MODERATO CANTABILE
1.
_ აბა, წაიკითხე რა წერია პარტიტურაზე, _ სთხოვა მასწავლებელმა.
_ მოდერატო ცანაბილე, _ მიუგო ბიჭმა.
მადმუაზელმა თანხმობის ნიშნად კლავიშზე ფანქრის წვერი დაარტყა. ბიჭი გაუნძრევლად იჯდა და პარტიტურას შეჰყურებდა.
_ და რას ნიშნავს მოდერატო ცანტაბილე?
_ არ ვიცი.
სამიოდე მეტრის მოშორებით, ფანჯარასთან მჯდომმა ქალმა ამოიოხრა.
_ დარწმუნებული ხარ რომ არ იცი რას ნიშნავს მოდერატო ცანტაბილე?
ბავშვმა პასუხი არ გასცა. მასწავლებელმა უიმედოდ ამოიკვნესა და ისევ დაარტყა ფანქარი კლავიშს. ბავშვს წარბიც არ შეუხრია. მადმუაზელი ახლა მოშორებით მჯდომ ქალს მიუბრუნდა.
_ ეს რა შვილი გეზრდებათ, ქალბატონო დებარესდ!
ანა დებარესდმა ისევ ამოიოხრა:
_ ნუ მკითხავთ, ისეთი ჯიუტია...
ბავშვი კვლავ უძრავად, თავდახრილი იჯდა და მზის ჩასვლაზე ფიქრობდა.
_ მერამდენედ გეკითხები, რას ნიშნავს მოდერატო ცანტაბილე?
ბიჭმა არც ახლა უპასუხა. მოსწავლის ჯიუტმა დუმილმა მასწავლებელი მწყობრიდან გამოიყვანა.
_ ისევ თავიდან იწყება, _ ჩაილაპარაკა ანა დებარესდმა.
_ საქმე იმაშია, _ განაგრძო მადმუაზელმა, _ რომ, უბრალოდ, არ გინდა მიპასუხო.
ანა დებარესდმა შვილს სევდიანი მზერა მიაპყრო.
_ მიპასუხე-მეთქი, შენ გეუბნები! _ იყვირა მოთმინება დაკარგულმა მასწავლებელმა.
ბიჭს ყურადღებაც არ მიუქცევია, ისევ ჩუმად იჯდა და ხელები კლავიატურაზე ეწყო. ქალმა სიბრაზისგან ისე ძლიერად დაჰკრა კლავიშს ფანქარი, რომ ზედ ბავშვის ფუმფულა ხელებთან გადატყდა.
_ ჯიუტი ბიჭია, _ ხმის ამოღება გაბედა ანა დებარესდმა.
ბიჭმა წამით დედას გახედა, დარწმუნდა, რომ იქ იყო და ისევ ხელებმომუჭული გაშეშდა პარტიტურის წინ.
_ არ მაინტერესებს ჯიუტია თუ არა, ქალბატონი დებარესდ, მე მაინც უნდა დამემორჩილოს.
გაზაფხული იდგა. ღია ფანჯრიდან ზღვის შხუილი და ქალაქის ხმაური შემოდიოდა.
_ ბოლოჯერ გეკითხები, რას ნიშნავს მოდერატო ცანტაბილე?
ფანჯარაში კატერი გამოჩნდა. ბიჭი ოდნავ შეირხა, _ ეს მხოლოდ დედამ შეამჩნია, _ ბავშვის გული კატერთან ერთად მიჰქროდა ღია სივრცეში. ძრავის ყრუ გუგუნი ლამის მთელ ქალაქს მოედო. სასეირნო კატერი იშვიათად შემოუხვევდა ხოლმე ამ მხარეში. ჩამავალი მზე წითლად ღებავდა ცის თაღს. ზღვის პირას მდგარი ბავშვები კატერს გასცქეროდნენ.
_ მიპასუხე, იცი თუ არა?
კატერი ისევ გამოჩნდა.
ქალი გააკვირვა მოსწავლის სიჯიუტემ. სიბრაზე უიმედობით შეეცვალა. მიხვდა, მის სიტყვებს ბიჭი ყურადღებას მაინც არ აქცევდა.
_ ო, რა ძნელი პროფესია მაქვს, რა ძნელი, _ დაიჩივლა მადმუაზელმა.
ანა დებარესდმა თავი დაუქნია.
როგორც იქნა კატერი თვალს მიეფარა. ბავშვის დუმილს ახლა ზღვის ხმაური ერთვოდა.
_ რას ნიშნავს მოდერატო?
ბიჭმა მომუჭული ხელი გაშალა, გადაიხარა და წვივი მოიფხანა. ამ უნებლიე მოძრაობამ მასწავლებელი ბავშვის გულწრფელობაში საბოლოოდ დაარწმუნა.
_ არ ვიცი, _ ისევ აღიარა ბიჭმა.
ჩამავალი მზის სხივებმა თანდათან ზღაპრული ფერებით შემოსა არემარე და ბიჭის ქერა თმას უჩვეულო ელფერი შესძინა.
_ ეს ხომ სულაც არაა ძნელი, _ თქვა ცოტათი დამშვიდებულმა მადმუაზელმა და ცხვირი მოიხოცა.
_ ო, ეს რა შვილი მეზრდება, _ წარმოთქვა ახლა უკვე მხიარულად ანა დებარესდმა, _ ნეტა ვის დაემგავსა ასეთი ჯიუტი...
მასწავლებელს არ ესიამოვნა დედის ამაყი კილო.
_ მერამდენედ გიხსნი, მოდერატო ცანტაბილე ნიშნავს “დინჯად და მღერადად”.
_ “დინჯად და მღერადად”, _ მექანიკურად გაიმეორა ბიჭმა.
_ ოჰ, ღმერთო ჩემო! _ ამოიოხრა მასწავლებელმა.
_ ჰო, საშინლებაა, _ ღიმილით დაუდასტურა ანა დებარესდმა, _ ვირივით ჯიუტია.
_ აბა, დაიწყე! _ უბრძანა ბიჭს მასწავლებელმა.
ბავშვი არ განძრეულა.
_ გითხარი დაიწყე-მეთქი!
ბიჭი ისევ გაუნძრევლად იჯდა. ჯიუტ სიჩუმეში ტალღების ნაზი ხმა იჭრებოდა. ჩამავალი მზის ქვეშ სისხლისფრად ლივლივებდა ზღვა.
_ არ მინდა მუსიკის სწავლა, _ განაცხადა უცებ ბიჭმა.
უეცრად ტალღების ტყლაშუნი ქუჩის მხრიდან ქალის განწირულმა კივილმა გადაფარა.
_ რა მოხდა? _ შეჰყვირა ბიჭმა.
_ ალბათ რაღაც მოხდა, _ შეშფოთდა მასწავლებელიც.
ზღვის ხმაურმა ისევ იმძლავრა. ცამ თანდათან გამკთალება იწყო.
_ არა, არაფერია, _ დააწყნარა ბავშვი დედამ და პიანინოსკენ გაემართა.
_ როგორი ნერვიულია, _ შენიშნა მასწავლებელმა და დედა-შვილი საყვედურით სავსე თვალებით შეათვალიერა.
ანა დებარესდმა შვილს მხრებზე ხელები მოუჭირა და თითქმის დაუყვირა:
_ უნდა ისწავლო დაკვრა, გესმის, უნდა ისწავლო!
ბავშვი შიშისგან აკანკალდა.
_ არ მიყვარს პიანინო,_ ჩაილუღლუღა მან.
ისევ გაისმა კივილი. ახლა უკვე ნაწყვეტ-ნაწყვეტი. ნამდვილად რაღაც მოხდა. გაკვეთილს კი დამთავრება არ ეწერა.
მადმუაზელმა მხრები აიჩეჩა, არ მოსწონდა დედის ასეთი ლმობიერება. ცას უკვე მწუხრი დაეუფლა. მხოლოდ დასავლეთი რჩებოდა ჯერ კიდევ წითელი და ისიც თანდათან უფერულდებოდა.
_ რისთვის? – იკითხა ბავშვმა.
_ ეს ხომ მუსიკაა, საყვარელო...
ბავშვმა გონება დაძაბა, ვერაფერს მიხვდა, მაგრამ მაინც დაეთანხმა დედას.
_ კარგი, ვისწავლი, მაგრამ გარეთ ვინ ყვიროდა?
_ გელოდებით, _ შეახსენა მასწავლებელმა.
ბავშვმა დაკვრა დაიწყო. მუსიკამ სანაპიროზე თავმოყრილი ბრბოს ყაყანი გადაფარა.
_ აი, ხედავთ, ხედავთ?! _ წამოიძახა გახარებულმა ანა დებარესდმა.
_ ადრევე უნდა დაეჯერებინა, _ მიუგო მადმუაზელმა.
ბავშვმა სონატინა დაასრულა. ოთახი მაშინვე აივსო ქუჩიდან შემომავალი ხმაურით.
_ ნეტავ იქ რა მოხდა? _ ისევ იკითხა ბავშვმა.
_ მიდი, მიდი, დაუკარი, _ უბრძანა ქალმა, - არ დაგავიწყდეს მოდერატო ცანტაბილე, თითქოს იავნანას გიმღერიან.
_ იავნანა მისთვის არასოდეს მიმღერია, _ ჩაერია ანა დებარესდი, _ აი, ამ საღამოს კი ნამდვილად მომთხოვს, ალბათ უარსაც ვერ ვეტყვი.
მასწავლებელმა დედის სიტყვებს ყურადღება არა მიაქცია. ბიჭმა ხელახლა დაიწყო დიაბელის სონატინა.
_ სი ბემოლია გასაღებში, - ხმამაღლა შეახსენა მადმუაზელმა, _ ყოველთვის გავიწყდება.
სანაპიროზე ხმაური გაძლიერდა. აშკარა იყო ყველა ერთსა და იმავეზე ლაპარაკობდა, თუმცა ამდენ ხმაში ვერაფერს გაარჩევდა კაცი. ამჯერად თავად მასწავლებელმა შეაჩერა ბავშვი.
_ გაჩერდი.
ბიჭმა დაკვრა შეწყვიტა. მადმუაზელი ანა დებარესდისკენ შებრუნდა:
_ ნამდვილად რაღაც უბედურება მოხდა.
სამივე ფანჯარას მიუახლოვდა. სახლიდან ოციოდე მეტრზე, სანაპიროზე მდებარე კაფესთან ხალხი შეყრილიყო, ყველა ცდილობდა შენობაში შეეხედა.
_ ღმერთო, რა საშინელი კვარტალია ... _ მასწავლებელი ბავშვისკენ შებრუნდა და ხელი მოჰკიდა, _ სადაც გაჩერდი იქიდან გააგრძელე.
_ რა მოხდა?
_ შენ შენს სონატინას მიხედე.
ბავშვმა დაკვრა ძველებურ რიტმში განაახლა. დასასრულს კი, როგორც მითითებული იყო, მოდერატო ცანტაბილე-ზე შეასრულა.
_ ასეთ დამჯერეს რომ ვუყურებ გული მიკვდება, - აღიარა ანა დებარესდმა, _ თვითონაც არ ვიცი რატომ; ასეთ დროს ისეთი ტანჯული სახე აქვს ხოლმე...
ბავშვი ისევ მორჩილად უკრავდა.
_ ცუდ მაგალითს აძლევთ შვილს, ქალბატონო დებარესდ, _ უსაყვედურა გუნებაგამოკეთებულმა მადმუაზელმა.
ბიჭი გაჩერდა.
_ რატომ გაჩერდი?
_ მეგონა თქვენ მითხარით, _ ისევ განაგრძო დაკვრა.
ბრბოს ხმაური თანდათან იზრდებოდა, ოთახშიც კი გადაფარა მუსიკის ხმა.
_ სი ბემოლი არ დაგავიწყდეს, _ შეახსენა ქალმა, _ ეს რომ არა შესანიშნავი იქნებოდა.
სონატინამ თანდათან იმძლავრა, ჰაერიში გაიფანტა და უკანასკნელ აკორდებს მიაღწია. მეცადინეობის დრო დასრულდა. მასწავლებელმა გაკვეთილი დამთავრებულად გამოაცხადა.
_ ამ ბავშვის გადამკიდე ბევრი სიძნელე გექნებათ, ქალბატონი დებარესდ, ამას მე გეუბნებით.
_ უკვე მაქვს კიდეც, არაქათს მაცლის.
ანა დებარესდმა თავი დახარა და ბავშვურად გაიღიმა. ქვემოდან ამომავალი ხმების გარჩევა ახლა უკვე შეიძლებოდა. ხალხი მომხდარ ამბავზე ლაპარაკობდა.
_ ხვალ უკეთესად გვეცოდინება, - განაცხადა მასწავლებელმა.
ბავშვმა ფანჯარასთან მიირბინა.
_ მანქანები მოდიან, _ თქვა მან.
კაფეს შესასვლელთან უფრო მეტი ხალხი აღმოჩნდა, ვიდრე ფანჯრიდან ჩანდა. მალე ბრბო ორად გაიყო და შუაში შავი ფურგონი გაჩერდა. იქიდან ოთხი კაცი გადმოვიდა და კაფეში შევიდა.
_ პოლიციაა! _ დაიძახა ვიღაცამ.
რა მოხდაო, იკითხა ანა დებარესდმა. ვიღაც ქალი მოკლესო, უპასუხეს.
ბიჭი დედამ მადმუაზელ ჟიროს ჭიშკართან დატოვა, თავად კი ბრბოს შეერია და მაღაზიის ვიტრინებამდე მიაღწია. ხალხი გაშეშებული შეჰყურებდა ბნელ კაფეში იატაკზე უძრავად განრთხმულ ქალს. მოკლულისთვის ვიღაც კაცს ხელი ჩაევლო და მუხლებზე დაჩოქილი ჩუმად ჩასძახოდა:
_ საყვარელო. . . საყვარელო!..
კაცი ბრბოსკნ შემოტრიალდა. თავზარდაცემული და გაოგნებული მზერა ჰქონდა. თითქოს ამ სამყაროს აღარც ეკუთვნოდა. პოლიცია შემოვიდა. კაფის მეპატრონე ქალი დახლთან ელოდა.
_ სამჯერ ვცადე დაგკავშირებოდით...
_ საბრალო ქალი... _ შეიცოდა მოკლული ვიღაცამ.
_ რატომ მოკლეს? _ შეეკითხა ანა დებარესდი.
_ რა ვიცი.
კაცი გააფთრებული ეხვეოდა მკვდარ სხეულს. გამომძიებელმა წამოაყენა. კაცი დაემორჩილა, უკვე აზროვნების უნარიც დაჰკარგვოდა. გამომძიბელს უაზრო თვალებით მიშტერებოდა. პოლიციელმა ჯიბიდან უბის წიგნაკი და ფანქარი ამოიღო და გამოკითხვა დაიწყო.
_ ოღონდ ახლა არა, ახლა არაფერი შემიძლია, _ შეევედრა კაცი.
ინსპექტორი მოეშვა და ჩვენების ჩამოსართმევად კაფის მეპატრონისკენ გაემართა.
კაცმა ისევ მოკლულთან ჩაიჩოქა, თავზე ხელი გადაუსვა და გაუღიმა. ერთმა ფოტოაპარატიანმა ახალგაზრდამ კართან მიირბინა და სურათის გადაღება მოასწრო. აპარატის კაშკაშა შუქზე ქალის ჯერ კიდევ ახალგაზრდა სახე და პირიდან ვიწრო ზოლად გადმომავალი სისხლი გამოჩნდა. სისხლის ლაქები კაცსაც ეტყობოდა სახეზე.
_ საზიზღრობაა, _ ჩაილაპარაკა ვიღაცამ და იქაურობას გაშორდა.
კაცი გვერდით მიუწვა ქალს, მაგრამ ცოტა ხნის შემდეგ, თითქოს დაიღალაო, ისევ წამოიწია.
_ დაიჭირეთ, არ გაიქცეს! _ დაიყვირა მეპატრონემ.
მაგრამ კაცს გაქცევა არც უფიქრია. კვლავ ჩაიჩოქა, მკვდარს მხრებზე ხელი შემოხვია, გულზე მიიკრა და ქალის პირიდან გადმოსულ სისხლში სახეჩარგული გაყუჩდა.
გამომძიებლებმა ჩვენების ჩემორთმევა დაასრულეს და ნელი, დაღლილი ნაბიჯით კაცისკენ გაემართნენ.
მადმუაზელ ჟიროს ჭიშკართან მორჩილად მჯდარ ბიჭს ახალი ამბისადმი ინტერესი თითქმის განელებოდა და დიაბელის სონატინას ღიღინებდა.
_ ისეთი არაფერი მომხდარა, _ აცნობა შვილს დაბრუნებულმა ანა დებარესდმა, _ შინ წავიდეთ.
ბავშვი უსიტყვოდ გაჰყვა. პოლიციას დაგვიანებით, მაგრამ მაინც მოუვიდა დამხმარე ძალა, თუმცა ამის საჭიროება არც იყო. კაფესთან ჩავლისას დედა-შვილმა დაინახა, როგორ გამოიყვანეს ინსპექტორებმა მკვლელი. ხალხი უხმოდ უთმობდა გზას.
_ ამ კაცს არ უსვრია, _ შენიშნა ბიჭმა, _ ეს არ ყოფილა.
_ ჰო, არ უსვრია. შენ კი ნუღა უყურებ.
_ რატომ?
_ ისე, რა ვიცი.
კაცი მორჩილად მივიდა ფურგონამდე. უეცრად ერთი ძლიერად გაიბრძოლა, პოლიციელებს გაუსხლტა და რაც ძალი და ღონე ჰქონდა უკან გაიქცა. მოულოდნელად შეჩერდა, თითქოს თვალთ დაუბნელდა, ვეღარაფერს ხედავდა. მერე ისევ შემოტრიალდა და პოლიციელებს ფურგონისკენ გაჰყვა. შეიძლება ტიროდა კიდეც, მაგრამ ბინდში მხოლოდ გასისხლიანებული, აკანკალებული სახე უჩანდა, ცრემლებს კი ვერავინ ამჩნევდა.
_ ასეა თუ ისე, _ თქვა ანა დებარესდმა, როცა სანაპიროს მიაღწიეს, - ერთხელ და სამუდამოდ დაიმახსოვრე: მოდერატო ნიშნავს “დინჯად”, ცანტაბილე _ “მღერადად”. ხომ ადვილია?
2.
მეორე დღეს ქალაქის ბოლოში მდებარე ქარხნებიდან ჯერ ისევ ბოლი ამოდიოდა, როცა ანა დებარესდმა შვილი სასეირნოდ წაიყვანა.
ბულვარს მიუყვებოდნენ. სანაპიროზე ხალხი უკვე გამოსულიყო. ზოგი ბანაობდა კიდეც.
დედა-შვილს ჩვეულებად ჰქონდა ყოველდღე თითქმის მთელი სანაპირო ფეხით შემოევლოთ, მაგრამ ამჯერად ქალმა ბავშვი მაინცდამაინც მადმუაზელ ჟიროს სახლთან წაიყვანა. როცა პირველ ჯებირებს გასცდნენ, ბიჭმა მასწავლებლის სახლი იცნო და შიშმა შეიპყრო.
_ მაინცდამაინც აქ რატომ მომიყვანე?
_ რატომაც არა? _ მიუგო ანა დებარესდმა, - დღეს აქ მხოლოდ სასეირნოდ მოვედით. სულ ერთი არაა, სად ვისეირნებთ?
ბავშვი მორჩილად გაჰყვა დედას.
კაფეში შევიდნენ. იქ მხოლოდ ერთი კაცი იჯდა და გაზეთს კითხულობდა. ქალი დახლისკენ გაემართა.
_ ერთი ჭიქა ღვინო, _ ითხოვა მან.
ხმა უკანკალებდა. კაფეს მეპატრონეს გაუკვირდა, მაგრამ არ შეიმჩნია.
_ ბაშვისთვის რა მოგართვათ?
_ არაფერი.
_ აქ არ იყო, რომ ყვიროდნენ? მახსოვს, აქ იყო, _ გაახსენდა ბიჭს, კაფედან გავიდა, კიბე ჩაირბინა და ქუჩაში გაუჩინარდა.
_ კარგი ამინდია, _ მეპატრონემ შეამჩნია, ქალი რომ კანკალებდა და თვალი მოარიდა.
_ მწყუროდა, _ თავი იმართლა ანა დებარესდმა.
_ საშინლად ჩამოცხა და ალბათ ამიტომ.
_ კიდევ ერთი ჭიქა, თუ შეიძლება.
ანა დებარესდის აკანკალებული ხელების დანახვაზე მეპატრონე მიხვდა, სასაუბროდ ქალს ასე ერთბაშად ვერ გამოიწვევდა, ჯერ ალბათ ღვინით მღელვარებას ჩაიცხრობდა და მერე ალაპარაკდებოდა. მაგრამ ყველაფერი უფრო სწრაფად მოხდა, ვიდრე მას ეგონა. ანა დებარედმა მეორე ჭიქა ერთი გადაკვრით გამოსცალა.
_ ვსეირნობდი, _ ისევ იმართლა თავი.
_ ჰო, სასეირნო ამინდია, - დაეთანხმა მეპატრონე.
კაცმა კითხვა შეწყვიტა.
_ გუშინ, ზუსტად ამ დროს მადმუაზელ ჟიროსთან ვიყავი, _ თქვა ქალმა. ხელების კანკალი შეუჩერდა, სახეზეც თავაზიანობა აღებეჭდა.
_ გიცანით, _ აღიარა მეპატრონემ.
_ ეს მკვლელობა იყო, _ განაცხადა იქვე მჯდომმა კაცმა.
ანა დებარესდმა იცრუა:
_ მეც ვეჭვობდი.
_ ასეც იყო.
_ ნამდვილად, _ დაადასტურა მეპატრონემაც, _ იმ დილით უამრავი ხალხი მოაწყდა აქაურობას.
ბიჭი ასკინკილით დახტოდა ქვაფენილზე.
_ მადმუაზელ ჟირო ჩემს ბიჭს ამეცადინებს.
ღვინომ აშკარად გაათამამა, აღარც ხმა უკანკალებდა, თითქოს თავისუფლად ამოისუნთქა და თვალებშიც ღიმილი გაუკრთა.
_ თქვენა გგავთ, _ შენიშნა მეპატრონემ.
_ დიახ, ამბობენ, _ ქალს ღიმილი უფრო აშკარად დაეტყო.
_ თვალებით გგავთ.
_ ალბათ... იცით... ვიფიქრე, დროს ვიხელთებ და შევივლი-მეთქი... ასე რომ...
_ მკვლელობა იყო, დიახ.
ანა დებარესდმა ისევ იცრუა:
_ არ ვიცოდი.
საბუქსირო გემი ძრავის თანაბარი გუგუნით ადგილიდან დაიძრა. ბავშვმა ჯერ თვალი გააყოლა, ბოლოს კი კაფეში დედასთან შეირბინა:
_ სად მიდის?
ქალმა არ იცოდა. ბავშვი ისევ გარეთ გავიდა. ანა დებარესდმა ცარიელი ჭიქა აიღო, დახლზე დადგა და თვალებდახრილი დაელოდა, როდის მოიცლიდა მეპატრონე. უცებ მოშორებით მჯდომი კაცი წამოდგა:
_ ნება მიბოძეთ...
ქალი დაიბნა, მაგრამ კაცის ამგვარი საქციელი არ გაჰკვირვებია.
_ ასეთ რამეებს ჩვეული არა ვარ, ბატონო.
კაცმა ღვინო შეუკვეთა და ქალთან მივიდა.
_ ისეთი კივილი იყო, ბუნებრივია, ყველას აინტერესებს რა მოხდა. მეც მინდა გავიგო... _ ქალმა უკვე მესამე ჭიქა გამოსცალა.
_ მე მხოლოდ ის ვიცი, რომ იმ კაცმა პირდაპირ გულში ესროლა, _ მიუგო კაცმა.
კაფეში კიდევ ორი კლიენტი შევიდა. იცნეს ქალი და გაუკვირდათ მისი იქ დანახვა.
_ ცხადია, არავინ იცის რატომ.
აშკარად იგრძნობოდა, ქალი არ იყო შეჩვეული ღვინოს.
_ სიამოვნებით გეტყოდით, მაგრამ დარწმუნებით არაფერი ვიცი.
_ ნუთუ არავინ იცის?
_ იმ კაცმა იცოდა, მაგრამ ამ ამბის შემდეგ ჭკუიდან შეიშალა, ახლა დაჭერილი ჰყავთ.
ბიჭი კაფეში შევიდა და დედას მიეკრა. ქალმა დაბნეულად გადაუსვა თავზე ხელი. კაცი ინტერესით შესცქეროდა.
_ ერთმანეთი უყვარდათ, _ თქვა მან.
ქალი შეკრთა.
_ გაიგე, რატომ ყვიროდნენ? _ ჰკითხა დედას ბიჭმა.
ანა დებარესდი კაცისკენ მიბრუნდა:
_ ეგებ პრობლემები ჰქონდათ, აი, გრძნობებთან დაკავშირებული პრობლემები, ხომ გესმით?
სხვა კლიენტები უკვე წასულიყვნენ. მეპატრონემ საუბარს მოჰკრა ყური და ლაპარაკში ჩაერთო.
_ გათხოვილი იყო. სამი შვილი ჰყავდა, სვამდა. საეჭვოა რაიმე მაგდაგვარი ყოფილიყო.
