ადაჯიო ჩულოსათვის
(თანამთარგმნელი ნატო თხილავა)
ყველა მოთხოვნას დღისას
ჰქონდა სიმშვიდის ვიზა
მიწის ლალისფერ ბუკში...…
არყის ტოტებში მთვარეს,
როგორც თევზს, ბადის ხიზანს,
ამაღლებს სიღრმე ცისა,
ზე იწევა და არე
ჩანს, როგორც სხვითა ბუჩქი.
აბრეშუმები მინდვრებს
თეთრად მოსავენ ვიდრე
ძილში ჩხრიალებს წყარო...…
თივის ზვინები დგანან
და გოლიათებს გვანან,
ძაღლები ირგვლივ თარეშს
აგრძელებენ და მთვარე
ანათებს უანგაროდ.
შუადღის დასვენება
(თანამთარგმნელი ეკატერინე კიკალიშვილი)
ქუჩის კიდეზე მთლად გასხლული და კანგაცლილი
ყრია ხეები და არცა ვარ მეტის მსურველი.
ჩემს გვერდით ისევ აწოწილა ბუღის აჩრდილი,
ფისის და ხვატის მოსდებია ქუჩას სურნელი.
აქ არის ჩემი სასთუმალი დავწვები ჩუმად,
თითქოს, სიზმრებიც დამიხურავს მსუბუქ ნაბდებად.
ზევით უჩუმრად მირონინობს ღრუბლების ქულა,
ქვევით ვნებების ნაკადული ჩქეფს და ქაფდება.
გაორებისგან ვერც ჩემს ფიქრებს ვერასდროს ვიხსნი:
გონს ათრობს ჩუმი აღმაფრენა, აზრთა გალობა...
თუმცა, სიღრმეში ბინდისფერი ბობოქრობს სისხლი,
ქვევით მეწევა მიწიერი დაღმავალობა.
იქ ბედისწერის სიმღერა ჟღერს, კუშტი და მტრული
უფსკრულზე, ხალხი რომ აქცია მტრებად, მსტოვრებად,
იმ სიცოცხლეზე, მთლად მუქთად რომ გაყიდა სული,
სულზე, რომლითაც შეიგრძნობა მაინც ცხოვრება.
ბგერა სასულე ინსტრუმენტში ვერ დაეტია
მსმენელისათვის ნათელია ყოველი ახლა:
კვლავ რომ ბობოქრობს, ეს მაცთური ელემენტია,
დაბლა ვნებებს რომ აბატონებს და დუმილს მაღლა.
ზევით ატყორცნილი მზერა
შეაჩვიე შენი მზერა ზეატყორცნილ შორეთს,
სად ღრუბელი აღმოსავლეთს უერთდება მდორედ
ანდა – სამხრეთს, სად ცეცხლისფერს ამოაფრქვევს ყვავილს...
მაგრამ როცა თვალს შეავლებ ვარსკვლავთ მხარეს, მბზინავს,
გაიხსენე ისიც, რასაც არასოდეს სძინავს,
გაიხსენე დედამიწა, ჩვენს ფერხთით რომ ყვავის.
სიახლოვის განცდა ტკბილი და სიშორის ვნება
მიწიერად გარდაქმნილი არის ნეტარება
ამ ორთაგან ერთი გიჟის ჩაგვაცმევდა ხალათს.
მას, რაც არის, დაჟინებით ჭვრეტს გამჭოლი მზერა,
მერე, უცებ, არსებულსაც დაგვაცილებს ხელად
და შეხედავს ცას და მიწას, მზე რომ გადარკალავს.
მარტოობის ბედნიერება
სხვების გვერდითაც მარტო იყო, როცა ენება.
როგორ ნატრობდა სხვასთან ყოფნას და დაწყვილებას...
ახლა იხსენებს “მე”-ს უდიდეს გამოცდილებას
და მარტოობას ცნობს ერთადერთ ბედნიერებად.
იღვიძებ. დგები. დილას, უცხოს, აცილებ ზღუდეს.
