ჩემი დებიუტი ლიტერატურულ ასპარეზზე
(chemi debiuti literaturul asparezze)
(chemi debiuti literaturul asparezze)
ცამეტი წლის ასაკში ძალიან გონებამახვილი ბავშვი ვიყავი, არაჩვეულებრივად გონებამახვილი, ყოველ შემთხვევაში, ასე მეგონა მაშინ. სწორედ ამ პერიოდში დაიბეჭდა ჩემი პირველი წერილები, რამაც ისეთი სენსაცია გამოიწვია, რომ ჩემს გაკვირვებას საზღვარი არ ჰქონდა. ღმერთმანი, დიდი სენსაცია იყო და მართალი გითხრათ, თავიც დიდად მომქონდა.
იმხანად ბიძაჩემი ყოველკვირეულ გაზეთს გამოსცემდა ჩვენთან, ჰანიბალში. მე მის სტამბაში ვმუშაობდი შეგირდად და საკმაოდ ნიჭიერ და ენერგიულ მოწაფედ მივაჩნდი ყველას (ჩვენს გაზეთს ჰყავდა სულ ხუთასამდე ხელისმომწერი, რომლებიც გაზეთის წლიურ ფასს – ორ დოლარს, როგორც წესი, წინასწარ იხდიდნენ ნატურით. ამაში შედიოდა შეშა, სხვადასხვა ბოსტნეული, კომბოსტო, გასაყიდად უვარგისი თალგამი და ა.შ.). ჰოდა, ზაფხულის ერთ მშვენიერ დღეს, რაღაც გადაუდებელი საქმის გამო, ბიძაჩემმა ერთი კვირით დატოვა ქალაქი. წასვლის წინ დამიძახა და მკითხა, უჩემოდ ერთ ხეირიან ნომერს ვერ გამოუშვებთო? ჰმ! ამას კითხვა უნდოდა? წავიდა თუ არა ბიძაჩემი, იმ წამსვე შევუდექი საქმეს.
ჩვენს მოქიშპე გაზეთს ვინმე ჰიგინსი რედაქტორობდა. ჰოდა, ამ ვაჟბატონს ბოლო ხანებში ისე აერია სამიჯნურო საქმეები, რომ ერთ ღამეს მისმა უახლოესმა მეგობარმა ჩვენი გულმოკლული რაინდის საწოლზე ღია წერილი იპოვა. წერილში ნათქვამი იყო, ამ ცხოვრების ატანა მე არ შემიძლია და დათვის ყურეში ვიხრჩობ თავსო. მეგობარი თურმე შეშინდა, იმწამსვე გაიქცა წყლისკენ და რას ხედავს? ეს ჩვენი ჰიგინსი უკან არ მოცურავს ნაპირისაკენ?! გადამწყვეტ მომენტში გადაეფიქრებინა, ქალის გულისათვის მაინც არ ღირს სიკვდილიო. მერე მთელ ქალაქს მეტი სალაპარაკო არ ჰქონდა რამოდენიმე დღის განმავლობაში, მაგრამ თვით ჰიგინსმა რა იცოდა. ჰოდა, ამაზე უკეთესს რას დავწერდი ჩვენი გაზეთისათვის. არც ვაციე, არც ვაცხელე, იმ წამსვე ჩავჯექი და რაც შეიძლებოდა გავბერე და შევალამაზე ეს ამბავი, თანაც ხეზე ჯიბის დანით ამოჭრილი უხამსი გრავიურებით დავასურათე. ერთ–ერთ მათგანზე გამოსახული იყო პერანგისამარა ჰიგინსი, რომელსაც ფარანი აენთო და ჯოხით წყლის სიღრმეს ზომავდა. მორალური თვალსაზრისით აქ ვერავითარ უხერხულობას ვერ ვხედავდი, თავად ამბავი კი ნამეტანი სასაცილოდ მეჩვენებოდა.
ამ წარმატებით გათამამებულმა, ახალი საკბილოსათვის ვჭყიტე თვალი. უცებ გავიფიქრე, მოდი, ერთი, მეზობელი რაიონის გაზეთის რედაქტორს რაიმე დაუმსახურებელ სისაძაგლეს მივწერ და მიწასთან გავასწორებ, მერე კი დავჯდები და სეირს ვუყურებ მეთქი. ასეც მოვიქეცი, საგულდაგულოდ შევთითხნე პაროდია ლექსზე „სერ მურის დაკრძალვა“, და უნდა მოგახსენოთ, მეტად მკვახე პაროდია გამოვიდა.