_ და მაინც ხომ შეიძლებოდა? _ იკითხა ცოტა ხნის შემდეგ ანა დებარესდმა.
კაცმა არაფერი უპასუხა. ქალი დაიბნა, ხელების კანკალი ისევ დაეწყო.
_ აბა რა ვიცი...
_ დამიჯერეთ, _ განაგრძო მეპატრონემ, _ არ იფიქროთ, სხვების საქმეებში ჩარევა მიყვარდეს.
სამი მუშტარი შემოვიდა. მეპატრონე მათკენ გაეშურა.
_ მართალი ხართ, შეიძლებოდა, მეც ასე ვფიქრობ, _ მიუგო კაცმა ღიმილით, _ შეიძლება მართლაც ჰქონდათ გრძნობებთან დაკავშირებით რაიმე პრობლემა, როგორც თქვენ ამბობთ. მაგრამ, ვინ იცის, ეგებ ამის გამო სულაც არ მოუკლავს?
_ ვინ იცის...
ქალმა უნებლიეთ ჭიქისკენ წაიღო ხელი. კაცმა მეპატრონეს ანიშნა, კიდევ შეუვსეო. ანა დებარესდს უარი არ უთქვამს, პირიქით, ეტყობოდა, სასმელს ელოდა კიდეც.
_ ის კაცი ისე იქცეოდა, თითქოს მისთვის სულ ერთი იყო ცოცხალი იქნებოდა ქალი თუ მკვდარი. ასეთი ნაბიჯი ადამიანს მხოლოდ უიმედობამ შეიძლება გადაადგმევინოს, არ მეთანხმებით?
კაცი წამით შეყოვნდა, სახეში შეხედა.
_ არ ვიცი, _ განაცხადა მან და ჭიქა გაუწოდა.
ქალმა გამოართვა და დალია. კაცმა საუბარი ახლა სხვა თემაზე გადაიტანა:
_ ხშირად სეირნობთ ქალაქში?
ქალმა ისევ მოსვა ღვინო, სახეზე ხელახლა გამოეხატა ღიმილი, მაგრამ მალე ისევ მოიღუშა. სიმთვრალე უკვე დაეტყო.
_ დიახ, ყოველდღე ვასეირნებ ბავშვს.
მეპატრონე მოშორებით კლიენტებს ელაპარაკებოდა. შაბათი დღე იყო და ხალხს თავისუფალი დრო ჰქონდა.
_ უცნაური ქალაქია. მართალია, პატარაა, მაგრამ ყოველდღე რაღაც ხდება, თქვენც ხომ იცით.
_ ვიცი, მაგრამ ზოგჯერ მაინც მოხდება ისეთი რამ, რაც ძალზე გაგაკვირვებს, _ შეიშმუშნა ქალი, _ ისე კი ან სკვერში ვსეირნობ ან ზღვის პირას. _ ღვინო უფრო მეტად მოერია და როგორც იქნა გაბედა კაცისთვის სახეში შეეხედა.
_ დიდი ხანია რაც ამ უბანში დაგყავთ. _ კაცი თვალებში უყურებდა, - იმის თქმა მინდა, კარგა ხანია რაც ბავშვს სანაპიროზე ასეირნებთ.
ქალმა ამოიკვნესა. ღიმილი გაუქრა და სახეზე ტკივილი აღებეჭდა.
_ არ უნდა დამელია ამდენი, _ ინანა მან.
სირენას ხმამ შაბათი დღის ცვლის დამთვრება ამცნო. მალე რადიოც ახრიალდა.
_ უკვე ექვსი საათია, - აუწყა იქ მყოფთ მეპატრონემ.
რადიოს ჩაუწია და დახლზე ჭიქები დაალაგა. ანა დებარესდი თვალს არ აშორებდა ზღვის ნაპირს, თითქოს არ იცოდა რა გაეკეთებინა. გარედან ჯერ კიდევ შორს მყოფი მუშების ხმაური მოისმა.
_ იმას ვამბობდი, _ წამოიწყო ისევ კაცმა, _ დიდი ხანია შვილს სკვერებსა და ზღვის პირას ასეირნებთ.
_ გუშინდელიდან სულ ამაზე ვფიქრობდი, _ ჩაილაპარაკა ანა დებარესდმა, _ დღეს კი ცდუნებას ვეღარ გავუძელი და აქ მოვედი.
კლიენტთა პირველი წყება შემოვიდა. ბიჭი მათ შორის გაძვრა, ცნობისმოყვარე თვალებით შეათვალიერა და დედასთან მივიდა. ქალმა ანგარიშმიუცემლად ჩაიკრა შვილი გულში.
_ თქვენ ქალბატონი დებარესდი ბრძანდებით, და ლითონსასხმელი ქარხნის ექსპორტ-იმპორტის დირექტორის ცოლი, ზღვისპირა ბულვარზე ცხოვრობთ. – აღნიშნა კაცმა.
სანაპიროს მეორე მხრიდან ისევ მოისმა სირენას ხმა, ამჯერად უფრო ხმამაღლა. საბუქსირო გემი დაბრუნდა. ბავშვმა დედის მკლავებიდან უხეშად გაითავისუფლა თავი და გარეთ გაიქცა.
_ პიანინოზე დაკვრას სწავლობს, _ თქვა ქალმა, _ მუსიკა ესმის, მაგრამ, უნდა ვაღიარო, საშინლად ჯიუტია.
კაფეში შემოსული ხალხისთვის გზა რომ დაეთმო კაცი უფრო მიუახლოვდა ქალს. კლიენტების პირველი წყება მეორემ შეცვალა. ღია კარში აქეთ-იქით მოსიარულე ხალხის უკან მოჩანდა ჩამავალი მზე, ცეცხლისფერი ცა და ბიჭი, ქუჩაში თავისივე გამოგონილი თამაშობებით რომ ერთობოდა
_ იმდენი რამ მინდა ვასწავლო ამ ბავშვს, რომ აღარც კი ვიცი საიდან დავიწყო. ძალიან ცუდად გამომდის ყველაფერი. უნდა წავიდე, უკვე გვიანია.
_ ხშირად დამინახიხართ. ვერ წარმოვიდგენდი, რომ ერთ დღესაც შვილთან ერთად მოხვიდოდით აქ.
მეპატრონემ კლიენტთა თხოვნით რადიოს ხმა აუწია. ხმაურზე ანა დებარესდი დახლისკენ შებრუნდა, წამით სახე შეეჭმუხნა, მაგრამ ყური მალე შეაჩვია.
_ მინდა ძალიან ბედნიერი იყოს. მაგრამ ზოგჯერ ვერა და ვერ ვუგებ. ეგებ ჯობდეს დროდადრო დავშორდე ხოლმე.
_ მშვენიერი სახლი გაქვთ ბულვარზე, დიდი, შემოღობილი ბაღით.
ქალი გონს მოეგო და შეცბუნებულმა შეხედა.
_ მაგრამ ეს მუსიკის გაკვეთილები ძალიან მსიამოვნებს, _ აღიარა მან.
ბინდისგან შეშინებული ბიჭი ისევ დედასთან მივიდა და ხალხის თვალიერებას მოჰყვა. კაცმა ანა დებარესდს ქუჩაზე ანიშნა და გაუღიმა.
_ შეხედეთ, _ თქვა მან, _ დღე გრძელდება და გრძელდება.
ქალმა გაიხედა, მერე გულმოდგინედ გაისწორა მოსასხამი.
_ თქვენ ამ ქალაქში მუშაობთ?
_ დიახ, ამ ქალაქში. თუ კიდევ დაბრუნდებით ვეცდები რამე შევიტყო იმ ამბავზე.
ქალმა თვალები დახარა, წინა დღის სურათი გაახსენდა და გაფითრდა.
_ პირიდან სისხლი გადმოდიოდა, კაცი კი ეხვეოდა და ეხვეოდა... მართლა გგონიათ, რომ ყველაფერი ისე იყო, წეღან როგორც თქვით?
_ მე არაფერი მითქვამს.
ჩამავალი მზე კაცის სახეს და დახლზე მსუბუქად მიყრდნობილ მის ტანს მთლიანად ანათებდა.
_ ასეთი სურათის დანახვაზე ძალაუნებურად იფიქრებ...
_ მე არაფერი მითქვამს, _ გაიმეორა კაცმა, _ მაგრამ ვფიქრობ, ქალმა თვითონვე სთხოვა მოეკლა.
ანა დებარესდმა ამოიოხრა.
_ უცნაურია, წასვლა არ მინდა.
კაცმა უპასუხოდ დატოვა. ერთბაშად გამოსცალა ჭიქა და ქალს თვალი აარიდა.
_ ზედმეტი მომივიდა დალევა, ხედავთ? _ განაგრძო ანა დებარესდმა.
_ დიახ, ასეა.
კაფე თითქმის დაცარიელდა. კლიენტები კანტიკუნტად შემოდიოდნენ. პატრონი ჭიქებს რეცხავდა და თან გვიანობამდე შემორჩენილ წყვილს ცნობისმოყვარეობით ადევნებდა თვალს. კართან მდგარი ბავშვი სიჩუმეში ჩაფლულ სანაპიროს გაჰყურებდა. კარისკენ ზურგშექცეული ქალი დიდხანს უსიტყვოდ იდგა კაცის პირისპირ. ის კი თითქოს ვერც ამჩნევდა მის იქ ყოფნას.
_ არ შემეძლო არ მოვსულიყავი, _ ისვ იმართლა თავი ანა დებარესდმა.
_ არც მე.
_ ამ ქალს ხშირად ხედავენ ქალაქში ბავშვთან ერთად, _ დაიწყო მეპატრონემ, _ ზაფხულობით თითქმის ყოველდღე.
_ მუსიკის გაკვეთილები როდისა აქვს ხოლმე?
_ პარასკევობით, კვირაში ერთხელ. გუშინ ალბათ განრიგი დაერღვათ.
კაცი ჯიბეში მონეტას ათამაშებდა და წინ სანაპიროს მიშტერებოდა. მეპატრონეს არაფერი უთქვამს.
_ _ _
დედა-შვილი ჯებირს გასცდა და თვალწინ ბულვარი გადაეშალათ.
_ თავი ასწიე, _ სთხოვა ანა დებარესდმა, _ შემომხედე.
ბავშვი დაემორჩილა. შეჩვეული იყო დედის უცნაურობებს.
_ იცი, ზოგჯერ მეჩვენება, რომ მხოლოდ ჩემი ფანტაზიის ნაყოფი ხარ.
ბავშვმა დედას ახედა და დაამთქნარა. პირი ჩამავალი მზის შუქით აევსო. შვილის ყურებისას ანა დებარესდს რატომღაც ყოველთვის გაკვირვება იპყრობდა ხოლმე. რაც უფრო იზრდებოდა ბავშვი მით უფრო ძლიერდებოდა ეს გრძნობა, იმ საღამოს კი განსაკუთრებით იმძლავრა.
3.
ზურგჩანთამოკიდებულმა ბიჭმა გისოსებიანი ჭიშკარი შეაღო, ერთი წუთით ზღურბლზე გაჩერდა, მერე ფეხის წვერებზე აიწია და ნელა განაგრძო გზა, თან ყურადღებით აკვირდებოდა აუფრინდებოდა თუ არა ფეხებთან ჩიტი. ჩიტი მართლაც აფრინდა. ბავშვმა თვალი გააყოლა სანამ ხეზე შემოჯდებოდა და ისევ განაგრძო გზა. წიფლის ხესთან, ფანჯრის ქვეშ შეჩერდა. თავი ასწია. ამ დროს ფანჯრიდან ყოველთვის უღიმოდა ვიღაც. ახლაც გაუღიმეს.
_ წამოდი, _ დაუძახა დედამ, _ გავისეირნოთ.
_ ზღვის პირას?
_ ზღვის პირას, სხვაგანაც, წამოდი.
ისევ ჯებირებისკენ გაუყვნენ ბულვარს. ბავშვი მიხვდა, სადაც მიდიოდნენ. არ გაჰკვირვებია.
_ შორსაა, _ დაიჩივლა მხოლოდ, მაგრამ მალევე გამხიარულდა და სიმღერაც კი წამოიწყო.
ჯერ ისევ ადრე იყო. ქარხნების კვამლი ჰორიზონტს ჟანგისფერი ღრუბლით ფარავდა.
მკვდარი საათი იყო. კაფეში არავინ ჩანდა. მხოლოდ ნაცნობი კაცი იჯდა ბარის ბოლოს. მეპატრონე წამოდგა და ანა დებარესდისკენ გაეშურა. კაცი არ განძრეულა.
_ რას ინებებთ?
_ ჭიქა ღვინოს.
ქალმა მიწოდებისთანავე დალია. ახლა უფრო ძლიერად აკანკალებდა, ვიდრე სამი დღის წინ.
_ ალბათ გიკვირთ, ისევ რომ მხედავთ?
_ მე ასეთი სამუშაო მაქვს... _ მიუგო მეპატრონემ.
ანა დებარესდმა ფარულად შეათვალიერა მოშორებით მჯდარი კაცი. ისიც გაფითრებულიყო. ქალი დაჯდა, მერე ისევ ადგა, შებრუნდა და გაუბედავად ჩართო რადიო. ბავშვმა დედა დატოვა და ქუჩაში გავიდა.
_ როგორც უკვე გითხარით, შვილი მუსიკაზე დამყავს მადმუაზელ ჟიროსთან, ალბათ იცნობთ.
_ ვიცნობ. თქვენც წელიწადზე მეტია აქ გხედავთ ხოლმე, კვირაში ერთხელ, პარასკევობით, ხომ მართალია?
ბავშვს ვიღაც თავისი ტოლი ეპოვა და ორივენი თვალს არ აშორებდნენ, როგორ ტვირთავდნენ უზარმაზარი გემიდან ქვიშას. ანა დებარესდმა ნახევარი ჭიქა დალია. ხელების კანკალი შეუნელდა.
_ ყოველთვის მარტოა, _ თქვა სანაპიროზე მდგარი შვილის შემყურემ.
მეპატრონემ არაფერი უპასუხა. წითელი საქსოვი აიღო. პორტში დატვირთული საბუქსირო გემი შემოვიდა. ბავშვმა რაღაც დაიძახა. კაცი ანა დებარესდს მიუახლოვდა.
_ დავსხდეთ, _ შესთავაზა ქალს.
ქალი უსიტყვოდ გაჰყვა. მეპატრონე ქსოვდა და გემებს გაჰყურებდა.
კაცმა ერთ მაგიდაზე მიუთითა და ქალს წინ დაუჯდა.
_ გმადლობთ, _ ჩაილაპარაკა ანა დებარესდმა.
კაფეში ადრეული ზაფხულის სიგრილე იდგა.
_ აი, მეც დავბრუნდი.
ქუჩაში ვიღაც ბავშვმა დაუსტვინა. ქალი შეკრთა.
_ კიდევ ერთი ჭიქა დალიეთ, _ შესთავაზა კაცმა და ღვინო შეუკვეთა.
მეპატრონე უსიტყვოდ მოემსახურა. ეტყობოდა, უკვე დაღალა ამ უჩვეულო წყვილმა. ანა დებარესდი სკამის საზურგეს მიეყრდნო და მოდუნდა
_ სამი დღე გავიდა, _ შენიშნა კაცმა.
ქალი გასწორდა და ღვინო მოსვა.
_ კარგია, _ ჩაილაპარაკა ჩუმად.
ხელები აღარ უკანკალებდა. კაცი პირდაპირ სახეში შეჰყურებდა. ქალი მისკენ გადაიხარა.
_ მინდოდა მეკითხა, დღეს არ მუშაობთ?
_არა, ახლა დრო მჭირდება.
ქალმა მოჩვენებითი მოკრძალებით გაიღიმა.
_ დრო არაფრის კეთებისთვის?
_ დიახ, არაფრის კეთებისთვის.
მეპატრონე სალაროს უკან, თავის ადგილას იჯდა. ანა დებარესდი ჩუმად ლაპარაკობდა.
_ ქალისთვის ძნელია კაფეში შესვლის საბაბის პოვნა, მაგრამ მე მაინც ვახერხებ: წყურვილს ვიმიზეზებ ხოლმე, ღვინის სურვილს.
_ იმ ამბის შესახებ ვცადე რამე გამეგო, მაგრამ არაფერი გამომივიდა.
ანა დებარესდი შეეცადა კიდევ ერთხელ გაეხსენებინა იმ დღეს მომხდარი.
_ დიდხანს კიოდა, ბოლოს ერთი ხმამაღლა დაიკივლა და დადუმდა.
_ კვდებოდა, _ თქვა კაცმა,_ კივილი ალბათ მაშინ შეწყვიტა, როცა თვალები დაებინდა და კაცი ვეღარ დაინახა.
მუშტარი შემოვიდა... ისინი არ შეუმჩნევია, ისე დაეყრდნო დახლს.
_ მახსოვს ერთხელ მეც ვიკივლე ასე. ბავშვს რომ ვაჩენდი მაშინ.
_ ერთმანეთი შემთხვევით, რომელიღაც კაფეში გაუცვნიათ, შეიძლება ამ კაფეშიც კი, აქ ხომ ორივენი ხშირად დადიოდნენ. მერე საუბარი გააბეს. ათას რამეზე ლაპა-რაკობდნენ. მეტი აღარ ვიცი. შვილის გამო დიდი ტკივილი გადაიტანეთ, არა?
_ რომ იცოდეთ, როგორ ვკიოდი.
ამის გახსენებაზე ქალს გაეღიმა, სკამის საზურგეზე გადაწვა და შიში გაუქრა. კაცი მაგიდაზე გადაიხარა და მშვიდად სთხოვა:
_ მომიყევით რამე.
ქალმა გონება დაძაბა და სალაპარაკო თემას მიაგნო.
_ ქალაქის შემოსასვლელში ვცხოვრობ, სანაპიროს ბულვარზე, სულ ბოლო სახლში, დიუნების წინ.
_ ბაღის მარცხენა კუთხეში მაგნოლია ჰყვავის.
_ დიახ. წელიწადის ამ დროს ისეთი ლამაზია, მთელი დღე შეიძლება უყუროს კაცმა. მაგრამ მეორე დღეს თავის ტკივილი მეწყება, ამიტომ ფანჯრებს ვკეტავ ხოლმე.
_ ათი წლის წინ იმ სახლის პატრონს მისთხოვდით.
_ დიახ. ჩემი ოთახი პირველ სართულზეა, მარცხნივ, პირდაპირ ზღვას გაჰყურებს. გუშინ მითხარით, ქალმა თავად სთხოვა ეს ჩაედინაო?
კაცმა ცოტა შეაყოვნა პასუხი და ქალის მხრები შეათვალიერა.
_ წელიწადის ამ დროს ფანჯარას თუ დაკეტავთ დაგცხებათ და ვეღარ დაიძინებთ.
ანა დებარესდმა ზედმეტად სერიოზული სახე მიიღო.
_ რომ იცოდეთ მაგნოლიას რა მძაფრი სუნი აქვს.
_ ვიცი, _ კაცმა თვალი მოაშორა ქალის გამოკვეთილ მხრებს, _ პირველ სართულზე ალბათ გრძელი დერეფანია, სახლის ყველა მაცხოვრებლისთვის საერთო. ასე ყველა ერთად გრძნობს თავს, თან განმარტოების საშუალებაც ეძლევათ.
_ დიახ, მართლაც არის ასეთი დერეფანი, _ მიუგო ანა დებარესდმა. _ როგორ გგონიათ, რამ მიიყვანა ის ქალი აქამდე, როგორ მოუვიდა აზრად საყვარლის ხელით სიკვდილი?
მათი მზერა ერთმანეთს შეეფეთა, ოდნავი დაბნეულობა გაკრთა.
_ წარმომიდგენია, ერთ დღესაც, ერთ მშვენიერ დილას, როგორ მიხვდა ზუსტად რა უნდოდა. სურვილი ისეთი ძლიერი აღმოჩნდა, ისეთი ძლიერი, რომ გაბედა და კაცს გაუმხილა. ასეთი რამის ახსნა ალბათ შეუძლებელია.
გარეთ ბავშვები წყნარად თამაშობდნენ. სანაპიროს მეორე გემი მოადგა. ძრავის გუგუნი მიწყნარდა. კაფის მეპატრონემ დახლზე ჭურჭელი ააჩხარუნა და მოსაუბრე წყვილი ბურანიდან გამოიყვანა.
_ როგორც ამბობთ, თქვენს ოთახში იმ დერეფნიდან შედიხართ, არა?
_ დიახ, იმ დარეფნიდან.
ბიჭმა შემოირბინა და დედას მხარზე დაადო თავი. ქალს ყურადღება არ მიუქცევია.
_ იცი, რა კარგად ვერთობი, _ აუწყა შვილმა და ისევ გაიქცა.
_ როგორ მინდა უკვე დიდი იყოს, _ ინატრა ანა დებარესდმა.
კაცმა ღვინო დაუსხა. ქალმა მაშინვე მოსვა.
_ იცით,_ დაიწყო კაცმა,_ ვფიქრობ, ერთ დღესაც თხოვნის გარეშეც გააკეთებდა ამას, უთქმელადაც მიხვდებოდა საყვარლის სურვილს.
ქალმა შეკითხვები დააყარა:
_ მითხარით, როგორ დაიწყო ყველაფერი, როგორ დაიწყეს საუბარი? თქვენ თქვით რომელიღაც კაფეში მოხდაო...
სანაპიროზე ბავშვები დარბოდნენ.
_ ცოტა დრო გვაქვს,_ თქვა კაცმა,_ თხუთმეტ წუთში ქარხნები დაიკეტება. დიახ, ვფიქრობ კაფეში გაიცნეს ერთმანეთი, თუმცა შეიძლება სხვაგანაც. ლაპარაკობდნენ ალბათ პოლიტიკაზე, ომზე ან კიდევ სხვა რამეზე, სულ ერთია რაზე, ყველაფერზე ან არაფერზე. ეგებ ერთი ჭიქა კიდევ დაგველია სანამ ბულვარზე დაბრუნდებით.
მეპატრონემ სწრაფად მიუტანა ღვინო. მათ ყურადღება არც მიუქცევიათ.
_ დერეფნის ბოლოში,_ მშვიდად განაგრძო ანა დებარესდმა, _ დიდი, შემინული ვიტრინაა, პირდაპირ ბულვარზე გადის. ქარი მთელი ძალით ეხეთქება ხოლმე. შარშან ქარიშხალმა მინები ჩაამტვრია. ღამე იყო. _ ქალი სკამზე გადაწვა და გაიცინა. _ და ეს ყოველივე მაინცდამაინც ამ პატარა ქალაქში მოხდა... საოცარია, ვერც კი ვიჯერებ.
_ მართლაც პატარა ქალაქია. სამ ქარხანას ძლივს იტევს.
კაფე ჩამავალი მზის შუქით განათდა, სხივებშუა კი შავი ჩრდილი გამოიკვეთა.
_ ისინი ლაპარაკობდნენ,_ განაგრძო ანა დებარესდმა, _ ლაპარაკობდნენ დიდხანს, სანამ სააბოლოოდ ასეთ რამეს გადაწყვეტდნენ.
_ ალბათ ერთად დიდი დრო გაატარეს ვიდრე ამ ნაბიჯს გადადგამდნენ, თქვენ როგორ ფიქრობთ?
_ არ ვიცი, _ აღიარა ქალმა.
კაცმა გასამხნევებლად გაიღიმა.
_ არა უშავს.
ქალი ისევ ალაპარაკდა, დინჯად, ნელა, თითქმის გაჭირვებით:
_ასე მგონია ბულვარის სახლი ცოტა არ იყოს უადგილოდაა აშენებული, თუმცა ისე საკმაოდ კომფორტულია. ხომ ხვდებით რას ვგულისხმობ?
_ ყოველ წელს, მაისის ბოლოს ქარხნის პერსონალისთვის მიღებას მართავთ.
სირენას გამაყრუებელი ხმა გაისმა. მეპატრონემ საქსოვი გვერდზე გადადო, წამოდგა და ჭიქები ცივ წყალში გაავლო.
_ ეს გაზაფხული განსაკუთრებით ლამაზი იყო. _ აღნიშნა ანა დებარესდმა,_ ყველა ამ ამბავზე ლაპარაკობს. და მაინც, თქვენ გჯერათ, რომ იმ ქალმა თვითონვე სთხოვა ასე მოქცეულიყო? ნუთუ ამაზე ასე ადვილად ლაპარაკობდნენ?
_ თქვენზე მეტი არც მე ვიცი. შეიძლება მხოლოდ ერთხელ ილაპარაკეს ამაზე, შეიძლება ყოველდღე, ვინ გაიგებს? ფაქტი ისაა, რომ სამი დღის წინ აქ ერთად მოვიდნენ და ის მოხდა, რაც ყველამ ვნახეთ.
კაცმა ხელი ქალის ხელს მიუახლოვა. ანა დებარესდმა პირველად შენიშნა გვერდიგვერდ დაწყობილი მათი ხელები.
_ აი, ისევ ზედმეტი მომივიდა დალევა, _ დაიჩივლა ქალმა.
_ თქვენ რომ ამბობდით ის დერეფანი ზოგჯერ გვიანობამდეა განათებული.
_ არ მეძინება ხოლმე.
_ რატომ ანათებთ მთელ დერეფანს, მარტო თქვენი ოთახი არ კმარა?