ირგვლივ მოწყალე სიჩუმეა, პირშებურვილი,
შენს პირველ მზერას არ ეხლება უცხო სურვილი,
მაგ შენს სურვილთან შეერთება კიდეც რომ სურდეს.
დაგცდება სიტყვა ხმას გამოსცემ მჟღერსა და ამოს.
გულს მოუსმენ და... “ბარაქალა!” გინდა, რომ უთხრა.
ამოისუნთქავ შენ გემონვის ისევე სუნთქვა.
თვალს გაახელ და... მზერა მზისკენ გაფრენას ლამობს.
შენ შეეჩვიე ყოველივეს მორიგ დღესავით
და, შესაძლოა, ფიქრის ღირსად არც ჩაგეთვალა,
მაგრამ დღეს მართლაც სხვანაირად იგრძენ ქვეყანა,
რადგან ნამდვილი საოცრება სწორედ ეს არის.
ნუთუ, ამ გზაზე ეს პატარა ბუჩქი არ მდგარა
სხვა სურვილებში, სხვა კანონში ანდა სხვა “მე”-ში?
ნუთუ, გუშინ არ ნეტარებდა სხვა სიმწვანეში?
ნუთუ, ზამთარიც გასულა და თოვლიც დამდნარა?
შენ მას უეცრად აღმოაჩენ და გტოვებს იჭვი,
ეფერები და მის რტოებთან გინდება შერთვა...
ამ ციცქნა ბუჩქში გაგიღიმა, თითქოსდა, ღმერთმა
და გისახსოვრა მარტოობის მოწყალე ნიჭი!
გახსოვს, მდუმარეს, მრისხანედ რომ მოსთხოვე შველა,
ითხოვდი, დღეს რაც გერგებოდა და არა ხვალ-ზეგ...
ხედავ, ბუჩქიდან გამოსულა, გეხება მხარზე
და მის გარშემო ანგელოზი დაფრინავს ყველა.
დაწყევლილ გრძნობებს სათნოების სინათლე რკალავს,
სისავსეს ჰმატებს ფერდაკარგულ სტრიქონებს, მწარეს,
მერე კი, თავის ზედროულ და წარუვალ ბწკარებს
იმ ხელს მიანდობს, ამ წუთშიც რომ აწვალებს კალამს.
საყვარელი მიდამოსადმი
აი, უსაყვარლესი აიზიდნენ ბორცვები,
შორეულ სილურჯეში თავს კვლავ ჩემს წინ დახრიან.
ცის კიდეზე ღრუბლები, მრგვალები და მორცხვები,
იმდენს ინავარდებენ, რომ ერთმანეთს დაღლიან.
ეტლს აჩერებს მეეტლე და გახედავს ოცნებით
მხარეს, სადაც ნაცნობი სარკმელი და სახლია.
მგზავრი, სტუმრად მოსული, მასპინძლობას ვთანხმდები,
მოწიწება შემიპყრობს, სხვა ვიყავ და სხვა ვხდები.
გუშინ სულ სხვას ვფიქრობდი. სხვა მტანჯავდა სახმილი
გუშინდელი ვაება დღეს არაფრად ითვლება,
გუშინ, გზებით დამღლელით, მოღოღავდა მარხილი,
დღეს კი, აწმყოს წყალობით, ცრემლი შვებად იცვლება.
თქვენი იყოს სიცოცხლე, საათებად დათვლილი,
დღეს, რაც მაკლდა, პეშვები სწორედ იმით ივსება.
გული, მხნე და მღელვარე, თავისად დაიგულებს
ამ საყვარელ ხმასა და ამ მშობლიურ ფიგურებს.
მაგრამ ქროლვა ჯერ ისევ ქარზე უსწრაფესია!
თვალი ამჩნევს სურათებს ტკბობის სიხალვათეში,
ეფერება მდელოებს, რომ აკურთხა მესიამ,
ბებერ ქვაზე ისვენებს გაზაფხულის ნათესი.
