ოდენი იუსტან ჰიუ

MUSEE DES BEAUX ARTS

რა კარგად იცნობდნენ ტანჯვას
ისინი, ძველი ოსტატები; როგორ ესმოდათ
მათი, ვინც უკვე იტანჯება, როცა ირგვლივ უმეტესობა
მშვიდად სადილობს ან სეირნობს, ან ფანჯრიდან იხედება და ასე ხარჯავს
დროს. ხოლო როცა მოხუცები დგანან, ელიან
ბრწყინვალე შობას, მათ ესმოდათ, რომ იქვე უნდა
ჩანდეს ტყისპირი და ბავშვები, რომლებიც გუნდად
მოყინულ ტბორზე სრიალებენ.

ახსოვდათ მუდამ,
რომ ტანჯვა მთელი სისასტიკით იქ აღწევს ზენიტს,
სადაც ვერავის ააღელვებს: ძაღლები კვლავაც
ძაღლურ ცხოვრებას განაგრძობენ, ჯალათის ცხენი
ხეს უხახუნებს ჩამომხმარ გავას.

ავიღოთ თუნდაც ბრეიგელის "იკაროსი". ვერ ამჩნევს ვითომ
უბედურებას ვერაფერი; ვერც ის მხვნელი, რომელსაც თვითონ
ნათლად ჩაესმა კივილის ხმა სადღაც უკნიდან
და მაინც, ვითომც არაფერი, არც გაუკვირდა.
მზეც კვლავ აბრწყინებს მწვანე ტალღას, რომელმაც შთანთქა
თეთრი წვივები. ხალხი მოჩანს გემბანზე, მათგან
როგორ იქნება, რომ ვერავის მოეკრა თვალი
ციდან მომწყდარი ბიჭისათვის? მაინც გულგრილად
მიცურავს გემი, ლივლივებს წყალი.

აქილევსის ფარი

ის ტვიფრავს, ქალი ელის
ზეთისხილებს და ყურძენს,
და მარმარილოს ქალაქს,
წყალში ჩაშვებულ ღუზებს,
მაგრამ ელვარე ფარზე
ტვიფრავს ოსტატის ხელი
ტყვიისფერ ცას და ხედებს
უკაცრიელი ველის.

მოტიტვლებული ადგილია, უმზეო, რუხი,
არსად ბალახი ან სიცოცხლის რამე ნიშანი
და არსად კუნძი, რომ ჩამოჯდე, მოხარო მუხლი,
მაგრამ უეცრად, როგორც მტვერი, წამოიშალნენ
ლეგიონები, და ჩამწკრივდნენ; თითქოს სიშავე
აკლდა მიდამოს - მილიონი აბჯარი იშვა
და მილიონი უტყვი სახე ელოდა ნიშანს.

იყო ხმა, სახე არსად ჩანდა, ხმა იყო ციდან,
ის აცხადებდა, რომ მიზანი მუდამ ამართლებს
და ასე შემდეგ; და ბრძანებებს კბილებში სცრიდა,
არც მოდასტურე სჭირდებოდა, არც მოკამათე.
ჯარი დაიძრა, სულერთია, რასაც დამართებს
მას ეს ბრძანება, მთავარია, მორჩილად მიყვეს;
წამოშლილ მტვერში ადვილია, ბრმად ენდო სიტყვებს.

ის ტვიფრავს, ქალი ელის
მსხვერპლად შესაწირ ნახირს,
თეთრი ვარდებით მორთულს,
როგორ მიდენის ხალხი,
მაგრამ ელვარე ფარზე
ის საკუთრხევლის ნაცვლად
სულ სხვა სურათებს ხედავს,
ხედავს ცეცხლსა და ნაცარს.

მავთულხლართებით მოერაგათ მიდამო, იქ კი
დაღლილ მსაჯულებს მორეოდათ უკვე მთქნარება,
ცხელი დღე იყო და გუშაგებს სდიოდათ ხვითქი,
აქეთ ბრბო იდგა, შეყრილიყო აუარება
მოცლილი ხალხი, დანატრული დროის ტარებას;
ბოლოს ის სამიც გაუყენეს მტვრიან აღმართებს,
მერე კი ჯვრები მათიანად ცისკენ აღმართეს.