_ მიჩვეული ვარ, არ ვიცი რატომ.
_ ღამ-ღამობით იქ არაფერი ხდება.
_ როგორ არა, გვერდით ოთახში ბავშვს სძინავს.
ქალი იდაყვებით დაეყრდნო მაგიდას, მხრები შემცივნულივით მოხარა და მოსაცმელი შეისწორა.
_ ალბათ დროა დავბრუნდეთ, შეხედეთ, უკვე გვიანია.
კაცმა ხელით ანიშნა დარჩენილიყო. ქალი დაემორჩილა.
_ დილაობით, გამთენიისას იმ შემინული ვიტრინიდან იყურებით.
_ ზაფხულობით არსენალის მუშები ექვსი საათისთვის ჩემოივლიან ხოლმე. ზამ-თარში სიცივე და ქარი როცაა უმეტესობა სატვირთო მანქანებით მიდის და ქუჩებიც სწრაფად ცარიელდება.
_ ღამ-ღამობით არავინ ჩანს ხოლმე?
_ ხანდახან ველოსიპედით თუ გამოჩნდება ვინმე. ის კაცი ქალის მოკვლის გამო გაგიჟდა თუ სხვა რამეცაა, უფრო მნიშვნელოვანი, უფრო ღრმა, რაც ხალხმა არ იცის?
_ უეჭველია რაღაც სხვაც იქნება, რაც ჩვენთვის ჯერ უცნობია.
ქალი მძიმედ წამოიმართა და მოსაცმელი კიდევ ერთხელ შეისწორა. კაცი არ მიხ-მარებია, იჯდა და არაფერს ამბობდა. ახალი კლიენტები შემოვიდნენ, ქალის დანახვაზე გაკვირვებით გადახედეს მეპატრონეს. მანაც მხრები აიჩეჩა, მეც ვერაფერი გამიგიაო.
_ შეიძლება აღარც კი დაბრუნდეთ.
კაცი წამოდგა. ანა დებარესდმა შეამჩნია, რომ ჯერ კიდევ ახალგაზრდა იყო, ჩამავალი მზის შუქით აციმციმებული ცისფერი თვალები ბავშვურად უბრწყინავდა.
_ მაგაზე მართლა არ მიფიქრია.
კაცმა ისევ შეაჩერა.
_ თქვენ ხშირად უყურებთ არსენალში მიმავალ მუშებს, განსაკუთრებით ზაფხულობით. ღამით, როცა არ გეძინებათ მათზე ფიქრობთ.
_ დილაობით, ადრე რომ მეღვიძება ხოლმე მათ ვუყურებ, _ აღიარა ანა დებარესდმა,_ ზოგჯერ კი რომელიმე მათგანი ღამითაც მახსენდება.
ისინი ერთმანეთს დაშორდნენ. სანაპიროზე ხალხი გამოსულიყო, ლითონსასხმელი ქარხნის მუშები უნდა ყოფილიყვნენ, არსენალზე უფრო შორს რომ მდებარეობდა. კარგი ამინდი იდგა, იმაზე უფრო კარგი, ვიდრე ამ სამი დღის წინ. ალისფერ ცაზე თოლიები დაფრინავდნენ.
_ კარგად ვითამაშე,_ განაცხადა ბიჭმა.
დედა მანამ უსმენდა შვილს სანამ პირველ ჯებირს არ გასცდნენ. იქედან დიუნებამდე გრძელი ბულვარი მიუყვებოდა.
_ რა მოგივიდა?
მწუხრის დადგომასთან ერთად ქალაქს გრილმა სიომ დაუბერა. ქალს შესცივდა.
_ რა ვიცი, შემცივდა.
ბავშვმა დედის ხელი აიღო, თითები გაუშალა, თავისი ხელი ჩაუდო და მაგრად მოუჭირა.
_ აჰ, ჩემო საყვარელო, _ თითქმის შეჰყვირა ანა დებარესდმა.
_ ახლა სულ იმ კაფეში დადიხარ.
_ მხოლოდ ორჯერ ვიყავი.
_ კიდევ წახვალ?
_ ალბათ.
გზაზე ხალხი შემოხვდათ, დასაკეცი სკამები მოჰქონდათ. ქარი სახეში სცემდათ.
_ რამეს მიყიდი?
_ წითელ ნავს გიყიდი, ძრავიანს, გინდა?
ბიჭმა გონებაში აწონ-დაწონა მომავალი საჩუქარი და სიამოვნებისგან სახე გაუნათდა.
_ ჰო, დიდი წითელი, ძრავიანი ნავი, როგორ მოგწონს?
დედამ მხრებზე მოკიდა ხელი და სანამ წინ გაიქცეოდა შეაჩერა.
_რა სწრაფად იზრდები, რომ იცოდე, რა სწრაფად. როგორ მიხარია.
4.
ანა დებარესდმა სასეირნოდ მეორე დღესაც ნავსადგურისკენ წაიყვანა შვილი. ამინდი შედარებით გრილი იყო მზე კარგა ხანს ანათებდა. ბევრს უკვირდა უჩვეულოდ კარგი ამინდები რომ იდგა. ზოგი შიშობდა კიდეც, ასეთი სიცხის შემდეგ მალე არ გაავდრებულიყო. ზოგსაც იმედი ჰქონდა, ქარი ღრუბლებს გაფანტავდა.
ანა დებარესდმა საბუქსირო გემების აუზი გაიარა და ნავსადგურში შევიდა. აქედან დიდი ინდუსტრიული უბანი იწყებოდა. კაცი უკვე კაფეში იჯდა. ქალი, როგორც ყოველთვის, ახლაც დახლთან შეჩერდა და ღვინო შეუკვეთა. ჯერ კიდევ აფორიაქებული იყო. მეპატრონე ისევ თავის წითელ საქსოვს უჯდა. შეამჩნია, რომ ქალი და კაცი დიდხანს არ გამოლაპარაკებიან ერთმანეთს. ბიჭმა ისევ მოძებნა წინა დღის ნაცნობი.
_ კიდევ ერთი ჭიქა, _ ითხოვა ანა დებარესდმა.
მეპატრონემ მიაწოდა და თავი გადააქნია. ქალი უკვე აღარ კანკალებდა. ჩვეული სიფერმკრთალე დაბრუნებოდა. კაცი წამოდგა, მისკენ გაემართა და დარბაზის ჩაბნელებული კუთხისკენ გაუძღვა.
_ სახლიდან ასე შორს იშვიათად მივდივარ. კი არ მეშინია, უბრალოდ, შეჩვეული არა ვარ.
_ შეიძლება გეშინიათ კიდეც. ქალაქში არაფერი დაიმალება, ყველა ერთმანეთს იცნობს, _ დაამატა კაცმა ღიმილით.
ქუჩიდან ბიჭის შეძახილი მოისმა. ორი საბუქსირო გემი გვერდიგვერდ მიდიოდა აუზისკენ. ანა დებარესდმა გაიღიმა.
_ არ დაიმალება თქვენთან ერთად რომ ვსვამ, არა? _ დაასრულა ქალმა და მომხიბლავად გაიცინა, _ დღეს რაღაც სიცილის ხასიათზე ვარ.
კაცი მიუახლოვდა, ხელზე ხელი დაადო. სიცილი ორივემ შეწყვიტა.
_ წუხელ თითქმის სავსე მთვარე იყო. თქვენს ბარს ვუყურებდი. რა კარგი მოვლილია, სარკესავითაა გადასწორებული. გვიანი იყო. პირველი სართულის დერეფანში ჯერ კიდევ ენთო სინათლე.
_ უკვე გითხარით, ზოგჯერ ცუდად მძინავს-მეთქი.
კაცმა ჭიქა ხელში დაატრიალა. იგრძნო, როგორ სურდა ქალს მისთვის სახეში შეეხედა. ასეც მოხდა.
_ კიდევ ცოტა ღვინო მინდა, _ ქალის ხმაში ვედრება გაკრთა, _ არ ვიცოდი ასე მალე თუ ეჩვეოდნენ სასმელს. უმისოდ ვეღარ ვძლებ.
კაცმა ღვინო შეუკვეთა. ორივემ დალია. ანა დებარესდმა ერთი წუთით შეიცადა და წყნარად, თითქმის მობოდიშებითაც შეეკითხა:
_ მითხარით, მაინც რა უნდა მომხდარიყო მათ შორის ისეთი, რომ ბოლო დროს თითქმის აღარც კი ელაპარაკებოდნენ ერთმანეთს?
_ არ ვიცი, _ უპასუხა კაცმა, _ თავიდან ალბათ ცოტა ხნით გაჩუმდებოდნენ ხოლმე, მერე ამ სიჩუმემ თანდათან იმატა, ბოლოს კი უბრალო სიტყვებმა ვეღარ შეძლო უსაშველო დუმილის დარღვევა.
ანა დებარესდს გუშინდელივით გააჟრჟოლა და მხრებში მოიხარა.
_ ერთ ღამესაც ოთახში ადგილს ვეღარ პოულობენ, _ განაგრძო კაცმა, _ გალიაში გამომწყვდეულ მხეცებს ემსგავსებიან, ვერ ხვდებიან რა სჭირთ, რაღაცას ეჭვობენ, რაღაცის ეშინიათ.
_ აღარაფერი აკმაყოფილებთ.
_ რაღაც ხდება მათ თავს, რაღაც გრძნობა ავსებთ, მაგრამ სახელს ვერ არქმევენ. ეგებ თვეებიც კი დასჭირდეთ, სანამ მიხვდებიან.
კაცი წუთით გაჩუმდა. ჭიქა გამოსცალა. ქალმა შემჩნია თვალებში როგორ გაუკრთა ჩამავალი მზის შუქი.
_ პირველი სართულის ერთი ფანჯრის წინ, _ განაგრძო კაცმა, _ ყველაზე მშვენიერი ხე, წიფელი დგას.
_ ჩემი ოთახია. დიდი, ფართო ოთახი. _ ქალს ტუჩები ღვინით ჰქონდა სველი, თვალებში მასაც ნაზი სხივი უკრთოდა. _ წყნარი ოთახია, ამბობენ, ყველაზე უკეთესიო. ზაფხულობით ის წიფელი ზღვას მიფარავს. ვთხოვე მოეჭრათ, თუმცა არ დამიჟინია.
კაცმა დახლს ზემოთ საათს ახედა.
_ თხუთმეტ წუთში მუშაობა დამთავრდება და თქვენც მალე წახვალთ. ცოტა დრო გვაქვს. არა მგონია დიდი მნიშვნელობა ჰქონდეს იქ იდგება თუ არა ის წიფელი.
თქვენს ადგილზე, იქ დავტოვებდი. ყოველ ზაფხულს უფრო და უფრო დიდი ჩრდილი იქნებოდა თქვენი ოთახის კედლებზე.
ქალი მთელი ტანით მიეყრდნო სკამს და სახე ერთბაშად აარიდა კაცს.
_ მაგრამ ზოგჯერ ეს ჩრდილი შავი ლაქასავითაა, _ დაიჩივლა ხმადაბლა.
_ ამას არა უშავს. _ კაცმა ღიმილით გუწოდა ჭიქა, _ ის ქალი გალოთდა. ხშირად ხედავდნენ გალეშილს. საყვედურობდნენ კიდეც.
ანა დებარესდმა გაოცებისგან სმას თავი ანება.
_ რაღაც ასეთს ვეჭვობდი, მაგრამ მთლად თუ გალოთდებოდა, არა. იქნებ სულაც ღვინოში პოულობდა შვებას?
_ თქვენზე მეტი არც მე ვიცი. მითხარით, რაზე ფიქრობთ ახლა?
_ ჰო, _ განაგრძო ფიქრებში წასულმა ქალმა, _ შაბათობით ერთი-ორი ლოთი ჩაივლის ბულვარზე, სიმღერით ან ლაპარაკ-ლაპარაკით. მისეირნობენ დიუნებამდე, ხანდახან ბოლო ფარანსაც მიაღწევენ ხოლმე და ისევ სიმღერით ბრუნდებიან უკან. საერთოდ გვიან მოდიან ხოლმე, როცა ყველას სძინავს. რომ იცოდეთ, როგორი ცარიელია ჩვენი მხარე...
_ თქვენ კი წევხართ იმ დიდ, მშვენიერ ოთახში და უსმენთ... მათ სიმღერას... ლაპარაკს... ირგვლივ არეულობაა, უჩვეულო არეულობა... თქვენ კი ყურადღებას არ აქცევთ, წევხართ და უსმენთ.
ანა დებარესდი შეიშმუშნა და, როგორც ყოველთვის, მოითენთა. ხმა თითქმის წაერთვა. ხელების კანკალი ისევ დაეწყო.
_ ბულვარის გაგრძელებას აპირებენ დიუნებს იქით, _ თქვა მან.
_ თქვენ ოთახში იწექით, ქუჩაში მოსეირნეებმა ეს არ იცოდნენ... არავინ იცოდა... ათ წუთში სამუშაო დრო დამთავრდება.
_ მე ვიცოდი, _ თქვა ანა დებარესდმა, _ ამ ბოლო წლებში ყოველთვის ვიცოდი, ყოველთვის... ვიწექი და ფანჯრიდან ვუთვალთვალებდი...
_ გეძინათ თუ გეღვიძათ, ჩაცმული იყავით თუ ჩაუცმელი მათთვის სულ ერთი იყო, თავისთვის მიდიოდნენ ქუჩაში.
ანა დებარესდი დამნაშავესავით შეეცადა თავის მართლებას:
_ არ გინდათ, გთხოვთ, უჩვეულო აქ არაფერია.
_ დიახ.
დაისის მკრთალ შუქზე ქალი თვალს არ აშორებდა კაცის ბაგეებს.
_ გასულ წელს, ივნისში, პარმაღზე იყავით გამოსული და ჩვენი ქარხნის პერსონალის დასახვედრად ემზადებოდით. ნახევრად შიშველ მკერდს მაგნოლიის თეთრი ყვავილი გიმშვენებდათ. მე შოვენი მქვია, _ თქვა კაცმა.
ქალმა ჩვეული პოზა მიიღო, კაცის წინ მაგიდას იდაყვებით დაეყრდნო. სიმთვრალე უკვე დატყობოდა.
_ მე ვიცოდი. ისიც ვიცოდი ქარხნიდან უმიზეზოდ რომ წახვედით, მაგრამ მალევე დაბრუნდებით, ქალაქში ხომ ძნელია სამუშაოს შოვნა.
_ კიდევ მელაპარაკეთ. მალე აღარაფერს შეგეკითხებით.
ანა დებარესდი იმ მოსწავლეს ჰგავდა გაკვეთილი რომ არ იცოდა და ყოველ სიტყვას ებღაუჭებოდა.
_ იმ სახლში რომ მივედი კვიდოები დამხვდა. ახლაც უამრავია. ქარიშხლის მოახლოებისას ახმაურდებიან ხოლმე. როცა შეეჩვევი, გგონია საკუთარ გულისცემას ისმენ. მე უკვე მივეჩვიე. ტყუილია იმ ქალზე რომ მითხარით გალეშილს ხედავდნენო.
სირენას თანაბარმა, გამაყრუებელმა ხმამ მთელი ქალაქი მოიცვა. მეპატრონემ საათი შეამოწმა და წითელი საქსოვი გვერდზე გადადო. შოვენმა მშვიდად დაიწყო:
_ იმ სახლში ბევრ ქალს უცხოვრია და მოუსმენია ღამ-ღამობით კვიდოების ხმა. კვიდოები უხსოვარი დროიდან იყო იქ. ქალები, რიგ-რიგობით ყველანი, იმ ოთახში დაიხოცნენ, რომლის წინაც ის წიფელი დგას და, თუმცა თქვენ არ გჯერათ, აღარ იზრდება.
_ ესეც იმ გალეშილი ქალის ამბავივით ტყუილია.
_ ესეც ტყუილია. მაგრამ ის სახლი უზარმაზარია, თან ისეთი ძველია, შეიძლება შეგეშინდეს კიდეც.
ქალი ისევ ჟრუანტელმა აიტანა და თვალები დახუჭა. მეპატრონემ ჭიქები ააწკარუნა და წყალში გაავლო.
_ მელაპარაკეთ, სწრაფად, მოიგონეთ რამე.
ქალმა თავს ძალა დაატანა და ჯერ ისევ ცარიელ კაფეში ხმამაღლა, სულმოუთქმელად ალაპარაკდა:
_ ისეთ ქალაქში უნდა იცხოვროს კაცმა სადაც ხეები არაა ხეები ქარის დროს ხმაურობენ აქ კი ქარი ყოველთვისაა ყოველთვის წელიწადში ერთი-ორი დღის გარდა თქვენს ადგილზე აქედან წავიდოდი არ დავრჩებოდი ზღვის ფრინველები ქარიშხლის შემდეგ სანაპიროზე უსულოდ ყრიან ქარიშხლის შემდეგ ხეები ჩუმდებიან სამაგიეროდ პლაჟზე გამორიყული განწირული ფრინველების ხავილი ისმის თითქოს ყელს ღადრავენო ეს კი ბავშვებს ძილს უფრთხობს არა წავიდოდი აქედან წავიდოდი.
იგი გაჩუმდა, შიშისგან თავლდახუჭული. კაცი ყურადღებით დააკვირდა.
_ ეგებ ჩვენ ვცდებით, _ თქვა მან, _ ეგებ მისი მოკვლა პირველივე ნახვისთანავე მოუვიდა აზრად. მითხარით რამე.
ქალი ხმას ვერ იღებდა. ხელები ისევ უკანკალებდა, შიშისგან არა, არც იმის გამო, რომ საკუთარ ცხოვრებას მოკლული ქალის ბედს ადარებდა. მაშინ ისევ კაცმა განაგრძო მშვიდი ხმით:
_ მართალია, ქარის ჩადგომა ამ ქალაქში ისეთი იშვიათობაა, რომ თითქოს სული გეხუთება. უკვე შევამჩნიე.
ანა დებარესდი არ უსმენდა.
_ მკვდარიც კი ბედნიერებისგან იღიმებოდა, _ თქვა ფიქრებში წასულმა.
გარეთ ბავშვების ჟივილ-ხივილი საღამოს ბინდს განთიადის ელფერს აძლევდა. ქალაქის სამხრეთიდან მოზრდილთა შეძახილები გაისმა და ქარხნის საყვირის ყრუ ზუზუნი გადაფარა.
_ ქარი ყოველდღე უბერავს, _ განაგრძო ანა დებარესდმა დაღლილი ხმით, _ ყოველდღე და, თუ შეამჩნიეთ, ყოველთვის სხვადასხვანაირად. ზოგჯერ ერთბაშად ამოვარდება, განსაკუთრებით მზის ჩასვლისას, ზოგჯერ პირიქით, თანდათან, მაგრამ ეს მხოლოდ ძლირი სიცხის დროს ან ღამით, გამთენიისას, ოთხი საათისთვის. ამ დროს კვიდოები ხმაურობენ ხოლმე და ამით ვხვდები.
_ თქვენ ყველაფერი იცით იმ ბაღის შესახებ. ის განსაკუთრებულია. ზაფხულობით, როცა კვიდოები ყვირილს იწყებენ, ფანჯარას კეტავთ, მათი ხმა რომ არ გაიგოთ. ძალიან ცხელა და შიშველი ხართ.
_ ღვინო მინდა, - ითხოვა ანა დებარესდმა, - ისევ მინდა.
კაცმა ღვინო შეუკვეთა.
_ ათი წუთია რაც დარეკეს, _ შეახსენა მეპატრონემ და დაუსხა.
ერთი მუშტარი შემოვიდა, დახლთან დაჯდა და ღვინო დალია.
_ ბაღის მარცხენა კუთხეში, _ განაგრძო ჩუმი ხმით ანა დებარესდმა, _ ამერიკული, მეწამული წიფელია, არ ვიცი რატომ...
ბარში მყოფმა კლიენტმა იცნო შოვენი და ცოტათი შეცბუნებულმა თავი დაუკრა. შოვენს არ დაუნახავს.
_ კიდევ მელაპარაკეთ, _ სთხოვა კაცმა, _ რაც გინდათ ის მითხარით.
ბიჭი შემოვიდა, თმააწეწილი და აქოშინებული. სანაპიროზე ხალხის ნაბიჯების ხმა გაისმა.
_ დედა, - მიმართა ბავშვმა.
_ ორი წუთიც და წავა, _ ჩაილაპარაკა შოვენმა.
ბარში მყოფი კლიენტი შეეცადა ბიჭს თავზე მოფერებოდა, მაგრამ ბავშვი გაიქცა.
_ ერთ დღესაც, _ ისევ დაიწყო ანა დებარესდმა, _ ეს ბიჭი გამიჩნდა.
ათიოდე მუშა ერთად შემოვიდა. ზოგმა იცნო შოვენი, მას არც ისინი დაუნახავს.
_ ზოგჯერ, _ განაგრძო ანა დებარესდმა, _ საღამოობით, როცა ბავშვს სძინავს, ბაღში ჩამოვდივარ, ბულვარს ვათვალიერებ. საღამოობით ის ადგილი ძალიან მშვიდია, განსაკუთრებით ზამთრობით. ზაფხულობით ხანდახან შეყვარებულები თუ ჩაივლიან ხელიხელგადახვეულნი, სულ ესაა. ის სახლიც იმიტომ ავირჩიე, რომ ადგილია მშვიდი, ქალაქში ყველაზე მშვიდი. უნდა წავიდე.
შოვენი სკამის საზურგეს მიეყრდნო. ცოტა ხნის შემდეგ წამოიწყო:
_ ღობენთან მიდიხართ, მერე უკან ბრუნდებით, სახლს გარშემო უვლით, ისევ ბრუნდებით. ბიჭს ზემოთ სძინავს. თქვენ არასოდეს გიყვირიათ მისთვის, არასოდეს.
ქალმა ლაბადა უხმოდ ჩაიცვა. კაცი მიეხმარა, ქალი წამოდგა, ცოტა ხნით გაჩერდა მაგიდასთან და დახლთან მდგარ ხალხს მიაშტერდა. ზოგიერთმა შოვენს მისალმების ნიშნად თავი დაუკრა, მაგრამ ის სანაპიროს გაჰყურებდა.
ანა დებარესდი ბოლოს გონს მოეგო:
_ კიდევ მოვალ, _ თქვა მან.
_ ხვალ.
კაცმა კარამდე მიაცილა. ხალხი ჯგუფ-ჯგუფად მოდიოდა. ბიჭმა დედასთან მიირბინა, ხელი მოკიდა და თან გაიყოლა.
შვილმა უამბო ახალი მეგობარი რომ ჰყავდა და სულაც არ გაჰკვირვებია, დედამ უპასუხოდ რომ დატოვა. ცარიელ პლაჟზე, _ ახლა უფრო გვიანი იყო, ვიდრე წინა დღეს, _ ბიჭი ზღვის ტალღების საყურებლად შეჩერდა. მერე ისევ განაგრძო გზა.
_ წამოდი.
ქალმა შვილს უკან მისდია.
_ რა ნელა დადიხარ, _ ამოიოხრა ბავშვმა, _ და ცივა კიდეც.
_ არ შემიძლია უფრო ჩქარა.
ქალმა მაინც აუჩქარა ფეხს. ღამემ და დაღლილობამ თავისი გაიტანა, შვილი დედას მიეკრა და ასე განაგრძეს გზა.
5.
_ დაიმხსოვრე, _ უთხრა ანა დებარესდმა, _ “დინჯად და მღერადად”.
_ დინჯად და მღერადად, _ გაიმეორა ბიჭმა.
რაც უფრო მაღლა ადიოდნენ კიბეზე, სულ უფრო აშკარად იკვეთებოდა შორს, სამხრეთით მომუშავე ამწეები. ყველა ერთნაირად, ოღონდ სხვადასხვა სიჩქარით მოძრაობდა. ცარიელ ბაგირებს ქარი ერთმანეთში ხლართავდა.
_ აღარ მინდა გისაყვედურონ. საშინლად მტკივა ხოლმე გული.
_ აღარც მე მინდა, _ თქვა ბიჭმა, _ ე. ი. “დინჯად და წყნარად”.
ბოლო ფანჯარაში უზარმაზარი, ქვიშაში ამოგანგლული ექსკავატორი გამოჩნდა, პირში ნადავლგაჩრილ ველურ ცხოველს წააგავდა.
_ მუსიკა აუცილებელია, უნდა ისწავლო, გესმის?
_ მესმის.
მადმუაზელ ჟირო მეხუთე სართულზე ცხოვრობდა. ფანჯრიდან ზღვაზე ფართო ხედი იშლებოდა. თოლიების გარდა თითქმის არაფერი ჩანდა.
_ თქვენც გაიგეთ, არა? სასიყვარულო მკვლელობა ყოფილა. დაბრძანდით, ქალბატონო დებარესდ, გთხოვთ.
_ რაზე ამბობთ? _ იკითხა ბიჭმა.
_ აბა, სწრაფად, სონატინა დაუკარი.
ბავშვი პიანიონს მიუჯდა. მადმუაზელ ჟირო ფანქრით ხელში გვერდით მოკალათდა. ანა დებარესდი მოშორებით, ფანჯარასთან დაჯდა.
_ სონატინა, დიაბელის პაწაწინა, ლამაზი სონატინა. აბა, მიდი. ჯერ მითხარი, რა ზომაშია?
