ლევინი მეირ - Mair Levin

,,მასწავლე სიყვარული"

ჩემი პირველი მოთხრობების კრებული `ანგელოზები ავტობუსში~ ამ სიტყვებით დავასრულე, ცოტა მიიწიეთ, მეც დავდგე იმ მთის ქვეშ, რომელსაც აქამდე ვერ ვამჩნევდი-მეთქი. ყოვლისშემძლე ღმერთს უჭირავს ეს მთა სამყაროს თავზე და, თუ ებრაელები თორის კანონებს არ დაიცავენ, განადგურებით ემუქრება. თუმცა, არავინ ჩქარობდა იმ მთის ქვეშ ჩემთვის ადგილი დაეთმო. შეიძლება ფიქრობდნენ, რომ მე იქ არაფერი მესაქმებოდა, ან იქნებ სხვებს, უკვე მთას რომ იჭერდნენ, ხელს ვუშლიდი ჩემი დაჟინებით. თურმე, უბრალოდ, ვერ ვხვდებოდი, რომ იმ მთის ქვეშ ყველას თავისი ადგილი ჰქონდა. მე კი მეგონა, შემეძლო მთის დიდი ნაწილის ჩემი მხრებით შეკავება. ყველას თავისი ადგილი ეპოვნა, მე კიდევ - საშინელი ეჭვი მღრღნიდა: “იქნებ ეს ის მთა არ არის და არც ის ხალხია? იქნებ ყველაფერი ილუზიაა?”
საბედნიეროდ, ერთი ისტორია გამახსენდა მეფე სოლომონ ბრძენის ცხოვრებიდან.
ერთხელ სოლომონ მეფეს ყოვლისშემძლე გამოეცხადა სიზმარში და უთხრა: `რაც გინდა მთხოვე და მოგცემ.~ სოლომონმა უპასუხა: `შენ მეფედ დამსვი, მაგრამ არ გისწავლებია საქმის მართვა. უბოძე შენს მონა-მორჩილს გული გონიერი, ბრძნულად რომ განსაჯოს შენი ერი და გაარჩიოს კეთილი ბოროტისაგან." მოეწონა გამჩენს სოლომონის სიტყვები. უთხრა: `რადგან არ მთხოვე სიმდიდრე, არც მტრების განადგურება, მოგცემ მე შენ სიბრძნეს, სიმდიდრესა და სახელს."
დავფიქრდი, ჩემთანაც რომ მოსულიყო ღმერთი და ეკითხა, რას ვისურვებდი, რა უნდა მეთხოვა? მე ხომ მეფე არა ვარ. ცხოვრებაში არ მქონია უფროსობის სურვილი. სიბრძნე, თავად მეფე სოლომონის სიტყვებით, კიდევ უფრო აღრმავებს სევდას. რაც მაქვს, ისიც მყოფნის. სიმდიდრე – არ მინდა და არასოდეს მისურვია. ვნებებიც ასაკთან ერთად ჩაცხრა. სახელი? ხალხის აზრის მიმართ გულგრილი ვარ, რადგან ჯანმრთელობას ამაზე მეტად არაფერი ვნებს. მხოლოდ ერთს ვთხოვდი ზეციურ მეფეს: `მასწავლე შენი ხალხის სიყვარული." ამაშია მთელი საგანძური, რადგან ნათქვამია, ბრძენს თავისი მოწინააღმდეგეც კი უყვარსო.
ერთხელ მითხრეს: შენ არასოდეს აკრიტიკებ ვინმესო. მე კიდევ ვუპასუხე: ჯერ სიყვარული უნდა ვისწავლო-მეთქი.
უზენაესო, მასწავლე სიყვარული!