ძალიც, დიდებაც, რაც სამყაროს ამკობს და შვენის,
რაც ძვირფასია და არასდროს ეცვლება ფასი,
სხვის ხელში იყო მოქცეული, იმ სამს კი შველის
ვერ ექნებოდა იმედი და, მითუფრო, შანსი.
ბრბო ითრობოდა მათი ტანჯვით, არ ქონდა აზრი
შიშის დაფარვას, სიამაყეს, აღარც მორცხვობას,
და ისე მოკვდნენ, მათი ხორცი ჯერაც ცოცხლობდა.

ის ტვიფრავს, ქალი ელის
ან ათლეტების შეჯიბრს,
ან მოცეკვავე წყვილებს,
წრეში ცეცხლივით შეჭრილთ,
ელის ვნებიან როკვას,
მაგრამ ელვარე ფარზე
ტვიფრავს ოსტატის ხელი
ხაზებს, ეკლოვან ხაზებს.

ეს აგზნებული მოზარდია, ქვას იღებს, ესვრის
გაფრენილ ჩიტს და გზას განაგრძობს. სულ მალე მორიგ
მსხვერპლსაც დალანდავს. ის დიდია, მას უკვე ესმის,
რომ ქალზე უნდა იძალადო, იცის, რომ ორი
ადვილად მოკლავს ერთს - მესამეს. არ სჯერა ჭორის,
თითქოს ამქვეყნად ვიღაც მართლა იცავს პირობებს
ან თითქოს ვინმე შეიძლება სხვისთვის ტიროდეს.

და მესაჭურჭლე ღმერთი,
ჰეფესტო, დგება განზე,
ქალი კი კივის, მისი
შვილისთვის ნაჭედ ფარზე
ამოუტვიფრავს ღმერთკაცს
გმირი, რომელიც კვდება,
ქალი უმზერს და ტირის,
აქილევსია, ხვდება.

ეპიტაფია ტირანს

სრულყოფილება იყო მისი საბოლოო მიზანი; იყვნენ
მისი ლექსები იმდენადვე გასაგებნი, როგორც მდორენი.
კარგად იცნობდა ყოველგვარი ყაიდის ბრიყვებს
და თავის ხელში მოექცია სადავენი ფლოტის, მხედრობის.
თუ იცინოდა, მასთან ერთად იცინოდნენ გამაძღალი სენატორები.
თუკი ტიროდა, ივსებოდნენ ქალაქები ჩვილთა ცხედრებით.

იავნანა

უღირს მხრებზე მომაყრდენი, ეგ მთვლემარე თავი
დრო და სიცხე ბავშვის ფიქრს და სილამაზეს აქრობს
და სიკვდილის ეფემერა მშვიდად დაბალახობს,
დაისიდან აისამდე ჩემი გფარავს მკლავი.
თუმც, სხვებივით მოკვდავი ხარ, შენშიც ცოდვა ყვავის,
მაგრამ ჩემთვის სილამაზის შენ ახარებ ყვავილს.
უსაზმნოა ეგ მშვენება, სული სცდება საზღვარს,
როს მიჯნურთა გახელება აჯადოებს აღმართს,
როს ვენერა ჩამომარცვლავს ზებუნებრივ მძივებს
და აგზავნის უთქმელ ტრფობას და კოსმიურ იმედს...
მაშინ თითქოს, იდუმალი გააღვიძებს ხილვა
ეულ კლდეებს და ნისლებით გაბრუებულ მყინვარს,
ვნებაშეყრილ განდეგილის გაიგონებთ გმინვას.
სიმართლე და ერთგულება ჩაინთქმება წამით,
ვით ზარების შეყმუვლება ზუსტად შუა ღამით.
დარბაისელ შეშლილების აბეზარი ქორო
წამოიწყებს გულისწამღებ და აბეზარ ჩხავილს:
“დრო ფული ღირს და შენც უნდა დახურდავდე დროში,
გადიხადე, რაც წააგე, ფუნტია თუ გროში.”
მაგრამ მაგ შენს ამოოხვრას, სიტყვებს ნაკანკალევს,
შენი კოცნის მაგ ნაკვალევს ნუ დაუთმობ ღამეს.
სილამაზის შუაღამის მოჩვენებად კვდება,
განთიადის სიო ქროლვით შენს თმებს ეფერება,
ასეთი დღის სიტკბოება დაგიფარავს კალთით,
სხივით ავსებს შენს თვალისჩინს, შენს გულისხმას დათვლის.
და ამ მოკვდავ წუთისოფელს საკმარისად ჩათვლის.
დღე ჩაგცქერის დარწყულებულს, უნებლიე ძალით,
ღამე სირცხვილს მოგაცილებს, რომ იწვნიე წამით,
შემოგხედავს დედამიწა ყველა სატრფოს თვალით.

