშ ჭორებს მითქმა-მოთქმით ავრცელებს იგი, _
ჩვენც ცუდად ვქმენით, რომ ფარულად დავამარხვინეთ.
ოფელიაც ის აღარ არის, რაც უწინ იყო,
თავის გონებას გაეყარა, და უგონებოდ
ხომ სურათნი ვართ, ანუ უფრო მხეცნი პირუტყვნი;
ბოლოს ეს უდრის ყოველს ამას, რაც ჩამოვთვალე,
რომ საფრანგეთით იმისი ძმა ჩუმად მოსულა,
გაოცებულა, ეს ამბები რომ გაუგია
და შავს ფიქრებში, ვით ღრუბელში, გამოხვეულა.
ჩამგონებელნი, რა თქმა უნდა, არ მოაკლდება;
ესენი ლაერტს ყურში მამის მოკვლის შესახებ
გესლიან ამბებს ჩააწვეთენ, გულს მოუწამლვენ,
და როდესაც კი დამნაშავე მათ დასჭირდებათ,
დასაჯერია უფრო, რომ ჩვენ დაგვასახელონ.
ჰოი, გერტრუდა, სასიკვდილოდ რამდენ-გზის მგმირავს
მე ეს ამბავი, ვით მანქანა ჯოჯოხეთისა.
(გარეთ ხმაურობაა. შემოდის ერთი მხლებელი).
დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ეს ხმაურობა რასა ნიშნავს?
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
აქ დაუძახეთ
ჩქარა ჩემ მცველთა და უთხარით კარს უდარაჯონ.
რა ამბავია?
მ ხ ლ ე ბ ე ლ ი
თავს უშველეთ, ჩემო ხელმწიფევ!
თვით ოკეანე, ოდეს იგი კიდეთ გადახეთქს,
არ მუსრავს ისეთ სისწრაფითა ნაპირის მინდვრებს,
როგორც ლაერტი მრისხანებით, გამძვინვარებით
თქვენთ მხლებელთ პირქვე ამხობს, ახლის ერთი-ერთმანეთს.
ხალხი უწოდებს იმის ბატონს, თავის ხელმწიფეს,
და თითქო ეხლა იწყებოდეს ქვეყნის ტრიალი,
დავიწყებოდეთ ჩვეულება ძველი და წმიდა,
რაც აძლევს კაცის სიტყვას ძალას და მნიშვნელობას, -
ჰყვირიან: „ლაერტ, ლაერტ იყოს ჩვენი ხელმწიფე!“
ქუდების სროლა, ცხარე ტაში ერთვის კიჟინას
და ადის ზეცას ეს ხმა: „ლაერტ იყოს ხელმწიფედ!“

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ჰხედავ, როგორის სიხარულით მისდევენ ცრუ კვალს!_
დანიის ძაღლნო, ნუ ჰყეფთ, სწორე გზა გაიგენით
(ხმაურობა უფრო ახლო მოისმის, შემოდის ლ ა ე რ ტ შეჭურვილი. დანელნი უკან მოსდევენ)

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
კარებს ამტვრევენ.

ლ ა ე რ ტ
აქ ნუ მოხვალთ. _ მეფე სად არის?

ხ ა ლ ხ ი
ჩვენც მანდ შეგვიშვით.

ლ ა ე რ ტ
დამაცადეთ.

ხ ა ლ ხ ი
კარგი, მოვიცდით.

ლ ა ე რ ტ
მადლობელი ვარ, გადით და კარს უკან დადეგით.
(ხალხი გავა)

საზიზღო მეფევ, დამიბრუნე მე მამაჩემი!

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
დამშვიდდი, ლაერტ.

ლ ა ე რ ტ
ერთი წვეთიც ჩემის სისხლისა
რომ მშვიდი იყოს, ჩემს ბუშობას დაამტკიცებდა,
შეურაცხყოფდა მამაჩემსა და თვით დედაჩემს
უმანკო შუბლზედ დაასვამდა გარყვნილების დაღს.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
რა მიზეზია, ლაერტ, ეგრე აღბორგებულხარ? _
გერტრუდავ, თავი დაანებე; ჩემთვის ნუ შიშობ,
მეფეს ისეთი ღვთაებრივი მადლი იფარავს,
რომ ღალატს მარტო შორით ძალუძს იმის შეხედვა,
ახლო კი საქმეს ვერ უფერებს თავის განზრახვას. _
მითხარ, რადა ხარ, ლაერტ, ეგრე აღელვებული? _
დაეხსენ-მეთქი, ოჰ, გერტრუდა. _ სთქვი და ყურს გიგდებ.

ლ ა ე რ ტ
სად არის-მეთქი მამაჩემი?

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
გარდაიცვალა.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მაგისი ბრალი არ ყოფილა.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
დაეხსენ, მკითხოს.

ლ ა ე რ ტ
მერე რამ მოჰკლა? მე თქვენ მაგით ვერ მომატყუებთ.
რად მინდა ფიცი, ანუ გრძნობა ქვეშევრდომული!
ეშმაკებსაც კი წაუღიათ და ღრმა ჯურღმულში
დეე, ჩავარდეს სინიდისიც და მორიდებაც.
არ გავექცევი მე დაწყევლას თუნდ საუკუნოს,
არად ჩავაგდებ სააქაოს და საიქიოს,
და რაც მომივა, მომივიდეს. მაგრამ ეს კია,
რომ მამაჩემის სიკვდილს მალე გადვუხდი მკვლელსა.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მერე ვინ გიშლის?

ლ ა ე რ ტ
ცისქვეშეთს არ შევეპოები
და ისე ვიხმარ ამ ჩემს მცირე ღონე-შეძლებას,
რომ დიდსა საქმეს მოვიქმედებ მის შემწეობით.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ლაერტ, შენ გინდა, რომ შეიტყო სწორე ამბავი
ძვირფასის მამის სიკვდილისა, მაგრამ ეს მითხარ,
განა გსურს, ყველას შური აგო, ავსაც და კარგსაც
და მტერ-მოყვარე ერთმანეთში არ გაარჩიო?!

ლ ა ე რ ტ
მარტო მტერს ვდევნი...

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
არ გინდა კი, იპოვო იგი?

ლ ა ე რ ტ
და მეგობრებსა აქ, ამ მკერდზედ მაგრად მივიკრავ,
მზა ვარ, ვაწოვო ჩემი სისხლი, მით გამოვკვებო,
როგორც ერთგული ვარხვი თავის ბარტყებსა ჰკვებავს.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
შენ ეხლა ისე ლაპარაკობ, როგორც შეჰფერის
მამიშენის შვილს, როგორც დიდკაცს, კეთილად აღზრდილს.
დღის ნათელსავით ცხადი უნდა იყოს ეს შენთვის,
რომ იმ სიკვდილში უბრალო ვარ, წილი არ მიდევს
გარდა უზომო, ფრიად საგრძნობ, მწუხარებისა.

ხ ა ლ ხ ი (გარედამ)
გზა, გზა მიეცით!

ლ ა ე რ ტ
რას ჰყვირიან, რა ამბავია?
(შემოდის ო ფ ე ლ ი ა, უცნაურად მორთული ჩალათი და ყვავილებით)
ოჰ, ცეცხლის ალო, გამომიშრე სრულად გონება,
შენც ცხარე ცრემლო, ეგ სიმლაშე გაიშვიდკეცე
და ამომიწვი ამ თვალთაგან გრძნობა და ხედვა.
ზეცასა ვფიცავ, მე გადვუხდი შენს ჭკვაზედ-შემშლელს,
წონით მივაგებ, ვიდრე სასწორს ძალზედ არ დავხრი.
მაისის ვარდო, ოფელია, ძვირფასო დაო!
ტკბილო, უმანკო! ჰოი, ზეცავ, ყმაწვილის ქალის
ჭკუა-გონება განა ისე წარმავალია,
როგორც სიცოცხლე მოხუცებულ ადამიანის?!
ნამდვილ სიყვარულს ეს სცოდნია: იგი თვის საგანს,
რაც უკეთესი გააჩნია, უკან ადევნებს.

ო ფ ე ლ ი ა
„კუბოსმდებარე მიჰქონდათ
პირბადე გადახდილიო,
სამარეში რომ ჩაუშვეს,
მოვრთეთ კვნესა-ტირილიო...“
მშვიდობით, ჩემო მტრედო!

ლ ა ე რ ტ
შენი ჭკუა რომ შეგრჩენოდა და გექადაგნა
შურისძიება, _ ვერ გასჭრიდა ეგრე ძლიერად.

ო ფ ე ლ ი ა
უნდა ასე იმღეროთ:
„ქვეით, ქვეით, სამარეში ჩაიხმეთ იგი...“
ოჰ, როგორ მოუხდება ამ ლექსს ჯარასტრიალი. ის მატყუარა მოურავია, თავის ბატონის ქალი შეაცდინა და გააპარა.

ლ ა ე რ ტ
ეს უაზრო ლაპარაკი აზრიანსა სჯობს.

ო ფ ე ლ ი ა
აი საკმელას-ბალახი: ეს ნიშნავს, არ დამივიწყოო.
გთხოვ, ჩემო საყვარელო, არ დამივიწყო. აგერ კიდევ ქვეყნისგულა, გულიდამ არ ამომიღოო.

ლ ა ე რ ტ
გიჟია, მაგრამ სიგიჟეშიაც ჭკუა შერჩენია, სულ დავიწყებასა და მოგონებაზედ ჰფიქრობს.

ო ფ ე ლ ი ა
აი კამა შენთვის და ღიღილოები. აი შენთვისვე მარიამსაკმელა; ცოტა მეც დამრჩა... შეიძლება ამას ღვთისმშობლის ყვავილი დავუძახოთ... შენ გაგახარებს ამის ტარება და მე კი... მე საკმელად უნდა ვუკმიო. აგერ გულისაბა... მინდოდა იაც მომეცა, მაგრამ სულ ერთიანად დაჭკნა, როცა მოკვდა მამაჩემი... ამბობენ, კეთილი ბოლო ჰქონდაო.
(მღერის)
„რობინ, ჩემო სიხარულო,
ჩემო კარგო, თვალის-ჩინო...“

ლ ა ე რ ტ
სევდას და დარდსა, მწარე ტანჯვას, თვით ჯოჯოხეთსა იგი სახეს სდებს საამოსა და საკეთილოს.

ო ფ ე ლ ი ა
(მღერის)
„მაშ არ მოვა თავის დღეში?
თავის დღეში აღარ მოვა?
წავიდა და გაჰქრა?
სამარეში ჩაძვრა,
თავის დღეში აღარ მოვა!
თმა ჰქონდა თითქო დართული,
წავიდა ის შორსა,
გზას ძნელს, არა-სწორსა,
დაილოცოს იმის სული!“
და ყველა ქრისტიანის სული! ჩემი ლოცვა ეს არის. ღმერთი იყოს თქვენი მწყალობელი.
(გადის)

ლ ა ე რ ტ
ღმერთო, ჰხედავ კი ამ ამბავსა?

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
უნდა გაგიყო,
ლაერტ, ეგ ტანჯვა. შენ ხომ ამის უარს ვერ მეტყვი.
შეჰყარე, ვინც რომ გაგებული მეგობრები გყავს
და მე და შენი საქმე იმათ გავასჯეონოთ;
თუკი დარწმუნდნენ, რომ რაშიმე გარეული ვარ,
ანუ პირდაპირ, ანუ მრუდე, მოხვეულის გზით, _
შენ ხელთა მოგცემთ საზღაურად ჩვენ ყოველსავე,
რაც გვაბადია: ჩვენს სამეფოს, გვირგვინს, სიცოცხლეს,
და თუ გამტყუნდი, მოთმინება სასჯელად გქონდეს
და ერთად ვცადოთ, მოვუპოვოთ შენს სულს მშვიდობა.

ლ ა ე რ ტ
მე თანახმა ვარ. უცნაური მისი სიკვდილი,
ჩუმად დამარხვა უხმლოდა და უსამკაულოდ,
აუგებლობა დიდებულთა შესაფერ წესის, _
ესე ყოველი ცად ღაღადებს და მეც მაქეზებს,
რომ ანგარიში მოვითხოვო.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ძალიან კარგი;
და რომელიც კი ბრალეული აღმოჩნდეს, იმას
სამართლის ცელი, დეე, მოხვდეს. წამოდი ჩემთან.
(გადიან)





ს უ რ ა თ ი მ ე ე ქ ვ ს ე
მეორე ოთახი იქვე

შემოდიან ჰ ო რ ა ც ი ო და მ ს ა ხ უ რ ი.


ჰ ო რ ა ც ი ო
ვის უნდა ჩემთან ლაპარაკი?