მასწავლებლის ხმის გაგონებაზე ბავშვი მოიბუზა. დაფიქრებული სახე მიიღო და ცოტა ხნით შეყოვნდა.
_ დინჯად და მღერადად, _ უპასუხა ბოლოს.
მადმუაზელ ჟირომ გულხელი დაიკრიბა და ამოიოხრა:
_ არა, ნამდვილად განზრახ მიკეთებს, სხვა ვერაფრით ამიხსნია.
ბიჭი არც განძრეულა. მუხლებზე ხელებდაწყობილი მოთმინებით ელოდა, როდის დასრულდებოდა მისი ტანჯვა, ხმასაც არ იღებდა, იცოდა, მუსიკის გაკვეთილები მაინც გარდაუვალი იყო.
_ დღეები შესამჩნევად გაიზარდა, _ ჩაილაპარაკა ანა დებარესდმა.
_ რასაკვირველია, _ უპასუხა მადმუაზელ ჟირომ.
მზე ამჯერად უფრო მაღლა აწეულიყო. მოწმენდილ ცაზე ნისლის ნატამალიც არ ჩანდა.
_ გელოდები, მიპასუხე.
_ ეგებ შეკითხვა ვერ გაიგონა?
_ შესანიშნავად გაიგონა. უბრალოდ, ქალბატონო დებარესდ, არ გსურთ დაიჯეროთ, რომ განგებ იქცევა ასე.
ბიჭმა თავი ფანჯრისკენ შეაბრუნა და ზღვის ტალღებზე არეკლილ მზის ნათებას გახედა. მხოლოდ დედას შეეძლო მისი თვალების დანახვა.
_ ჩემო პატარა სირცხვილო, ჩემო საუნჯევ, - ჩაილაპარაკა ქალმა.
_ ოთხი მეოთხედია, _ თქვა ბიჭმა ისე, რომ არც კი განძრეულა.
ბიჭის თვალები მოწმენდილ ცას ჰგავდა, სიღრმეში ოქროსფერი ულივლივებდა, ისეთივე ოქროსფერი, როგორიც მისი თმა იყო.
_ მოვა დღე და ეცოდინება, _ თქვა დედამ, _ დაუფიქრებლად გიპასუხებთ, რომც არ უნდოდეს მაინც, _ და ხმადაბლა, მხიარულად გაიცინა.
_ უნდა გრცხენოდეთ, ქალბატონო დებარესდ, _ უსაყვედურა მადმუაზელმა.
_ ამას სხვებიც მეუბნებიან.
მადმუაზელ ჟირომ გულზე დაკრებილი ხელები ჩამოუშვა, კლავიატურაზე ფანქარი დაარტყა, როგორც ამას მთელი ოცდაათი წლის მანძილზე აკეთებდა, და დაიყვირა:
_ გამები! ათი წუთის განმავლობაში გამებს დაუკრავ! მარტო ასე თუ ისწავლი. ჯერ დო მაჟორი!
ბიჭი ისევ პიანინოსკენ შებრუნდა, ხელები ერთად ასწია და ხაზგასმული მორჩილებით დააწყო კლავიატურაზე.
დო მაჟორში შესრულებულმა გამამ ზღვის შხუილი გადაფარა.
_ კიდევ, კიდევ, ეს ერთადერთი საშუალებაა.
ბიჭმა ისევ დაიწყო. ბგერები თანდათან ამაღლდა, პირველს მეორე გამა მოჰყვა, მეორეს _ მესამე და ეს ყველაფერი მასწავლებლის სიბრაზეს შეერწყა.
_ გითხარი , ათი წუთი-მეთქი! კიდევ!
ბიჭმა ხელები უხალისოდ დააწყო კლავიშებზე და მზერა მადმუაზელ ჟიროს მიაპყრო.
_ რა საჭიროა? _ იკითხა მან.
მადმუაზელ ჟიროს სიბრაზისგან სახე ისე დაემანჭა, რომ ბავშვმა თვითონვე აარიდა თვალი. ხელები ისევ კლავიატურაზე ეწყო და იდელური მოწაფის პოზაში გაშეშებულიყო, ოღონდ არ უკრავდა.
_ არა, მეტი აღარ შემიძლია.
_ შვილებს ჩვენთვის სიცოცხლის მიცემაც კი არ უთხოვიათ, _ გაიღიმა ანა დებარესდმა, _ ჩვენ კი სწავლასაც ვაძალებთ, რა მათი ბრალია.
მადმუაზელ ჟირომ მხრები აიჩეჩა, ცოტათი დამშვიდდა და თავისთვის ჩაილაპარაკა:
_ საინტერესოა, ეს ბავშვები კაცს საბოლოოდ გააგიჟებენ.
_ მაგრამ დადგება დღე და გამებიც ეცოდინება, - ანა დებარესდი თითქოს მასწავლებლის დამშვიდებას ცდილობდა, _ ისევე სრულყოფილად ეცოდინება, როგორც ზომა. ისე კარგად ეცოდინება, ცოდნისგან დაიღლება კიდეც.
_ თქვენ მას ცუდად ზრდით, ქალბატონო! – შეჰყვირა მადმუაზელ ჟირომ.
ერთი ხელით ბავშვს თავი შემოუტრიალა და აიძულა სახეში შეეხედა. ბავშვმა თვალები დახარა.
_ დაუკრავ იმიტომ, რომ მე ასე გადავწყვიტე. უკიდურესად თავხედია. სამჯერ სოლ მაჟორი, ოღონდ ჯერ ერთხელ ისევ დო მაჟორი.
ბავშვმა ისევ დო მაჟორის გამა წამოიწყო. გულგრილად ჩათავა და გაჩერდა.
_ არ მიყვარს გამები.
მადმუაზელ ჟირომ დედა შვილი ირიგ-რიგობით შეათვალიერა. ისე იყო სასოწარკვეთილი, მათი ლაპარაკისთვის ყურადღებაც არ მიუქცევია.
_ გელოდები.
ბავშვი ისევ პიანინოსკენ შებრუნდა, ოღონდ მასწავლებელს ოდნავ მოშორდა.
_ ჩემო საყვარელო, _ მიმართა დედამ, - მიდი, კიდევ ერთხელ დაუკარი.
დედის ხმაზე ბიჭს წარბები შეუთამაშდა, მაგრამ თავი შეიკავა.
_ მაშინ გამები აღარ მინდა.
_ სწორედაც გამები, - მოითხოვა მადმუაზელმა.
ბიჭი კიდევ ცოტა ხანს შეყოვნდა. მერე, როცა ქალებს უკვე იმედი გადაეწურათ, ისევ დაუკრა. მაგრამ ამჯერად მადმუაზელ ჟიროსთვის ყურადღებაც არ მიუქცევია.
_ ქალბატონო დებარესდ, არ ვიცი შევძლებ თუ არა მასთან მეცდინეობის გაგრძელებას.
სოლ მაჟორში შესრულებული გამა ისევ სწორი იყო, წინაზე უფრო ჩქარიც კი, მაგრამ ცარიელი და უშინაარსო.
_ ეს იმიტომ, რომ უგულოდ უკრავს, _ აღნიშნა დედამ, _ ამაში გეთანხმებით.
გამა დამთავრდა. ბავშვს სულაც არ აინტერესებდა მათი ლაპარაკი. სკამიდან წამოიწია და ამაოდ შეეცადა ფანჯრიდან დაენახა რა ხდებოდა ქვემოთ, სანაპიროზე.
_ ავუხსენი, რომ საჭიროა, _ თავი იმართლა დედამ ყალბი სინანულით.
მადმუაზელ ჟირომ მაღალფარდოვნად განუცხადა:
_ არაფერი გაქვთ ასახსნელი. მისი გადასაწყვეტი არაა ისწავლოს თუ არა, ქალბატონო დებარესდ, ეს აღზრდის საკითხია, _ და ფანქარი ისევ დაარტყა კლავიშზე. ბიჭმა ფანჯარაში ამაო ყურებას თავი მიანება.
_ ახლა სონატინა დაუკარი, _ უბრძანა მასწავლებელმა დაღლილი ხმით, _ ოთხი მეოთხედი.
ბავშვმა გამასავით გულგრილად დაუკრა, თუმცა კარგად იცოდა და მელოდია მაინც იგრძნობოდა.
_ ხომ, ხედავთ! _ განაგრძო მადმუაზელ ჟირომ, _ არიან ბავშვები, რომელთაც მკაცრად უნდა მოექცე, სხვაგვარად ვერაფერს მიაღწევ.
_ შევეცდები, - უპასუხა ანა დებარესდმა.
იგი სონატინას უსმენდა და გრძნობდა ეს მუსიკა შვილის მიერ დედისადმი უფრო იყო მიძღვნილი. ცოტაც და ანა დებარესდი გონებას დაკარგავდა.
_ ჰო, კიდევ რა, მას ჰგონია, რომ პიანინოზე დაკვრა არ უყვარს. მგრამ, მე ვიცი რასაც ვამბობ, ქალბატონო დებარესდ, ბავშვის ნათქვამს მნიშვნელობა არა აქვს.
_ ვეცდები ცოტა უფრო მკაცრად მოვექცე.
სონატინა ისევ გაისმა. ის უკვე პატარა ბარბაროსის მიერ უნებურად პირდაპირ დედის გულში ნასროლ იმ ისარს ჰგავდა, ქალი რომ თავის აკრძალულ სიყვარულზე დააფიქრა. ჯოჯოხეთის კარიბჭე თანდათან მიიხურა.
_ თავიდან დაიწყე და ზუსტად ითვალე. ცოტა ნელა.
მელოდია შენელდა, უფრო დაიხვეწა. ბავშვი თავადვე მოიხიბლა. მისი თითებიდან უნებლიედ ამოიფრქვა მუსიკის ნაზი ხმა, ნელა მოეფინა არემარეს, ქვემოთ, სანაპიროსაც მისწვდა და უკვე ნაცნობი კაცის გული ააფორიაქა.
_ სულ ერთი თვეა რაც დადის, _ აღნიშნა კაფის მეპატრონემ, - მაგრამ უკვე რა კარგად უკრავს.
მუშების პირველი წყება კაფისკენ მოეშურებოდა.
_ დიახ, ზუსტად ერთი თვეა, _ განაგრძო მეპატრონემ, _ ნამდვილად ვიცი.
დახლის ბოლოში მდგარი შოვენი ჯერ-ჯერობით ერთადერთი კლიენტი იყო. საატს დახედა, გაიზმორა და სონატინა წაიღიღინა, იგივე რიტმში, როგორშიც ბავშვი ასრულებდა. მეპატრონე სახეში შეაცქერდა, თან დახლს ქვემოდან ჭიქები გამოიღო.
_ ჯერ ახალგაზრდა ხართ, _ შენიშნა მან.
მერე გამოიანგარიშა რამდენი წუთი რჩებოდა მუშტრების მოსვლამდე და კაცი გააფრთხილა.
_ როცა კარგი ამინდია, მგონი სხვა მხარეს სეირნობს ხოლმე, ყოველთვის აქ არ მოდის.
_ დღეს მოვა, _ თქვა ღიმილით კაცმა.
კაფეში რამდენიმე კლიენტი შემოვიდა.
_ ერთი, ორი, სამი, ოთხი, _ ითვლიდა მადმუაზელ ჟირო, _ კარგია.
ბავშვის თითებით აჟღერებულმა სონატინამ გულგრილობის მიუხედავად უმაღლეს წერტილს მიაღწია. რაც უფრო მაღლა იწევდა მუსიკა, მით უფრო იკლებდა დღის სინათლე. ჰორიზონტზე ალმოდებული ღრუბლების უზარმაზარი ნახევარკუნძული გამოიკვეთა და ამ წამიერმა მშვენიერებამ ოცნებათა ახალ სამყაროს გაუხსნა კარი. ათი წუთიც და მზე ქვეყნიერებას დაემშვიდობებოდა. ბიჭმა მესამედ დაასრულა დაკვრა. ზღვის ხმაურს სანაპიროზე ჩავლილი ხალხის ხმები ერთვოდა.
_ მომავალ გაკვეთილზე ზეპირად უნდა იცოდე, გასაგებია?
_ დიახ, ზეპირად.
_ გპირდებით, _ ჩაერია დედა.
_ რაღაც უნდა შეიცვალოს, აშკარად აბუჩად მიგდებს.
_ გპირდებით.
მადმუაზელ ჟირო ფიქრებმა გაიტაცა და პასუხი აღარც გაუგია.
_ იქნებ სხვა მასწავლებელი გამოგენახათ, ქალბატონო დებარესდ, ვნახავდით რა გამოვიდოდა.
_ არა! _ შეჰყვირა ბიჭმა.
_ მე მგონი სხვას სულ ვერ შევეჩვევით, _ უპასუხა ანა დებარესდმა.
_ მე კი მგონია, ბოლოს მაინც ასე მოგიწევთ.
როცა კარი მიიხურა, ბიჭი კიბეზე შეჩერდა:
_ ხომ ნახე რა ბოროტია.
_ განგებ აკეთებ ამას?
ბიჭმა ცაში უძრავად აღმართულ ამწეებს გახედა. შორს ქალაქის განათებული გარეუბანი მოჩანდა.
_ არ ვიცი, _ უპასუხა ბიჭმა.
_ მაინც ძალიან მიყვარხარ.
ბავშვი ნელა ჩაუყვა კიბეს.
_ აღარ მინდა მუსიკის სწავლა.
_ მუსიკა მე არასოდეს მისწავლია, _ მიუგო ანა დებარესდმა, _ შენ კი უნდა ისწავლო.
6.
ანა დებარესდი კაფის კარებთან შეჩერდა. შოვენი მაშინვე ქალისკენ გაეშურა. მან ზურგი აქცია და სანაპიროს გახედა.
_ აი, უკვე ხალხი მოსულა, _ დაიჩივლა ქალმა. _ მუსიკის გაკვეთილები გვიან დაგვიმთავრდა.
ბიჭმა ხელი გაითავისუფლა და, როგორც ყოველთვის, ქუჩაში გაიქცა. შოვენმა ჩამავალ მზეს ახედა, ქალს მიუახლოვდა. ანა დებარესდი არ განძრეულა.
_ მალე ზაფხული მოვა, _ აღნიშნა კაცმა, _ წამოდით, დავსხდეთ.
_ მაგრამ აქ ჯერ კიდევ არ იგრძნობა.
_ ზოგჯერ იგრძნობა, თქვენც ხომ ხედავთ, აი, ამ საღამოს მაგალითად.
ბიჭი თოკებს ახტებოდა და დიაბელის სონატინას ღიღინებდა. ანა დებარესდი შოვენს გაჰყვა. კაფე სავსე იყო. კაცები სწრაფად ყლურწავდნენ ღვინოს, თითქოს მოვალეობას იხდიანო და შინ მიიჩქაროდნენ.
კაფეში შესული ანა დებარესდი შოვენმა ღიმილით გაამხნევა. დახლის ყველაზე მოფარებულ კუთხეში მივიდნენ. ქალმა მამაკაცივით მაშინვე დალია ღვინო. ხელში ჭიქა ისევ უკანკალებდა.
_ უკვე მეშვიდე დღეა, - დაიწყო შოვენმა.
_ მეშვიდე ღამე. _ თითქოს შემთხვევით ჩაილაპარაკა ქალმა, _ რა კარგია ღვინო.
დახლს მოშორდნენ. კაცმა დარბაზის სიღრმეში ერთი მაგიდა შეარჩია. ბარში მყოფი ხალხი ქალს შორიდან გაკვირვებული უყურებდა. დარბაზში სიწყნარე იყო.
_ მაშ, გესმოდათ ის გამები?
_ კაფე ჯერ სულ ცარიელი იყო. ფანჯრები ალბათ ღია გქონდათ. ყველაფერი გავიგონე, გამებიც კი.
ქალმა მადლიერად გაუღიმა და კიდევ დალია. ხელების კანკალი შეუნელდა.
_ ორი წელია ამოვიჩემე, მუსიკა უნდა ისწავლოს-მეთქი, გესმით?
_ მესმის. სალონში, ხელმარცხნივ დიდი პიანინო დგას, ხომ?
_ დიახ, _ ანა დებარესდმა ხელები მომუჭა და დამშვიდებას შეეცადა, _ მაგრამ ჯერ კიდევ ისეთი პატარაა, ისეთი პატარა. ზოგჯერ ვფიქრობ, ხომ არ შევცდი-მეთქი.
შოვენს გაეღიმა. დარბაზის სიღრმეში მათ გარდა არავინ იყო. დახლთან მყოფი კლიენტების როცხვი მცირდებოდა.
_ იცით, მშვენივრად იცის გამები.
ამჯერად ანა დებარესდსაც გულიანად გაეცინა.
_ მართლა იცის. ის ქალიც კი მეთანხმება... ამას მეც მივხვდი. ოჰ, ამაზე სულ მეცინება ხოლმე...
ქალი ისევ იცინოდა. შოვენმა განაგრძო:
_ თქვენ იმ დიდ პიანინოზე იყავით მიყრდნობილი. კაბის ქვეშ დამალულ მკერდს მაგნოლიის ყვავილი გიმშვენებდათ.
ანა დებარესდი ყურადღებით უსმენდა.
_ დიახ.
_ როცა იხრებით ეს ყვავილი შიშველ მკერდს ეხება. დაუდევრადაა დამაგრებული, ძალზე მაღლა. უზარმაზარი ყვავილია, თქვენთვის მეტისმეტად დიდი, შემთხვევით შეარჩიეთ. ფურცლები ჯერ ისევ მაგარი აქვს, მხოლოდ წინა ღამით გაიშალა.
_ გარეთ ვიყურები?
_ კიდევ დალიეთ ღვინო. ბიჭი ბაღში თამაშობს, თქვენ კი ბაღში იყურებით, დიახ.
ანა დებარესდმა სასმელი მოსვა. შეეცადა ის საღამო გაეხსენებინა, მაგრამ ამაოდ.
_ არ მაგონდება, ის ყვავილი რომ მომეწყვიტოს. არც ის მაგონდება, საერთოდ თუ მეკეთა.
_ ძლივს გხედავდით, მაგრამ იმის დრო კი მქონდა ყვავილი შემემჩნია.
ქალი ცდილობდა მაგრად ჩაჭიდებოდა ჭიქას. მოძრაობა და ლაპარაკი შეანელა.
_ როგორ მყვარებია თურმე ღვინო, არ ვიცოდი.
_ ახლა მელაპარაკეთ.
_ ოჰ, თავი დამანებეთ, _ შეეხვეწა ანა დებარესდი.
_ ცოტა დრო გვაქვს.
ბინდი ჩამოწოლილიყო და დღის სინათლე მხოლოდ ჭერს ეცემოდა. დახლი გაჩახჩახებული იყო. დარბაზში ჩრდილი იდგა. ბიჭმა შემოირბინა. არც გაკვირვებია, ასე გვიანობამდე რომ შერჩნენ აქაურობას.
_ კიდევ ერთი ბიჭი შემოგვემატა.
ბავშვი უკან გაბრუნდა და შოვენის ხელებიც ქალისას მიუახლოვდა. ოთხივე ხელი მაგიდაზე ეწყო.
_ როგორც გეუბნებოდით, ზოგჯერ ცუდად მძინავს. შვილის ოთახში შევდივარ ხოლმე და დიდხანს დავყურებ.
_ ზოგჯერ კი...
_ ზოგჯერ კი, ზაფხულობით, ბულვარზე მოსეირნენი დადიან. განსაკუთრებით შაბათ საღამოს, ალბათ იმიტომ, რომ სახლში საქმე არა აქვთ.
_ ალბათ, _ დაეთანხმა შოვენი, - განსაკუთრებით კაცებს. ხშირად უყურებთ ხოლმე მათ ბაღიდან, დერეფნიდან, ოთახიდან...
ანა დებარესდი კაცისკენ ოდნავ გადმოიხარა.
_ დიახ, ზოგჯერ საკუთარ თავს ვერაფერს ვუხეხებ, - აღიარა მან, _ მგონი მართლაც ხშირად ვუთვალთვალებ, ხან დერეფნიდან, ხანაც ოთახიდან.
შოვენმა ჩუმად რაღაც ჩაილაპარაკა. ანა დებარესდს მზერა თანდათან მიებნიდა.
_ განაგრძეთ.
_ დღეები უცვლელად მიედინება. მეტს ვერაფერს ვიტყვი.
_ ძალიან ცოტა დრო გვრჩება, განაგრძეთ.
_ ყოველდღე სადილი, ვახშამი, წვეულებები. ერთ დღესაც მუსიკის გაკვეთილები მომივიდა აზრად.
ღვინო გამოსცალეს. შოვენმა ისევ შეუკვეთა. კლიენტთა რიცხვი უფრო შემცირდა. ანა დებარესდი მოწყურებულივით დაეწაფა სასმელს.
_ უკვე შვიდი საათია, _ გააფრთხილა მეპატრონემ.
მათ არც გაუგიათ. დაღამდა. დარბაზში ოთხი კაცი შემოვიდა, ეტყობოდა, დროის მოსაკლავად. რადიოში ამინდის პროგნოზს აცხადებდნენ.
_ მუსიკა ძალიან მიყვარს, ამიტომაც მომაფიქრდა ეს გაკვეთილები, თანაც ქალაქის მეორე ბოლოს. ახლა ვეღარაფრით შევწყვეტ, ძნელია. ნახეთ, უკვე შვიდი საათია.
_ შინ გვიან მიხვალთ, ჩვეულებრივზე უფრო გვიან, შეიძლება ძალიან გვიანაც, ეს უეჭველია. შეურიგდით ამ აზრს.
_ თუ მხედველობაში მივიღებთ იმ გზას, რაც სახლამდე მაქვს გასავლელი, შემიძლია გითხრათ, რომ სადილზე უკვე დავაგვიანე, თანაც, სულ დამავიწყდა, ამ საღამოს სტუმრები გვყავს, აუცილებლად შინ უნდა ვიყო.
_ ხვდებით, რომ აუცილებლად დაგაგვიანდებათ და სხვანეირად არც შეიძლება? ხვდებით?
_ ვხვდები, სხვანაირად არც შეიძლება.
კაცმა შეიცადა. ქალმა ლაპარაკი სხვა თემაზე გადაიტანა.
_ იცით, ჩემს შვილს მოვუყევი იმ ოთახში მცხოვრები ყველა ქალი ერთმანეთის მიყოლებით რომ გარდაიცვალა. მან კი მთხოვა საფლავები მეჩვენებინა. აი, სულ ესაა რისი თქმაც შემეძლო.
_ თქვენ მაშინვე ინანეთ, იმ ქალებზე რომ უამბეთ, და შეპირდით, რამდენიმე დღეში არდადეგები დაიწყება და სხვა სანაპიროზე წაგიყვანო.
_ შევპირდი, ორ კვირაში რომელიმე ზღვისპირა თბილ ქალაქში წაგიყვან-მეთქი. ძალიან განიცადა იმ ქალების ამბავი.
ანა დებარესდმა ისევ დალია. ამჯერად ძალზე მაგარი მოეჩვენა, თვალები აუწყლიანდა, იღიმებოდა.
_ დრო გადის, _ შენიშნა შოვენმა, _ უფრო და უფრო იგვიანებთ.
_ თუ დაგიანებაა, ვფიქრობ, ან ძალიან უნდა დააგვიანო, ან დროზე მიხვიდე.
დახლთან ერთადერთი კლიენტიღა შემორჩა. დანარჩენი ოთხი დარბაზში იჯდა. კიდევ ერთი წყვილი შემოვიდა. მეპატრონე მათაც მოემსახურა და აქამდე მიტოვებული წითელი საქსოვი აიღო. რადიოს ხმა ჩუწია. ზღვის ძლიერი ხმაური სანაპიროზე მოსეირნეთა სიმღერებს ფარავდა.
_ როცა ბოლოს და ბოლოს მიხვდა ქალს მისგან რაც უნდოდა, რატომ უფრო ადრე არ ჩაიდინა ეს ან უფრო გვიან, რატომ მაინც და მაინც იმ დღეს?
_ იცით, ძალიან ცოტა ვიცი ამ საქმის თაობაზე. მაგრამ, მგონი, თავადაც ვერ გაერკვა, მკვდარი უფრო უნდოდა თუ ცოცხალი. გვიანღა მიხვდა, რომ მკვდარი ერჩივნა. რა ვიცი, მე ასე ვფიქრობ.
ანა დებარესდი მხრებში მოიხარა, თავი დახარა. სახე გაფითრებოდა.
_ ქალს იმედი ჰქონდა, რომ კაცი თვითონ გადაწყვეტდა.
_ მგონი კაცსაც ჰქონდა ამის იმედი, არა?
_ მართლა?
_ მართლა. გაჩუმდით.
ოთხი კაცი გავიდა. დარბაზში მხოლოდ ერთი წყვილიღა დარჩა. ქალმა დაამთქნარა. შოვენმა ახალი ბოთლი შეუკვეთა.
_ იმდენი რომ არ ესვათ ალბათ არც არაფერი მოხდებოდა.
_ ალბათ, _ ჩაიჩურჩულა ანა დებარესდმა, - თუ შეგიძლიათ, მითხარით კიდევ რამე, მინდა ცოტა მეტი ვიცოდე, თუნდაც დარწმუნებული არ იყოთ.