იეიტსის გახსენება

(გარდაიცვალა 1939 წლის იანვარში)

გაუჩინარდა ზამთრის წყვდიადში.
ნაკადულები გაიყინა, აეროპორტი დაცარიელდა.
თოვლის ნამქერმა დააგონჯა ქანადაკებები
და მომაკვდავ დღეს ვერცხლისწყალმა აუვსო პირი.
დოკუმენტებს თუ დავუჯერებთ,
იმ დღეს მართლაც ყინვა ყოფილა.

მისგან შორს კი, მგლები დაძრწოდნენ მარადმწვანე უსიერ ტყეში.
სოფლის მდინარე ჯერ კიდევ არ ეცთუნებინათ თანამედროვე სანაპიროებს.
შვილმკვდარმა ენამ მისი სიკვდილი დაუმალა პოეტის ლექსებს.

თვითონ მისთვის კი, ეს, მართლაც, ბოლო შუადღე იყო
დღე ექთნების და მითქმა-მოთქმის,
როცა აჯანყდნენ მისი სხეულის პროვინციები,
დაცარიელდნენ მისი გონების მოედნები
და სიჩუმე შემოიჭრა გარეუბნებში.
მისი გრძნობების ნაკადებში მოიკლო წყალმა.
ის თავის თაყვანისმცემლებად გარდაისახა.

ახლა ასობით ქალაქშია მიმოფანტული,
უშურველად შეერთებია უცნობ სიყვარულს,
ბედნიერება რომ ეძებოს სხვა სამყაროში,
სხვისი სინდისის კანონებით რომ განისაჯოს,
მკვდრის სიტყვებით რომ იმეტყველონ ახლა ცოცხლებმა.


მაგრამ მომავლის ხმაურსა და მიხლა-მოხლაში,
როდესაც ბირჟის მაკლერები ურჩხულებივით ღრიალებენ,
როცა ღარიბი შესჩვევია თავის განსაცდელს,
როცა საკანში გამოკეტილთ, პირწმინდად გვჯერა საკუთარი თავისუფლების,
ამ დღეზე მაინც იფიქრებს ვიღაც,
როგორც დღეზე, როცა პირველად უცნაური რამ ჩაიდინა.
დოკუმენტებს თუ დავუჯერებთ,
იმ დღეს მართლაც ყინვა ყოფილა.

II
შენ ჩვენსავით ბრიყვი იყავი. შენმა მადლმა კი, ყველაფერზე მეტხანს იცოცხლა:
მდიდარი ქალების მრევლზე
და შერყეულ ჯანმრთელობაზე,
თვით შენზე მეტხანს:
გონსგადამცდარმა ირლანდიამ პოეზიით დაგასახიჩრა.
დღეს ირლანდია კვლავ შეშლილია და ამინდიც ისეთივეა
თურმე, ლექსით ვერაფერს შეცვლი.
ის ცოცხლობს ახლა თავისივე სიტყვის ველებზე,
სადაც მთავრობა ცხვირს ვეღარ ჩაჰყოფს.
მიედინება სამხრეთისკენ,
ნაღველისა და მარტოობის მოფუსფუსე რანჩოებიდან,
ნესტიანი ქალაქებიდან, რომლებისაც გვწამს და რომლებშიც ვკვდებით ასევე.
პოეზია განაგრძობს სუნთქვას, როგორც მოვლენა და როგორც პირი,
ყოველთვის რომ თავისას ამბობს.