ამის შემდეგ, ორი ადგილობრივი გავლენიანი მოქალაქე ამოვიღე მიზანში და, იცოცხლეთ, მათ დღე ვაყარე! მაგრამ არა იმიტომ, რომ ისინი მართლაც ამის ღირსნი იყვნენ, არამედ, უბრალოდ, მინდოდა გამომეცოცხლებინა ჩემი გაზეთი.
ბოლოს კი ფრთხილად მივადექი ქვინსიდან ახლახან ჩამოსულ ერთ მდიდარ მკერავს, რომელიც იმხანად დიდ მოდაში იყო ჩვენში. იმისთანა წმინდა წყლის პრანჭიასა და მოდურად ჩაცმულს მეტს ვერ ნახავდით მთელს შტატში. თანაც, ქალების მუსუსი იყო და ყოველ კვირას, თავის ახალ გამარჯვებასთან დაკავშირებით, საოცრად გულისამრევ ლექსებს წერდა ჩვენი გაზეთისათვის. ჩემი ნომრისათვის მოტანილი ლექსები ასე იყო დასათაურებული „ჰ–ლ მერის“, რაც რა თქმა უნდა, ნიშნავდა „ჰანიბალელ მერის“, მაგრამ მათ რომ ვაწყობდი, უეცრად, ჩემში იუმორის გრძნობამ იფეთქა და ასეთი შენიშვნა მივაწერე: „ამჯერად ვუშვებთ ამ ლექსებს, მაგრამ ის იქნება პირველი და უკანასკნელი. ჩვენი აზრით მისტერ ჯ. გორდონ რანალდსმა ერთხელ და სამუდამოდ უნდა შეიგნოს, რომ ყველა ზრუნავს საკუთარი გაზეთის რეპუტაციისათვის. ასე რომ, დღეის შემდეგ, თუ მას კიდევ მოეპრიანება თავის ჰ–ლ მეგობრებთან გასაუბრება, კეთილი ინებოს და სხვა რამ საშუალება მოძებნოს, ვინემ ჩვენი გაზეთის ფურცლები.“
გამოვიდა გაზეთი და გამოგიტყდებით, თავის დღეში არ მენახა, ასეთ უბრალო რამეს, როგორიც იყო ჩემი საოხუნჯო ნაჯღაბნი, ასეთი სენსაცია გამოეწვია.
Hanibal Journal–ი იმ დღეს ერთიანად დაიტაცეს – ასეთი რამ გაზეთს არასოდეს ღირსებია. დილაადრიან შემოვარდა ჰიგინსი ორლულიანი თოფით, მაგრამ როცა მარტო მე შევრჩი ხელში, ერთი კი დამჩხავლა, მაშ, ეს შენა ხარ, შე ცინგლიანოო (სწორედ ასე მიწოდა). მერე ყური ამახია და წავიდა, იმ დღესვე ხელი აიღო რედაქტორობაზე და სამუდამოდ გადაიკარგა. მკერავიც ასე მოიქცა, მოვარდა უთოთი და მაკრატლით შეიარაღებული, ერთი ზიზღით შემომხედა და გაიქცა. მერე გუდა–ნაბადი აიკრა და სამხრეთისაკენ გაუყვა. რაც შეეხება იმ ორ გავლენიან მოქალაქეს, ისინიც მოვიდნენ, რათა სარჩელი აღეძრათ ამ ენით უთქმელი ცილისწამებისათვის, მაგრამ დამინახეს თუ არა, ლაპარაკის ღირსადაც კი არ ჩემთვალეს და უსიტყვოდ გაბრუნდნენ. მეზობელი გაზეთის რედაქტორი ვოჰუპით შემოვარდა და, ეტყობოდა, სისხლი სწყუროდა, მაგრამ ყველაფერი იმით დამთავრდა, რომ ყველაფერი მაპატია და მითხრა, ჩვენ შორის ყველანაირი მტრობა წავშალოთ, მოდი ერთი, ქვემოთ ჩავიდეთ აფთიაქში და თითო ჭიქა „სასაქმებელი ზეთი“ გადავკრათო. აბა, ასეთი ხუმარა კაცი იყო ის შეჩვენებული!
ბიძაჩემი ძალიან გამიწყრა, როცა ჩამოვიდა და საკმაოდ უმიზეზოდაც, რადგან; ჯერ ერთი, მის გაზეთს არასოდეს ღირსებია ასეთი პოპულარობა და მეორეც, კი არ უნდა გაბრაზებულიყო, არამედ უნდა ელოცა, იმ დროს ქალაქში რომ არ იყო, თორემ, როგორ, განა არ იცოდა, რომ სახელის გატეხვა, გასამართლება და თავში ცხელი ტყვია არ ასცდებოდა? მაგრამ ბოლოს მოლბა, რადგან ნახა, რომ გაზეთს ოცდამეცამეტე ახალი ხელისმომწერი შევძინე, რის დასამტკიცებლადაც უამრავი შეშა, ლობიო, კომბოსტო, უვარგისი თალგამი და სხვა სანოვაგე დავახვედრე, რამდენიც მის ოჯახს სულ ცოტა, ორ წელიწადს მაინც ეყოფოდა.