შოვენმა აქამდე უცხო, ნელი, გულგრილი ხმით დაიწყო:
_ განცალკევებით მდგარ სახლში ცხოვრობდნენ, მგონი ზღვის ნაპირას. ცხელოდა. თვიდან ყველაფერი კარგად მიდიოდა, ბოლოს კი ურთიერთობა ისე დაეძაბათ, ქალი სახლიდანაც კი გააგდო. იძულებული გახდა გაეგდო.
_ სახლიდან გაგდება ძნელი უნდა იყოს.
_ ალბათ ძნელია. სიკვდილზე ფიქრიც ძნელია. ამას შეჩვეული უნდა იყო, ისევე როგორც ცხოვრებას. მაგრამ მხოლოდ შეჩვეული.
_ ქალი, ქალი ასე მორჩილად მიდიოდა ხოლმე?
_ მიდიოდა, თუმცა დარჩენა უნდოდა.
ანა დებარესდი კაცს ისე დააკვირდა, თითქოს რომელიღაც ნადირს უთვალთვალებსო.
_ გთხოვთ, განაგრძეთ, _ შეეხვეწა ქალი.
_ მერე დადგა დრო და ყველაფერი შეიცვალა. ქალი ისეთი აღარ ეჩვენებოდა, როგორიც წინათ. აღარც ლამაზი ეჩვენებოდა, აღარც უშნო, აღარც ახალგაზრდა, აღარც ბებერი, აღარც ვინმესადმი მისი შედარება შეეძლო, თავის თავსაც აღარ ჰგავდა. კაცი შიშმა აიტანა. ეს მოხდა უკანასკნელი არდადეგების დროს, ზამთარში. ახლა ალბათ ბულვარზე დაბრუნდებით. ეს უკვე მერვე დღე იქნება.
ბიჭი შემოვიდა და ცოტა ხნით დედას მიეკრა. ისევ დიაბელის სონატინას ღიღინებდა. ქალმა თმაზე გადაუსვა ხელი, თუმცა ყურადღება სხვაგან ჰქონდა. კაცმა დედა-შვილს თვალი აარიდა, ბიჭი ისევ გავიდა.
_ ის სახლი განმარტოებით იდგა. _ განაგრძო მშვიდად ანა დებარესდმა, _ თქვენ თქვით, როცა უბრძანებდა წადიო, ქალი ყოველთვის ემორჩილებოდა. მერე იწვა ხოლმე ხის ძირში, როგორც...
_ დიახ. _ მიუგო შოვენმა.
_ დაუძახებდა და ქალიც დაბრუნდებოდა. მერე ისევ აგდებდა და ისიც მიდიოდა. ამ მორჩილებით თითქოს თავისებურად იმედს იტოვებდა. მაშინაც კი, როცა ბრუნდებოდა, ზღურბლთან შეჩერდებოდა და ელოდა ვიდრე კაცი არ ეტყოდა, შემოდიო.
_ ჰო.
ანა დებარესდმა მიბნედილი სახე კაცს მიუახლოვა, მაგრამ ვერ მისწვდა. შოვენი უკან გადაიხარა.
_ და მაშინ მიხვდა ქალი როგორ წააგავდა...
_ ძაღლს, დიახ, _ ისევ შეაწყვეტინა შოვენმა.
ამჯერად ქალი გადაიხარა უკან. კაცმა ჭიქა შეუვსო და გაუწოდა.
_ მოგატყუეთ, _ უთხრა შოვენმა.
ქალმა აჩეჩილი თმა გაისწორა. დაღლილი ჩანდა.
_ არა, ალბათ ასეც იყო, _ მიუგო მან.
გაზის სინათლეზე აშკარად შეამჩნია შოვენის სახეზე გამოხატული უჩვეულო დაძაბულობა. ბიჭი კიდევ ერთხელ გამოჩნდა.
_ დაღამდა, _ შეახსენა დედას.
კარისკენ პირშებრუნებულმა დაამთქნარა და იქვე გაჩერდა. ისევ ღიღინებდა.
_ შეხედეთ, როგორი გვიანია. ჩქარა მითხარით კიდევ რამე.
_ მერე დადგა დრო, როცა კაცი მიხვდა, რომ შეეძლო ქალს შეხებოდა...
ანა დებარესდმა ხელები შიშველ ყელთან მიიტანა.
_ მხოლოდ აქ, არა?
_ ჰო, მანდ.
ხელები ყელს მოშორდა და ქვევით ჩამოეშვა.
_ მინდა რომ წახვიდეთ, _ ჩაილუღლუღა შოვენმა.
ანა დებარესდი სკამიდან წამოდგა და შუა დარბაზში გაჩერდა. შოვენი კვლავ დამძიმებული იჯდა, ქალს უკვე ვეღარ სცნობდა. მეპატრონემ თავი ვეღარ შეიკავა, წითელი საქსოვი გადადო და ორივე მოურიდებლად შეათვალიერა. ბიჭი კარს მოშორდა, შემოვიდა და დედას ხელი მოჰკიდა.
_ წამოდი, წავიდეთ.
ბულვარი უკვე განათებული იყო. ჩვეულებრივზე გვიანი იქნებოდა. ბავშვი ერთხანს კიდევ ღიღინებდა, მერე, ეტყობა, დაიღალა. ქუჩები თითქმის ცარიელი იყო. ხალხი ვახშმობდა. პირველი ჯებირის შემდეგ, როცა თვალწინ მთელი სიგრძით გადაეშალათ ბულვარი, ანა დებარესდი შეჩერდა.
_ ძალიან დავიღალე, _ თქვა მან.
_ მშია, _ ჩაიკრუსუნა ბიჭმა, მაგრამ შეამჩნია, დედას თვალები რომ აცრემლებოდა და აღარ დაუწუწუნია. _ რატომ ტირი?
_ ისე, უბრალოდ.
_ არ მინდა იტირო.
_ ჩემო საყვარელო, აღარ ვტირი, მორჩა.
მალე ბიჭს ყველაფერი დაავიწყდა და სირბილს მოჰყვა. შეჩვეული არ იყო ღამე სიარულს და ერთობოდა.
_ ღამღამობით სახლები შორს ჩანან, _ შენიშნა მან.
7.
ოჯახის რელიქვიად ქცეული ლანგარით მოხარშული ორაგული შემოაქვთ. შავ უნიფორმაში გამოწყობილი თეთრხელთათმანიანი მსახური უფლისწულივით დაატარებს და ირგვლივ გამეფებულ სიჩუმეში ყველას სათითაოდ სთავაზობს. ამ დროს ყველაფერს დუმილი ჯობია.
პარკის ჩრდილოეთიდან მაგნოლიის მძაფრი სურნელი იფქვევა. საღამოა და სამხრეთის ქარი ქრის. ბულვარზე კაცი დაეხეტება. ქალმა იცის...
ორაგული ერთი სტუმრიდან მეორეზე ინაცვლებს. რიტუალი უნაკლოდ სრულდება, თუმცა მაინც იგრძნობა მთელი ამ სრულყოფილების მოულოდნელად დაირღვევისა ან, უფრო უარესი, აშკარა უაზრობად ქცევის ფარული შიში.
პარკში, ადრეული ზაფხულის ბნელ ღამეში, მაგნოლიებს სასიკვდილო ყვავილობა გაუმართავთ. ქარი აქეთ-იქით ეხეთქება და დროდადრო კაცთან მაგნოლიის სურნელი მიაქვს.
სამზარეულოში გაოფლილი მზარეულები მეორე კერძს ამზადებენ. შემწვარ იხვს ფორთოხლის სუდარაში აპატიოსნებენ. ცოტა ხანში თევზს თავდაპირველი ფორმა და სილამაზე ეკარგება, თუმცა ორაგული, ოკეანის წყლის ეს ლაღი ბინადარი, მაინც განაგრძობს სრული განადგურებისკენ ვაჟკაცურ სვლას. ამ უნაკლო ცერემონიალის მიმართ თანდათან ყოველგვარი შიში იფანტება.
ერთ-ერთი სტუმარი წინ მჯდომი ქალის ნახევრად შიშველ მკერდს უყურებს. საგულეზე მიმაგრებული ყვავილი ნელ-ნელა ჭკნება. ქალი საჩქაროდ ისწორებს კაბას და დიდრონ, უძირო თვალებს მოუთმენლად მიაპყრობს თეთრხელთათმანიან მსახურს, ეთიკეტის დაცვით ჩამოტარებული ორაგული თავისთვისაც რომ გადაიღოს.
სამზარეულოში იხვი მზადაა. მზარეულებმა სული მოითქვეს და ახლაღა ალაპარკდნენ დიასახლისის უცნაურ ქცევაზე. ქალბატონი ამ საღამოს ჩვეულებრივზე უფრო გვიან დაბრუნდა, სტუმრებმაც კი დაასწრეს მოსვლა.
თხუთმეტი კაცი დიასახლისს ფართო სალონში ელოდა. ის კი ამ ბრწყინვალე სამყაროში ბოდიშის მოუხდელად შემოვიდა. პიდაპირ პიანინოსკენ გაემართა და ძალაგამოცლილი მიეყრდნო. სტუმრებს მეუღლის ნაცვლად ქმარმა მოუბოდიშა.
_ ანას დააგვიანდა, აპატიეთ.
ათი წელია სალაპარაკო არავისთვის მიუცია. სახეზე აფარებული ყალბი ღიმილი მუდამ აქარწყლებდა უნებლიე შეცდომებს.
_ ანამ ვერ გაიგონა.
ქალი ირგვლივ იყურება, ცდილობს საუბრის მსვლელობას მიჰყვეს, მაგრამ ამაოდ.
_ მართალია, _ აღიარებს ბოლოს.
ქმარი თავის ნათქვამს იმეორებს. ქალი აწეწილ, ქერა თმაზე მსუბუქად გადაისვამს ხელს, ზუსტად ისე, როგორც რამდენიმე წუთის წინ გააკეთა აქედან შორს... ბაგეებს ფერი დაჰკარგვიათ, პომადის წასმა დაავიწყდა.
- მაპატიეთ, - მოიბოდიშა მან, - ამჯერად დიაბელის სონატინას გამო დამაგვიანდა.
- სონატინას? უკვე სონატინას უკრავს?
- უკრავს.
წუთით სიჩუმე ჩამოვარდა. ქალმა სახეზე ისევ ყალბი ღიმილი ჩამოიფარა.
-მოდერატო ჩანტაბილე ისევ არ იცოდა?
- იცოდა.
ამ საღამოს დასრულდება მაგნოლიის ყვავილობა. დარჩება ერთადერთი ყვავილი, პორტიდან დაბრუნებისას მოწყვეტილი. და ამ მივიწყებული ყვავილობის ფონზე დრო ისევ უცვლელად მიედინება.
- ძვირფასო, მაინც როგორ უნდა გამოეცნო თუ არ იცოდა?
- ვერც გამოიცნო.
- ახლა ალბათ სძინავს, ხომ?
- დიახ, სძინავს.
ნელ-ნელა იწყება ერთ დროს ორაგულადყოფილის მონელება.
მთელი ეს რიტუალი აუჩქარებლად გრძელდება. სამზარეულოში ადამიანურ სითბოსა და ფორთოხლის სუდარაში გახვეული მეორე კერძი თავის რიგს ელის. ზღვის თავზე თანდათან ჩნდება მთვარე და სანაპიროზე გაწოლილ კაცს მკრთალ სხივებში ახვევს. ფარდებს მიღმა ახლა მხოლოდ ღამის სიბნელე მოსჩანს. ქალბატონ დებარესდს სათქმელი აღარაფერი აქვს.
- მადმუაზელ ჟირომ, რომელიც, როგორც თქვენ იცით, ჩემს ბიჭუნასაც ამეცადინებს, გუშინ მიამბო თქვენი ამბავი.
- მართლა?
იცინიან. იცინის სადღაც, მაგიდის კუთხეში მჯდარი ქალიც. საუბარი თანდათან ცოცხლდება და მთელ ამ პროგრესულ მახვილგონიერებაში გარკვეული საზოგადოება იკვეთება. ნავსი გატეხილია. იწყება უმნიშვნელო თემებზე ლაპარაკი, შიგადაშიგ ფამილიარული ტონიც ისმის. მშვიდობიანი, არაფრისმთქმელი საუბარი საღამოს წარმატებულ დასასრულს მოასწავებს. კაცების ხარჯზე მორთულ-მოკაზმული ქალები დარწმუნებული არიან თავიანთ ბრწყინვალებაში.
იქ კი, სანაპიროზე კაცი მთელი საღამოა ეჭვობს, რომ მართალი იყო...
მშვენიერი ამინდია. საგულდაგულოდ დაკეტილ პარკში ჩიტები ღრმა ძილს მისცემიან. ბიჭსაც სძინავს. სულ უფრო დაპატარავებული ორაგული ისევ ჩამოივლის და ქალები ბოლომდე ანადგურებენ. შიშველი მხრების ელვარება და სიმკვრივე მტკიცე, საკუთარ უფლებებში დარწმუნებულ საზოგადოებაზე მიანიშნებს. მკაცრი აღზრდა, ლაპარაკის დახვეწილი მანერა და თავშეკავება აქ უპირველესი მოთხოვნაა. ქალბატონები მწვანე მაიონეზით პირს იტკბარუნებენ. კაცები კი უყურებენ და არ ავიწყდებათ, რომ ამ არსებებს მათი გაბედნიერება შეუძლიათ.
კუთხეში მჯდარი ქალი არაფერს ეკარება. ახლახანს ქალაქის მეორე ბოლოდან დაბრუნდა, იმ ადგილიდან, სადაც კაცმა თავდავიწყებამდე დაათრო; ბულვარის საპირისპირო მხარიდან, ბულვარისა, რომელიც ერთადერთი ადგილია, სადაც ათი წლის მანძილზე სეირნობა ნებადართული ჰქონდა.
ქალი მხოლოდ ღვინოს სვამს, საჭმელს არ ეკარება, ისედაც დაღლილს ჭამა არაქათს სულ გამოაცლის. თეთრი ფარდების მიღმა, ღამეში მარტოდ მომლოდინე კაცი ხან ზღვას გაჰყურებს, ხან - პარკს. მერე საკუთრ ხელებს დასცქერის. ჭამა არც მას ახსოვს, წყურვილი კლავს, სულ სხვა რამის წყურვილი... ქალის მკერდიდან მონაბერი მაგნოლიის სურნელი ტანჯავს. პირველ სართულზე ერთ ფანჯარაში სინათლე ჩაქრა. მერე ფანჯრებიც დახურეს, ალბათ მაგნოლიის მძაფრი სურნელის გამო.
ანა დებარესდი ისევ სვამს. ტუჩებს ბულვარში მყოფი კაცის უცნობი ბაგეების მომაკვდინებელი გემო არ სცილდება.
კაცი ბულვარს შორდება, პარკს შემოუვლის, დიუნებს გახედავს, უკან დაბრუნდება, ფერდობს ჩაივლის და ქვიშიან ნაპირზე ზურგზე გაწვება. რამდენიმე წუთით ზღვის პირისპირ ხელებგაშლილი გაუნძრევლად წევს. მერე მხარს იცვლის და კიდევ ერთხელ გახედავს განათებულ ფანჯრებს. წამოდგება, კენჭს აიღებს, ერთერთ ფანჯარას დაუმიზნებს, მერე ისევ შებრუნდება და ზღვაში ისვრის. ხელახლა გაწვება ქვიშიან ნაპირზე და ვიღაცის სახელს ხმამაღლა წარმოთქვამს.
ორი მზარეული სტუმრებთან გასატანად მეორე კერძს ამზადებს. მორიგი მსხვერპლი თავის რიგს ელის.
- მოგეხსენებათ, ანა შვილის წინაშე უძლურია.
ქალი იღიმება, ისევ ისწორებს აჩეჩილ თმას. თვალის უპეები ულურჯდება. ამ საღამოს ნამდვილად იტირებს. ზღვის ნაპირას გაწოლილ სხეულზე მთვარე მკრთალ შუქს აფრქვევს.
- მართალია, - აღიარებს.
ხელი მკერდზე დამაგრებულ, ჭკნობაშეპარულ მაგნოლიაზე ეშვება.
- ჩვენ ყველანი ერთმანეთს ვგავართ.
- დიახ, - ეთანხმება ანა დებარესდი.
მაგნოლიის შიშველ, გლუვ ფურცლებს თითები ნერვიულად ჭმუჭნიან, მერე, გონზე მოსულნი ჩერდებიან და მაგიდაზე დაწყობილნი მოჩვენებითი სიმშვიდით იცდიან. შეუმჩნეველი არაფერი რჩება. ანა დებარესდი მობოდიშებას ღიმილით ცდილობს, მაგრამ მთვრალ სახეზე ბოდიშის მაგივრად უსირცხვილო აღიარება ეკვეთება. მზერა უმძიმდება და ქვავდება. თითქოს ყველანი ელოდნენ ამას.
ანა დებარესდი ისევ ცლის ჭიქას. თვალები ნახევრად დახუჭული აქვს. ღვინო სხვებისგან მალულ, იდუმალ სურვილს უყუჩებს.
ქალებიც სვამენ. მოუჩანთ შიშველი, უნაკლო, მაგრამ მინც გათხოვილი ქალის მკლავები.
ქვიშიან სანაპიროზე გაწოლილი კაცი ნავსადგურის კაფეში ნაშუადღევს გაგონილ მელოდიას ღიღინებს. მთვარის ამოსვლასთან ერთად ცივი და გრძელი ღამეც დგება. იქნებ სცივა კიდეც...
ფორთოხლით შეკაზმული იხვი შემოაქვთ. ჯერ ქალბატონები ირჩევენ საუკეთესო ნაჭრებს. ოქროსფერი იხვის დანახვაზე ყველას კმაყოფილების შეძახილი აღმოხდება. მხოლოდ ერთი გრძნობს, როგორ ელევა ძალა. წყურვილი ტანჯავს, წყურვილი, რომლის მოკვლა ღვინოსაც კი უჭირს. ნაშუადღევს ნავსადგურის იმ კაფეში მოსმენილი მელოდია მასაც აგონდება, მაგრამ არ შეუძლია იმღეროს.
პლაჟზე მყოფი კაცის სხეული მარტოა. ბაგეები კი ისევ ვიღაცის სახელს წარმოთქვამს.
- არა, გმადლობთ.
კაცის დახუჭულ ქუთუთოებს ქარი და მაგნოლიის მძაფრი სურნელი ეხება.
ანა დებარესდმა ჭამა იუარა. მსახური ლანგარით ხელში ისევ მის წინ დგას, თითქოს არც გაეგონოს დიასახლისის ნათქვამი. ქალი ხელის მოძრაობით ხელახლა უარობს. აღარ აძალებენ. მაგიდასთან უხერხული სიჩუმე ჩამოწვა.
- იცით, არ შემიძლია ჭამა, მაპატიეთ.
ისევ მიაქვს ხელი მკერდზე მიბნეულ შემჭკნარ ყვავილთან. თითებით დასრესილი მაგნოლიის სურნელი ბაღის მესერიდან ზღვის ნაპირამდე აღწევს.
- ეგებ ამ ყვავილის ბრალია, საშინლად მძაფრი სუნი აქვს, _ შენიშვნას ბედავენ.
- არაფერია. ამ ყვავილებს მიჩვეული ვარ.
იხვს ისევ ჩამოატარებენ. ქალი გაღიმებას ცდილობს, მაგრამ სახეზე მხოლოდ უიმედო ძალდატანება აღებეჭდება. ანა დებარესდი მთვრალია.
ცუდად ხომ არ არის? - ეკითხებიან.
ცუდად არ არის.
- ეგებ ამ ყვავილის ბრალია ცუდად რომ გახდით? - უმეორებენ დაჟინებით.
- არა, მიჩვეული ვარ ამ ყვავილებს, უბრალოდ, არ მშია.
თავს ანებებენ. იხვი თანდათან ნადგურდება. მუცლებში ნელნელა ილექება ქონი...
ქუჩაში მყოფი კაცის დახუჭილი ქუთუთოები ვიღაცის თუ რაღაცის მოლოდინში თრთის, სიცივისგან გათოშილ სხეულს ვერაფერი ათბობს. ტუჩები ისევ წარმოთქვამენ ქალის სახელს.
დიასახლისის უარზე სამზარეულოშიც ალაპარაკდნენ. ალბათ შეუძლოდაა. სასტუმრო ოთახში კი სულ სხვა რამეზე ლაპარაკობენ. მაგნოლიის შიშველი ფურცლები შორს, მარტოდ მოხეტიალე კაცის თვალებს ნაზად ეფერება. ანა დებარესდი ისევ სვამს. სხვებისგან განსხვავებით რაღაცის წინათგრძნობა მთელ სხეულს უწვავს. გამხდარ ტანს მაგნოლიის უზარმაზარი ყვავილი და სავსე მკერდი უმძიმებს. ახლაღა ხვდება, როგორი გამხდარი ყოფილა. ღვინო პირში იღვრება, იმ პირში, ვიღაცის სახელით რომაა სავსე და წარმოთქმა არ ძალუძს. ფარული სურვილი ჰკლავს.
კაცი ქვიშიდან წამოდგა, ბარს მიუახლოვდა. ფანჯრები ისევ განათებულია. გისოსებს მთელი ძალით ჩაეჭიდა. აქამდე როგორ არ მოვიდა აქ?!
ფორთოხლით გაწყობილი იხვი ისევ მოაქვთ. ანა დებარესდი ისევ ხელის მოძრაობით სთხოვს თავი დაანებონ. ასეც იქცევიან. ქალი ისევ თავის ფიქრებს უბრუნდება. კაცმა ხელი უშვა გისოსებს. დაკვირვებით დაჰყურებს ფორმადაკარგულ ხელებზე თანდათან ამოზრდილ ბედისწერის ხაზს.
ზღვიდან მონაბერი გრილი ქარი ქალაქს თავს ევლება. ბევრს უკვე სძინავს. პირველი სართულის დახურული ფანჯრები მაგნოლიის სურნელისგან იცავს ბავშვის მშვიდ ძილს. ღამის უწყინარ წყვდიადში წითელი გემები დაცურავენ.
ზოგმა ისევ გადაიღო ფორთოხლიანი იხვი. თანდათან გაადვილდა საუბარი და ფანჯრებს მიღმა ჩამოწოლილი ღამე თითქმის ყველამ დაივიწყა.
ჭაღების თვალისმომჭრელ სინათლეში ანა დებარესდი ისევ ჩუმად ზის და იღიმის.
კაცი ბაღს შორდება და ქალაქის ბოლოსკენ მიემართება. მაგნოლიის სურნელი თანდათან ქრება. ღამის სიმშვიდეს მხოლოდ ზღვის შხუილი არღვევს.
ანა დებარესდმა ცოტაოდენი ყავის ნაყინი გადაიღო. იქნებ ასე მაინც დაანებონ თავი.
კაცი უნებლიედ უკან ბრუნდება. შორიდან მაგნოლიებს, რკინის მესერსა და განათებულ ფანჯრებს ავლებს მზერას. პირზე ისევ ადგას ნაშუადღევს მოსმენილი მელოდია და ვიღაცის სახელს ახლა უფრო ხმამაღლა წარმოთქვამს. მიდის...
ქალსაც არ შორდება ნაცნობი მელოდია. მკერდზე დაბნეული ყვავილი მთლიანად დაჭკნა. მთელმა ზაფხულმა თითქოს ერთ საათში გაიარა. ადრე თუ გვიან კაცი პარკს გასცდება. აი, გასცდა კიდეც. ანა დებარესდი ყვავილების სრესას განაგრძობს.
- ანამ ვერ გაიგონა.
ქალი ცდილობს გაიღიმოს, მაგრამ არ გამოსდის. ისევ გადაისვამს ხელს თმაზე. ჩალურჯებული უპეები მეტისმეტად დაებერა. ამ საღამოს უეჭველად იტირებს. შეკითხვას უმეორებენ, ამჯერად პირადად მას, და პასუხს ელიან.
- მართალია, - პასუხობს იგი, - ზღვისპირა სახლში წავალთ. დიდი სიცხე იქნება. ზღვის პირას, განმარტოებულ სახლში.
- ძვირფასო, - მიმართავს ქმარი.
- დიახ.
როცა სტუმრები სასადილო ოთახიდან დიდ დარბაზში მიმოიფანტებიან, ანა დებარესდი პირველ სართულზე გაუჩინარდება და დერეფნის შემინული ვიტრინებიდან ბულვარს გახედავს. კაცი იქ აღარ იქნება. ქალი შვილის ოთახში შევა, საწოლის ფერხთით იატაკზე გაწვება და საბოლოოდ გასრესს მკერდზე დამაგრებულ მაგნოლიას. ყვავილისგან აღარაფერი დარჩება. სასდილო ოთახის გახსენებაზე გული აერევა და ბიჭის მშვიდ სუნთქვას პირღებინების ხმა შეერევა.
ღია კარებში ვიღაცის ჩრდილი სინათლეს ფარავს. ანა დებარესდი აწეწილ თმას მოიწესრიგებს და ამჯერად თავად მოიბოდიშებს. არავინ პასუხობს.
8.
ამინდები ისევ კარგი იყო. უკვე ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა. ხუმრობდნენ კიდეც, ამინდს დრო ხომ არ აერიაო. მაგრამ სულ ცოტაც და ყველაფერი ჩვეულ რიტმს დაუბრუნდებოდა.
იმ დღეს კი ცა თანდათან ღრუბლებით დაიფარა და მზეც ძველებურად აღარ ანათებდა, თუმცა ზაფხული მაინც აშკარად იგრძნობოდა. ზღვიდან თბილი, მსუბუქი სიო უბერავდა.