მ ს ა ხ უ რ ი
მეზღვაურებსა.
ასე მითხრეს, რომ წერილებიც ჰქონიათ თქვენთან.

ჰ ო რ ა ც ი ო
შემოიყვანე.
(მ ს ა ხ უ რ ი გადის)
მე წერილი სიდამ მომივა,
ანუ რომელი მომიგონებს, თუ არ ჰამლეტი?
(შემოდიან მ ე ზ ღ ვ ა უ რ ნ ი.)

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ზ ღ ვ ა უ რ ი
ბატონო ჩემო, ღმერთი იყოს თქვენი მწყალობელი.

ჰ ო რ ა ც ი ო
აგრეთვე შენიც.

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ზ ღ ვ ა უ რ ი
იყავნ ნება მისი. _ აი, ბატონო, თქვენთან ერთი წერილი გახლავთ. ეს ინგლისში გაგზავნილმა ელჩმა მოგართვათ თუ თქვენ მართლა, როგორც მითხრეს, ჰორაციო ბრძანდებით.

ჰ ო რ ა ც ი ო
(ჰკითხულობს)
ჰორაციო, როცა ეს წერილი გადაათვალიერო, ისე მოახერხე, რომ ამ მეზღვაურთ ხელმწიფე უჩვენო, _ წერილები აქვთ იმასთანაც. ჩვენ ჯერ ორი დღე არ გვევლო ზღვაზედ, როცა უეცრად გამოგვიდგა მეკობართა გემი, მთლად საომრად შეჭურვილი. რაკი მეტად ნელა მივცურავდით, სხვა გზა არ იყო, უნდა ძალად გვემამაცნა და გვებრძოლა. შეტაკების დროს მე იმათს გემზე ავვარდი. მაშინვე მოშორდენ ჩვენს გემს და მარტო მე შევრჩი ტყვედ ხელში. ძალიან ზრდილობიანად მომექცენ ეს ავაზაკები. მაგრამ კარგად იცოდენ, რასაც სჩადიოდენ _ იცოდენ, რომ გადაუხდელს არ დავტოვებდი. ჩემგან გამოგზავნილი წერილები უეჭველად ხელმწიფისათვის ჩააბარებინე და მაშინვე ჩემთან წამოდი ისეთისავე სიჩქარით, რა სიჩქარითაც სიკვდილს გაექცეოდი. მე ისეთი სიტყვები მაქვს შენთვის სათქმელი, რომ ყურებში თითს დაიცობ, თუმცა სიტყვები შორს მოვლენ თვით მათ შინაარსთან. ეს კაცებივე მოგიყვანენ ჩემთან. როზენკრანც და გილდენსტერნ ინგლისისკენ წავიდენ. იმათზედაც ბევრი რამა მაქვს შენთვის სათქმელი. მშვიდობით.
შენი და საუკუნოდ შენად საგულებელი ჰამლეტ“.
წამო, გაჩვენებთ, ეგ წერილნი სად მიიტანოთ და თქვენსა საქმეს საჩქაროზედ ბოლო მოუღეთ. _ უნდა წამიძღვეთ მასთან, ვინც რომ აქ გამოგგზავნათ.
(გადიან.)


ს უ რ ა თ ი მ ე შ ვ ი დ ე
სხვა ოთახი იმავე ციხე-დარბაზში
შემოდიან ხ ე ლ მ წ ი ფ ე და ლ ა ე რ ტ.

ხ ე ლ მ წ ი ფ წ ე
ეხლა ხომ უნდა გრწამდეს ჩემი უბრალოება
და მიგულებდე შენს განუყრელ, ერთგულ მეგობრად,
რაკი დარწმუნდი, გაიგონე შენის ყურითვე,
რომ მამიშენის მკვლელი სიკვდილს მეც მიპირებდა.
ლ ა ე რ ტ
ცხადია ეხლა, მაგრამ ერთი ესეც მიბრძანეთ,
რად არ მიაგეთ ამ საზარელ ბოროტებისთვის
სამაგიერო დამნაშავეს? ყველა გიწვევდათ,
რომ დაგესაჯათ: როგორც სიბრძნე და ძლიერება,
ისე საკუთარ თქვენის ტახტის უშიშროება.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ორი მიზეზი ხელს მიშლიდა. ამ მიზეზთ შენთვის
იქნება კიდეც მნიშვნელობა არა ჰქონდეთ რა,
ჩემთვის კი დიდი ყურადღების ღირსნი არიან.
ჯერ ეს რომ დედას უყვარს იგი სულზე უტკბესად
და ჩემსა სულსა და სიცოცხლეს მეუღლე ჩემი
ისეთის მჭიდრო კავშირითა დაუკავშირდა,
რომ ვით ვარსკვლავი ვერ იძვრის თვის სფერის გარეშე,
ისე უმისოდ სიცოცხლე მე არ შემიძლიან _
არ ვიცი, ეს ბედს დავაბრალო, თუ უბედობას.
კიდევ საქვეყნოდ ვერ დავსაჯე იმავ მიზეზით,
რომ დაბალ ხალხსა უყვარს იგი გარდამეტებით,
სიყვარულითა თვისით ჰფარავს ერთგულად მის ბრალს
და წყაროს მზგავსად, რაც ბრწყინვალედ აქვავებს ხესა,
მის ბორკილთ გახდის სამკაულად, სადიდებელად.
ჩემნი ისარნი ვერ დასძლევენ ამ ქარიშხალსა
და მის მაგივრად, რომ მივიდენ დანიშნულ მიზანს,
უკანვე ჩემდა გასაგმირად მოისწრაფებენ.

ლ ა ე რ ტ
მაშ აგრე! უნდა დავკარგო მე სულდიდი მამა,
უნდა ვხედავდე განწირულსა საყვარელს დასაც;
დასა, რომელსაც, _ თუ წარსულის ქების ნება გვაქვს,
ტოლს ვერ ვუპოვით ღირსებითა ამ მიწის ზურგზედ...
მაგრამ მე მალე დამიდგება დღე გარდახდისა!

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ნუ შესწუხდები, ნუ გაიტეხ მაგითი ძილსა;
იქნება ჰფიქრობ, ვითომც ვიყოთ ჩვენ შედგენილნი
ისეთის უფხო და უგრძნობელ ნივთიერებით,
რომ წვერზედ ხელი ჩვენსა მტერსა წავავლებინოთ
და ჩავთვალოთ ეს თავხედობა დროსგატარებად?
სხვასაც გაიგებ მალე კიდევ. მე მამაშენი
მიყვარდა ფრიად და არა გვძულს არც ჩვენი თავი...
მგონია, მიხვდი, რასაც ვამბობ. _
(შემოდის შ ი კ რ ი კ ი.)
რა ამბავს იტყვი?

შ ი კ რ ი კ ი
ჰამლეტს, მეფეო, წერილები მოურთმევია,
ერთი საკუთრივ თქვენთვის, ერთიც დედოფლისათვის.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
რას ამბობ, ჰამლეტს წერილები? ვინ მოიტანა?

შ ი კ რ ი კ ი
მეზღვაურები გახლავანო, თუმც არ მინახავს.
ეგ მე კლავდიომ გადმომცა, მას გამოერთმია.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
შენც შეგიძლიან, მოისმინო _ კარგია, წადი.
(შ ი კ რ ი კ ი გადის.)
(ჰკითხულობს.) „მაღალო და ძლიერო ხელმწიფეო. უნდა გაცნობოთ, რომ თქვენს სახელმწიფოში შიშველი გადმომსვეს. ხვალ უნდა ვითხოვო ნება თქვენის დიდებულების თვალთა ხილვისა. მაშინ მოგთხოვთ ჯერ მოტევებას და მასუკან მოგახსენებთ მიზეზს ასე საჩქაროდ და უეცრად დაბრუნებისას.
ჰამლეტ“.
ეს რასა ნიშნავს, მერე სხვებიც უკან დაბრუნდენ
თუ ყველა ესე სამაცდუროდ მოუგონიათ?

ლ ა ე რ ტ
ხელზედ ვერ იცნობთ?

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ეს ჰამლეტის ნაწერი არის.
დახე ამ სიტყვას და მიწერილს: „შიშველი“, მარტო“.
რას მირჩევ, რა ვქმნა?

ლ ა ე რ ტ
მეც, ბატონო, არა მესმის რა.
დეე, მოვიდეს, ეგ მალამოდ ეცხება ჩემ გულს,
მიმსუბუქდება სულის ტანჯვა, რაკი შევიძლებ
მალე ამ სიტყვათ პირში მიხლას: „შენ მოჰკალ იგი!“

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
თუ ეს ამბავი მართალია, _ ვეჭვობ კი ფრიად, _
მაგრამ არ ვიცი, მაშ ტყუილს ვინ მოიგონებდა? _
ხომ ნებას მაძლევ, გიწინამძღვრო?

ლ ა ე რ ტ
როგორცა გსურდეთ,
ოღონდ ჩვენ შორის მშვიდობას კი ნუ ჩამოაგდებთ.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
შენის სულისთვის მსურს მშვიდობა. _ თუ დაბრუნდება
და უარს იტყვის სხვა ქვეყნებში კვალად წასვლისას,
მოფიქრებული მაქვს ერთი რამ ხიფათი მისთვის, _
იგი ამ ხიფათს უსიკვდილოდ ვერ გადურჩება
და ეს სიკვდილი ეჭვს და კიცხვას არ გამოიწვევს, _
თვით დედამისი დააბრალებს მხოლოდ შემთხვევას.

ლ ა ე რ ტ
მე მზა გახლავართ, მაგ საქმეში მოგყვეთ, ხელმწიფევ,
მით უფრო დიდის სურვილითა, თუ მოახერხებთ
და მე მომანდობთ იმის მოკვლას.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ძალიან კარგი, _
მას აქეთ, რაც შენ მოგზაურობ უცხო ქვეყნებში,
ხშირად უქიათ, ჰამლეტისა თანა-დასწრებით,
შენი სიმარჯვე ერთ საგანში; სხვა შენს ღირსებას
ჰამლეტის გულში არ აღუძრავს ისეთი შური,
როგორც ამ ნიჭსა, ჩემის აზრით, არადჩასაგდებს.

ლ ა ე რ ტ
რა ნიჭსა ბრძანებთ, ხელმწიფეო?

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ეგ ყვავილია,
ახალგაზრდობის ნიჭთა შორის უქმად ბრწყინვალე,
თუმცა საჭირო არის იგი. ყმაწვილთა კაცთა
აყვავებული სამკაული ისე შეჰფერით,
ვით დარბაისელთ, სუსტთა მოხუცთ თალხი და მძიმე,
ორის თვის წინად საფრანგეთით აქ იყო ერთი
ნორმანდიელი. უნდა გითხრა, მე ვიცნობ ფრანგებს;
მათ წინააღმდეგ მიომნია; ვიცი, მხედარნი
კარგნი არიან, მაგრამ იგი სრულად სხვა იყო.
იტყოდი, ანუ გრძნება აქვსო, ან ბავშვობიდამ
უნაგირზედა აღზრდილაო. იგი თავის ცხენს
ისე საკვირვლად, გულმიმტაცად ათამაშებდა,
თითქო ბუნება ერთი აქვთო, ერთი სისხლ-ხორცი.
იმდენ სიმარჯვეს, იმდენ ხერხს მე ვით მოვიაზრებ,
რამდენსაც საქმით ასრულებდა იგი ჩვენ თვალ-წინ.

ლ ა ე რ ტ
ნორმანდიელი გახლდათ იგი?

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ნორმანდიელი.

ლ ა ე რ ტ
უთუოდ ლამონდ იქნებოდა.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ის იყო სწორედ.

ლ ა ე რ ტ
ვიცნობ მე კარგად; თავის ხალხის თვალია იგი.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
შენი ამბავი მან გვიამბო: ფრიად გაქებდა,
აქებდა შენსა ხელოვნებას, ხმალში სიმარჯვეს,
მეტადრე უფრო აკვირვებდა დაშნის ხმარება.
სთქვა: ჩინებული სანახავი იქნება მეტად,
თუ ვინმე შესძლებს და მას ხმალში გაუსწორდება.
ჩემ ქვეყანაში ვინც გაჰბედავს მასთან ცილობას,
თვალთ უბნელდება და ესპობა მოძრაობაო.
ჰამლეტს ამ ამბით შურის გესლი გულს ჩაებუდა
და ღმერთსა სთხოვდა მალე შენსა დაბრუნებასა,
რომ შენზედ თავის ხმლის სიმარჯვე გამოეცადა.
ამას რად ვამბობ, ხომ მიმიხვდი?