იმხანად ბიძაჩემი ყოველკვირეულ გაზეთს გამოსცემდა ჩვენთან, ჰანიბალში. მე მის სტამბაში ვმუშაობდი შეგირდად და საკმაოდ ნიჭიერ და ენერგიულ მოწაფედ მივაჩნდი ყველას (ჩვენს გაზეთს ჰყავდა სულ ხუთასამდე ხელისმომწერი, რომლებიც გაზეთის წლიურ ფასს – ორ დოლარს, როგორც წესი, წინასწარ იხდიდნენ ნატურით. ამაში შედიოდა შეშა, სხვადასხვა ბოსტნეული, კომბოსტო, გასაყიდად უვარგისი თალგამი და ა.შ.). ჰოდა, ზაფხულის ერთ მშვენიერ დღეს, რაღაც გადაუდებელი საქმის გამო, ბიძაჩემმა ერთი კვირით დატოვა ქალაქი. წასვლის წინ დამიძახა და მკითხა, უჩემოდ ერთ ხეირიან ნომერს ვერ გამოუშვებთო? ჰმ! ამას კითხვა უნდოდა? წავიდა თუ არა ბიძაჩემი, იმ წამსვე შევუდექი საქმეს.
ჩვენს მოქიშპე გაზეთს ვინმე ჰიგინსი რედაქტორობდა. ჰოდა, ამ ვაჟბატონს ბოლო ხანებში ისე აერია სამიჯნურო საქმეები, რომ ერთ ღამეს მისმა უახლოესმა მეგობარმა ჩვენი გულმოკლული რაინდის საწოლზე ღია წერილი იპოვა. წერილში ნათქვამი იყო, ამ ცხოვრების ატანა მე არ შემიძლია და დათვის ყურეში ვიხრჩობ თავსო. მეგობარი თურმე შეშინდა, იმწამსვე გაიქცა წყლისკენ და რას ხედავს? ეს ჩვენი ჰიგინსი უკან არ მოცურავს ნაპირისაკენ?! გადამწყვეტ მომენტში გადაეფიქრებინა, ქალის გულისათვის მაინც არ ღირს სიკვდილიო. მერე მთელ ქალაქს მეტი სალაპარაკო არ ჰქონდა რამოდენიმე დღის განმავლობაში, მაგრამ თვით ჰიგინსმა რა იცოდა. ჰოდა, ამაზე უკეთესს რას დავწერდი ჩვენი გაზეთისათვის. არც ვაციე, არც ვაცხელე, იმ წამსვე ჩავჯექი და რაც შეიძლებოდა გავბერე და შევალამაზე ეს ამბავი, თანაც ხეზე ჯიბის დანით ამოჭრილი უხამსი გრავიურებით დავასურათე. ერთ–ერთ მათგანზე გამოსახული იყო პერანგისამარა ჰიგინსი, რომელსაც ფარანი აენთო და ჯოხით წყლის სიღრმეს ზომავდა. მორალური თვალსაზრისით აქ ვერავითარ უხერხულობას ვერ ვხედავდი, თავად ამბავი კი ნამეტანი სასაცილოდ მეჩვენებოდა.
ამ წარმატებით გათამამებულმა, ახალი საკბილოსათვის ვჭყიტე თვალი. უცებ გავიფიქრე, მოდი, ერთი, მეზობელი რაიონის გაზეთის რედაქტორს რაიმე დაუმსახურებელ სისაძაგლეს მივწერ და მიწასთან გავასწორებ, მერე კი დავჯდები და სეირს ვუყურებ მეთქი. ასეც მოვიქეცი, საგულდაგულოდ შევთითხნე პაროდია ლექსზე „სერ მურის დაკრძალვა“, და უნდა მოგახსენოთ, მეტად მკვახე პაროდია გამოვიდა.
ამის შემდეგ, ორი ადგილობრივი გავლენიანი მოქალაქე ამოვიღე მიზანში და, იცოცხლეთ, მათ დღე ვაყარე! მაგრამ არა იმიტომ, რომ ისინი მართლაც ამის ღირსნი იყვნენ, არამედ, უბრალოდ, მინდოდა გამომეცოცხლებინა ჩემი გაზეთი.