გამოარჩევს ღრუბლებში, რაც მზეს დაუკვესია,
ჩიტის ფრენა იტაცებს შორს, უანდამატესი.
ის მოვლენებს განმარტავს, თითქოს, იყოს მისანი,
რადგან აქ ყველაფერში განცდაა და ნიშანი.
აჰა, სველი ქუჩები, იქვე გრძელი სკამები,
წისქვილები ფიჭვების ფსკერზე ჩაშენებული...
მოვარდნილო წყაროო, გრძნეულ აკამკამებით
აქაფდი და დასჭექე სიმღერა შენებური;
სიხარულო, მაჩუქე ბობოქარი წამები,
რაშო, კვნიტე სადავე, ვერცხლით დამშვენებული,
აჩუხჩუხდი, კრისტალო, ახტი, როგორც გორგალი,
ოღონდ არ დამიმსხვრიო მარჩენალი ბორბალი.
ახლა მაღლა მივიწევ! წიწვებით მოფენილი
მიწა ფესვით იმაგრებს ბრგე ბოძების სიმძიმეს.
მახლობელი ბუჩქიდან ჩანს აბრა, ვით წერილი,
შველი კრთება, ხეთა შუქს ისიც ვერ აიცილებს,
გაგაბრუებს ხეების სუნი, თაფლად დენილი,
ისტორია გვიყურებს დააკვირდი იმ ძირებს!
თოვლად გადმორეკილა ჩრდილოეთი სრულიად,
მიწაცა და მწვერვალიც უკვე დალაშქრულია.
კლდე ვარ გაქვავებული და სიცილად არ მყოფნის
ქვის სამტეხლო მანქანის ურჩი შემოტევები
და ხუმრობით ვიფიქრებ: მწვერვალი ვარ ამ სოფლის,
რადგან ჩემი სიმაღლით მთის კენწეროს შევები.
თავს ატლასად დავსახავ, გორაკებით დახორკლილს,
დგანან ჩემი მოძმენი, ვით შავტუხა დევები.
ეს შიშველი კისერი, ჯერაც გაუღუნავი,
ცის თაღივით მყარია, ვარსკვლავივით მბრუნავი!
ო, ამ ძალას, ამ სურვილს ვერასდროს დავუსხლტები,
მათ ემონვის ნერვი და კუნთი თითოეული...
აქ ფიქრს, როგორც ფალავანს, გამოებმის მუშტები,
აზრთა მწვერვალისაკენ მიისწრაფის გრძნეული.
სიყვარულით ურწყული, ყველგან უფლის რუს ხვდები,
როცა გუშინ იყავი მორჩილი და ეული.
რა გინდ, მიწას მოწყდეს და ღმერთი ჰყავდეს თავდებად,
სულის მარადისობა მიწიდან იბადება.
ადრე, მიწავ, შენს ძახილს ზურგს ვაქცევდი პასუხად.
მშლიდა, ისე მხიბლავდა, ქალაქი დიდებული
რაც მან მოძღვარს წაართვა, სწავლის მძებნელს აჩუქა
და მოედო ქვეყანას შეგირდების კრებული.
არემარემ, ახლა რომ ჩემთვის გამოაშუქა,
მყოობადით განკურნა ჩემი სული, ვნებული,
დაამარცხა იოლად სცილაა თუ ქარიბდა,
მისი ნაბუტბუტარი ლოცვად ჩამოყალიბდა.
ბინდდება და სიბნელეს აწყდებიან ჭოტები,
მერე მათი ჩრდილები ხიდან ხეს ეფინება.
ბილიკები სოფლისკენ ისე მიაბოტებენ,
ბაღს აფხიზლებს მათი ხმა, სიმღერა და გინება.
რეკს საათი, თავის დროს ჩუმად დანალოდები,
სულს შინის გზა ეძახის, მიდის და ეღიმება!
თვალი ახლა თავის თავს უმზერს და უღრმავდება.
ყველაფერი იწყება. არაფერი მთავრდება.