ლ ა ე რ ტ
ვერა, ბატონო.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ლაერტ, ეს მითხარ, მამაშენი მართლა გიყვარდა,
თუ ჰგავხარ სურათს მწუხარების გამომეტყველსა,
მაგრამ უგულოს?

ლ ა ე რ ტ
მაგას, აბა, როგორა მკითხავთ!

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
არა იმისთვის, შენს სიყვარულს ვითომ ვეჭვობდე,
მაგრამ ეს ვიცი, სიყვარული დროს ნაყოფია
და მას ამტკიცებს მაგალითიც, გამოცდილებაც,
რომ დრო ასუსტებს მისგან ნაკვესს ცეცხლს და ნაპერწკალს.
თვით სიყვარულის ალში არი პატრუქი, ნამწვი,
რაიც სპობს იმის ბრწყინვალებას, მის ძლიერებას.
ვერას ვუწოდებთ გამუდმებით თანაბრად კარგსა,
რადგან სიკეთეს მოსპობს ხშირად მისივ ჭარბობა.
რაკი საქმესა რომელსამე გულს განვიზრახავთ,
მაშინვე უნდა შევასრულოთ; თორემ განზრახვა
ანუ უქმდება, ან იმდენგზის სახესა ცვლილობს,
რამდენს ენასაც, ხელს, შემთხვევას იგი შეხვდება.
მაშინ სურვილი ეგვანება მხარჯავ კაცთ ოხვრას
და უფრო მეტი ვნება მოაქვს შემსუბუქებით.
სჯობს, ეხლა ისევ დავუბრუნდეთ ჩვენს სატკივარსა:
ჰამლეტ აქ მოდის, აბა, მითხარ, რას მოიქმედებ,
რით დაამტკიცებ, რომ შენ მართლა არა თუ სიტყვით,
საქმითაც სწორედ მამიშენის ღირსი შვილი ხარ?

ლ ა ე რ ტ
ეკლესიაში რომ გამექცეს, იქაც კი მოვკლავ.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
წმიდა-წმიდათაც ვერ დაიცავს მართლაც კაცისმკვლელს
და შურისგებას ხომ საზღვრები არ უნდა ჰქონდეს. _
ლაერტ, თუ მისი მოკვლა გსურს შენ, ნუ ეჩვენები
და როცა ჰამლეტ, დაბრუნების შემდეგ, შეიტყობს
შენს აქ მოსვლასაც, ჩვენ დაგიწყებთ უზომო ქებას
და ერთიორად, რაც ფრანგმა სთქვა, გავაზვიადებთ.
მასუკან ერთად შეგყრით ხმალში გამოსაცდელად
და ნაძლევს დავდებთ, თუ რომელი რომელს აჯობებს.
ის ეშმაკობას მოკლებული, მიმნდობი არის
და არ გასინჯავს კარგად დაშნებს. შენ კი, თუ იხმარ
ცოტაოდენ ხერხს, იმისთანა დაშნას აირჩევ,
რომელიც განგებ არ იქნება დაჩლუნგებული
და ერთის დაკვრით გადაუხდი მამის მოკვლისთვის.

ლ ა ე რ ტ
მე თანახმა ვარ და რომ უფრო ადვილად შევძლო
ამა განზრახვის შესრულება, მოვიშველიებ
ერთ-გვარ საცხებელს, _ ის მომყიდა ქუჩის ექიმმა, _
დანა ოდნავ რომ იმ საცხებელს ამოაწებოთ
და სისხლს შეეხოთ მერე იმით, მის განკურნებას
ვერა წამალი ვეღარ შესძლებს, თუნდ რომ ცისქვეშეთ
რაც სამკურნალო ბალახია, ერთადა სცადოთ.
იმით შეხება და სიკვდილი ერთი იქნება.
მე ჩემსა დაშნას ზედ წავუსვამ სწორედ ამ შხამსა
და თუ გავკაწრე, უსიკვდილოდ ვერ გადამრჩება.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ჩვენ ესე საქმე კარგად უნდა ავწონ-დავწონოთ,
მხედველობაში მივიღოთ დროც, გარემოებაც
და თუ იმედი არა გვაქვს რა, ან საიდუმლოს
უხერხულობით გავამჟღავნებთ, სჯობს, არ დავიწყოთ.
ანუ დაგებულს ესრეთ მახეს სხვაც მივაყოლოთ
და ვცადოთ იგი, თუ პირველი არ გამოგვადგა.
აბა, ვიფიქროთ... დამაცადე... თქვენს სიმარჯვეზედ
ჩვენ დიდის ამბით ერთმანეთში ნაძლევსაც დავდებთ...
კარგად მივაგენ: მაშ ეცადე, ცხარედ იბრძოლო
და ამ ბრძოლის და სიცხარის დროს რომ მოგწყურდებათ,
ის ხომ მოითხოვს სასმელს რასმე... მეც მზად ვიქნები
და მივაწოდებ სავსე ჭიქას... ოღონდ ამ ჭიქას
როგორმე ტუჩი დააკაროს... მორჩა, გათავდა.
ჩვენი განზრახვა შესრულდება, თუნდ შენი დაშნა
შხამით ნამზადი აიცდინოს. _ ჩუმად, მოიცა...

(შემოდის დ ე დ ო ფ ა ლ ი)
რა ამბავია, დედოფალო, ვინა ხმაურობს?

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ერთი მეორეს მწუხარება ფეხდაფეხ მოსდევს:
ლაერტ, შენი და, ოფელია, წყალში დაიღრჩო.

ლ ა ე რ ტ
რაო, დაიღრჩო?.. ოჰ, სად, როგორ?!

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მდინარის პირად
ერთი ტირიფი დგას მკრთალ ფოთოლთ წყალში მჩინარე;
იქ მისულიყო ოფელია და მოეგროვა
ჭინჭარ-ყაყაჩო, გულისაბა, ჭრელი ბალახი,
რომელსაც მწყემსნი ენამეტნი ცუდს სახელს სდებენ
და ჩვენნი მორცხვნი სოფლის ქალნი უხმობენ ჯიკას.
დაუწნავს მათგან გვირგვინები სხვადასხვა ფერი,
ასულა ხეზედ, იქ ნდომია მათ დაკიდება,
მაგრამ უეცრად მოტეხილა ბედკრული ხის შტო
და ოფელიაც ყვავილებით თან ჩაჰყოლია.
წყალზედ სამოსი გარდაშლია, არ ჩაუძირავს,
და სირინოზის მზგავსად იგი ძველსა სიმღერებს,
თვის ბედშაობის უგრძნობელი, ამბობდა თურმე; _
იგი ჰგავდაო წყალში აღზრდილს მდინარის შვილსა.
მაგრამ როდესაც გაჟღენთია ტანთ-სამკაული,
საცოდავს უცბად შესწყვეტია ტკბილი გალობა
და შლამიანს ფსკერს მიუზიდავს უსულო გვამი.

ლ ა ე რ ტ
ნუთუ დაიღრჩო და საშველი არა არის-რა?

დ ედ ო ფ ა ლ ი
მკვდარია იგი.

ლ ა ე რ ტ
ოფელია, წყალმა გიმსხვერპლა. _
რა საჭიროა კიდევ ჩემი წყალ-წყალა ცრემლი?!
მაგრამ ბუნება ეს ყოფილა და ჩვეულებას
იგი თავისას ვერ გადავა. დეე, გამკიცხონ!
რაკი დავაფრქვევ ამ ცრემლთ, კიდევ გავვაჟკაცდები.
მშვიდობით, მეფევ; თვალის წყალს რომ არ გაენელა,
გულით სახმილებრ მწვავსა სიტყვებს ამოვანთხევდი.
(გადის.)

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
გავყვეთ, გერტრუდავ, ძლივს რაგვარ ცდით დავაშოშმინე
და ვშიშობ კიდევ, ამ ამბავმა არ ააღელვოს.
(გადიან.)