ზოგიერთები სიცხეს უჩიოდნენ ისევ, ზოგი პირიქით, ზაფხულის პირობაზე უჩვეულოდ გრილაო, ამტკიცებდა. სხვები კი არაფერს ამბობდნენ.
ანა დებარესდი ნავსადგურში სამი დღის შემდეგ გამოჩნდა, ჩვეულებრივზე ოდნავ გვიან. შოვენმა ჯერ კიდევ ჯებირს მიღმა შენიშნა და კაფეს მიაშურა. ქალს ამჯერად ბავშვი აღარ ახლდა.
მზე მთელი ძალით აცხუნებდა. ქსოვაში გარულ მეპატრონეს კაფეში შესული ანა დებარესდისთვის არც შეუხედავს. წითელი ნაქსოვი თანდათან იზრდებოდა. ანა დებარესდი დარბაზის სიღრმეში ჩვეულ ადგილას, შოვენის გვერდით მოკალათდა. კაცი ორი დღის გაუპარსავი იყო. ქალის სახეს კი ის ჩვეული გამომეტყველება აკლდა, ხალხში ყოფნისას ყოველთვის ხელოვნურად რომ იფარებდა. თუმცა არც ერთს და არ მეორეს ეს არ შეუმჩნევია.
- მარტო ხართ. - შენიშნა შოვენმა.
ქალი შეეცადა პასუხი არ გაეცა, მაგრამ მაინც დაუქნია თავი.
- დიახ.
ანა დებარესდი კარისკენ შებრუნდა და ზღვას გახედა. ქალაქის სამხრეთით ლითონჩამომსხმელი ქარხნები გრუხუნებდნენ. ნავსადგურში კი, როგორც ყოველთვის, გემებიდან ქვიშასა და ქვანახშირს ცლიდნენ.
- კარგი ამინდია, - აღნიშნა ქალმა.
შოვენმა გარეთ გიხედა. თუმცა ფიქრებით სხვაგან იყო.
- არ მეგონა ასე მალე თუ მოხდებოდა...
სიჩუმე ჩამოვარდა. მეპატრონემ ჩუმ ხმაზე რადიო ჩართო. შორს, უცნობ ქალაქში ვიღაც ქალი ამღერდა. ამჯერად ანა დებარესდი თვითონ მიუახლოვდა შოვენს:
- მომავალი კვირიდან ჩემს ბიჭს მუსიკის გაკვეთილებზე სხვა ატარებს. ამაზე მე თვითონ დავთანხმდი.
ქალმა ნელ-ნელა შესვა ღვინო. ჭიქა დაიცალა. შოვენს ხელახლა შეკვეთა დაავიწყდა.
- ალბათ ასეც აჯობებს, _ დაეთანხმა კაცი.
ვიღაც მოცლილი შემოეხეტა და მარტომ შეუკვეთა სასმელი. მეპატრონე მოემსახურა, მერე დარბაზში მსხდომთ დაუსხა, თუმცა არავის უთხოვია. სასმელი ორივემ სიტყვის უთქმელად დალია. ანა დებარესდმა სწრაფად დაიწყო:
- ბოლოს რომ დავლიე გული ამერია. სულ რამდენიმე დღეა რაც ვსვამ.
- ახლა მნიშვნელობა აღარა აქვს.
- გთხოვთ... - შეეხვეწა ქალი.
- ბოლოს და ბოლოს გადაწყვიტეთ, ვილაპარაკოთ თუ არა. არჩევანი თქვენზეა.
ქალმა ჯერ კაფე შეათვალიერა, მერე ის ადგილი, სადაც ისხდნენ. თითქოს ვიღაცისგან შველას ითხოვდა, მაგრამ ამაოდ.
- ხშირად ამრევია გული, მაგრამ სხვა მიზეზით. ყოველთვის სხვა მიზეზით, გესმით? ასე ერთბაშად ამდენი ღვინის დალევას შეჩვეული არ ვიყავი. ამიტომაც მქონდა გულისრევა. შეჩერება ვერ შევძელი, ვერც ვეღარასოდეს შევძლებ, თუმცა ვეცადე. ნებისყოფა არ მყოფნის.
შოვენი იდაყვებით მაგიდას დაეყრდნი და თავი ხელებში ჩარგო.
- დავიღალე.
ანა დებარესდმა ჭიქა შეუვსო და გაუწოდა. კაცს უარი არ უთქვამს.
- შემიძლია გავჩუმდე, - მოუბოდიშა ქალმა.
- არა.
კაცმა მაგიდაზე ქალის ხელთან ახლოს, საკუთარი სხეულის ჩრდილში დადო ხელი.
- ბაღის ჭიშკარს, როგორც ყოველთვის, ბოქლომი ედო. კარგი ამინდი იყო, ნელი სიო ქროდა. პირველ სართულზე ფანჯრებში სინათლე ენთო.
მეპატრონემ წითელი საქსოვი გადადო და ჭიქები წყალში გაავლო. მთელი ამ ხნის მანძილზე პირველად არ დაინტერესებულა რამდენი ხანი რჩებოდა სამუშაო დღის დამთავრებამდე.
- ცოტა დრო გვრჩება. - განაცხადა შოვენმა.
მზემ ჩასვლა იწყო. კაცმა ჩამავალ ჩრდილს დარბაზის კედელზე თვალი გააყოლა.
- ეს ბიჭი... - ისევ წამოიწყო ანა დებარესდმა, _ დრო აღარ მქონდა თქვენთვის მეთქვა...
- ვიცი, - უპასუხა შოვენმა.
ქალმა მაგიდის ქვეშიდან ხელი გამოიღო და შოვენის აკანკალებულ ხელს დააკვირდა. მერე ჩუმად ამოიოხრა. რადიოს ხმაურში მისი ოხვრა მხოლოდ კაცმა გაიგონა.
- ...ზოგჯერ ასე მგონია, ჩემივე ფანტაზიის ნაყოფია. - განაგრძო ქალმა.
- ვიცი მაგ ბავშვზე, _ უხეშად მიუგო შოვენმა.
ანა დებარესდმა კვლავ ამოიოხრა, ახლა უფრო ღრმად. ხელი მაგიდაზე დადო. კაცმა თვალი გააყოლა, თავისი დამძიმებული ხელი ასწია და ქალისას დაადო. ცივი ხელები აჩრდილებივით შეეხნენ ერთმანეთს - თითქოს ასეც უნდა მომხდარიყო - და დარჩნენ კიდეც მთვარეულებივით გაშეშებულნი. ანა დებარესდმა ოხვრა შეწყვიტა.
- უკანასკნელად მითხარი რამე მათზე, - სთხოვა ქალმა.
შოვენი შეყოვნდა, თვალები ისევ კედელზე ჰქონდა მიშტერებული. მერე უცბად დაიწყო:
- ადრე, სანამ იმ ქალს შეხვდებოდა, არასოდეს უფიქრია ოდესმე ასე ძლიერ თუ შეუყვარდებოდა ვინმე.
- ნუთუ დაეთანხმა ქალის თხოვნას?
- აღტაცებულიც კი იყო.
ანა დებარესდმა შოვენს ოცნებაში წასული მზერა მიაპყრო. ხმა დაუწვრილდა და თითქმის ბავშვური გაუხდა.
- ნეტავ ისეთი რა უთხრა, რომ ერთ დღესაც ადგა და მართლა შეუსრულა თხოვნა?
შოვენს არც ახლა შეუხედავს ქალისთვის. მისი ხმა დინჯად, ყრუდ ჟღერდა.
- რა საჭიროა ამის ცოდნა. ვერც ვერავინ გაიგებს.
- არის ისეთი რამ, რის გარკვევასაც, აჯობებს, თავი დაანებო, არა?
- ალბათ.
ანა დებარესდს მზერა დაებინდა, რაღაც სულელური გამომეტყველება მიიღო, ტუჩებზე ფერი გაუკრთა და სატირლად აუკანკალდა.
- ქალი არ ცდილობდა ხელი შეეშალა, - ჩაილაპარაკა ჩუმად.
- არა. კიდევ დავლიოთ.
ქალმა ნელა მოსვა ღვინო. კაცმაც დალია. მასაც უთრთოდა ჭიქაზე მიდებული ტუჩები.
- ალბათ დროა საჭირო, - თქვა კაცმა.
- ბევრი?
- მგონი ბევრი. მაგრამ არ ვიცი, - დაამატა ჩუმად, - მეც თქვენსავით არაფერი ვიცი, არაფერი.
ანა დებარესდს ცრემლი არ წამოსვლია. თითქოს ძილ-ბურანიდან გამოერკვა და გონს მოეგო.
- ქალი მეტჯერ ალბათ აღარც დაელაპარაკება, - თქვა მან.
- როგორ არა, ერთ დღესაც, ერთ მშვენიერ დილას, მოულოდნელად შეხვდება, იცნობს და მიესალმება... ანდა ბავშვის სიმღერას გაიგონებს, კარგი ამინდი იქნება, ქალიც იტყვის, კარგი ამინდიაო... და ყველაფერი თავიდან დაიწყება.
- არა.
- რაც გინდათ ის იფიქრეთ, რა მნიშვნელობა აქვს.
სირენას ხმა მთელ ქალაქს მისწვდა და ზღვიდან მობერილმა ქარმა გარეუბნებშიც კი გაიტანა. ჩამავალი მზის სინათლე ისევ უძრავად გაშეშებულიყო კედლებზე. სადღაც შორს მიმავალმა ღრუბლებმა მნათობს გზა დაუთმო და უკანასკნელმა სხივმა სანაპირო გააკაშკაშა. ამ საღამოს სირენას ხმა უცნაურად გაგრძელდა... თუმცა ბოლოს მაინც დადუმდა.
- მეშინია, - ჩაიჩურჩულა ანა დებარესდმა.
შოვენი მიუახლოვდა, სხეულზე ხელით შეეხო და ისევ უკან დაიხია.
- არ შემიძლია.
მაშინ ქალმა გააკეთა ის, რისი გაკეთებაც კაცს არ შეეძლო. მისკენ გადაიხარა, ბაგეები ერთმანეთს მიეკრა და ზუსტად ისევე დარჩა, როგორც ერთი წუთის წინ უძრავად გაყინული, აკანკალებული ხელები. როგორც იქნა მოხდა ის, რაც უნდა მომხდარიყო.
ქუჩიდან ხალხის მხიარული ხმები მოისმა. ქარხანამ რვაას კაცს კარი გაუღო. მუშები უკვე ახლოს იყვნენ. მეპატრონემ დახლზე ანთებული ლამპა შემოდგა, თუმცა მზე ჯერ კიდევ მთლად არ ჩასულიყო. მცირეოდენი ყოყმანის შემდეგ დარბაზში ჩუმად მჯდარ წყვილთან მივიდა და თავისით დაუსხა ღვინო. ცოტა ხანს იქვე დარჩა, რაღაცის თქმა უნდოდა, მაგრამ სათქმელი ვერაფერი იპოვა, და გაშორდა.
- მეშინია, - თქვა ისევ ანა დებარესდმა.
შოვენმა არაფერი უპასუხა.
- მეშინია, - თითქმის დაიყვირა ანა დებარესდმა.
შოვენს არც ახლა გაუცია პასუხი. ქალი შუბლით მაგიდას შეეხო და შიში გულში ჩაიკლა.
- სადაც ვართ იქ უნდა შევჩერდეთ, - მიუგო შოვენმა, - ზოგჯერ ასეა საჭირო.
მუშათა ერთი ჯგუფი შემოვიდა და დარბაზში მსხდომნი შეამჩნია. თვალი მოარიდეს - მათ შესახებ უკვე მთელმა ქალაქმა იცოდა. ხმადაბლა იწყეს ლაპარაკი.
ანა დებარესდი წელში გასწორდა და ისევ შეეცადა შოვენს მიახლოებოდა.
- იქნებ მათ დონემდე არც კი მივსულვართ, - ჩაიჩურჩულა ქალმა.
კაცმა ალბათ ვერც გაიგონა მისი ნათქვამი. ანა დებარესდმა მოსაცმელი ჩაიცვა, ტანზე შემოიტმასნა და ისევ ოხვრა აღმოხდა:
- შეუძლებელია.
შოვენმა ახლა უკვე ნამდვილად გაიგონა.
- ერთი წუთიც და მივიდოდით, - ჩაილაპარაკა მან.
ანა დებარესდმა ის ერთი წუთიც შეიცადა, მერე შეეცადა სკამიდან ამდგარიყო. წამოიმართა. შოვენი შორს იყურებოდა. მუშები ცდილობდნენ თვალი აერიდებინათ შუა დერეფანში მდგარი ახალგაზრდა, მოღალატე ქალისთვის.
- სიკვდილი მინდა. - ინატრა შოვენმა.
- ასეა. - მიუგო ანა დებარესდმა.
ქალმა სკამი მისწია. ნაბიჯი უკან გადადგა და კაცს ზურგი აქცია. შოვენის ხელმა ჰაერი გაკვეთა და მაგიდაზე მოცელილივით დაეცა. ქალს არაფერი დაუნახავს. ის უკვე მიდიოდა.
ანა დებარესდი დახლთან მდგარ მუშებს გასცილდა და ჩამავალი მზის პირისპირ აღმოჩნდა. მეწამული სინათლე დღის დასასრულს მოასწავებდა.
ქალის წასვლის შემდეგ მეპატრონემ რადიოს ხმა მოუმატა. აქა-იქ დაიჩივლეს, ძალიან ხმამაღლააო...
მარგერიტ დიურასი
ფრანგულიდან თარგმნა ნათია ამაღლობელმა.
MODERATO CANTABILE
1.
_ აბა, წაიკითხე რა წერია პარტიტურაზე, _ სთხოვა მასწავლებელმა.
_ მოდერატო ცანაბილე, _ მიუგო ბიჭმა.
მადმუაზელმა თანხმობის ნიშნად კლავიშზე ფანქრის წვერი დაარტყა. ბიჭი გაუნძრევლად იჯდა და პარტიტურას შეჰყურებდა.
_ და რას ნიშნავს მოდერატო ცანტაბილე?
_ არ ვიცი.
სამიოდე მეტრის მოშორებით, ფანჯარასთან მჯდომმა ქალმა ამოიოხრა.
_ დარწმუნებული ხარ რომ არ იცი რას ნიშნავს მოდერატო ცანტაბილე?
ბავშვმა პასუხი არ გასცა. მასწავლებელმა უიმედოდ ამოიკვნესა და ისევ დაარტყა ფანქარი კლავიშს. ბავშვს წარბიც არ შეუხრია. მადმუაზელი ახლა მოშორებით მჯდომ ქალს მიუბრუნდა.
_ ეს რა შვილი გეზრდებათ, ქალბატონო დებარესდ!
ანა დებარესდმა ისევ ამოიოხრა:
_ ნუ მკითხავთ, ისეთი ჯიუტია...
ბავშვი კვლავ უძრავად, თავდახრილი იჯდა და მზის ჩასვლაზე ფიქრობდა.
_ მერამდენედ გეკითხები, რას ნიშნავს მოდერატო ცანტაბილე?
ბიჭმა არც ახლა უპასუხა. მოსწავლის ჯიუტმა დუმილმა მასწავლებელი მწყობრიდან გამოიყვანა.
_ ისევ თავიდან იწყება, _ ჩაილაპარაკა ანა დებარესდმა.
_ საქმე იმაშია, _ განაგრძო მადმუაზელმა, _ რომ, უბრალოდ, არ გინდა მიპასუხო.
ანა დებარესდმა შვილს სევდიანი მზერა მიაპყრო.
_ მიპასუხე-მეთქი, შენ გეუბნები! _ იყვირა მოთმინება დაკარგულმა მასწავლებელმა.
ბიჭს ყურადღებაც არ მიუქცევია, ისევ ჩუმად იჯდა და ხელები კლავიატურაზე ეწყო. ქალმა სიბრაზისგან ისე ძლიერად დაჰკრა კლავიშს ფანქარი, რომ ზედ ბავშვის ფუმფულა ხელებთან გადატყდა.
_ ჯიუტი ბიჭია, _ ხმის ამოღება გაბედა ანა დებარესდმა.
ბიჭმა წამით დედას გახედა, დარწმუნდა, რომ იქ იყო და ისევ ხელებმომუჭული გაშეშდა პარტიტურის წინ.
_ არ მაინტერესებს ჯიუტია თუ არა, ქალბატონი დებარესდ, მე მაინც უნდა დამემორჩილოს.
გაზაფხული იდგა. ღია ფანჯრიდან ზღვის შხუილი და ქალაქის ხმაური შემოდიოდა.
_ ბოლოჯერ გეკითხები, რას ნიშნავს მოდერატო ცანტაბილე?
ფანჯარაში კატერი გამოჩნდა. ბიჭი ოდნავ შეირხა, _ ეს მხოლოდ დედამ შეამჩნია, _ ბავშვის გული კატერთან ერთად მიჰქროდა ღია სივრცეში. ძრავის ყრუ გუგუნი ლამის მთელ ქალაქს მოედო. სასეირნო კატერი იშვიათად შემოუხვევდა ხოლმე ამ მხარეში. ჩამავალი მზე წითლად ღებავდა ცის თაღს. ზღვის პირას მდგარი ბავშვები კატერს გასცქეროდნენ.
_ მიპასუხე, იცი თუ არა?
კატერი ისევ გამოჩნდა.
ქალი გააკვირვა მოსწავლის სიჯიუტემ. სიბრაზე უიმედობით შეეცვალა. მიხვდა, მის სიტყვებს ბიჭი ყურადღებას მაინც არ აქცევდა.
_ ო, რა ძნელი პროფესია მაქვს, რა ძნელი, _ დაიჩივლა მადმუაზელმა.
ანა დებარესდმა თავი დაუქნია.
როგორც იქნა კატერი თვალს მიეფარა. ბავშვის დუმილს ახლა ზღვის ხმაური ერთვოდა.
_ რას ნიშნავს მოდერატო?
ბიჭმა მომუჭული ხელი გაშალა, გადაიხარა და წვივი მოიფხანა. ამ უნებლიე მოძრაობამ მასწავლებელი ბავშვის გულწრფელობაში საბოლოოდ დაარწმუნა.
_ არ ვიცი, _ ისევ აღიარა ბიჭმა.
ჩამავალი მზის სხივებმა თანდათან ზღაპრული ფერებით შემოსა არემარე და ბიჭის ქერა თმას უჩვეულო ელფერი შესძინა.
_ ეს ხომ სულაც არაა ძნელი, _ თქვა ცოტათი დამშვიდებულმა მადმუაზელმა და ცხვირი მოიხოცა.
_ ო, ეს რა შვილი მეზრდება, _ წარმოთქვა ახლა უკვე მხიარულად ანა დებარესდმა, _ ნეტა ვის დაემგავსა ასეთი ჯიუტი...
მასწავლებელს არ ესიამოვნა დედის ამაყი კილო.
_ მერამდენედ გიხსნი, მოდერატო ცანტაბილე ნიშნავს “დინჯად და მღერადად”.
_ “დინჯად და მღერადად”, _ მექანიკურად გაიმეორა ბიჭმა.
_ ოჰ, ღმერთო ჩემო! _ ამოიოხრა მასწავლებელმა.
_ ჰო, საშინლებაა, _ ღიმილით დაუდასტურა ანა დებარესდმა, _ ვირივით ჯიუტია.
_ აბა, დაიწყე! _ უბრძანა ბიჭს მასწავლებელმა.
ბავშვი არ განძრეულა.
_ გითხარი დაიწყე-მეთქი!
ბიჭი ისევ გაუნძრევლად იჯდა. ჯიუტ სიჩუმეში ტალღების ნაზი ხმა იჭრებოდა. ჩამავალი მზის ქვეშ სისხლისფრად ლივლივებდა ზღვა.
_ არ მინდა მუსიკის სწავლა, _ განაცხადა უცებ ბიჭმა.
უეცრად ტალღების ტყლაშუნი ქუჩის მხრიდან ქალის განწირულმა კივილმა გადაფარა.
_ რა მოხდა? _ შეჰყვირა ბიჭმა.
_ ალბათ რაღაც მოხდა, _ შეშფოთდა მასწავლებელიც.
ზღვის ხმაურმა ისევ იმძლავრა. ცამ თანდათან გამკთალება იწყო.
_ არა, არაფერია, _ დააწყნარა ბავშვი დედამ და პიანინოსკენ გაემართა.
_ როგორი ნერვიულია, _ შენიშნა მასწავლებელმა და დედა-შვილი საყვედურით სავსე თვალებით შეათვალიერა.
ანა დებარესდმა შვილს მხრებზე ხელები მოუჭირა და თითქმის დაუყვირა:
_ უნდა ისწავლო დაკვრა, გესმის, უნდა ისწავლო!
ბავშვი შიშისგან აკანკალდა.
_ არ მიყვარს პიანინო,_ ჩაილუღლუღა მან.
ისევ გაისმა კივილი. ახლა უკვე ნაწყვეტ-ნაწყვეტი. ნამდვილად რაღაც მოხდა. გაკვეთილს კი დამთავრება არ ეწერა.
მადმუაზელმა მხრები აიჩეჩა, არ მოსწონდა დედის ასეთი ლმობიერება. ცას უკვე მწუხრი დაეუფლა. მხოლოდ დასავლეთი რჩებოდა ჯერ კიდევ წითელი და ისიც თანდათან უფერულდებოდა.
_ რისთვის? – იკითხა ბავშვმა.
_ ეს ხომ მუსიკაა, საყვარელო...
ბავშვმა გონება დაძაბა, ვერაფერს მიხვდა, მაგრამ მაინც დაეთანხმა დედას.
_ კარგი, ვისწავლი, მაგრამ გარეთ ვინ ყვიროდა?
_ გელოდებით, _ შეახსენა მასწავლებელმა.
ბავშვმა დაკვრა დაიწყო. მუსიკამ სანაპიროზე თავმოყრილი ბრბოს ყაყანი გადაფარა.
_ აი, ხედავთ, ხედავთ?! _ წამოიძახა გახარებულმა ანა დებარესდმა.
_ ადრევე უნდა დაეჯერებინა, _ მიუგო მადმუაზელმა.
ბავშვმა სონატინა დაასრულა. ოთახი მაშინვე აივსო ქუჩიდან შემომავალი ხმაურით.
_ ნეტავ იქ რა მოხდა? _ ისევ იკითხა ბავშვმა.
_ მიდი, მიდი, დაუკარი, _ უბრძანა ქალმა, - არ დაგავიწყდეს მოდერატო ცანტაბილე, თითქოს იავნანას გიმღერიან.
_ იავნანა მისთვის არასოდეს მიმღერია, _ ჩაერია ანა დებარესდი, _ აი, ამ საღამოს კი ნამდვილად მომთხოვს, ალბათ უარსაც ვერ ვეტყვი.
მასწავლებელმა დედის სიტყვებს ყურადღება არა მიაქცია. ბიჭმა ხელახლა დაიწყო დიაბელის სონატინა.
_ სი ბემოლია გასაღებში, - ხმამაღლა შეახსენა მადმუაზელმა, _ ყოველთვის გავიწყდება.
სანაპიროზე ხმაური გაძლიერდა. აშკარა იყო ყველა ერთსა და იმავეზე ლაპარაკობდა, თუმცა ამდენ ხმაში ვერაფერს გაარჩევდა კაცი. ამჯერად თავად მასწავლებელმა შეაჩერა ბავშვი.
_ გაჩერდი.
ბიჭმა დაკვრა შეწყვიტა. მადმუაზელი ანა დებარესდისკენ შებრუნდა:
_ ნამდვილად რაღაც უბედურება მოხდა.
სამივე ფანჯარას მიუახლოვდა. სახლიდან ოციოდე მეტრზე, სანაპიროზე მდებარე კაფესთან ხალხი შეყრილიყო, ყველა ცდილობდა შენობაში შეეხედა.
_ ღმერთო, რა საშინელი კვარტალია ... _ მასწავლებელი ბავშვისკენ შებრუნდა და ხელი მოჰკიდა, _ სადაც გაჩერდი იქიდან გააგრძელე.
_ რა მოხდა?
_ შენ შენს სონატინას მიხედე.
ბავშვმა დაკვრა ძველებურ რიტმში განაახლა. დასასრულს კი, როგორც მითითებული იყო, მოდერატო ცანტაბილე-ზე შეასრულა.
_ ასეთ დამჯერეს რომ ვუყურებ გული მიკვდება, - აღიარა ანა დებარესდმა, _ თვითონაც არ ვიცი რატომ; ასეთ დროს ისეთი ტანჯული სახე აქვს ხოლმე...
ბავშვი ისევ მორჩილად უკრავდა.
_ ცუდ მაგალითს აძლევთ შვილს, ქალბატონო დებარესდ, _ უსაყვედურა გუნებაგამოკეთებულმა მადმუაზელმა.
ბიჭი გაჩერდა.
_ რატომ გაჩერდი?
_ მეგონა თქვენ მითხარით, _ ისევ განაგრძო დაკვრა.
ბრბოს ხმაური თანდათან იზრდებოდა, ოთახშიც კი გადაფარა მუსიკის ხმა.
_ სი ბემოლი არ დაგავიწყდეს, _ შეახსენა ქალმა, _ ეს რომ არა შესანიშნავი იქნებოდა.