ბოლოს კი ფრთხილად მივადექი ქვინსიდან ახლახან ჩამოსულ ერთ მდიდარ მკერავს, რომელიც იმხანად დიდ მოდაში იყო ჩვენში. იმისთანა წმინდა წყლის პრანჭიასა და მოდურად ჩაცმულს მეტს ვერ ნახავდით მთელს შტატში. თანაც, ქალების მუსუსი იყო და ყოველ კვირას, თავის ახალ გამარჯვებასთან დაკავშირებით, საოცრად გულისამრევ ლექსებს წერდა ჩვენი გაზეთისათვის. ჩემი ნომრისათვის მოტანილი ლექსები ასე იყო დასათაურებული „ჰ–ლ მერის“, რაც რა თქმა უნდა, ნიშნავდა „ჰანიბალელ მერის“, მაგრამ მათ რომ ვაწყობდი, უეცრად, ჩემში იუმორის გრძნობამ იფეთქა და ასეთი შენიშვნა მივაწერე: „ამჯერად ვუშვებთ ამ ლექსებს, მაგრამ ის იქნება პირველი და უკანასკნელი. ჩვენი აზრით მისტერ ჯ. გორდონ რანალდსმა ერთხელ და სამუდამოდ უნდა შეიგნოს, რომ ყველა ზრუნავს საკუთარი გაზეთის რეპუტაციისათვის. ასე რომ, დღეის შემდეგ, თუ მას კიდევ მოეპრიანება თავის ჰ–ლ მეგობრებთან გასაუბრება, კეთილი ინებოს და სხვა რამ საშუალება მოძებნოს, ვინემ ჩვენი გაზეთის ფურცლები.“
გამოვიდა გაზეთი და გამოგიტყდებით, თავის დღეში არ მენახა, ასეთ უბრალო რამეს, როგორიც იყო ჩემი საოხუნჯო ნაჯღაბნი, ასეთი სენსაცია გამოეწვია.
Hanibal Journal–ი იმ დღეს ერთიანად დაიტაცეს – ასეთი რამ გაზეთს არასოდეს ღირსებია. დილაადრიან შემოვარდა ჰიგინსი ორლულიანი თოფით, მაგრამ როცა მარტო მე შევრჩი ხელში, ერთი კი დამჩხავლა, მაშ, ეს შენა ხარ, შე ცინგლიანოო (სწორედ ასე მიწოდა). მერე ყური ამახია და წავიდა, იმ დღესვე ხელი აიღო რედაქტორობაზე და სამუდამოდ გადაიკარგა. მკერავიც ასე მოიქცა, მოვარდა უთოთი და მაკრატლით შეიარაღებული, ერთი ზიზღით შემომხედა და გაიქცა. მერე გუდა–ნაბადი აიკრა და სამხრეთისაკენ გაუყვა. რაც შეეხება იმ ორ გავლენიან მოქალაქეს, ისინიც მოვიდნენ, რათა სარჩელი აღეძრათ ამ ენით უთქმელი ცილისწამებისათვის, მაგრამ დამინახეს თუ არა, ლაპარაკის ღირსადაც კი არ ჩემთვალეს და უსიტყვოდ გაბრუნდნენ. მეზობელი გაზეთის რედაქტორი ვოჰუპით შემოვარდა და, ეტყობოდა, სისხლი სწყუროდა, მაგრამ ყველაფერი იმით დამთავრდა, რომ ყველაფერი მაპატია და მითხრა, ჩვენ შორის ყველანაირი მტრობა წავშალოთ, მოდი ერთი, ქვემოთ ჩავიდეთ აფთიაქში და თითო ჭიქა „სასაქმებელი ზეთი“ გადავკრათო. აბა, ასეთი ხუმარა კაცი იყო ის შეჩვენებული!
ბიძაჩემი ძალიან გამიწყრა, როცა ჩამოვიდა და საკმაოდ უმიზეზოდაც, რადგან; ჯერ ერთი, მის გაზეთს არასოდეს ღირსებია ასეთი პოპულარობა და მეორეც, კი არ უნდა გაბრაზებულიყო, არამედ უნდა ელოცა, იმ დროს ქალაქში რომ არ იყო, თორემ, როგორ, განა არ იცოდა, რომ სახელის გატეხვა, გასამართლება და თავში ცხელი ტყვია არ ასცდებოდა? მაგრამ ბოლოს მოლბა, რადგან ნახა, რომ გაზეთს ოცდამეცამეტე ახალი ხელისმომწერი შევძინე, რის დასამტკიცებლადაც უამრავი შეშა, ლობიო, კომბოსტო, უვარგისი თალგამი და სხვა სანოვაგე დავახვედრე, რამდენიც მის ოჯახს სულ ცოტა, ორ წელიწადს მაინც ეყოფოდა.