მოქმედება მეხუთე
სურათი I
სასაფლაო.
(შემოდის ორი მესაფლავე ბარებით, ნიჩბებით და სხვ.)
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
მაშ იმ ქალს ქრისტიანულად დამარხვენ? თვითონვე რომ
მოუკლავს თავი?!
მეორე მესაფლავე
გეუბნები, ქრისტიანულად-მეთქი. ნუღარ უყურებ, თხარე
საფლავი. ხელმწიფის მოხელემ აკი შეამოწმა და სთქვა, ქრის-
ტიანულად უნდა დაიმარხოსო.
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
რა ვიცი, რა ვიცი! თავის უნებურად რომ დამღრჩვალიყო,
მაშინ სხვა იყო.
მ ე ო რ ე მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
მაინც აგრე მოიგონეს, ვითომ თავის უნებურად დაიღრჩოო.
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
საიდამ, მერე! ხომ თითონ მივიდა წყალთან! აი, გამიგონე:
თუ მე განგებ თავს ვიღრჩობ, ამას მოქმედება ჰქვიან და ყო-
ველ მოქმედებაში სამი ნაწილია: ესე იგი, მოქმედება, საქმობა
და შესრულება, მაშასადამე, განგებ დაუღრჩვია თავი.
მ ე ო რ ე მ ეს ა ფ ლ ა ვ ე
ახლა, ძმობილო, ერთი ჩემიც გაიგონე.
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე სა ფ ვ ლ ა ვ ე
დამაცადე. ვთქვათ, აქ წყალია,-კარგი. აქ კაცი დგას,-
ძალიან კარგი. თუ კაცი მიდის ამ წყალთან და, უნდა თუ არ
უნდა, თავს იღრჩობს, სჩანს, თითონვე მიდის. ყური დამიგდე:
და თუ წყალი მოდის და აღრჩობს, მაშინ თითონ არ იღრჩვება.
მაშ ვინც თავს არ მოიკლავს, არც სიცოცხლეს მოისპობს.
მ ე ო რ ე მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
განა კანონი ეგრეა?
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
ეგრეა, მაშ. მოხელეების კანონი ეგრეა.
მ ე ო რ ე მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
იცო, რა გითხრა: თავადის ქალი რომ არ ყოფილიყო, ქრის-
ტიანულადაც არ დამარხავდენ. მართალი თუ გინდა, ეს არის.
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
მეც მანდა ვარ. ეგ მაწუხებს, რომ დიდ-კაცებს სააქაოში
თავის დაღრჩობასა და ჩამოღრჩობაშიც კი მეტი უფლება
ჰქონიათ, სანამ ჩვენისთანა საწყალ ხალხსა. აბა ერთი ბარს ხე-
ლი გავკრათ. _ ყველაზედ დიდი თავადები მებაღეები, მიწის-
მთხრელები და მესაფლავეები არიან, ამათ ადამის ხელობა
უჭირავთ.
მ ე ო რ ე მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
მერე ადამი თავადი იყო?
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
თავდაპირველად ის გაჩნდა და თავადი არ იქნებოდა? თა-
ვადიც ის იყო, მთაც იმას ეჭირა ხელში და ბარიც.
მ ე ო რ ე მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
სტყუი.
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
ურჯულო ხომ არა ხარ. საღმთო წერილი არ იცი? იქა სწე-
რია, ადამი მიწასა სთხრიდაო. რით გასთხრიდა, თუ ბარი ხელ-
ში არა სჭეროდა? კიდევ ერთს რასმე გკითხავ. თუ რიგიან პა-
სუხს ვერ მეტყვი, მაშინ გატყდი, რომ...
მ ე ო რ ე მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
სთქვი.
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
ვინ აშინებს კალატოზზედაც, მენავეზედაც და დურგალზე-
დაც უფრო მაგარ შენობას?
მ ე ო რ ე მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
საღრჩობელას დამდგმელი. ეს შენობა ათასს თავის
მდგმურს ამოიჭამს.
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
ეგ კარგად მოგივიდა, ბარაქალა! მართლა რომ საღრჩობელა
კარგი რამ არის. მაგრამ ვისთვის არის კარგი? იმისთვის, ვინც
ცუდს ჩადის; და აი შენც ცუდს ჩადიხარ, რომ ამბობ საღრჩო-
ბელა საყდარზედ მაგარიაო. მაშ საღრჩობელა შენთვისაც კარ-
გი იქნება. ჯერ იფიქრე ხოლმე და ისე სთქვი.
მ ე ო რ ე მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
შენა მკითხავ კალატოზზედ, მენავეზედ და დურგალზედ
უფრო მაგარ შენობას ვინ აშენებსო?
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
ჰო, მითხარ და გაათავე.
მ ე ო რ ე მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
ეხლავ გეტყვი.
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
აბა?
მ ე ო რ ე მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
ვერა, ვერ გეტყვი.
(შემოდიან ჰ ამ ლ ეტ და ჰ ო რ ა ც ი ო)
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ვ ლ ა ვ ე
ფიქრით თავს ნუ იხეთქ; შენს ზარმაც ვირს ცემით ნაბიჯს
ვერ მოამატებინებ და თუ კვლავ ეგევ გკითხოს ვინმემ, უპასუ-
ხე, - მესაფლავე-თქო. ამისგან გაკეთებული სახლი მეორედ
მოსვლამდისა სძლებს. წადი ერთი იოგანთაგან და პატარა ყელის
ჩასაკოკლოზინებელი მომიტანე.
(გადის მეორე მესაფლავე)
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე (სთხრის და მღერის)
„ჩემ ბიჭობას გოგოებსა
გულიანად დავდევდიო,
ვთამაშობდი, მიხაროდა,-
ვაი რა ცუდს დროს დავბერდიო!“
ჰ ა მ ლ ე ტ
ნუთუ ამას გრძნობა არა აქვს, რას ჩადის; მღერის საფლა-
ვის თხრის დროს?
ჰ ო რ ა ც ი ო
ჩვეულება კაცს გულცივობასაც ადვილად შეუთვისებს.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ეგ მართალია. ვინც კი ხელებს ნაკლებად ამუშავებს, მას
გრძნობა უფრო მღვიძარე აქვს.
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
„უძლურებამ და სიბერემ
კლანჭი მაგრად ჩამჭიდაო,
უცხო მხარეს გადამტყორცნა,
უცნობ ხეზედ დამკიდაო.“
ჰ ა მ ლ ე ტ
ამ თავს ერთხელ პირში ენა სდებია და სიმღერაც შესძლე-
ბია. როგორ ისვრის ეს ბრიყვი მიწაზედ, თითქო პირველ კა-
ცისმკვლელის კაენის თავი იყოსო. ვინ იცის, იქნება ეს თავი
პოლიტიკოსის თავი იყო და ეს ვირი კი როგორ უმართებუ-
ლოდ ეპყრობა! იქნება თავის დროზედ იგი ღმერთთანაც გაბ-
ჭობას არ ერიდებოდა. არა, ჰორაციო?
ჰ ო რ ა ც ი ო
შესაძლებელია, ბატონო ჩემო.
ჰ ა მ ლ ე ტ
ანუ ერთ-ერთ კარისკაცისა, რომელიც ყოველდღე ამბობ-
და: „დილა მშვიდობისა, ხელმწიფეო ჩემო!“ „როგორა ბრძან-
დებით, ბატონო ჩემო?“ იქნება ესა და ეს დიდებული იყო და
ამა და ამ, დიდებულის ცხენს აქებდა, როცა სურვილი მოუვ-
ლიდა, საჩუქრად მიეღო. ესეც ხომ შესაძლებელია, ჰორაციო?
ჰ ო რ ა ც ი ო
რატომ?
ჰ ა მ ლ ე ტ
და ეხლა კი ბატონ მატლების ულფაა, კანშემხმარი, მე-
საფლავის ნიჩბის სასროლ-საგდებელი. აი,ამასა ჰქვიან გარ-
დაცვლა, რომ თვალი გვიჭრიდეს და დანახვა შეგვეძლოს. განა
ამ ძვლების პატრონი თავის ძვლებს იმისთვის უვლიდა, რომ ამ
უმზგავსებს კოჭებივით ეთამაშებინათ! მე თითონ ძვლები
მტკივა, ამას რომ ვფიქრობ.
პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
(მღერის)
„ამისთანა ძვირფას სტუმრის
დასახვედრად თურმე კმარა,
თოხ-ნიჩაბი, ბნელი ორმო,
ფიცრის კუბო და სუდარა.“
(კიდევ თავის ქალას ამოაგდებს)
ჰ ა მ ლ ე ტ
აი კიდევ... იქნება ეს თავი რომელიმე ვექილის თავი იყო.
სად არის ახლა ამის კილოს-გამობმა, სიტყვების რახარუხი.
ამის შეკამათება, სამართალზედ ლაპარაკი და ათასი სხვა ეშმა-
კობა? რად აძლევს ამ წუწკს ნებას, რომ მის კანონებით სავსე
თავს ტალახიანი ნიჩბით ისვრის და მოქმედებით შეურაცხებისათვის
დავას არ აუტეხს?ან იქნება ეს ვაჟბატონი თავის დროში მამულებს ჰყიდულობდა
და მისდევდა კანონის მუხლებს,ვალდებულობის ქაღალდებს, გარდასახადებს, თავდებებს,წამოდავებებს... მაშ ეს არის იმის გარდასახადების გარდასახადი, რომ ამისი კანგარდახდილი თავი ეხლა მიწითა და მტვრით არის სავსე?მაშ ამის თავდებები სხვა ნასყიდობაში არ უთავდებებენ, თუ არ ამ ერთ მტკაველ მიწაში? ამას ხომ სიგრძე-სიგანეზედ ორი ნასყიდობის წერილი კარგად დაჰფარავს; მთელი ამისი ეტრატები ამოდენა ყუთში ძლივს ჩაეტეოდა და თვით მფლობელსაც მეტი ადგილი არ უნდა ეჭიროს?

ჰ ო რ ა ც ი ო

ეგ არის ადამიანის ბოლო.


ჰ ა მ ლ ე ტ

ეტრატს, მგონი, ცხვრის კანისას აკეთებენ? არა?


ჰ ო რ ა ც ი ო

დიაღ, ბატონო, ცხვრის კანისასაც აკეთებენ და ხბოს კანისასაც.

ჰ ა მ ლ ე ტ

ვინც კი მაგ ეტრატის საბუთებს ერწმუნება, ისიც ცხვარი და ხბო უნდა იყოს.
ერთი ამ კაცს გამოველაპარაკები. _ ვისი საფლავია ეგ, ჩემო ძმაო?




პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე

ჩემი. (მღერის)

„თოხ-ნიჩაბი,ბნელი ორმო,
ფიცრის კუბო და სუდარა“.

ჰ ა მ ლ ე ტ

რასაკვირველია,ჯერ შენია,რაკი შიგ გაწოლილხარ.

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე

შენ შიგ არა წევხარ და არც შენია და მე თუმცა შიგ არა ვწევარ,მაინც ჩემია.

ჰ ა მ ლ ე ტ

სტყუი,რომ შენია, საფლავი მკვდრისთვის არის და არა ცოცხლისთვის.

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
ახლა ვითომ, დიდ ცოცხალ ტყუილში დამიჭირე, რომ ეგრე სწყრები?! გინდა, შენი წყრომა უკანვე დაგიბრუნო?

ჰ ა მ ლ ე ტ
რა კაცისათვის სთხრი მაგ საფლავს?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
ის კაცი არ არის.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ დედაკაცია?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
არც დედაკაცია.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მაშ ვისთვისა სთხრი?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
ერთი ვისმისთვის, რომელიც, _ ღმერთმა ულხინოს იმის სულსა, _ დედაკაცი იყო და ეხლა კი მძოვრია.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ამ წუწკს რა თავისებური სიტყვა-პასუხი აქვს! უნდა რუკა ავიღოთ ხელში და ისე ველაპარაკოთ, თორემ კილოს-გამობმით რამის გადაგვრიოს. მართლაც და, ჰორაციო, ეხლა ხალხი თითქო ისე გაოსტატდა, რომ გლეხებიც კი ცდილობენ თავადებს უკან აღარ ჩამორჩნენ და ოხუნჯობაში ლამის გააფასონ. _ რა ხანია, რაც მესაფლავე ხარ?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
მთელი წელიწადი რომ გადავთვალო, მე სწორედ იმ დღეს დავიწყე საფლავების თხრა, რა დღესაც ჩვენმა მეფემ ჰამლეტმა ფორტინბრასი დაამარცხა.

ჰ ა მ ლ ე ტ
რა ხანი იქნება მას შემდეგ?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
შენ კი არ იცი? ვინ არის იმისთანა გამოყეყეჩებული, რომ არ იცოდეს. ეგ სწორედ იმ დღეს მოხდა, როცა ახალგაზრდა ჰამლეტ დაიბადა, _ აი ისა, რომ გაგიჟდა და ინგლისს გაგზავნეს.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მართლა? რად გაგზავნეს მერე ინგლისს?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
იმად, რომ ჭკუა აერია და იქ უნდა დაილაგოს. თუ ვერ მოჭკვიანდა, იქ არც ამითი უჭირს რამე.

ჰ ა მ ლ ე ტ
როგორ თუ არ უჭირს?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
ისე, რომ იქ სიგიჟეს ვერავინ შეამჩნევს. იქ ყველანი გიჟები არიან.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მერე რამ გააგიჟა?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
ამბობენ გადაირიაო.

ჰ ა მ ლ ე ტ
როგორ თუ გადაირია.

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
ისე, ჭკუა დაჰკარგაო.

ჰ ა მ ლ ე ტ
რაზედ დაჰკარგა?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
რაზედ და აი ამ დანიის მიწაზედ. _ მე ოცდაათი წელიწადია მესაფლავე გახლავარ, ბიჭობიდამვე ვადგავარ ამ ხელობასა.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ადამიანის გვამი რამდენი ხანი გასძლებს გაუხრწნელი მიწაში?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
თუ სიცოცხლეშივე არ გაიხრწნა, _ ესეც ხშირად მოხდება ხოლმე, _ რვა- ცხრა წელიწადი გასძლებს; _ დაბაღი ცხრას გასძლებს.

ჰ ა მ ლ ე ტ
დაბაღი სხვებზედ მეტი რით არის?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
იმას ტყავი ისე აქვს გათელილი თავის ხელობაში, რომ დიდხანობამდის წყალს არ შეუშვებს და რა გახრწნის კაცის გვამს, ის შეჩვენებული წყალი რომ არ იყოს. აი ეს თავი, სწორედ ოცდასამი წელიწადია, რაც მიწაში ძევს.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ეგ ვისი თავი იყო?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
ერთი სულელი ტაკიმასხარასი. როგორა გგონიათ, ვისი უნდა იყოს?

ჰ ა მ ლ ე ტ
არ ვიცი სწორედ.

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
დასწყევლოს ღმერთმა იმისი ჩერჩეტია თავი! ერთხელ მთელი ბოთლი რაინის ღვინო ზედ გადმომასხა. ეს თავი იორიკისთავია, ხელმწიფის ხუმარასი.

ჰ ა მ ლ ე ტ (თავის ქალას ხელში აიღებს)
ესა?

პ ი რ ვ ე ლ ი მ ე ს ა ფ ლ ა ვ ე
სწორედ ეგა.

ჰ ა მ ლ ე ტ
საბრალო იორიკ! მე მახსოვს იგი, ჰორაციო. საკვირველი ხუმარა და მშვენიერი ამბების მომგონი იყო. ათასჯერ მეტად უტარებივარ თავის მხარზედ და ეხლა როგორ მეზიზღება იმისი ნახვა. ლამის გული ყელში მომებჯინოს. აი აქ ჰქონდა ის ტუჩები, რომლისთვისაც, ვინ იცის, რამდენჯერ მიკოცნია. სად არის ეხლა შენი მხიარულება, შენი სიცელქე, შენი სიმღერა? ნაპერწკლები შენის ოხუნჯობისა, რაც ყველა მონადიმეთ აცინებდა, ახარხარებდა? რატომ ეს მაინც არ შეგიძლიან, რომ სასაცილოდ შენი კბილების კრეჭა აიგდო? სად არის შენი სავსე, მოცინარი ლოყები? წადი ეხლა ამა და ამ ქალბატონის ოთახში და უთხარ, რომ თუნდ ერთი ადლის სისქე ფერ-უმარილი წაითხუპნოს, იმის ბოლო მაინც ეს არის. უთხარ ეს ამბავი და გააცინე. ჰორაციო, თუ გიყვარდე, ერთი რამ მითხარ.

ჰ ო რ ა ც ი ო
მიბრძანეთ, რა გნებავთ.

ჰ ა მ ლ ე ტ
როგორ გგონია, ვითომ დიდი ალექსანდრეც საფლავში ამას ეგვანებოდა?

ჰ ო რ ა ც ი ო
უეჭველად.

ჰ ა მ ლ ე ტ
და სუნიც ასეთი იქნებოდა? ფუჰ!
(თავის ქალას ძირს დააგდებს)

ჰ ო რ ა ც ი ო
სწორედ ეგეთი.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, ჰორაციო, როგორ ადვილი ყოფილა ჩვენი გარდაცვლა უბრალო სახმარ ნივთად! რატომ არ შეიძლება ვითომ, რომ გონებით მივყვეთ და დიდი ალექსანდრეს ნაშთი ლუდის ჭურჭლის საცობში ვიპოვოთ?!