სონატინამ თანდათან იმძლავრა, ჰაერიში გაიფანტა და უკანასკნელ აკორდებს მიაღწია. მეცადინეობის დრო დასრულდა. მასწავლებელმა გაკვეთილი დამთავრებულად გამოაცხადა.
_ ამ ბავშვის გადამკიდე ბევრი სიძნელე გექნებათ, ქალბატონი დებარესდ, ამას მე გეუბნებით.
_ უკვე მაქვს კიდეც, არაქათს მაცლის.
ანა დებარესდმა თავი დახარა და ბავშვურად გაიღიმა. ქვემოდან ამომავალი ხმების გარჩევა ახლა უკვე შეიძლებოდა. ხალხი მომხდარ ამბავზე ლაპარაკობდა.
_ ხვალ უკეთესად გვეცოდინება, - განაცხადა მასწავლებელმა.
ბავშვმა ფანჯარასთან მიირბინა.
_ მანქანები მოდიან, _ თქვა მან.
კაფეს შესასვლელთან უფრო მეტი ხალხი აღმოჩნდა, ვიდრე ფანჯრიდან ჩანდა. მალე ბრბო ორად გაიყო და შუაში შავი ფურგონი გაჩერდა. იქიდან ოთხი კაცი გადმოვიდა და კაფეში შევიდა.
_ პოლიციაა! _ დაიძახა ვიღაცამ.
რა მოხდაო, იკითხა ანა დებარესდმა. ვიღაც ქალი მოკლესო, უპასუხეს.
ბიჭი დედამ მადმუაზელ ჟიროს ჭიშკართან დატოვა, თავად კი ბრბოს შეერია და მაღაზიის ვიტრინებამდე მიაღწია. ხალხი გაშეშებული შეჰყურებდა ბნელ კაფეში იატაკზე უძრავად განრთხმულ ქალს. მოკლულისთვის ვიღაც კაცს ხელი ჩაევლო და მუხლებზე დაჩოქილი ჩუმად ჩასძახოდა:
_ საყვარელო. . . საყვარელო!..
კაცი ბრბოსკნ შემოტრიალდა. თავზარდაცემული და გაოგნებული მზერა ჰქონდა. თითქოს ამ სამყაროს აღარც ეკუთვნოდა. პოლიცია შემოვიდა. კაფის მეპატრონე ქალი დახლთან ელოდა.
_ სამჯერ ვცადე დაგკავშირებოდით...
_ საბრალო ქალი... _ შეიცოდა მოკლული ვიღაცამ.
_ რატომ მოკლეს? _ შეეკითხა ანა დებარესდი.
_ რა ვიცი.
კაცი გააფთრებული ეხვეოდა მკვდარ სხეულს. გამომძიებელმა წამოაყენა. კაცი დაემორჩილა, უკვე აზროვნების უნარიც დაჰკარგვოდა. გამომძიბელს უაზრო თვალებით მიშტერებოდა. პოლიციელმა ჯიბიდან უბის წიგნაკი და ფანქარი ამოიღო და გამოკითხვა დაიწყო.
_ ოღონდ ახლა არა, ახლა არაფერი შემიძლია, _ შეევედრა კაცი.
ინსპექტორი მოეშვა და ჩვენების ჩამოსართმევად კაფის მეპატრონისკენ გაემართა.
კაცმა ისევ მოკლულთან ჩაიჩოქა, თავზე ხელი გადაუსვა და გაუღიმა. ერთმა ფოტოაპარატიანმა ახალგაზრდამ კართან მიირბინა და სურათის გადაღება მოასწრო. აპარატის კაშკაშა შუქზე ქალის ჯერ კიდევ ახალგაზრდა სახე და პირიდან ვიწრო ზოლად გადმომავალი სისხლი გამოჩნდა. სისხლის ლაქები კაცსაც ეტყობოდა სახეზე.
_ საზიზღრობაა, _ ჩაილაპარაკა ვიღაცამ და იქაურობას გაშორდა.
კაცი გვერდით მიუწვა ქალს, მაგრამ ცოტა ხნის შემდეგ, თითქოს დაიღალაო, ისევ წამოიწია.
_ დაიჭირეთ, არ გაიქცეს! _ დაიყვირა მეპატრონემ.
მაგრამ კაცს გაქცევა არც უფიქრია. კვლავ ჩაიჩოქა, მკვდარს მხრებზე ხელი შემოხვია, გულზე მიიკრა და ქალის პირიდან გადმოსულ სისხლში სახეჩარგული გაყუჩდა.
გამომძიებლებმა ჩვენების ჩემორთმევა დაასრულეს და ნელი, დაღლილი ნაბიჯით კაცისკენ გაემართნენ.
მადმუაზელ ჟიროს ჭიშკართან მორჩილად მჯდარ ბიჭს ახალი ამბისადმი ინტერესი თითქმის განელებოდა და დიაბელის სონატინას ღიღინებდა.
_ ისეთი არაფერი მომხდარა, _ აცნობა შვილს დაბრუნებულმა ანა დებარესდმა, _ შინ წავიდეთ.
ბავშვი უსიტყვოდ გაჰყვა. პოლიციას დაგვიანებით, მაგრამ მაინც მოუვიდა დამხმარე ძალა, თუმცა ამის საჭიროება არც იყო. კაფესთან ჩავლისას დედა-შვილმა დაინახა, როგორ გამოიყვანეს ინსპექტორებმა მკვლელი. ხალხი უხმოდ უთმობდა გზას.
_ ამ კაცს არ უსვრია, _ შენიშნა ბიჭმა, _ ეს არ ყოფილა.
_ ჰო, არ უსვრია. შენ კი ნუღა უყურებ.
_ რატომ?
_ ისე, რა ვიცი.
კაცი მორჩილად მივიდა ფურგონამდე. უეცრად ერთი ძლიერად გაიბრძოლა, პოლიციელებს გაუსხლტა და რაც ძალი და ღონე ჰქონდა უკან გაიქცა. მოულოდნელად შეჩერდა, თითქოს თვალთ დაუბნელდა, ვეღარაფერს ხედავდა. მერე ისევ შემოტრიალდა და პოლიციელებს ფურგონისკენ გაჰყვა. შეიძლება ტიროდა კიდეც, მაგრამ ბინდში მხოლოდ გასისხლიანებული, აკანკალებული სახე უჩანდა, ცრემლებს კი ვერავინ ამჩნევდა.
_ ასეა თუ ისე, _ თქვა ანა დებარესდმა, როცა სანაპიროს მიაღწიეს, - ერთხელ და სამუდამოდ დაიმახსოვრე: მოდერატო ნიშნავს “დინჯად”, ცანტაბილე _ “მღერადად”. ხომ ადვილია?
2.
მეორე დღეს ქალაქის ბოლოში მდებარე ქარხნებიდან ჯერ ისევ ბოლი ამოდიოდა, როცა ანა დებარესდმა შვილი სასეირნოდ წაიყვანა.
ბულვარს მიუყვებოდნენ. სანაპიროზე ხალხი უკვე გამოსულიყო. ზოგი ბანაობდა კიდეც.
დედა-შვილს ჩვეულებად ჰქონდა ყოველდღე თითქმის მთელი სანაპირო ფეხით შემოევლოთ, მაგრამ ამჯერად ქალმა ბავშვი მაინცდამაინც მადმუაზელ ჟიროს სახლთან წაიყვანა. როცა პირველ ჯებირებს გასცდნენ, ბიჭმა მასწავლებლის სახლი იცნო და შიშმა შეიპყრო.
_ მაინცდამაინც აქ რატომ მომიყვანე?
_ რატომაც არა? _ მიუგო ანა დებარესდმა, - დღეს აქ მხოლოდ სასეირნოდ მოვედით. სულ ერთი არაა, სად ვისეირნებთ?
ბავშვი მორჩილად გაჰყვა დედას.
კაფეში შევიდნენ. იქ მხოლოდ ერთი კაცი იჯდა და გაზეთს კითხულობდა. ქალი დახლისკენ გაემართა.
_ ერთი ჭიქა ღვინო, _ ითხოვა მან.
ხმა უკანკალებდა. კაფეს მეპატრონეს გაუკვირდა, მაგრამ არ შეიმჩნია.
_ ბაშვისთვის რა მოგართვათ?
_ არაფერი.
_ აქ არ იყო, რომ ყვიროდნენ? მახსოვს, აქ იყო, _ გაახსენდა ბიჭს, კაფედან გავიდა, კიბე ჩაირბინა და ქუჩაში გაუჩინარდა.
_ კარგი ამინდია, _ მეპატრონემ შეამჩნია, ქალი რომ კანკალებდა და თვალი მოარიდა.
_ მწყუროდა, _ თავი იმართლა ანა დებარესდმა.
_ საშინლად ჩამოცხა და ალბათ ამიტომ.
_ კიდევ ერთი ჭიქა, თუ შეიძლება.
ანა დებარესდის აკანკალებული ხელების დანახვაზე მეპატრონე მიხვდა, სასაუბროდ ქალს ასე ერთბაშად ვერ გამოიწვევდა, ჯერ ალბათ ღვინით მღელვარებას ჩაიცხრობდა და მერე ალაპარაკდებოდა. მაგრამ ყველაფერი უფრო სწრაფად მოხდა, ვიდრე მას ეგონა. ანა დებარედმა მეორე ჭიქა ერთი გადაკვრით გამოსცალა.
_ ვსეირნობდი, _ ისევ იმართლა თავი.
_ ჰო, სასეირნო ამინდია, - დაეთანხმა მეპატრონე.
კაცმა კითხვა შეწყვიტა.
_ გუშინ, ზუსტად ამ დროს მადმუაზელ ჟიროსთან ვიყავი, _ თქვა ქალმა. ხელების კანკალი შეუჩერდა, სახეზეც თავაზიანობა აღებეჭდა.
_ გიცანით, _ აღიარა მეპატრონემ.
_ ეს მკვლელობა იყო, _ განაცხადა იქვე მჯდომმა კაცმა.
ანა დებარესდმა იცრუა:
_ მეც ვეჭვობდი.
_ ასეც იყო.
_ ნამდვილად, _ დაადასტურა მეპატრონემაც, _ იმ დილით უამრავი ხალხი მოაწყდა აქაურობას.
ბიჭი ასკინკილით დახტოდა ქვაფენილზე.
_ მადმუაზელ ჟირო ჩემს ბიჭს ამეცადინებს.
ღვინომ აშკარად გაათამამა, აღარც ხმა უკანკალებდა, თითქოს თავისუფლად ამოისუნთქა და თვალებშიც ღიმილი გაუკრთა.
_ თქვენა გგავთ, _ შენიშნა მეპატრონემ.
_ დიახ, ამბობენ, _ ქალს ღიმილი უფრო აშკარად დაეტყო.
_ თვალებით გგავთ.
_ ალბათ... იცით... ვიფიქრე, დროს ვიხელთებ და შევივლი-მეთქი... ასე რომ...
_ მკვლელობა იყო, დიახ.
ანა დებარესდმა ისევ იცრუა:
_ არ ვიცოდი.
საბუქსირო გემი ძრავის თანაბარი გუგუნით ადგილიდან დაიძრა. ბავშვმა ჯერ თვალი გააყოლა, ბოლოს კი კაფეში დედასთან შეირბინა:
_ სად მიდის?
ქალმა არ იცოდა. ბავშვი ისევ გარეთ გავიდა. ანა დებარესდმა ცარიელი ჭიქა აიღო, დახლზე დადგა და თვალებდახრილი დაელოდა, როდის მოიცლიდა მეპატრონე. უცებ მოშორებით მჯდომი კაცი წამოდგა:
_ ნება მიბოძეთ...
ქალი დაიბნა, მაგრამ კაცის ამგვარი საქციელი არ გაჰკვირვებია.
_ ასეთ რამეებს ჩვეული არა ვარ, ბატონო.
კაცმა ღვინო შეუკვეთა და ქალთან მივიდა.
_ ისეთი კივილი იყო, ბუნებრივია, ყველას აინტერესებს რა მოხდა. მეც მინდა გავიგო... _ ქალმა უკვე მესამე ჭიქა გამოსცალა.
_ მე მხოლოდ ის ვიცი, რომ იმ კაცმა პირდაპირ გულში ესროლა, _ მიუგო კაცმა.
კაფეში კიდევ ორი კლიენტი შევიდა. იცნეს ქალი და გაუკვირდათ მისი იქ დანახვა.
_ ცხადია, არავინ იცის რატომ.
აშკარად იგრძნობოდა, ქალი არ იყო შეჩვეული ღვინოს.
_ სიამოვნებით გეტყოდით, მაგრამ დარწმუნებით არაფერი ვიცი.
_ ნუთუ არავინ იცის?
_ იმ კაცმა იცოდა, მაგრამ ამ ამბის შემდეგ ჭკუიდან შეიშალა, ახლა დაჭერილი ჰყავთ.
ბიჭი კაფეში შევიდა და დედას მიეკრა. ქალმა დაბნეულად გადაუსვა თავზე ხელი. კაცი ინტერესით შესცქეროდა.
_ ერთმანეთი უყვარდათ, _ თქვა მან.
ქალი შეკრთა.
_ გაიგე, რატომ ყვიროდნენ? _ ჰკითხა დედას ბიჭმა.
ანა დებარესდი კაცისკენ მიბრუნდა:
_ ეგებ პრობლემები ჰქონდათ, აი, გრძნობებთან დაკავშირებული პრობლემები, ხომ გესმით?
სხვა კლიენტები უკვე წასულიყვნენ. მეპატრონემ საუბარს მოჰკრა ყური და ლაპარაკში ჩაერთო.
_ გათხოვილი იყო. სამი შვილი ჰყავდა, სვამდა. საეჭვოა რაიმე მაგდაგვარი ყოფილიყო.
_ და მაინც ხომ შეიძლებოდა? _ იკითხა ცოტა ხნის შემდეგ ანა დებარესდმა.
კაცმა არაფერი უპასუხა. ქალი დაიბნა, ხელების კანკალი ისევ დაეწყო.
_ აბა რა ვიცი...
_ დამიჯერეთ, _ განაგრძო მეპატრონემ, _ არ იფიქროთ, სხვების საქმეებში ჩარევა მიყვარდეს.
სამი მუშტარი შემოვიდა. მეპატრონე მათკენ გაეშურა.
_ მართალი ხართ, შეიძლებოდა, მეც ასე ვფიქრობ, _ მიუგო კაცმა ღიმილით, _ შეიძლება მართლაც ჰქონდათ გრძნობებთან დაკავშირებით რაიმე პრობლემა, როგორც თქვენ ამბობთ. მაგრამ, ვინ იცის, ეგებ ამის გამო სულაც არ მოუკლავს?
_ ვინ იცის...
ქალმა უნებლიეთ ჭიქისკენ წაიღო ხელი. კაცმა მეპატრონეს ანიშნა, კიდევ შეუვსეო. ანა დებარესდს უარი არ უთქვამს, პირიქით, ეტყობოდა, სასმელს ელოდა კიდეც.
_ ის კაცი ისე იქცეოდა, თითქოს მისთვის სულ ერთი იყო ცოცხალი იქნებოდა ქალი თუ მკვდარი. ასეთი ნაბიჯი ადამიანს მხოლოდ უიმედობამ შეიძლება გადაადგმევინოს, არ მეთანხმებით?
კაცი წამით შეყოვნდა, სახეში შეხედა.
_ არ ვიცი, _ განაცხადა მან და ჭიქა გაუწოდა.
ქალმა გამოართვა და დალია. კაცმა საუბარი ახლა სხვა თემაზე გადაიტანა:
_ ხშირად სეირნობთ ქალაქში?
ქალმა ისევ მოსვა ღვინო, სახეზე ხელახლა გამოეხატა ღიმილი, მაგრამ მალე ისევ მოიღუშა. სიმთვრალე უკვე დაეტყო.
_ დიახ, ყოველდღე ვასეირნებ ბავშვს.
მეპატრონე მოშორებით კლიენტებს ელაპარაკებოდა. შაბათი დღე იყო და ხალხს თავისუფალი დრო ჰქონდა.
_ უცნაური ქალაქია. მართალია, პატარაა, მაგრამ ყოველდღე რაღაც ხდება, თქვენც ხომ იცით.
_ ვიცი, მაგრამ ზოგჯერ მაინც მოხდება ისეთი რამ, რაც ძალზე გაგაკვირვებს, _ შეიშმუშნა ქალი, _ ისე კი ან სკვერში ვსეირნობ ან ზღვის პირას. _ ღვინო უფრო მეტად მოერია და როგორც იქნა გაბედა კაცისთვის სახეში შეეხედა.
_ დიდი ხანია რაც ამ უბანში დაგყავთ. _ კაცი თვალებში უყურებდა, - იმის თქმა მინდა, კარგა ხანია რაც ბავშვს სანაპიროზე ასეირნებთ.
ქალმა ამოიკვნესა. ღიმილი გაუქრა და სახეზე ტკივილი აღებეჭდა.
_ არ უნდა დამელია ამდენი, _ ინანა მან.
სირენას ხმამ შაბათი დღის ცვლის დამთვრება ამცნო. მალე რადიოც ახრიალდა.
_ უკვე ექვსი საათია, - აუწყა იქ მყოფთ მეპატრონემ.
რადიოს ჩაუწია და დახლზე ჭიქები დაალაგა. ანა დებარესდი თვალს არ აშორებდა ზღვის ნაპირს, თითქოს არ იცოდა რა გაეკეთებინა. გარედან ჯერ კიდევ შორს მყოფი მუშების ხმაური მოისმა.
_ იმას ვამბობდი, _ წამოიწყო ისევ კაცმა, _ დიდი ხანია შვილს სკვერებსა და ზღვის პირას ასეირნებთ.
_ გუშინდელიდან სულ ამაზე ვფიქრობდი, _ ჩაილაპარაკა ანა დებარესდმა, _ დღეს კი ცდუნებას ვეღარ გავუძელი და აქ მოვედი.
კლიენტთა პირველი წყება შემოვიდა. ბიჭი მათ შორის გაძვრა, ცნობისმოყვარე თვალებით შეათვალიერა და დედასთან მივიდა. ქალმა ანგარიშმიუცემლად ჩაიკრა შვილი გულში.
_ თქვენ ქალბატონი დებარესდი ბრძანდებით, და ლითონსასხმელი ქარხნის ექსპორტ-იმპორტის დირექტორის ცოლი, ზღვისპირა ბულვარზე ცხოვრობთ. – აღნიშნა კაცმა.
სანაპიროს მეორე მხრიდან ისევ მოისმა სირენას ხმა, ამჯერად უფრო ხმამაღლა. საბუქსირო გემი დაბრუნდა. ბავშვმა დედის მკლავებიდან უხეშად გაითავისუფლა თავი და გარეთ გაიქცა.
_ პიანინოზე დაკვრას სწავლობს, _ თქვა ქალმა, _ მუსიკა ესმის, მაგრამ, უნდა ვაღიარო, საშინლად ჯიუტია.
კაფეში შემოსული ხალხისთვის გზა რომ დაეთმო კაცი უფრო მიუახლოვდა ქალს. კლიენტების პირველი წყება მეორემ შეცვალა. ღია კარში აქეთ-იქით მოსიარულე ხალხის უკან მოჩანდა ჩამავალი მზე, ცეცხლისფერი ცა და ბიჭი, ქუჩაში თავისივე გამოგონილი თამაშობებით რომ ერთობოდა
_ იმდენი რამ მინდა ვასწავლო ამ ბავშვს, რომ აღარც კი ვიცი საიდან დავიწყო. ძალიან ცუდად გამომდის ყველაფერი. უნდა წავიდე, უკვე გვიანია.
_ ხშირად დამინახიხართ. ვერ წარმოვიდგენდი, რომ ერთ დღესაც შვილთან ერთად მოხვიდოდით აქ.
მეპატრონემ კლიენტთა თხოვნით რადიოს ხმა აუწია. ხმაურზე ანა დებარესდი დახლისკენ შებრუნდა, წამით სახე შეეჭმუხნა, მაგრამ ყური მალე შეაჩვია.
_ მინდა ძალიან ბედნიერი იყოს. მაგრამ ზოგჯერ ვერა და ვერ ვუგებ. ეგებ ჯობდეს დროდადრო დავშორდე ხოლმე.
_ მშვენიერი სახლი გაქვთ ბულვარზე, დიდი, შემოღობილი ბაღით.
ქალი გონს მოეგო და შეცბუნებულმა შეხედა.
_ მაგრამ ეს მუსიკის გაკვეთილები ძალიან მსიამოვნებს, _ აღიარა მან.
ბინდისგან შეშინებული ბიჭი ისევ დედასთან მივიდა და ხალხის თვალიერებას მოჰყვა. კაცმა ანა დებარესდს ქუჩაზე ანიშნა და გაუღიმა.
_ შეხედეთ, _ თქვა მან, _ დღე გრძელდება და გრძელდება.
ქალმა გაიხედა, მერე გულმოდგინედ გაისწორა მოსასხამი.
_ თქვენ ამ ქალაქში მუშაობთ?
_ დიახ, ამ ქალაქში. თუ კიდევ დაბრუნდებით ვეცდები რამე შევიტყო იმ ამბავზე.
ქალმა თვალები დახარა, წინა დღის სურათი გაახსენდა და გაფითრდა.
_ პირიდან სისხლი გადმოდიოდა, კაცი კი ეხვეოდა და ეხვეოდა... მართლა გგონიათ, რომ ყველაფერი ისე იყო, წეღან როგორც თქვით?
_ მე არაფერი მითქვამს.
ჩამავალი მზე კაცის სახეს და დახლზე მსუბუქად მიყრდნობილ მის ტანს მთლიანად ანათებდა.
_ ასეთი სურათის დანახვაზე ძალაუნებურად იფიქრებ...
_ მე არაფერი მითქვამს, _ გაიმეორა კაცმა, _ მაგრამ ვფიქრობ, ქალმა თვითონვე სთხოვა მოეკლა.
ანა დებარესდმა ამოიოხრა.
_ უცნაურია, წასვლა არ მინდა.
კაცმა უპასუხოდ დატოვა. ერთბაშად გამოსცალა ჭიქა და ქალს თვალი აარიდა.
_ ზედმეტი მომივიდა დალევა, ხედავთ? _ განაგრძო ანა დებარესდმა.
_ დიახ, ასეა.
კაფე თითქმის დაცარიელდა. კლიენტები კანტიკუნტად შემოდიოდნენ. პატრონი ჭიქებს რეცხავდა და თან გვიანობამდე შემორჩენილ წყვილს ცნობისმოყვარეობით ადევნებდა თვალს. კართან მდგარი ბავშვი სიჩუმეში ჩაფლულ სანაპიროს გაჰყურებდა. კარისკენ ზურგშექცეული ქალი დიდხანს უსიტყვოდ იდგა კაცის პირისპირ. ის კი თითქოს ვერც ამჩნევდა მის იქ ყოფნას.
_ არ შემეძლო არ მოვსულიყავი, _ ისვ იმართლა თავი ანა დებარესდმა.
_ არც მე.
_ ამ ქალს ხშირად ხედავენ ქალაქში ბავშვთან ერთად, _ დაიწყო მეპატრონემ, _ ზაფხულობით თითქმის ყოველდღე.
_ მუსიკის გაკვეთილები როდისა აქვს ხოლმე?
_ პარასკევობით, კვირაში ერთხელ. გუშინ ალბათ განრიგი დაერღვათ.
კაცი ჯიბეში მონეტას ათამაშებდა და წინ სანაპიროს მიშტერებოდა. მეპატრონეს არაფერი უთქვამს.
_ _ _
დედა-შვილი ჯებირს გასცდა და თვალწინ ბულვარი გადაეშალათ.
_ თავი ასწიე, _ სთხოვა ანა დებარესდმა, _ შემომხედე.
ბავშვი დაემორჩილა. შეჩვეული იყო დედის უცნაურობებს.
_ იცი, ზოგჯერ მეჩვენება, რომ მხოლოდ ჩემი ფანტაზიის ნაყოფი ხარ.
ბავშვმა დედას ახედა და დაამთქნარა. პირი ჩამავალი მზის შუქით აევსო. შვილის ყურებისას ანა დებარესდს რატომღაც ყოველთვის გაკვირვება იპყრობდა ხოლმე. რაც უფრო იზრდებოდა ბავშვი მით უფრო ძლიერდებოდა ეს გრძნობა, იმ საღამოს კი განსაკუთრებით იმძლავრა.
3.
ზურგჩანთამოკიდებულმა ბიჭმა გისოსებიანი ჭიშკარი შეაღო, ერთი წუთით ზღურბლზე გაჩერდა, მერე ფეხის წვერებზე აიწია და ნელა განაგრძო გზა, თან ყურადღებით აკვირდებოდა აუფრინდებოდა თუ არა ფეხებთან ჩიტი. ჩიტი მართლაც აფრინდა. ბავშვმა თვალი გააყოლა სანამ ხეზე შემოჯდებოდა და ისევ განაგრძო გზა. წიფლის ხესთან, ფანჯრის ქვეშ შეჩერდა. თავი ასწია. ამ დროს ფანჯრიდან ყოველთვის უღიმოდა ვიღაც. ახლაც გაუღიმეს.
_ წამოდი, _ დაუძახა დედამ, _ გავისეირნოთ.
_ ზღვის პირას?
_ ზღვის პირას, სხვაგანაც, წამოდი.