I I I

მიწავ, წუთით გაათბე
ცივი თავსასთუმალი,
შეეგებე, გეწვია
საპატიო სტუმარი.
აი, უკვე იისფერ
სარეცელთან მისულა,
უილიამ იეიტსმა
მიძინება ისურვა.
არც ცრემლი დააღონებს,
არც ფიქრით დაიღლება
ირლანდიურ ჭურჭლიდან
პოეზია იღვრება.
დრო არ სწყალობს რჩეულთაც,
არ იბრალებს მამაცებს
და მშვენიერ სხეულსაც
გულგრილობით ამარცხებს.
ენას ეთაყვანება,
მათ, ვინც მისით რაინდობს,
მათ სულებს ემყარება
და მხოლოდ მათ დაინდობს.
კვეხნასა და სიმხდალეს
არ ჩაუთვლის არაფრად,
მაინც მათ შეიყვარებს
და მათ შუბლებს დადაფნავს.
შეიწყალა კიპლინგი,
ლექსით გულის მპყრობელი;
კარგი პოეტობისთვის
შეიბრალა კლოდელი.
ყეფს სუყველა ქოფაკი
და კოშმარი ხშირდება
ამ დროს ადამიანთა
სიძულვილი მცირდება.
სიცრუის ზღვა თვალებში
როცა ჩაიყინება,
ყველასაგან გონების
სირცხვილი იმზირება.
ბინდი კაფე, პოეტო,
ჩაეძიე ფსკერამდე
და შავ-თეთრი ცხოვრება
მაგ ხმით გააფერადე.

უ.ბ.იეიტსის მოსაგონარი

(მოკვდა 1939-ის იანვარში)

I
ის მკვდარ ზამთარში გაუჩინარდა.
მოყინული არხები და სანახევროდ ცარიელი აეროპორტი,
თოვაში ფორმადაკარგული ქანდაკებები,
ვერცხლისწყალი, მომაკვდავი დღის ხახაში დაგუბებული.
ყველა დანადგარი, თუკი რამ არსებობს, ერთხმად ამტკიცებდა,
რომ დღე, როცა ის მიიცვალა, იყო ბნელი, და იყო ცივი.

შორს მისი სამკვდრო სარეცლიდან
მარადმწვანე ტყის სიღრმეში მირბოდნენ მგლები,
სოფლის მდინარე დაებნია ახალმოდურ ხიდსა და ჯებირს,
მტირალი ხმები
პოეტის სიკვდილს უმალავდნენ მისივე ლექსებს.

მისთვის კი იდგა თავისთავის ბოლო შუადღე,
სანიტრებისა და ფუსფუსის შუადღე;
შეთქმულება მზადდებოდა მისი ტანის განაპირა პროვინციებში,
მისი გონების მოედნები დაცარიელდნენ,
საეჭვოდ სდუმდნენ არტერიები,
გრძნობის რუები დამშრალიყვნენ; ის გარდაისახა თავის მკითხველებში.

ის განიფინა ათასობით ქალაქთა თავზე,
მიცემული უცხო შეგრძნებებს,
ბედნიერების მაძებარი უცხო სივრცეში,
უცხო სინდისის კანონებით რათა ეზღო ძველი ცოდვები.
ხოლო სიტყვები, მკვდრის სიტყვები,
თავს აფარებდნენ ცოცხლების გულებს.

და რომელიღაც მნიშვნელოვნად მოზუზუნე ხვალინდელ დღეში,
სადაც ჭიანჭველებივით ირევიან ბროკერები ბირჟის ჰოლებში,
ღარიბები კი, თუკი რამით სულდგმულობენ, ისევ ტანჯვებით,
და, თავისთავის გალიაში მომწყვდეული, ყველა ტკბება საკუთარი თავისუფლებით,
მოიძებნება რამდენიმე ათასი გული,
რომელიც იმ დღეს არ დაივიწყებს,
ვერ ივიწყებენ როგორც დღეებს, როცა რაღაც უჩვეულო აქვთ ჩადენილი.
ყველა დანადგარი, თუკი რამ არსებობს, ერთხმად ამტკიცებდა,
რომ დღე, როცა ის მიიცვალა, იყო ბნელი, და იყო ცივი.