P. S. კრიტიკას ბოლო წიგნშიც ვერ ნახავთ (საკუთარ თავს არ ვთვლი). როგორც ჩანს, მისმინა გამჩენმა. ჩემს ერში ცუდს ვერ ვხედავ. შეიძლება ერთგვარ დალტონიკად ვიქეცი. რაც მთავარია – ადგილი ვიპოვე იმ მთის ქვეშ: ვეძებ მცნებებს, რომლების შესრულებაც ჩემ გარდა არავის უნდა, ან არ შეუძლია. ახლა ჩემი დევიზი ასეთია: მაგრად დადექი! მაგრად!

ჩაფიქრებული უზბეკი

ლენინგრადის აეროვაგზალზე ვსაუზმობდი, მოსკოვში. მოკლევადიან მივლინებაში ვიყავი. მხოლოდ ერთი მომცრო, შავი ჩემოდანი მქონდა თან, რომელიც საუზმისას ფეხებთან დავიდგი. უცებ რეპროდუქტორიდან ხმა გაისმა: `რეისი #937 მოსკოვი - თბილისის მგზავრების საყურადღებოდ, ჩასხდომა დაიწყო~. მიუხედავად იმისა, რომ ჩასხდომა ერთ საათზე მეტხანს გრძელდებოდა, დაუფიქრებლად ვტაცე ხელი ჩემს ჩემოდანს და გავიქეცი. ერთი ასი მეტრი გავიარე და უცებ დავფიქრდი: `ორივე ხელი რატომ მაქვს დაკავებული?~. ორი შავი ჩემოდანი მეჭირა. უკან მივიხედე და არავინ მომდევდა. შეშინებული დავბრუნდი და ყვირილი დავიწყე:
- ვისია ეს ჩემოდანი?
ყველა დუმდა. კიდევ ორჯერ დავიძახე და მერე ერთმა უზბეკმა მიპასუხა:
- ჩემია. მეც ვდგავარ და მიკვირს: `რატომ წაიღო და გაიქცა?~
რამდენად ხშირია შემთხვევა, როცა ავტომატურად, სიჩქარეში იღებ იმას, რაც შენს ფეხებთან დევს და ცოდვაში დგები. თან არც ისე ხშირად გვიგზავნის ზეცა ჩაფიქრებულ უზბეკს, რომ ცოდვა გამოგვასყიდვინოს.
ან თუ გვიგზავნის, იშვიათად ვუფიქრდებით. ამ შემთხვევამდე თხუთმეტი წლით ადრე, მოსკოვში ერთერთი მივლინებისას, ოთახის მეზობელს გამოველაპარაკე - ისიც უზბეკი იყო. მაშინ ინტერნაციონალისტი ვიყავი (ანუ, არავინ მიყვარდა) და ჩემს შეხედულებებს ჯიუტად ვიცავდი. ბრძენმა მეზობელმა მომისმინა და მითხრა:
- გავა ოცი წელი. ორმოცდაათს მიაღწევ. მგელივით დაიწყებ ყმუილს; ისე მოგინდება რამე შენი გქონდეს, რომ ფეხით წახვალ ისრაელში.
მაშინ დავცინე ჩამორჩენილ მეზობელს. სულ ტყუილად..