(თანამთარგმნელი ნატო თხილავა)
ყველა მოთხოვნას დღისას
ჰქონდა სიმშვიდის ვიზა
მიწის ლალისფერ ბუკში...…
არყის ტოტებში მთვარეს,
როგორც თევზს, ბადის ხიზანს,
ამაღლებს სიღრმე ცისა,
ზე იწევა და არე
ჩანს, როგორც სხვითა ბუჩქი.
აბრეშუმები მინდვრებს
თეთრად მოსავენ ვიდრე
ძილში ჩხრიალებს წყარო...…
თივის ზვინები დგანან
და გოლიათებს გვანან,
ძაღლები ირგვლივ თარეშს
აგრძელებენ და მთვარე
ანათებს უანგაროდ.
შუადღის დასვენება
(თანამთარგმნელი ეკატერინე კიკალიშვილი)
ქუჩის კიდეზე მთლად გასხლული და კანგაცლილი
ყრია ხეები და არცა ვარ მეტის მსურველი.
ჩემს გვერდით ისევ აწოწილა ბუღის აჩრდილი,
ფისის და ხვატის მოსდებია ქუჩას სურნელი.
აქ არის ჩემი სასთუმალი დავწვები ჩუმად,
თითქოს, სიზმრებიც დამიხურავს მსუბუქ ნაბდებად.
ზევით უჩუმრად მირონინობს ღრუბლების ქულა,
ქვევით ვნებების ნაკადული ჩქეფს და ქაფდება.
გაორებისგან ვერც ჩემს ფიქრებს ვერასდროს ვიხსნი:
გონს ათრობს ჩუმი აღმაფრენა, აზრთა გალობა...
თუმცა, სიღრმეში ბინდისფერი ბობოქრობს სისხლი,
ქვევით მეწევა მიწიერი დაღმავალობა.
იქ ბედისწერის სიმღერა ჟღერს, კუშტი და მტრული
უფსკრულზე, ხალხი რომ აქცია მტრებად, მსტოვრებად,
იმ სიცოცხლეზე, მთლად მუქთად რომ გაყიდა სული,
სულზე, რომლითაც შეიგრძნობა მაინც ცხოვრება.
ბგერა სასულე ინსტრუმენტში ვერ დაეტია
მსმენელისათვის ნათელია ყოველი ახლა:
კვლავ რომ ბობოქრობს, ეს მაცთური ელემენტია,
დაბლა ვნებებს რომ აბატონებს და დუმილს მაღლა.
ზევით ატყორცნილი მზერა
შეაჩვიე შენი მზერა ზეატყორცნილ შორეთს,
სად ღრუბელი აღმოსავლეთს უერთდება მდორედ
ანდა – სამხრეთს, სად ცეცხლისფერს ამოაფრქვევს ყვავილს...
მაგრამ როცა თვალს შეავლებ ვარსკვლავთ მხარეს, მბზინავს,
გაიხსენე ისიც, რასაც არასოდეს სძინავს,
გაიხსენე დედამიწა, ჩვენს ფერხთით რომ ყვავის.
სიახლოვის განცდა ტკბილი და სიშორის ვნება
მიწიერად გარდაქმნილი არის ნეტარება
ამ ორთაგან ერთი გიჟის ჩაგვაცმევდა ხალათს.
მას, რაც არის, დაჟინებით ჭვრეტს გამჭოლი მზერა,
მერე, უცებ, არსებულსაც დაგვაცილებს ხელად
და შეხედავს ცას და მიწას, მზე რომ გადარკალავს.
მარტოობის ბედნიერება
სხვების გვერდითაც მარტო იყო, როცა ენება.
როგორ ნატრობდა სხვასთან ყოფნას და დაწყვილებას...
ახლა იხსენებს “მე”-ს უდიდეს გამოცდილებას
და მარტოობას ცნობს ერთადერთ ბედნიერებად.
იღვიძებ. დგები. დილას, უცხოს, აცილებ ზღუდეს.