ჰ ო რ ა ც ი ო
კაი ძალი საბუთები დაგჭირდებოდათ მაგისთვის.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ეგ ისე ძნელი არ არის, როგორც გგონია. არც გადაჭარბება დამჭირდება და არც დაუჯერებელი საბუთების მიდევნა. აი იფიქრე: ალექსანდრე მოკვდა. ალექსანდრე დამარხეს, ალექსანდრე მტვრად იქცა. მტვერი და მიწა ერთი და იგივეა. მიწისას თიხას აკეთებენ და რა არის აქ დაუჯერებელი, რომ ალექსანდრეს მტვრისგან შექმნილი თიხით ჭურჭელს პირი დაუცონ?
„თიხად გარდიქცა კეისარი ყოვლად ძლიერი
და სახლთ სალესად ხმარობენ მას, მას ქვეყნის მზარავს!
ის, ვის წინაშეც შიშით ძრწოდა ურიცხვი ერი,
ზამთრის სუსხისგან უბრალო ქოხს ეხლა იფარავს.“
ჩუმად, ჩუმად, შორს მივდგეთ. აქ ხელმწიფე მოდის.

(შემოდის პროცესია, წინ პ ა ს ტ ო რ ე ბ ი მოუძღვიან;მოაქვთ კუბო ო ფ ე ლ ი ა ს ი; უკან მოსდევენ: ლ ა ე რ ტ, მ ო ზ ა რ ე ნ ი, ხ ე ლ მ წ ი ფ ე, დ ე დ ო ფ ა ლ ი, ა მ ა ლ ა და სხვ.)

ოჰ, დედოფალიც... კარისკაცნი... ნეტა ვის მარხვენ?
მერე ესეთის მოკლე წესით. ეს იმას ნიშნავს,
რომ მიცვალებულს თვით მოუკლავს თავისი თავი.
უეჭველია, დიდი- კაცი იქნება ვინმე.
იქით მივდგეთ ჩვენ, ჰორაციო, და ყური ვუგდოთ.

(კუთხეში დადგებიან.)

ლ ა ე რ ტ
დარჩა რამ წესი ასაგები?

ჰ ა მ ლ ე ტ
აი ლაერტიც
კეთილშობილი, სულმაღალი, ყმაწვილი კაცი.

ლ ა ე რ ტ
დარჩა რამ მეთქი კიდევ წესი?

პ ა ს ტ ო რ ი
ჩვენ შევასრულეთ ყოველივე, რის ნებაც გვქონდა.
საეჭვო იყო მის სიკვდილი და ეკლესიის
წესი უმაღლეს ბრძანებას რომ არ შეეცვალა,
მეორედ მოსვლის დღემდე იგი წესაუგებლად
სამარეს უნდა დებულიყო, ლოცვის მაგივრად,
უნდა აგვევსო მის საფლავი ქვებით, კენჭებით;
მაგრამ გვირგვინი უბიწობის წილად ვარგუნეთ,
ყვავილებითა მოვრთეთ იგი და ზართა რეკით
ამ უკანასკნელ სადგურამდე გამოვაცილეთ.

ლ ა ე რ ტ
მაშ ყველაფერი შეასრულეთ?

პ ა ს ტ ო რ ი
ყოველისფერი.
ჩვენ რომ მაგისთვის გვეგალობა საგალობელი,
და უფლისაგან მოგვეთხოვა იგი მშვიდობა,
რაიც კეთილად განტევებულთ სულთ უნდა ერგოთ,_
მიცვალებულთა წირვას მაგით შევაგინებდით.

ლ ა ე რ ტ
კუბო სამარეს ჩაასვენეთ. მაგის მშვენიერ,
უმანკო სხეულს ზედ ამოვა ია და ვარდი. _
შენ კი, მამაო ულმობელო, მე ამას გატყვი„
ჩემი და ნეტარ ანგელოზთა დასში იქნება,
შენი ხვედრი კი ჯოჯოხეთში კბილთა ღრჭენაა.

ჰ ა მ ლ ე ტ
რაო, ეს რა სთქვა, ჩემი დაო! ოჰ, ოფელია!

დ ე დ ო ფ ა ლ ი (ყვავილებს აბნევს კუბოზედ)
მშვიდობით, ტკბილო ოფელიავ, და ეს ყველანი
სიმშვენიერეს შენსას ერგოს მშვენიერ ხარკად.
მე ვიმედობდი, რომ ჩემს ჰამლეტს შეგრთავდი ცოლად,
შევამზადებდი საქორწილო შენსა საგებელს,
ის კი არა თუ მორთვა მერგო შენის სამარის.

ლ ა ე რ ტ
ოჰ, ათას-კეცო მწუხარებავ, თავზედ დაატყდი
მრავალ ათასჯერ იმ წყეულ სულს, ვის ბოროტებამ
გონება შენი გამოგწირა, ჭკვა შეგირყია.
მიწას ნუ ჩაჰყრით, დამაცადეთ კიდევ ცოტა ხანს,
რომ ერთხელ კიდევ დაწყლულებულს მკერდზედ მივიკრა.
(ჩახტება საფლავში)
გადმოგვაყარეთ უხვად ეხლა ცოცხალსაც, მკვდარსაც,
ვიდრე ამ ვაკე ადგილს მიწის მთად არ გარდაჰქმნით,
რაიც ზემოდამ დაჰყურებდეს მაღალს პელიონს
და თვით ზეცამდე აღმართულსა ლაჟვარდსა ოლიმპს.

ჰ ა მ ლ ე ტ (წინ წამოდგება)
ვინ არის იგი, ვისიც სევდა ასე ღაღადებს,
ვისიც გოდება მიმომავალთ ვარსკვლავთ აძრწუნებს
და ერთ ადგილას აჩერებს, ვით შემკრთალსა მგზავრსა?
მე ვარ დანიის პრინცი, ჰამლეტ. (საფლავში ჩახტება.).

ლ ა ე რ ტ
ტარტაროზების კერძად გავხდი.
(შეეტაკება.)

ჰ ა მ ლ ე ტ
იქით დადეგი.
ლოცვა-ვედრება არ გცოდნია. გაუშვი ხელი,
ყელში ნუ მიჭერ; თუმც არა ვარ ავი და ცხარე,
მაგრამ გირჩევ, რომ მომერიდო, არ ამაღელვო.
ხელი გაუშვი.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
გააშველეთ.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ოჰ, ჰამლეტ, ჰამლეტ!

ყ ვ ე ლ ა ნ ი
როგორ კადრულობთ!

ჰ ო რ ა ც ი ო
ნუ ინებებთ, ბატონო ჩემო.
(კ ა რ ი ს კ ა ც ნ ი გააშველებენ და საფლავიდამ ამოიყვანენ.)

ჰ ა მ ლ ე ტ
მე ამ საგნისთვის მზა ვარ, ბრძოლად გავიხმო იგი,
ვიდრე თვალთ ჩინი საუკუნოდ არ მომეშლება.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
რა საგანს ამბობ, შვილო ჩემო, გამაგებინე.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მე ოფელია მიყვარდა და ორმოც ათას ძმას
ერთად მოგროვილთ ჩემსავით ვერ ეყვარებოდათ.
მითხარ შენ იმის გულისთვის რას მოიქმედებდი?

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ლაერტ, ეგ ჭკვიდამ შემცდარია.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
გემუდარები,
ღვთის გულისათვის, მოუთმინო.

ჰ ა მ ლ ე ტ
აბა მაჩვენე,
შენ რას იზამდი? იტირებდი? იმარხულებდი?
იბრძოდი, ანუ დაიგლეჯდი კბილით შენს სხეულს?
შესვამდი სრულად მდინარესა, ჯოჯოებს სჭამდი?
მეც მას ვიზამდი. თუ, მოხვედი აქ სავალალოდ
და მის საფლავში ჩახტი ჩემის გამოჯავრები?
გინდა, ცოცხალი დაიმარხო? მეც შენთანა ვარ.
შენ კიდევ მთებზედ ლაპარაკობ, მეც თანახმა ვარ,
ურიცხვნი ქედნი თავზ დაგვატყდნენ, ზე აღიმართონ,
ვიდრე თვის წვერით მგზნებარე მზეს არ მისწვდებიან,
ვიდრემდე ოსა ფეტვის მარცვლად არ გამოჩნდება.
შენ ჰყვირი, მაგრამ მეც შევიძლებ შენოდენ ყვირილს.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
ეს ჭკვიდამ შეშლის ბრალი არის. ხშირად სიგიჟე
მოუვლის ხოლმე ცოტა ხნობით, თუმც მალე ჰქრება
და მაშინ იგი მოთმინებით ემზგავსება მტრედს,
თვის ოქროსფრთიან ბარტყებისთვის გულშემატკივარს
და არის ხოლმე მოღრუბლული, გაჩუმებული.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ეს მითხარ, ლაერტ, აგრე მტრულად რისთვის მეპყრობი?
მე ხო ყოველთვის მიყვარდი შენ, მაგრამ დავეხსნათ...
დეე, თვის ძალა ჰერკულესმა გამოიჩინოს,
დეე, კატამაც იკნავლოს და ძაღლმაც იყეფოს.
(გადის)

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
გთხოვ, ჰორაციო, უკან გაჰყვე და ყური უგდო. _
(ჰ ო რ ა ც ი ო გადის. ლ ა ე რ ტ ს.)
გაიძლიერე მოთმინება წუხანდელ სიტყვით
და იმ განზრახვას სხობს ამ ამბავს დავამყარებდეთ. _
გერტრუდავ, შენს შვილს შენც ადევნე ერთგულად თვალი. _
ამ საფლავს, მგონი, დასჭირდება ცოცხალი მსხვერპლი...
სჯობს, მოთმინებით ვიმოქმედოთ, იმედი ვზარდოთ, _
მალე დადგება ჩვენთვისაც ხომ მშვიდობის წამი.


სურათი II
დიდი დარბაზი
(შემოდიან ჰორაციო და ჰამლეტ)

კმარა ამაზე ლაპარაკი, ახლა სხვას გეტყვი.
ხომ გახსოვს ყველა,რაც გიამბე?
ჰორაციო

მახსოვს,ბატონო.
ჰამლეტ
გამიტყდა ძილი,გულს მქენჯნიდა რაღაც ვარამი,
სევდა მომაწვა მეტად მძიმე,თითქო ხელ_ფეხში
ბორკილი მქონდა მე გაყრილი ავაზაკისა.
წამოვხტი ჩქარა... დაილოცოს იგი სიჩქარე...
ეს უნდა გითხრა,ჰორაციო,_ხშირად განზრახვა
მოფიქრებული ყოველის მხრით უქმად ჩაგვივლის
და გვშველის მხოლოდ აჩქარებით საქმის დაჭერა.
ეს მოასწავებს,რომ განგება თვით აწყობს საქმეს,
რა გზასაც უნდა ავირჩევდეთ.

ჰორაციო
ჭეშმარიტია.