ჩვენიანები

ეს ამბავი ორმოცი წლის წინ მოხდა.
მე და ჩემი დეიდაშვილი ალიკ ბრაცლავსკი ავტობუსის გაჩერებაზე ვიდექით. მისი დის დაბადების დღეზე მივდიოდით. დეიდაჩემი პროდუქტების საწყობში მუშაობდა, ამიტომ დიდი ნადიმი იყო მოსალოდნელი. განსაკუთრებით, ღვინო იქნებოდა კარგი. მოსკოვში აყენებდნენ იმ ღვინოს, "ცეკა კპსს"-ში. ისე რომ, მე და ნიკიტა სერგეევიჩი ერთი ქვევრიდან ვსვამდით, თუმცა მისას წყალს ურევდნენ, ხრუშჩოვის დეიდა ხომ საწყობში არ მუშაობდა.
მე და ალიკი ვიცინით, ვხუმრობთ, უცებ ერთი ოცდაათიოდე წლის კაცი შევამჩნიე, ხეს ეხვევა და თავისთვის ლაპარაკობს. როცა მივუახლოვდი, თავისი ხე მიატოვა და მე ჩამეხუტა. დეიდაშვილს შეეშინდა, საშველად მომვარდა.
კაცს, რომელსაც, დავუშვათ, გოგი მჟავანაძე ერქვა, ენა ებმოდა:
__ ბიჭებო, ჩემს მეგობარს ვაჟი შეეძინა. ექვსი ბოთლი შამპანური დავლიეთ... არცერთი მანქანა არ მიჩერებს, მომეხმარეთ, ვინმე უპატრონო არ გეგონოთ, მთავარი ინჟინერი ვარ, აი. – თან ხელებში რაღაც მოწმობას მაჩეჩებდა.
__ არ არის საჭირო, - ვუთხარი.
უცებ გოგი ბეჭებში გასწორდა და თითით მიწაზე მიუთითა:
__ უკვე, დიდი ხანია, წამოვწვებოდი, მაგრამ ვინმე რუსმა რომ გაიაროს, იტყვის, აი, ქართველიც დამთვრალა და ქუჩაში დაწოლილაო.
მე და ჩემმა დეიდაშვილმა ერთმანეთს გადავხედეთ. მე გოგის ვიჭერდი, ალიკმა - ტაქსი გააჩერა. მძღოლი დიდად კმაყოფილი არ იყო ნასვამი მგზავრით, მაგრამ გოგის ისტორია რომ მოისმინა, პატივისცემით გადმოგვხედა. გზაში გოგი გამოფხიზლდა და სამივეს, მძღოლის ჩათვლით, გვეხვეწებოდა, სახლში წავყოლოდით სტუმრად. მერე არც ფულის გადახდა დაგვანება. მძღოლიც უარზე იდგა.
ამ შემთხვევის შემდეგ ცხოვრებას ბევრჯერ იმაზე მეტად დავუთვრივარ, ვიდრე ექვს ბოთლ შამპანურს. ხშირად ისიც მომსურვებია, სადმე თხრილში ჩავწოლილიყავი... მაგრამ ყოველთვის გოგი მიდგებოდა თვალწინ და საკუთარ თავს ვახსენებდი: "გაივლის ვინმე და იტყვის, აი, ებრაელი თხრილში ჩაწოლილაო..."
თალმუდში წერია, რომ ადამიანი სამ რამეში იცნობა: ფულის ხარჯვაში, თავშეკავებულობასა და სასმელში. ცნობილი ფენომენია, რომ ყველაზე უკულტურო ქართველიც კი, არ დაეცემა ცხოველის მდგომარეობამდე და ქუჩაში არ დაწვება. შეიძლება იმიტომაც, რომ ღვინოს სვამენ და არა – არაყს. მთავარი ისაა, რომ დალევა მათთვის თვითმიზანს არ წარმოადგენს. სმასთან ერთად უამრავ ლამაზ სიტყვას ამბობენ – მშობლებზე, მანდილოსნებსა და ქვეყანაზე. თუნდაც ყოველთვის გულწრფელად არ იყოს ნათქვამი, ალბათ, მაინც ეს სიტყვები აკავებდნენ გოგი მჟავანაძეს იმ საღამოს, რომ არ დაცემულიყო და ჩემთვის თავმოყვარეობის ნათელ მაგალითად ქცეულიყო.
მას შემდეგ ძალიან დიდი ხანი გავიდა. ახლა სრულიად სხვა მიზნები და ცხოვრებისეული ფასეულობები მაქვს, მაგრამ უცებ ძალიან მომინდა, მომინდა... გოგი მჟავანაძესთან ერთად დალევა. ჩამოდი, გოგი, გენაცვალე! დავლიოთ ჩვენი ახალგაზრდობისა და მრავალჭირნახული სამშობლოების სადღეგრძელო, მშვიდობა ყოფილიყოს ჩვენს ოჯახებში! ჩამოდი აზიზ-ჯან! ნუ გრცხვენია, ყველა ჩვენიანები ვართ!