ირგვლივ მოწყალე სიჩუმეა, პირშებურვილი,
შენს პირველ მზერას არ ეხლება უცხო სურვილი,
მაგ შენს სურვილთან შეერთება კიდეც რომ სურდეს.
დაგცდება სიტყვა ხმას გამოსცემ მჟღერსა და ამოს.
გულს მოუსმენ და... “ბარაქალა!” გინდა, რომ უთხრა.
ამოისუნთქავ შენ გემონვის ისევე სუნთქვა.
თვალს გაახელ და... მზერა მზისკენ გაფრენას ლამობს.
შენ შეეჩვიე ყოველივეს მორიგ დღესავით
და, შესაძლოა, ფიქრის ღირსად არც ჩაგეთვალა,
მაგრამ დღეს მართლაც სხვანაირად იგრძენ ქვეყანა,
რადგან ნამდვილი საოცრება სწორედ ეს არის.
ნუთუ, ამ გზაზე ეს პატარა ბუჩქი არ მდგარა
სხვა სურვილებში, სხვა კანონში ანდა სხვა “მე”-ში?
ნუთუ, გუშინ არ ნეტარებდა სხვა სიმწვანეში?
ნუთუ, ზამთარიც გასულა და თოვლიც დამდნარა?
შენ მას უეცრად აღმოაჩენ და გტოვებს იჭვი,
ეფერები და მის რტოებთან გინდება შერთვა...
ამ ციცქნა ბუჩქში გაგიღიმა, თითქოსდა, ღმერთმა
და გისახსოვრა მარტოობის მოწყალე ნიჭი!
გახსოვს, მდუმარეს, მრისხანედ რომ მოსთხოვე შველა,
ითხოვდი, დღეს რაც გერგებოდა და არა ხვალ-ზეგ...
ხედავ, ბუჩქიდან გამოსულა, გეხება მხარზე
და მის გარშემო ანგელოზი დაფრინავს ყველა.
დაწყევლილ გრძნობებს სათნოების სინათლე რკალავს,
სისავსეს ჰმატებს ფერდაკარგულ სტრიქონებს, მწარეს,
მერე კი, თავის ზედროულ და წარუვალ ბწკარებს
იმ ხელს მიანდობს, ამ წუთშიც რომ აწვალებს კალამს.
საყვარელი მიდამოსადმი
აი, უსაყვარლესი აიზიდნენ ბორცვები,
შორეულ სილურჯეში თავს კვლავ ჩემს წინ დახრიან.
ცის კიდეზე ღრუბლები, მრგვალები და მორცხვები,
იმდენს ინავარდებენ, რომ ერთმანეთს დაღლიან.
ეტლს აჩერებს მეეტლე და გახედავს ოცნებით
მხარეს, სადაც ნაცნობი სარკმელი და სახლია.
მგზავრი, სტუმრად მოსული, მასპინძლობას ვთანხმდები,
მოწიწება შემიპყრობს, სხვა ვიყავ და სხვა ვხდები.
გუშინ სულ სხვას ვფიქრობდი. სხვა მტანჯავდა სახმილი
გუშინდელი ვაება დღეს არაფრად ითვლება,
გუშინ, გზებით დამღლელით, მოღოღავდა მარხილი,
დღეს კი, აწმყოს წყალობით, ცრემლი შვებად იცვლება.
თქვენი იყოს სიცოცხლე, საათებად დათვლილი,
დღეს, რაც მაკლდა, პეშვები სწორედ იმით ივსება.
გული, მხნე და მღელვარე, თავისად დაიგულებს
ამ საყვარელ ხმასა და ამ მშობლიურ ფიგურებს.
მაგრამ ქროლვა ჯერ ისევ ქარზე უსწრაფესია!
თვალი ამჩნევს სურათებს ტკბობის სიხალვათეში,
ეფერება მდელოებს, რომ აკურთხა მესიამ,
ბებერ ქვაზე ისვენებს გაზაფხულის ნათესი.