ჰამლეტ
მსწრაფლად ჩავიცვი მე სამგზავრო ტანისამოსი,
გამოველ ჩემის ოთახიდამ და სიბნელეში
ხელის ფათურით ძებნას მოვყევ,მივაგენ კიდეც
იმათ საბუთებს,ვტაცე ხელი,ჩუმად დავბრუნდი
ჩემსავ ოთახში,დამავიწყა შიშმა ზრდილობა
და უკრძალველად უმთავრესი ქაღალდი გავხსენ.
ამოვიკითხე იმ ქაღალდში მე,ჰორაციო,
ამ უმზგავს მეფის სიავკაცე.იქ ჩაეწერა
მკაცრი ბრძანება,ვითომ იმით გამოწვეული,
რომ ეს ინგლისის და დანიის კეთილდღეობას
მოუხდებოდა;ვითომ ჩემი სიცოცლე იყოს
შიშის აღმძრავი საფრთხობელა მთელის ერისთვის;--
იგი ბრძანდება:წაიკითხავთ რამწამს ამ ქაღალდს,
ნუღარ ადროვებთ თვით ჯალათსაც ცულის გალესას
და ჰამლეტს მყისვე თავი ტანით განაშორეთო.
ჰორაციო
მაგას რას ბრძანებთ?
ჰამლეტ
აი თითონ იგი ბრძანებაც;
როცა დრო გქონდეს,წაიკილხე.ეხლა არ გინდა,
ისიც გაიგო, მე რა ვქმენი?
ჰორაციო
გთხოვ, რომ მაუწყოთ.
ჰამლეტ
რაკი მათ სწადდათ ჩემი ასე მახეში გაბმა,
გონებაც ჩემი სისწრაფითა შეუდგა საქმეს,
ვიდრე ამ საქმეს გავსინჯავდი,მოვიაზრებდი:
დავჯეგ,დავწერე სხვა ბრძანება საუკეთესოდ,---
მე უწინ თუმცა,ვით დიდკაცებს აქვთ ჩვეულებად,
სუფთად წერასა ვთაკილობდი,ვცდილობდი კიდეც
გადავიწყებას,მაგრამ იმ დროს ეს ხელოვნება
გამოვიყენე,--რა დავწერე,გინდა შეიტყო?
ჰორაციო
დიაღ,ბატონო.
ჰამლეტ
დიდი თხოვნა თვით ხელმწიფის მხრივ,
თუ ერთგულება აქვსო ჩემი ინგლისთ სამეფოს,
თუ სურს ბზასავით სიყვარული ჰყვაოდეს მუდამ
ორ ქვეყნის შორის,მეგობრობა განმტკიცდებოდეს
და მშვიდობასა ედგას მუდამ თავთავთ გვირგვინი,--
კიდევ სხვაც იყო ამისთანა ფიცი,ვედრება--
რამწამს ამ წერილს გადიკითხავთ,მყისვე მომტანნი
მოაკვლევინეთ,ვითარების განუხილავად,
ისე სწრაფად,რომ არ ჰქონდეთო მონანების დროც.
ჰორაციო
როგორ დაბეჭდეთ მერე იგი?
ჰამლეტ
კიდეც ეგ არის,
რომ მაგაშიაც შემეწია თითონ განგება:
მე ჩემ ქისაში მამიჩემის ბეჭედი მედო,
რომლის ყალიბზედ ასხმენ ბეჭედს სახელმწიფოსას;
ჩემი წერილი გადავკეცე მეორესავით,
ზედ წავაწერე,დავბეჭდე და მყის იქვე ჩავდე.
ისე დავცალე,რომ ვერავინ ეს ვერ შეიტყო.
მეორე დღეს ხომ მეკობრებთან ბრძოლა მოგვიხდა
და რაც შეგვემთხვა,ყველა იცი შენ დაწვრილებით.
ჰორაციო
მაშ როზენკრანცსა და გილდენსტერნს ეგ მისცა ბედმა?
ჰამლეტ
მაინც ისინი მაგგვარ საქმეს სუნით ეძებდენ
და სინიდისიც არა მტანჯავს იმათ გულისთვის,_
მეტიჩრობასა დააბრალონ მათი დაღუპვა.
საშიში არის,როდესაც სუსტ-ბუნებიანი
ჩაუვარდება შუაში ორს მოპირდაპირეს,
მოპირდაპირეს ძლიერს,მედგარს,ხმალამოწვდენილს.
ჰორაციო
ღმერთო მაღალო,რა ხელმწიფის ხელში ჩავცვივდით!
ჰამლეტ
ეხლა ხომ მაინც ცხადი არის,რაცა მდევს ვალად:
იგი,ვინც მოჰკლა მამაჩემი,გამირყვნა დედა,
ვინც გამიმტყუნა მე იმედი მეფედ არჩევის,
ვინც მანქანებით სასიკვდილოდ მახე დამიგო,_
ნუთუ არ არის იგი ღირსი,რომ ამ მარჯვენით
ესრეთ დიადი ბოროტება გადავუხადო?
განა კარგია,ამ იარამ ჩვენს ბუნებაში
დაისადგუროს და საზარელ გესლად გადგვექცეს?!
ჰორაციო
უეჭველია,აცნობებენ მალე ინგლისით,
თუ ვით გათავდა მინდობილი მაგისგან საქმე.
ჰამლეტ
ინგლისით მალე აცნობებენ,მაგრამ იმ დრომდე
კიდევ მაქვს ვადა:კაცს სიცოცხლეც მალე ესპობა;
ხშირად ამისთვის კმარა თვალის დახამხამება.
მე ამას ვწუხვარ,ჰორაციო,რომ წეღან ლაერტს
თავდავიწყებით ვაწყეინე;მას თანავუგრძნობ,
რადგან მის ხვედრში სარკესავით ჩემ ხვედრსა ვხედავ.
მე მსურს მოვიგო მისი გული და თუ გავცხარდი,
ეს გაცხარება,დამერწმუნე,გამოიწვია
მისგან სიტყვებით მწუხარების დაფერადებამ.

ჰორაციო
ბატონო ჩემო, მოითმინეთ, აქ ვიღაც მოდის.
(შემოდის ოსრიკ)
ოსრიკ
ნება მიბოძეთ, ხელმწიფეო ჩემო, მოგილოცოთ დანიაში
კეთილად დაბრუნება.
ჰამლეტ
უმდაბლესად გმადლობთ, ხელმწიფეო ჩემო: - იცნობ,ჰო-
რაციო, ამ ჭრიჭინას?
ჰორაციო
არა, ბატონო, ვერ ვიცნობ.
ჰამლეტ
ნეტავი შენ, რომ არ იცნობ. მაგისი ცნობა სირცხვილია. მა-
გას დიდძალი მამული აქვს და ჩინებული მამულიც და ეს ხომ
ასეა: თუნდა მხეცა იყო, ოღონდ სხვა მხეცების პატრონად
ითვლებოდა და შენს ახურს მეფის სუფრასთან გამოსჭიმვენ.
ეგ თუმცა ჭილყვავია, მაგრამ მრავალს მტვერსა და ტალახს
პატრონობს.
ოსრიკ
მოწყალეო ბატონო, თუ თქვენს უმაღლესობას დრო და
ჟამი აქვს, უნდა რაიმე მოგახსენოთ, დიდებულის ხელმწიფისა-
გან დაბარებული.
ჰამლეტ
ბრძანეთ. მე მოგისმენთ სრულის ჩემის ყურადღებით.-
რატომ ქუდს თავის დანიშნულებას არ ასრულებინებთ? ეგ ხომ
იმიტომ არის გაკეთებული, რომ კაცს თავზედ ეხუროს.
ოსრიკ
გმადლობთ, თქვენო უმაღლესობავ, მეტად ცხელა.
ჰამლეტ
რასა ბრძანებთ? ძალიან ცივა და ჩრდილოეთის ქარიც უბე-
რავს.
ოსრიკ
დიაღ, მართლა, რომ საკმაოდ ცივა.
ჰამლეტ
მაგრამ მე ისე მეჩვენება, თითქო შეხუთული ჰაერი და სი-
ცხეაო. ან იქნება, ჩემი აგებულება...
ოსრიკ
სწორედ ნამდვილსა ბრძანებთ, თითქო შეხუთული ჰაერია თით-
ქო – არ ვიცი რას დავამზგავსო. - ბატონო ჩემო, მათმა
დიდებულებამ მიბრძანა, მოგახსენოთ, რომ თქვენის გულის-
თვის ისინი დიდს ნაძლევსა სდებენ. ესე მქონდა მოსახსენე-
ბელი.
ჰამლეტ
(ცდილობს, ქუდი დაახურვინოს)
ნუ დაივიწყებთ, რაც გითხარით.
ოსრიკ
არა მიჭირს-რა, ჭეშმარიტად ასე მირჩევნიან.-დიდი ხანი
არ არის, ბატონო ჩემო, რაც სასახლეში ლაერტ გიახლათ. ეს
ყმაწვილი კაცი, ნება მიბოძეთ მოგახსენოთ,ჩინებულად გაზრდილია,შემკული მრავალ სხვადასხვა ღირსებით,ზრდილობიანი და მშვენიერის სანახაობის.სამართლიანად უნდა ითქვას,იგი დღიურად საგონებელი
წიგნია ჩვენთა დიდკაცთათვით;მასში გამოხატულია ყოველივე ღირსება,რაც
კეთილად აღზრდილს დიდისკაცს შვილს უნდა ჰქონდეს.
ჰამლეტ
თქვენთა ბაგეთ იმის წარმატება უკლებლად აღრიცხეს,თუმცა ამ აღრიცხეს,თუმცა ამ აღრიცხვას შეეძლო მეხსიერების ანგარიში სრულიად დაებნია
და მაინც უკან ჩამორჩენოდა ამის ნიჭიერებათა აღფრთოვანებას..ნამდვილად
მოგახსენებთ,რომ მე იგი სულდიდ ადამიანად მიმაჩნია და ისეთის ძვირფასის ღირესებით აღსავსე,რომ სამართლიანად ითქმის:მისი მგზავსი მხოლოდ იმისივე სარკეა და ვინც მისადმი მიბაძვას მოინდომებს,იგი მხოლოდ იმისი ჩრდილი
შეიქმნებაო.
ოსრიკ
თქვენმა უმაღლესობამ უნაკლულოდ განსაჯა იგი.
ჰამლეტ
საქმე ბრძანეთ,ბატონო ჩემო.რისთვის ვიხვევთ იმ ყმწვილკაცს ჩვენის
სუნთქვის ხამ სამოსელში?
ოსრიკ
რა ბრძანეთ?
ჰორაციო
რატომ გასაგონის ენით არ ბრძანებთ?
ჰამლეტ
რისთვის დავიწყეთ იმ ყმაწვილკაცზედ ლაპარაკი?
ოსრიკ
ლაერტზედ?
ჰორაციო
ქისა შეუსუსტდა,ოქროს სიტყვები ყველა შემოეხარჯა.
ჰამლეტ
დიაღ, იმაზედ.
ოსრიკ
მე ვიცი,რომ თქვენ გაგებულბრძანდებით
ჰამლეტ
მე მიხარიან,რომ ეგ თქვენ იცით,თუმცა მაგით ვერაფერი შემემატება.მერე?
ოსრიკ
თქვენ, ბატონო, გაგებული გექნებათ ლაერტის სიმარჯვე.