II
სულელი იყავი, ჩვენსავით სულელი, მაგრამ შენმა ნიჭმა გაუძლო
ფიზიკურ ხრწნას და ფულიანი ქალების ოხვრას,
შენც გაგიძლო და გადაგლახა. შენ შეშლილმა ირლანდიამ გატკინა ლექსი,
რომელიც ახლაც შეშლილია, თვითონაც და მისი ამინდიც,
პოეზიით არაფერი არ იცვლება, ის მხოლოდ ცოცხლობს
თქმადი სიტყვების ტრამალებში, ჭკვიანი ხალხი
მასთან საქმეს არ დაიჭერს; სამხრეთისკენ მიცოცავს იგი
განმარტოების სევდიანი ქოხებიდან, საქმიანი ტკივილებიდან,
იპყრობს ქალაქებს, სადაც გვწამს და სადაც ვკვდებით; ჩვენც გადაგვლახავს,
თვითონ იქნება ამბავიც და ამ ამბის მთქმელიც.


III
ძვირფასი სტუმარი მიიღე, მიწავ,
უილიამ იეიტსი, დაღლილი, მიწვა
განსასვენებლად. ლექსისგან დაცლილი
მიწვა ირლანდიის ჭურჭელი; აძინე.

ჟამი კი, რომელსაც ყოველთვის სძულდა
ძალა და სიმტკიცე უმანკო სულთა,
რომელიც მშვიდად და გულგრილად გახრწნის
უზადო სხეულის თვითოეულ ნაწილს,

ეთაყვანება ერთადერთს - ენას,
როგორღაც ძალუძს იმათი თმენაც,
რომლებიც ენას ღამეს უთევენ,
მათ ნებისმიერ ცოდვას უტევებს

და კი არ დასჯის, გაუწვდის გვირგვინს.
ჟამი შეუნდობს რედიარდ კიპლინგს.
მხოლოდ იმიტომ შეუნდობს კლოდელს,
რომ იგი სხვებზე სარწმუნოდ გოდებს.

ახლა ევროპის წყვდიად ღამეში
ისმის ერთურთის ხორცზე დაგეშილ
ძაღლების ყეფა. ყოველი ერი
სიძულვილს თესს და იგივეს ელის.

ყოველი სახე - სირცხვილის დამღით,
რამდენიც ტვინი, იმდენი ნაღმი,
გამშრალი ცრემლის იმდენი კვალი,
ან გაყინულის, რამდენიც თვალი.

შენ კი, პოეტო, უმღერე დიადს,
თუნდაც ფსკერამდე ჩასდიო წყვდიადს,
მაინც უმღერე! შენი თავხედი
ხმით გვანუგეშე: კმარა, გამხნევდით.

ისე უმღერე ტკივილებს ჩვენსას,
რომ შეგვიცოდოს კაცმაც და ლექსმაც,
ჩვენი პატარა ტანჯვა გაზარდე
და აამაღლე მწიფე ვაზამდე.

დაე, ამოსკდეს ხრიოკ გულებში
მკურნალი წყალი, როგორც ნუგეში,
და დროის ვიწრო დილეგში ნაგვემთ
გვასწავლე ქება, გჯეროდეს, ვაქებთ.

ფარული კანონი


ფარული კანონი სულ არ უარყოფს
შემთხვევითობის ფორმულას,
მაგრამ თუ ვსტყუით, ადამიანებს,
ყველა ატომებს, ცაზე ვარსკვლავებს,
ის უპასუხოდ მაშინ დატოვებს.

სწორედ ამიტომ ყველა შეცდება,
მის ამოცნობას ვინც კი ეცდება.,
ენაც ვერ აღწევს იდუმალებას
ფარულ კანონის.

არ დაგამშვიდებს მისი სისრულე
სულის დალევა თუკი ისურვე;
მას თუ გავურბით მანქანით,
ან და ვივიწყებთ სასმელით,
სწორედ მაშინ რომ ასე ვისჯებით
ფარულ კანონით.