გამოარჩევს ღრუბლებში, რაც მზეს დაუკვესია,
ჩიტის ფრენა იტაცებს შორს, უანდამატესი.
ის მოვლენებს განმარტავს, თითქოს, იყოს მისანი,
რადგან აქ ყველაფერში განცდაა და ნიშანი.
აჰა, სველი ქუჩები, იქვე გრძელი სკამები,
წისქვილები ფიჭვების ფსკერზე ჩაშენებული...
მოვარდნილო წყაროო, გრძნეულ აკამკამებით
აქაფდი და დასჭექე სიმღერა შენებური;
სიხარულო, მაჩუქე ბობოქარი წამები,
რაშო, კვნიტე სადავე, ვერცხლით დამშვენებული,
აჩუხჩუხდი, კრისტალო, ახტი, როგორც გორგალი,
ოღონდ არ დამიმსხვრიო მარჩენალი ბორბალი.
ახლა მაღლა მივიწევ! წიწვებით მოფენილი
მიწა ფესვით იმაგრებს ბრგე ბოძების სიმძიმეს.
მახლობელი ბუჩქიდან ჩანს აბრა, ვით წერილი,
შველი კრთება, ხეთა შუქს ისიც ვერ აიცილებს,
გაგაბრუებს ხეების სუნი, თაფლად დენილი,
ისტორია გვიყურებს დააკვირდი იმ ძირებს!
თოვლად გადმორეკილა ჩრდილოეთი სრულიად,
მიწაცა და მწვერვალიც უკვე დალაშქრულია.
კლდე ვარ გაქვავებული და სიცილად არ მყოფნის
ქვის სამტეხლო მანქანის ურჩი შემოტევები
და ხუმრობით ვიფიქრებ: მწვერვალი ვარ ამ სოფლის,
რადგან ჩემი სიმაღლით მთის კენწეროს შევები.
თავს ატლასად დავსახავ, გორაკებით დახორკლილს,
დგანან ჩემი მოძმენი, ვით შავტუხა დევები.
ეს შიშველი კისერი, ჯერაც გაუღუნავი,
ცის თაღივით მყარია, ვარსკვლავივით მბრუნავი!
ო, ამ ძალას, ამ სურვილს ვერასდროს დავუსხლტები,
მათ ემონვის ნერვი და კუნთი თითოეული...
აქ ფიქრს, როგორც ფალავანს, გამოებმის მუშტები,
აზრთა მწვერვალისაკენ მიისწრაფის გრძნეული.
სიყვარულით ურწყული, ყველგან უფლის რუს ხვდები,
როცა გუშინ იყავი მორჩილი და ეული.
რა გინდ, მიწას მოწყდეს და ღმერთი ჰყავდეს თავდებად,
სულის მარადისობა მიწიდან იბადება.
ადრე, მიწავ, შენს ძახილს ზურგს ვაქცევდი პასუხად.
მშლიდა, ისე მხიბლავდა, ქალაქი დიდებული
რაც მან მოძღვარს წაართვა, სწავლის მძებნელს აჩუქა
და მოედო ქვეყანას შეგირდების კრებული.
არემარემ, ახლა რომ ჩემთვის გამოაშუქა,
მყოობადით განკურნა ჩემი სული, ვნებული,
დაამარცხა იოლად სცილაა თუ ქარიბდა,
მისი ნაბუტბუტარი ლოცვად ჩამოყალიბდა.
ბინდდება და სიბნელეს აწყდებიან ჭოტები,
მერე მათი ჩრდილები ხიდან ხეს ეფინება.
ბილიკები სოფლისკენ ისე მიაბოტებენ,
ბაღს აფხიზლებს მათი ხმა, სიმღერა და გინება.
რეკს საათი, თავის დროს ჩუმად დანალოდები,
სულს შინის გზა ეძახის, მიდის და ეღიმება!
თვალი ახლა თავის თავს უმზერს და უღრმავდება.
ყველაფერი იწყება. არაფერი მთავრდება.