ჰამლეტ
მე მაგას ვერ ვიტყვი, რადგან არ მინდა კვეხნაში ჩამომართვას ვინმემ, ვითომ მე მას სიმარჯვეში ვეცილებოდე... კაცი სხვას კარგად ვერ გაიცნობს, თუ თავის თავსაც არ იცნობს.
ოსრიკ
მე, ბატონო, იარაღის ხმარებაზედ მოგახსენებთ; როგორც ხალხი ლაპარაკობს, ამ საგანში იმას ბადალი არა ჰყავს.
ჰამლეტ
რა იარაღსა ხმარობთ.
ოსრიკ
დაშნასა და ხანჯალს.
ჰამლეტ
მაშ სჯობს, ასე ვთქვათ, ორგვარ იარაღს სმარობოს. მერე?
ოსრიკ
ხელმწიფემ ინება და სანაძლეოდ დასდვა ექვსი არაბული ცხენი და ლაერტ კი სამაგიეროდა სდებს, როგორც ვცანი, ექვსს წყვილს ფრანგულ დაშნა- ხანჯალს თავიანთ თავიანთ მოწყობილობით: ქამრებით, სათრეველებით და სხვანი. სამი სათრეველა მაინც შვენიერი რამ არის, შესაფერი იარაღის ტარისა და თავისუფალ გემოვნებით შექმნილი.
ჰამლეტ
სათრეველას თქვენ რას უწოდებთ?
ჰორაციო
მე ვიცოდი, რომ ვიდრე მაგასთან ლაპარაკს გაათავებდით, სხოლიოები დაგჭირდებათ.
ოსრიკ
სათრეველა საამური გახლავთ, ჩემო ხელმწიფევ.
ჰამლეტ
ეგ სახელი მაშინ იქნებოდა შესაფერი, ხმლის მაგივრად რომ ზარბაზნები გეკიდოს გვერზედ, მინამდის კი მოდი ისევ საბმური დარჩეს. მაშ ეგრე, ერთის მხრით ექვსი არაბული ცხენი და მეორეს მხრით ექვსი ფრანგული საჭურველი თავისი მოწყობილობით და სამიც თავისუფალ გემოვნებით შექმნილი საბმური. ეგ ხომ ფრანგულსა და დანიურის სანაძლეოს ცილობაა. რა სთქვით ეგ სახელი მაშინ იქნებოდა შესაფერი, ხმლის მაგივრად რომ ზარბაზნები გეკიდოს გვერზედ, მინამდის კი მოდი ისევ საბმური დარჩეს. მაშ ეგრე, ერთის მხრით ექვსი არაბული ცხენი და მეორეს მხრით ექვსი ფრანგული საჭურველი თავისი მოწყობილობით და სამიც თავისუფალ გემოვნებით შექმნილი საბმური. ეგ ხომ ფრანგულსა და დანიურის სანაძლეოს ცილობაა. რა სთქვით თქვენ, სანანაძლეოს ცილობაა რამ გამოიწვია?
ოსრიკ
ხელმწიფემ იმაზე ინება სანაძლეოს დადება, რომ ლაერტ თქვენ თორმეტში სამზედ მეტს ვერ დაგკრავთ და ის კი ცხრაჯერ დაკვრას იქადის, თუ თქვენის უმაღლესობის ნება იქნება, ამ საქმეს ახლავ შეუდგებიან.
ჰამლეტ
მე რომ უარი ვთქვა?
ოსრიკ
მეც ის მოგახსენეთ, ხელმწიფეო ჩემო, თუ თქვენს წინ არ აღუდგებით ამ სანაძლეოს-მეთქი.
ჰამლეტ
კარგი, მაშ მე დარბაზში ვივლი; მათ დიდებულებას ნუეწყინება, ეხლა ჩემი დასვენების დროა. დაშნები მოატანინონ და თუ იმ ყმაწვილს კიდევ სურვილი აქვს და მეფესაც არ გამოუცვლია თავისი განზრახვა, ვეცდები, სანაძლეო მოვუგო. თუ საქმე კარგად ვერ მომიხდა, მე მოვიგებ მხოლოდ ჩემს შერცხვენას და რამდენსამე დაშნის ნაკრავს.
ოსრიკ
მაშ ეგრე მოვახსენო?
ჰამლეტ
აზრი ეგ არის და თქვენ იცით, სიტყვით როგორც გააშვენიერებთ.
ოსრიკ
ნუ მომეშალს, ხელმწიფეო ჩემო, ნურაოდეს თქვენი წყალობა.
(გადის)
ჰამლეტ
გმადლობთ, გმადლობთ. _ კარგად ჩადის, რომ თვითონვე ზრუნავს თავის თავისთვის, თორემ ერთს კაცსაც ვერ იპოვი, მაგის სასარგებლოდ ხმა ამოიღოს.
ჰორაციო
სწორედ წიწილასა ჰგავს, რომელსაც ჯერ კიდევ კვერცხის ნაჭუჭი სრულად ვერ მოუშორებია.
ჰამლეტ
ეგ ბავშვობისას რძესაც ვერ მოსწოვდა ისე, რომ ძუძუსთვისაც კი ქება- დიდება არ ეთქვა. ეგ და მრავალნი მაგის მზგავსნი, რომელთაც ეს წამხდარი საუკუნე სწყალობს, აჰყვნენ დროების ჰანგს, შეითვისეს მხოლოდ მისი გარეგანი სახე და მზგავსად შუშხუნა სასმელისა, პატივცემულნი არიან საუკეთესო საზოგადოებაში, მაგრამ აბა გამოსაცდელად შეუბერეთ და ნახავთ, რომ ეს გარეგანი ბრწყინვალება საპნის ბუშტივით საჩქაროდ გაჰქრება.
(შემოდის ერთი დიდებული)
დიდებული
ბატონო ჩემო, მათმა დიდებულებამ გაახლათ ახალგაზრდა ოსრიკ, რომელმაცამბავი მოართვა, რომ თქვენ ამ დარბაზში ელით მათ განკარგულებას. ეხლა მე მიბრძანეთ, თქვენთან გიახლოთ და მოგახსენოთ, გაქვთ სურვილი ამჟამადვე შეებათ ლაერტს, თუ სხვა დროისთვის გადადებას ინებებთ?
ჰამლეტ
მე მტკიცედ ვადგავარ ჩემ განზრახვას და ეს განზრახვას ხელმწიფის სურვილს ემორჩილება. თუ ამ ჟამად იმათთვის კარგი დროა, მეც მზადა ვარ. ჩემთვის სულ ერთია, ეხლა იქნება თუ მერე ეხლანდელივით შემეძლოს.
დიდებული
ყველანი აქ მობრძანდებიან: ხელმწიფეც დედოფალიც და ამალაც.
ჰამლეტ
მობრძანდნენ.
დიდებული
დედოფალსაცა სურს, ვიდრე ერთმანეთს შეებმოდეთ, ლაერტს რამდენიმე მეგობრულიი სიტყვა უბრძანოთ.
ჰამლეტ
ეგ რჩევა სასიმოვნო რჩევაა. (დიდებული გადის)
ჰორაციო
წააგებთ ამ სანაძლეოს.
ჰამლეტ
მე არა მგონია. მას აქეთ, რაც ის საფრანგეთში წავიდა, სულ მუდამ ვარჯიშობაში ვარ და ჩემის ანგარიშით მე უნდა ვაჯობო. მაგრამ ვერ წაროიდგენ, ჰორაციო, გულს რა რიგი დარდი შემომაწვა, თუმცა ამითი მე არა მგონია. მას აქეთ, რაც ის საფრანგეთში წავიდა, სულ მუდამ ვარჯიშობაში ვარ და ჩემის ანგარიშით მე უნდა ვაჯობო. მაგრამ ვერ წაროიდგენ, ჰორაციო, გულს რა რიგი დარდი შემომაწვა, თუმცა ამითი არა უჭირს-რა.
ჰ ო რ ა ც ი ო
თუ ეგრეა...

ჰ ა მ ლ ე ტ
უბრალო ფიქრებია, სხვა არაფერი, თუმცა წინადგრძნობას დედაკაცის უბრალო ფიქრებია, სხვა არაფერი, თუმცა წინადგრძნობას დედაკაცის შეშინება შეუძლიან.

ჰ ო რ ა ც ი ო
თუ გული რაზედმე არ გერჩით, არ უნდა გაუჭირვეულდეთ, წავალ, ვეტყვი, აღარ მოვიდნენ, შეუძლოდა ბრძანდება-მეთქი.

ჰ ა მ ლ ე ტ
არამც და არამც არ წახვიდე. მე წინადგრძნობებისა არ მეშინიან. ხომ იცი, ჩიტიც კი უგანგებოდ არ მოკვდება. თუ ეხლა მოხდება, მერე ხომ აღარა იქნება-რა; თუ მერე არ იქნება, ხომ ეხლა უნდა მოხდეს; და თუ ეხლა არ იქნება, მერე ხომ მაინც არ აგვცდება. საქმე ეს არის, ყოველთვის მზად უნდა ვიყოთ და რაკი კაცმა არ იცის, თუ სიცოცხლესთან ერთად რასა ჰკარგავს, _ რა მოხდება, რომ ეს უცნაური საქონელი პატარა ადრე დაჰკარგოს!
(შემოდიან ხელმწიფე, დედოფალი, ლაერტ, დიდებულნი, ოსრიკ და მხლებელნი, რომელთაც დაშნები მოაქვთ).

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
აქ მოდი, ჰამლეტ, ჩაიბარე ეს ხელი ჩემგან!
(ხელმწიფე ლაერტსა და ჰამლეტს ერთმანეთს ხელს მიაცემინებს)

ჰ ა მ ლ ე ტ
ბრალი მიმიძღვის, ლაერტ, შენთან, - მოტევებას გთხოვ.
მე ვითხოვ შენგან მოტევებას, ვით ვაჟკაცისგან.
მთელმა ამ კრებამ იცის და შენც გაგეგონება,
გონების სენით საშინელით ცამ ვით დამსაჯა.
რა საქმითაც კი მე შევბღალე ბუნება შენი,
შევბღალე შენი სახელი და პატიოსნება, _
მე აქ ვაცხადებ საქვეყნოდ, რომ ყოველ ამ საქმეს
მიზეზად მხოლოდ ჰქონდა ჩემის გონების შეშლა.
ჰამლეტმა ლაერტ შეურაცხჰყო? არა, არას დროს.
როდესაც ჰამლეტ ის არ არის, რაც უნდა იყოს
და შეურაცხჰყოფს იგი ლაერტს ესრეთ შეცვლილი, _
ამის ბრალს ჰამლეტ ვერ იკისრებს, ეს ბრალი უნდა
იმის სიგიჟეს კისრად დავდოთ. თუ ეს ასეა,
თითონ ჰამლეტიც გულნატკენთა დასში ჩასთვალეთ, _
საბრალო ჰამლეტს მტრად ჰყოლია თვისივ სიგიჟე.
ამხადე ბრალი ამ ბრწყინვალე კარის წინაშე;
ნუ ირწმენ, ვითომც განზრახ ცუდი რამ მომექმედოს
და დააჯერე, ლაერტ, შენი მაღალი სული,
რომ მე ისარი გადავტყორცნე სასახლის ბანსა
და იგი ჩემდა უხილავად ჩემსავ ძმას მოხვდა.

ლ ა ე რ ტ
ჩემი ბუნება დამიწყნარდა, თუმც ამ საქმეში
უფრო ის უნდა მაქეზებდეს შურისძიებად.
მაგრამ ვით ითხოვს ვაჟკაცთ წესი, მე შორს გავდგები
და შერიგებას უარსა ვყოფ, ვიდრე უფროსნი,
პატივცემულნი და განთქმულნი გამოცდილებით
თვით არ მეტყვიან: „შერიგდიო“.მაშინ ეს სიტყვა
ჩემსა სახელსა დაიფარავს შერცხვენისაგან.
იმ დრომდე შენი სიყვარული მე მიმიღია
და უარყოფას მაგისას გულს არ გავიტარებ.

ჰ ა მ ლ ე ტ
სიამოვნებით მესმის ეგ მე, მაშ ჩვენ ამ ჟამად
ძმურად შევიბათ სანაძლეოს მოგებისათვის.
ჩქარა დაშნები მოიტანეთ. - აბა დავიწყოთ.

ლ ა ე რ ტ
კარგი, დავიწყოთ. - ერთი დაშნა მეც მომაწოდეთ.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ლაერტ, ამ შებმით შენს შვენებას შევმატებ მხოლოდ:
უხერხულობა ჩემი მოჰფენს უფრო ნათელს შუქს
შენს ხელოვნებას, ვით ვარსკვლავსა მწყვდიადი ღამე.

ლ ა ე რ ტ
რისთვის დამცინი?

ჰ ა მ ლ ე ტ
არ დაგცინი, ვფიცავ მარჯვენას.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ოსრიკ, მიართვი მათ დაშნები. - ხომ იცი ჰამლეტ,
რა სანაძლეოც დავაწესეთ?

ჰ ა მ ლ ე ტ
ვიცი,ბატონო,
თუმც ამას გეტყვით, რომ თქვენ სუსტის მხარე გიჭირავთ.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
არ მეშინიან მე მაგისი, ორივეს გიცნობთ
და რადგან იგი ამ ბოლოს დროს მეტს ვარჯიშობდა,
ჩვენ ვეცადეთ და ორთავ მხარე გავათანაბრეთ
.
ლ ა ე რ ტ
ეს მძიმე არის,სხვა მაჩვენეთ.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ეს ხელში მომწონს.
ხომ ყველა ერთის სიგრძისაა?
(საბრძოლველად ემზადებიან)

ო ს რ ი კ
დიაღ,ბატონო.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ღვინით აავსეთ ფიალები და აქ დამიდგით.-
თუ ჰამლეტ დაჰკრავს ან პირველად,ანუ მეორედ,
ანუ მეესამედ პასუხს უგებს, მაშინ ციხიდამ
ასტეხონ სროლა ზარბაზნების; თითონ ხელმწიფე
დალევს ჰამლეტის სადღეგრძელოს და ძვირფასს თვალსა,
ისეთს, რის ცალიც მათ გვირგვინში ოთხს უკანასკნელს
ხელმწიფეს დიდის დანიისას არა ჰქონია,_
ჩააგდებს იგი ფიალაში - ფიალა-მეთქი!
წინწილ -ებნის ხმას ბანი მისცეს საყვირის ხმამა,
საყვირმა კიდევ მეზარბაზნეთ შეატყობინოს,
ზარბაზნის სროლამ ცას აცნობოს და ცამ ქვეყანას,
რომ ჰამლეტისა სადღეგრძელოს მეფე მიირთმევს.
დაიწყეთ. და თქვენ, მსაჯულებო, ადევნეთ თვალი.

ჰ ა მ ლ ე ტ
აბა, მობრძანდი.

ლ ა ე რ ტ
მზად გახლავარ. (იბრძვიან)

ჰ ა მ ლ ე ტ
ერთი ხომ დაგკარ.
ლ ა ე რ ტ
არ მომხვედრია.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მსაჯულთ საჯონ.
ო ს რ ი კ
მოხვდა ნამდვილად.

ლ ა ე რ ტ
კარგი. ხელახლად ვსცადოთ, აბა.
ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ჯერ შეიცადეთ.
მომეცით ღვინო. - შენი არის, ჰამლეტ, ეს თვალი.
შენს სადღეგრძელოს ვსვამ ამ ჭიქით._
(საყვირის ხმა. გარეთ ზარბაზნებს ისვრიან)
მიართვით ჰამლეტს
ესე ფიალა.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მერე იყოს, ჯერ გავათავო.
აბა, კვლავ ვცადოთ.
(იბრძვიან)
მოგხვდა კიდევ,უარს ვერ მეტყვი.

ლ ა ე რ ტ
მართალი არის,მომხვდა სწორედ.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
ჩვენი ძე სჯობნის.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მძიმეა იგი, დაიღალა და ძლივსღა სუნთქავს._
აქ მოდი, შუბლი შეიწმინდე ამ ხელსახოცით.
დედოფალი სვამს, ჰამლეტ, შენის დღეგრძელობისთვის.

ჰ ა მ ლ ე ტ
დიდადა გმადლობთ, დედაჩემო.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
გერტრუდავ, ნუ სვამ...

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
უნდა დავლიო.გთხოვ ბატონო, ნუ ამიკრძალავთ.
(სვამს)

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე (იქით)
ეს მოწამლული ფიალაა, გვიანღა არის.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ჯერ ვერ გავბედავ მე დალევას,მასუკან დავლევ.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
მოდი აქ, სახე შეგიწმინდო.

ლ ა ე რ ტ
ბატონო ჩემო,
ეხლა კი დავკრავ.

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მე მგონია, გაგიძნელდება.

ლ ა ე რ ტ (იქით)
ამ საქმეს თითქო სინიდისი ჩემი უარობს.

ჰ ა მ ლ ე ტ
მესამედ ვცადოთ, ლაერტ, კიდევ.შენ თითქო ხუმრობ.
გთხოვ, ყოველივე მოიხმარო ხერხი და ძალი,
მე მეშინიან, ეგ ცელქობით არ მოგდიოდეს.

ლ ა ე რ ტ
ეგრე გგონია?კარგი, ვნახოთ.
(იბრძვიან)

ო ს რ ი კ
ორივეს ასცდა.

ლ ა ე რ ტ
ეხლა ხომ მოხვდა!
(ლაერტ დასჭრის ჰამლეტს.ჩხუბში და არეულობაში დაშნებს დასცვლიან
და ჰამლეტიც ლაერტს დასჭრის).

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
გააშველეთ.მეტად გაცხარდენ.

ჰ ა მ ლ ე ტ
კვლავ მივყოთ ხელი.
(დედოფალი დაეცემა)

ო ს რ ი კ
ოჰ,მიჰხედეთ ჩქარა დედოფალს,_
ჰხედავთ რა მოსდის?!

ჰ ო რ ა ც ი ო
ორსავ მებრძოლს სისხლი ჩამოსდის -
ბატონო ჩემო,როგორა ხართ?

ო ს რ ი კ (ლაერტს)
თქვენ როგორღა ხართ?

ლ ა ე რ ტ
მე ჩემს დაგებულს მახეშივე თავი გავიბი
და რაც რომ სხვისთვის განვიზრახე მოღალატობით
სამართლიანად მისპობს იგი თვით მე სიცოცხლეს.

ჰ ა მ ლ ე ტ
როგორ ბრძანდება დედოფალი?

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
სისხლის დანახვამ
წაუღო გული.

დ ე დ ო ფ ა ლ ი
არა, არა, ეს სასმელმა ჰქმნა.
ოჰ, შვილო ჰამლეტ, იმ სასმელით მოვიწამლე მე
(ჰკვდება)

ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, ავკაცობავ! გადაჰკეტეთ ყველა კარები.
აქ ღალატია, უნდა იგი მოვნახოთ ყველგან
[(ლაერტი ეცემა)]

ლ ა ე რ ტ ი
აქ არის იგი ჰამლეტ, ჰამლეტ, და შენც მკვდარი ხარ,
ვერა წამალი ვეღარ გიხსნის სიკვდილისაგან;
ნახევარ საათს რომ იცოცხლო, ისიც ბევრია.
ხელში გიპყრია შენ ამ ჟამად ის იარაღი,
რამაც გვიმუხთლა, მოწამლული შუბივით მკვეთი.
ხომ ჰხედავ, ჩემი ბოროტება მევე გადამხდა
და აქა ვწევარ სასიკვდილოდ გადადებული.
მოწამლულია დედაშენიც... აღარ მაქვს ღონე...
ეს ყველაფერი ბრალი არის თვით ხელმწიფისა.

ჰ ა მ ლ ე ტ ი
მოწამლულია ეს დაშნაცა! - მაშ, საწამლავო
ჰქმენ შენი საქმე!
(ხელმწიფეს დაშნას ჩასცემს)

ყ ვ ე ლ ა ნ ი
ოჰ, ღალატი! დიდი ღალატი

ხ ე ლ მ წ ი ფ ე
მომეშველენით, მეგობრებო, მე დამჭრა მხოლოდ.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, კაცისმკველო, დაწყევლილო, სისხლის-შემრევო
აჰა, დალიე! შიგ იპოვი შენს ძვირფასს თვალსაც.
დედიჩემის კვალს გაჰყევ შენცა!
(ხელმწიფე ჰკვდება)

ლ ა ე რ ტ
მაგისთვის ეგე
სამართლიანი ულუფაა. ეს საწამლავი
თავის ხელითვე შეამზადა.- ჰამლეტ, მე და შენ
ერთმანეთს უნდა მივუტევოთ. ნუ მოგეკითხოს
ნურც მამიჩემის სიკვდილი შენ და ნურცა ჩემი
და შენც შემინდევ შენი სისხლი.
(ჰკვდება)
ჰ ა მ ლ ე ტ
შეგინდოს ზეცამ;
მეც ახლავ მოგდევ.- ჰორაციო, ვკვდები, მივდივარ.-
მშვიდობით შენცა, დედოფალო საწყალობელო.
თქვენც, ვინც აქ დგახართ ფერმკრთალნი და ძრწით ამ ამბითა,
ვინც კი უსიტყვოდ მოწმობთ ამა საშინელებას,-
ჟამი რომ მქონდეს... ოჰ, სიკვდილი მკაცრი ყოფილა,
მზგავსი მძვინვარე ციხის მცველის... მე გიამბობდით...
მაგრამ დავეხსნათ... ჰორაციო, ვკვდები და მას გთხოვ,
შენ იცოცხლე და შეასმინე ჩემზედ ნამდვილი;
ჩემი ამბავი უთხარ ყველას, ვინც კი მოისმენს.

ჰ ო რ ა ც ი ო
აბა, რას ბრძანებთ, კიდევ დამრჩა ამ ფიალაში...
მე ძველს რომალეს უფრო ვგავარ, ვიდრე დანელსა!

ჰ ა მ ლ ე ტ
გაფიცებ შენს ქველ ვაჟკაცობას, მომეც ფიალა,
მომეცი-მეთქი! ზეცას ვფიცავ, არ დაგანებებ.
ოჰ, ჩემო კარგო ჰორაციო, რა საზიზღ სახელს
დავტოვებ , თუკი ეს ამბავი არ გამჟღავნდება.
მაშ თუ როდისმე გყვარებივარ, რამდენიმე ხნით
განშორდი მუდმივს ნეტარებას, ტანჯვით იცხოვრე
და ამ კრულ მიწას მიმოჰფინე ჩემი ამბავი.
(მოსიმა შორიდამ მარში და ზარბაზნების სროლა)
ეს რა ხმა არის? ომისას ჰგავს?

ო ს რ ი კ
ინგლისის ელჩებს
საომარ სალამს უძღვნის ამით პრინცი ფორტინბრას,
პოლონთ ქცეყნიდამ გამარჯვებით დაბრუნებული.

ჰ ა მ ლ ე ტ
ოჰ, ჰორაციო, იმ სასმელმა სრულად შემხუთა.
მე ვერ ვიცოცხლებ კიდევ იმდენს, რომ ინგლისიდამ
მოტანილ ამბებს ყური მოვკრა, მაგრამ კი გეტყვი,
რომ არჩევანი უნდ ერგოს სწორედ ფორტინბრასს.
მე ჩემს მომაკვდავს ხმას მას ვაძლევ. ეს ასე უთხარ
და მიზეზებიც აუხსენ, მას რად ვამჯობინებ.
სხვა რაღა დარჩა? საუკუნო სიჩუმე მხოლოდ.
(ჰკვდება)

ჰ ო რ ა ც ი ო
ჩაქრა ლამპარი დიდებული! მშვიდობით, პრინცო;
ანგელოზთ გუნდთა განგასვენონ ტკბილის გალობით.-
სიდამ მოისმის ასე ახლო დაფდაფების ხმა?
(გარეთ მარშს უკვრენ, შემოდიან ფორტინბრას, ინგლისის ელჩები და სხვ.)

ფ ო რ ტ ი ნ ბ რ ა ს
აბა სად მოხდა ეგ ამბავი?

ჰ ო რ ა ც ი ო
რა გნებავთ, ნახოთ?
თუ ეძებთ რასმე საკვირველსა, ან სამწუხაროს,
შორს ნუღარ წახვალთ, აქ გაჩერდით.

ფ ო რ ტ ი ნ ბ რ ა ს
რა საშინელი
სანახავია! ოჰ, სიკვდილო ამპარტავანო,
შენ საუკუნო სადგომში რა ნადიმს იმართავ,
რომ ერთის დაკვრით სპობ სიცოცხლეს ამდენ დიდებულ

პ ი რ ვ ე ლ ი ე ლ ჩ ი
სწორედ საზარელს საქმეს ვხედავთ.- დაგვიგვიანდა,
ინგლისის მიერ მონდობილის ამბის მოტანა.
უქმნი არიან იგი ყურნი, რომელთაც უნდა
მოესმინათ, რომ ნაბრძანები აღსრულდა მათი,
რომ როზენკრანცი და გილდენსტერნ მკვდარნი არიან.
ამის მადლობას ვიღა გვეტყვის?

ჰ ო რ ა ც ი ო
ის არ გეტყოდათ,
ვისგანც ელოდით, მადლობის თქმაც თუნდ რომ შეეძლოს.
მას სრულიადაც მათ მოკვლა არ უბრძანებია,
მაგრამ სჯობს, ისევ დავუბრუნდეთ ამ ბედშავ საქმეს.
რაკი ზოგნი ხართ აქ მოსულნი ინგლისის ქვეყნით,
ზოგნი პოლონში ნაომარნი,- მის გასაგებად
ბრძანეთ, რომ გვამნი გამოაწყონ ერთ მაღალ ადგილს
და მე ყველაფერს გავუმჟღავნებ უმეცარ ერსა
თუ ეს ამბავი როგორ მოხდა. მაშინ გაიგებთ,
სისხლის-შემრევთა, უბუნებოთ ნამოქმედარსა,-
განსამართლებას უცაბედსა, შემთხვევით სიკვდილს,
კაცთკვლას ბოროტის მანქანებით, ძალდატანებით,
ბოლოს განზრახვას ჯოჯოხეთურს, თვით მომგონთ თავზედ
რისხვით მოსეულს, მე გიამბობთ ყველას სიმართლით.

ფ ო რ ტ ი ნ ბ რ ა ს
აბა საჩქაროდ მოვემზადოთ და მოვისმინოთ;
უხმეთ დიდებულთ, აქ დაესწრენ. მე მწუხარებით
ჩემს ბედისწერას უნდა ავყვე. ამ სამეფოზედ
მაქვს რამ უფლება და ვაცხადებ ამას საქვეყნოდ.

ჰ ო რ ა ც ი ო
მე მაგაზედაც სათქმელი მაქვს. უნდა გაუწყოთ,
რომ თქვენ იმანაც აღგირჩიათ. რომლის მძლავრსა ხმას
მოწიწებითა მოისმენდა მთელი სამეფო.
მაგრად დაჩქარდით, შეასრულეთ ეხლავ ეგ აზრი,
ვიდრე მღელვარე არის ხალხი და ბოროტება
ვერ იმოქმედებს ხერხით, ანუ სხვა მანქანებით.

ფ ო რ ტ ი ნ ბ ა რ ს
უბრძანეთ, ოთხმა ასისთავმა ჰამლეტის გვამი
მაღლა საკაცეს აასვენონ, როგორც სარდალი.
მას ხომ ხელმწიფედ, ტახტზე ჯდომა დასცალდებოდა,
ეჭვი არ არის, განაგებდა დიდებულებით.
უნდა მიაგონ დამარხვის ჟამსა მხედართ პატივი
და სამარემდე მიაცილონ გლოვის მუსიკით.
უბრძანეთ კიდევ, გაასვენონ ეს გვამნიც გარეთ.
ამგვარს სანახავს ბრძოლის ველი უფრო შეშვენის,
ვიდრე დარბაზი დიდებული, ჯარსაც აცნობეთ,
რომ მიცვალებულთ პატივი სცეს ზარბაზნის სროლით.
(სამგლოვიარო მარშს უკრავენ. გადიან და გააქვთ
მიცვალებულნი. გარედამ მოისმის მიცვალებულნი. გარედამ მოისმის ზარბაზნის ხმა).