ისევ ჯებირებისკენ გაუყვნენ ბულვარს. ბავშვი მიხვდა, სადაც მიდიოდნენ. არ გაჰკვირვებია.
_ შორსაა, _ დაიჩივლა მხოლოდ, მაგრამ მალევე გამხიარულდა და სიმღერაც კი წამოიწყო.
ჯერ ისევ ადრე იყო. ქარხნების კვამლი ჰორიზონტს ჟანგისფერი ღრუბლით ფარავდა.
მკვდარი საათი იყო. კაფეში არავინ ჩანდა. მხოლოდ ნაცნობი კაცი იჯდა ბარის ბოლოს. მეპატრონე წამოდგა და ანა დებარესდისკენ გაეშურა. კაცი არ განძრეულა.
_ რას ინებებთ?
_ ჭიქა ღვინოს.
ქალმა მიწოდებისთანავე დალია. ახლა უფრო ძლიერად აკანკალებდა, ვიდრე სამი დღის წინ.
_ ალბათ გიკვირთ, ისევ რომ მხედავთ?
_ მე ასეთი სამუშაო მაქვს... _ მიუგო მეპატრონემ.
ანა დებარესდმა ფარულად შეათვალიერა მოშორებით მჯდარი კაცი. ისიც გაფითრებულიყო. ქალი დაჯდა, მერე ისევ ადგა, შებრუნდა და გაუბედავად ჩართო რადიო. ბავშვმა დედა დატოვა და ქუჩაში გავიდა.
_ როგორც უკვე გითხარით, შვილი მუსიკაზე დამყავს მადმუაზელ ჟიროსთან, ალბათ იცნობთ.
_ ვიცნობ. თქვენც წელიწადზე მეტია აქ გხედავთ ხოლმე, კვირაში ერთხელ, პარასკევობით, ხომ მართალია?
ბავშვს ვიღაც თავისი ტოლი ეპოვა და ორივენი თვალს არ აშორებდნენ, როგორ ტვირთავდნენ უზარმაზარი გემიდან ქვიშას. ანა დებარესდმა ნახევარი ჭიქა დალია. ხელების კანკალი შეუნელდა.
_ ყოველთვის მარტოა, _ თქვა სანაპიროზე მდგარი შვილის შემყურემ.
მეპატრონემ არაფერი უპასუხა. წითელი საქსოვი აიღო. პორტში დატვირთული საბუქსირო გემი შემოვიდა. ბავშვმა რაღაც დაიძახა. კაცი ანა დებარესდს მიუახლოვდა.
_ დავსხდეთ, _ შესთავაზა ქალს.
ქალი უსიტყვოდ გაჰყვა. მეპატრონე ქსოვდა და გემებს გაჰყურებდა.
კაცმა ერთ მაგიდაზე მიუთითა და ქალს წინ დაუჯდა.
_ გმადლობთ, _ ჩაილაპარაკა ანა დებარესდმა.
კაფეში ადრეული ზაფხულის სიგრილე იდგა.
_ აი, მეც დავბრუნდი.
ქუჩაში ვიღაც ბავშვმა დაუსტვინა. ქალი შეკრთა.
_ კიდევ ერთი ჭიქა დალიეთ, _ შესთავაზა კაცმა და ღვინო შეუკვეთა.
მეპატრონე უსიტყვოდ მოემსახურა. ეტყობოდა, უკვე დაღალა ამ უჩვეულო წყვილმა. ანა დებარესდი სკამის საზურგეს მიეყრდნო და მოდუნდა
_ სამი დღე გავიდა, _ შენიშნა კაცმა.
ქალი გასწორდა და ღვინო მოსვა.
_ კარგია, _ ჩაილაპარაკა ჩუმად.
ხელები აღარ უკანკალებდა. კაცი პირდაპირ სახეში შეჰყურებდა. ქალი მისკენ გადაიხარა.
_ მინდოდა მეკითხა, დღეს არ მუშაობთ?
_არა, ახლა დრო მჭირდება.
ქალმა მოჩვენებითი მოკრძალებით გაიღიმა.
_ დრო არაფრის კეთებისთვის?
_ დიახ, არაფრის კეთებისთვის.
მეპატრონე სალაროს უკან, თავის ადგილას იჯდა. ანა დებარესდი ჩუმად ლაპარაკობდა.
_ ქალისთვის ძნელია კაფეში შესვლის საბაბის პოვნა, მაგრამ მე მაინც ვახერხებ: წყურვილს ვიმიზეზებ ხოლმე, ღვინის სურვილს.
_ იმ ამბის შესახებ ვცადე რამე გამეგო, მაგრამ არაფერი გამომივიდა.
ანა დებარესდი შეეცადა კიდევ ერთხელ გაეხსენებინა იმ დღეს მომხდარი.
_ დიდხანს კიოდა, ბოლოს ერთი ხმამაღლა დაიკივლა და დადუმდა.
_ კვდებოდა, _ თქვა კაცმა,_ კივილი ალბათ მაშინ შეწყვიტა, როცა თვალები დაებინდა და კაცი ვეღარ დაინახა.
მუშტარი შემოვიდა... ისინი არ შეუმჩნევია, ისე დაეყრდნო დახლს.
_ მახსოვს ერთხელ მეც ვიკივლე ასე. ბავშვს რომ ვაჩენდი მაშინ.
_ ერთმანეთი შემთხვევით, რომელიღაც კაფეში გაუცვნიათ, შეიძლება ამ კაფეშიც კი, აქ ხომ ორივენი ხშირად დადიოდნენ. მერე საუბარი გააბეს. ათას რამეზე ლაპა-რაკობდნენ. მეტი აღარ ვიცი. შვილის გამო დიდი ტკივილი გადაიტანეთ, არა?
_ რომ იცოდეთ, როგორ ვკიოდი.
ამის გახსენებაზე ქალს გაეღიმა, სკამის საზურგეზე გადაწვა და შიში გაუქრა. კაცი მაგიდაზე გადაიხარა და მშვიდად სთხოვა:
_ მომიყევით რამე.
ქალმა გონება დაძაბა და სალაპარაკო თემას მიაგნო.
_ ქალაქის შემოსასვლელში ვცხოვრობ, სანაპიროს ბულვარზე, სულ ბოლო სახლში, დიუნების წინ.
_ ბაღის მარცხენა კუთხეში მაგნოლია ჰყვავის.
_ დიახ. წელიწადის ამ დროს ისეთი ლამაზია, მთელი დღე შეიძლება უყუროს კაცმა. მაგრამ მეორე დღეს თავის ტკივილი მეწყება, ამიტომ ფანჯრებს ვკეტავ ხოლმე.
_ ათი წლის წინ იმ სახლის პატრონს მისთხოვდით.
_ დიახ. ჩემი ოთახი პირველ სართულზეა, მარცხნივ, პირდაპირ ზღვას გაჰყურებს. გუშინ მითხარით, ქალმა თავად სთხოვა ეს ჩაედინაო?
კაცმა ცოტა შეაყოვნა პასუხი და ქალის მხრები შეათვალიერა.
_ წელიწადის ამ დროს ფანჯარას თუ დაკეტავთ დაგცხებათ და ვეღარ დაიძინებთ.
ანა დებარესდმა ზედმეტად სერიოზული სახე მიიღო.
_ რომ იცოდეთ მაგნოლიას რა მძაფრი სუნი აქვს.
_ ვიცი, _ კაცმა თვალი მოაშორა ქალის გამოკვეთილ მხრებს, _ პირველ სართულზე ალბათ გრძელი დერეფანია, სახლის ყველა მაცხოვრებლისთვის საერთო. ასე ყველა ერთად გრძნობს თავს, თან განმარტოების საშუალებაც ეძლევათ.
_ დიახ, მართლაც არის ასეთი დერეფანი, _ მიუგო ანა დებარესდმა. _ როგორ გგონიათ, რამ მიიყვანა ის ქალი აქამდე, როგორ მოუვიდა აზრად საყვარლის ხელით სიკვდილი?
მათი მზერა ერთმანეთს შეეფეთა, ოდნავი დაბნეულობა გაკრთა.
_ წარმომიდგენია, ერთ დღესაც, ერთ მშვენიერ დილას, როგორ მიხვდა ზუსტად რა უნდოდა. სურვილი ისეთი ძლიერი აღმოჩნდა, ისეთი ძლიერი, რომ გაბედა და კაცს გაუმხილა. ასეთი რამის ახსნა ალბათ შეუძლებელია.
გარეთ ბავშვები წყნარად თამაშობდნენ. სანაპიროს მეორე გემი მოადგა. ძრავის გუგუნი მიწყნარდა. კაფის მეპატრონემ დახლზე ჭურჭელი ააჩხარუნა და მოსაუბრე წყვილი ბურანიდან გამოიყვანა.
_ როგორც ამბობთ, თქვენს ოთახში იმ დერეფნიდან შედიხართ, არა?
_ დიახ, იმ დარეფნიდან.
ბიჭმა შემოირბინა და დედას მხარზე დაადო თავი. ქალს ყურადღება არ მიუქცევია.
_ იცი, რა კარგად ვერთობი, _ აუწყა შვილმა და ისევ გაიქცა.
_ როგორ მინდა უკვე დიდი იყოს, _ ინატრა ანა დებარესდმა.
კაცმა ღვინო დაუსხა. ქალმა მაშინვე მოსვა.
_ იცით,_ დაიწყო კაცმა,_ ვფიქრობ, ერთ დღესაც თხოვნის გარეშეც გააკეთებდა ამას, უთქმელადაც მიხვდებოდა საყვარლის სურვილს.
ქალმა შეკითხვები დააყარა:
_ მითხარით, როგორ დაიწყო ყველაფერი, როგორ დაიწყეს საუბარი? თქვენ თქვით რომელიღაც კაფეში მოხდაო...
სანაპიროზე ბავშვები დარბოდნენ.
_ ცოტა დრო გვაქვს,_ თქვა კაცმა,_ თხუთმეტ წუთში ქარხნები დაიკეტება. დიახ, ვფიქრობ კაფეში გაიცნეს ერთმანეთი, თუმცა შეიძლება სხვაგანაც. ლაპარაკობდნენ ალბათ პოლიტიკაზე, ომზე ან კიდევ სხვა რამეზე, სულ ერთია რაზე, ყველაფერზე ან არაფერზე. ეგებ ერთი ჭიქა კიდევ დაგველია სანამ ბულვარზე დაბრუნდებით.
მეპატრონემ სწრაფად მიუტანა ღვინო. მათ ყურადღება არც მიუქცევიათ.
_ დერეფნის ბოლოში,_ მშვიდად განაგრძო ანა დებარესდმა, _ დიდი, შემინული ვიტრინაა, პირდაპირ ბულვარზე გადის. ქარი მთელი ძალით ეხეთქება ხოლმე. შარშან ქარიშხალმა მინები ჩაამტვრია. ღამე იყო. _ ქალი სკამზე გადაწვა და გაიცინა. _ და ეს ყოველივე მაინცდამაინც ამ პატარა ქალაქში მოხდა... საოცარია, ვერც კი ვიჯერებ.
_ მართლაც პატარა ქალაქია. სამ ქარხანას ძლივს იტევს.
კაფე ჩამავალი მზის შუქით განათდა, სხივებშუა კი შავი ჩრდილი გამოიკვეთა.
_ ისინი ლაპარაკობდნენ,_ განაგრძო ანა დებარესდმა, _ ლაპარაკობდნენ დიდხანს, სანამ სააბოლოოდ ასეთ რამეს გადაწყვეტდნენ.
_ ალბათ ერთად დიდი დრო გაატარეს ვიდრე ამ ნაბიჯს გადადგამდნენ, თქვენ როგორ ფიქრობთ?
_ არ ვიცი, _ აღიარა ქალმა.
კაცმა გასამხნევებლად გაიღიმა.
_ არა უშავს.
ქალი ისევ ალაპარაკდა, დინჯად, ნელა, თითქმის გაჭირვებით:
_ასე მგონია ბულვარის სახლი ცოტა არ იყოს უადგილოდაა აშენებული, თუმცა ისე საკმაოდ კომფორტულია. ხომ ხვდებით რას ვგულისხმობ?
_ ყოველ წელს, მაისის ბოლოს ქარხნის პერსონალისთვის მიღებას მართავთ.
სირენას გამაყრუებელი ხმა გაისმა. მეპატრონემ საქსოვი გვერდზე გადადო, წამოდგა და ჭიქები ცივ წყალში გაავლო.
_ ეს გაზაფხული განსაკუთრებით ლამაზი იყო. _ აღნიშნა ანა დებარესდმა,_ ყველა ამ ამბავზე ლაპარაკობს. და მაინც, თქვენ გჯერათ, რომ იმ ქალმა თვითონვე სთხოვა ასე მოქცეულიყო? ნუთუ ამაზე ასე ადვილად ლაპარაკობდნენ?
_ თქვენზე მეტი არც მე ვიცი. შეიძლება მხოლოდ ერთხელ ილაპარაკეს ამაზე, შეიძლება ყოველდღე, ვინ გაიგებს? ფაქტი ისაა, რომ სამი დღის წინ აქ ერთად მოვიდნენ და ის მოხდა, რაც ყველამ ვნახეთ.
კაცმა ხელი ქალის ხელს მიუახლოვა. ანა დებარესდმა პირველად შენიშნა გვერდიგვერდ დაწყობილი მათი ხელები.
_ აი, ისევ ზედმეტი მომივიდა დალევა, _ დაიჩივლა ქალმა.
_ თქვენ რომ ამბობდით ის დერეფანი ზოგჯერ გვიანობამდეა განათებული.
_ არ მეძინება ხოლმე.
_ რატომ ანათებთ მთელ დერეფანს, მარტო თქვენი ოთახი არ კმარა?
_ მიჩვეული ვარ, არ ვიცი რატომ.
_ ღამ-ღამობით იქ არაფერი ხდება.
_ როგორ არა, გვერდით ოთახში ბავშვს სძინავს.
ქალი იდაყვებით დაეყრდნო მაგიდას, მხრები შემცივნულივით მოხარა და მოსაცმელი შეისწორა.
_ ალბათ დროა დავბრუნდეთ, შეხედეთ, უკვე გვიანია.
კაცმა ხელით ანიშნა დარჩენილიყო. ქალი დაემორჩილა.
_ დილაობით, გამთენიისას იმ შემინული ვიტრინიდან იყურებით.
_ ზაფხულობით არსენალის მუშები ექვსი საათისთვის ჩემოივლიან ხოლმე. ზამ-თარში სიცივე და ქარი როცაა უმეტესობა სატვირთო მანქანებით მიდის და ქუჩებიც სწრაფად ცარიელდება.
_ ღამ-ღამობით არავინ ჩანს ხოლმე?
_ ხანდახან ველოსიპედით თუ გამოჩნდება ვინმე. ის კაცი ქალის მოკვლის გამო გაგიჟდა თუ სხვა რამეცაა, უფრო მნიშვნელოვანი, უფრო ღრმა, რაც ხალხმა არ იცის?
_ უეჭველია რაღაც სხვაც იქნება, რაც ჩვენთვის ჯერ უცნობია.
ქალი მძიმედ წამოიმართა და მოსაცმელი კიდევ ერთხელ შეისწორა. კაცი არ მიხ-მარებია, იჯდა და არაფერს ამბობდა. ახალი კლიენტები შემოვიდნენ, ქალის დანახვაზე გაკვირვებით გადახედეს მეპატრონეს. მანაც მხრები აიჩეჩა, მეც ვერაფერი გამიგიაო.
_ შეიძლება აღარც კი დაბრუნდეთ.
კაცი წამოდგა. ანა დებარესდმა შეამჩნია, რომ ჯერ კიდევ ახალგაზრდა იყო, ჩამავალი მზის შუქით აციმციმებული ცისფერი თვალები ბავშვურად უბრწყინავდა.
_ მაგაზე მართლა არ მიფიქრია.
კაცმა ისევ შეაჩერა.
_ თქვენ ხშირად უყურებთ არსენალში მიმავალ მუშებს, განსაკუთრებით ზაფხულობით. ღამით, როცა არ გეძინებათ მათზე ფიქრობთ.
_ დილაობით, ადრე რომ მეღვიძება ხოლმე მათ ვუყურებ, _ აღიარა ანა დებარესდმა,_ ზოგჯერ კი რომელიმე მათგანი ღამითაც მახსენდება.
ისინი ერთმანეთს დაშორდნენ. სანაპიროზე ხალხი გამოსულიყო, ლითონსასხმელი ქარხნის მუშები უნდა ყოფილიყვნენ, არსენალზე უფრო შორს რომ მდებარეობდა. კარგი ამინდი იდგა, იმაზე უფრო კარგი, ვიდრე ამ სამი დღის წინ. ალისფერ ცაზე თოლიები დაფრინავდნენ.
_ კარგად ვითამაშე,_ განაცხადა ბიჭმა.
დედა მანამ უსმენდა შვილს სანამ პირველ ჯებირს არ გასცდნენ. იქედან დიუნებამდე გრძელი ბულვარი მიუყვებოდა.
_ რა მოგივიდა?
მწუხრის დადგომასთან ერთად ქალაქს გრილმა სიომ დაუბერა. ქალს შესცივდა.
_ რა ვიცი, შემცივდა.
ბავშვმა დედის ხელი აიღო, თითები გაუშალა, თავისი ხელი ჩაუდო და მაგრად მოუჭირა.
_ აჰ, ჩემო საყვარელო, _ თითქმის შეჰყვირა ანა დებარესდმა.
_ ახლა სულ იმ კაფეში დადიხარ.
_ მხოლოდ ორჯერ ვიყავი.
_ კიდევ წახვალ?
_ ალბათ.
გზაზე ხალხი შემოხვდათ, დასაკეცი სკამები მოჰქონდათ. ქარი სახეში სცემდათ.
_ რამეს მიყიდი?
_ წითელ ნავს გიყიდი, ძრავიანს, გინდა?
ბიჭმა გონებაში აწონ-დაწონა მომავალი საჩუქარი და სიამოვნებისგან სახე გაუნათდა.
_ ჰო, დიდი წითელი, ძრავიანი ნავი, როგორ მოგწონს?
დედამ მხრებზე მოკიდა ხელი და სანამ წინ გაიქცეოდა შეაჩერა.
_რა სწრაფად იზრდები, რომ იცოდე, რა სწრაფად. როგორ მიხარია.
4.
ანა დებარესდმა სასეირნოდ მეორე დღესაც ნავსადგურისკენ წაიყვანა შვილი. ამინდი შედარებით გრილი იყო მზე კარგა ხანს ანათებდა. ბევრს უკვირდა უჩვეულოდ კარგი ამინდები რომ იდგა. ზოგი შიშობდა კიდეც, ასეთი სიცხის შემდეგ მალე არ გაავდრებულიყო. ზოგსაც იმედი ჰქონდა, ქარი ღრუბლებს გაფანტავდა.
ანა დებარესდმა საბუქსირო გემების აუზი გაიარა და ნავსადგურში შევიდა. აქედან დიდი ინდუსტრიული უბანი იწყებოდა. კაცი უკვე კაფეში იჯდა. ქალი, როგორც ყოველთვის, ახლაც დახლთან შეჩერდა და ღვინო შეუკვეთა. ჯერ კიდევ აფორიაქებული იყო. მეპატრონე ისევ თავის წითელ საქსოვს უჯდა. შეამჩნია, რომ ქალი და კაცი დიდხანს არ გამოლაპარაკებიან ერთმანეთს. ბიჭმა ისევ მოძებნა წინა დღის ნაცნობი.
_ კიდევ ერთი ჭიქა, _ ითხოვა ანა დებარესდმა.
მეპატრონემ მიაწოდა და თავი გადააქნია. ქალი უკვე აღარ კანკალებდა. ჩვეული სიფერმკრთალე დაბრუნებოდა. კაცი წამოდგა, მისკენ გაემართა და დარბაზის ჩაბნელებული კუთხისკენ გაუძღვა.
_ სახლიდან ასე შორს იშვიათად მივდივარ. კი არ მეშინია, უბრალოდ, შეჩვეული არა ვარ.
_ შეიძლება გეშინიათ კიდეც. ქალაქში არაფერი დაიმალება, ყველა ერთმანეთს იცნობს, _ დაამატა კაცმა ღიმილით.
ქუჩიდან ბიჭის შეძახილი მოისმა. ორი საბუქსირო გემი გვერდიგვერდ მიდიოდა აუზისკენ. ანა დებარესდმა გაიღიმა.
_ არ დაიმალება თქვენთან ერთად რომ ვსვამ, არა? _ დაასრულა ქალმა და მომხიბლავად გაიცინა, _ დღეს რაღაც სიცილის ხასიათზე ვარ.
კაცი მიუახლოვდა, ხელზე ხელი დაადო. სიცილი ორივემ შეწყვიტა.
_ წუხელ თითქმის სავსე მთვარე იყო. თქვენს ბარს ვუყურებდი. რა კარგი მოვლილია, სარკესავითაა გადასწორებული. გვიანი იყო. პირველი სართულის დერეფანში ჯერ კიდევ ენთო სინათლე.
_ უკვე გითხარით, ზოგჯერ ცუდად მძინავს-მეთქი.
კაცმა ჭიქა ხელში დაატრიალა. იგრძნო, როგორ სურდა ქალს მისთვის სახეში შეეხედა. ასეც მოხდა.
_ კიდევ ცოტა ღვინო მინდა, _ ქალის ხმაში ვედრება გაკრთა, _ არ ვიცოდი ასე მალე თუ ეჩვეოდნენ სასმელს. უმისოდ ვეღარ ვძლებ.
კაცმა ღვინო შეუკვეთა. ორივემ დალია. ანა დებარესდმა ერთი წუთით შეიცადა და წყნარად, თითქმის მობოდიშებითაც შეეკითხა:
_ მითხარით, მაინც რა უნდა მომხდარიყო მათ შორის ისეთი, რომ ბოლო დროს თითქმის აღარც კი ელაპარაკებოდნენ ერთმანეთს?
_ არ ვიცი, _ უპასუხა კაცმა, _ თავიდან ალბათ ცოტა ხნით გაჩუმდებოდნენ ხოლმე, მერე ამ სიჩუმემ თანდათან იმატა, ბოლოს კი უბრალო სიტყვებმა ვეღარ შეძლო უსაშველო დუმილის დარღვევა.
ანა დებარესდს გუშინდელივით გააჟრჟოლა და მხრებში მოიხარა.
_ ერთ ღამესაც ოთახში ადგილს ვეღარ პოულობენ, _ განაგრძო კაცმა, _ გალიაში გამომწყვდეულ მხეცებს ემსგავსებიან, ვერ ხვდებიან რა სჭირთ, რაღაცას ეჭვობენ, რაღაცის ეშინიათ.
_ აღარაფერი აკმაყოფილებთ.
_ რაღაც ხდება მათ თავს, რაღაც გრძნობა ავსებთ, მაგრამ სახელს ვერ არქმევენ. ეგებ თვეებიც კი დასჭირდეთ, სანამ მიხვდებიან.
კაცი წუთით გაჩუმდა. ჭიქა გამოსცალა. ქალმა შემჩნია თვალებში როგორ გაუკრთა ჩამავალი მზის შუქი.
_ პირველი სართულის ერთი ფანჯრის წინ, _ განაგრძო კაცმა, _ ყველაზე მშვენიერი ხე, წიფელი დგას.
_ ჩემი ოთახია. დიდი, ფართო ოთახი. _ ქალს ტუჩები ღვინით ჰქონდა სველი, თვალებში მასაც ნაზი სხივი უკრთოდა. _ წყნარი ოთახია, ამბობენ, ყველაზე უკეთესიო. ზაფხულობით ის წიფელი ზღვას მიფარავს. ვთხოვე მოეჭრათ, თუმცა არ დამიჟინია.
კაცმა დახლს ზემოთ საათს ახედა.
_ თხუთმეტ წუთში მუშაობა დამთავრდება და თქვენც მალე წახვალთ. ცოტა დრო გვაქვს. არა მგონია დიდი მნიშვნელობა ჰქონდეს იქ იდგება თუ არა ის წიფელი.
თქვენს ადგილზე, იქ დავტოვებდი. ყოველ ზაფხულს უფრო და უფრო დიდი ჩრდილი იქნებოდა თქვენი ოთახის კედლებზე.
ქალი მთელი ტანით მიეყრდნო სკამს და სახე ერთბაშად აარიდა კაცს.
_ მაგრამ ზოგჯერ ეს ჩრდილი შავი ლაქასავითაა, _ დაიჩივლა ხმადაბლა.
_ ამას არა უშავს. _ კაცმა ღიმილით გუწოდა ჭიქა, _ ის ქალი გალოთდა. ხშირად ხედავდნენ გალეშილს. საყვედურობდნენ კიდეც.
ანა დებარესდმა გაოცებისგან სმას თავი ანება.
_ რაღაც ასეთს ვეჭვობდი, მაგრამ მთლად თუ გალოთდებოდა, არა. იქნებ სულაც ღვინოში პოულობდა შვებას?
_ თქვენზე მეტი არც მე ვიცი. მითხარით, რაზე ფიქრობთ ახლა?
_ ჰო, _ განაგრძო ფიქრებში წასულმა ქალმა, _ შაბათობით ერთი-ორი ლოთი ჩაივლის ბულვარზე, სიმღერით ან ლაპარაკ-ლაპარაკით. მისეირნობენ დიუნებამდე, ხანდახან ბოლო ფარანსაც მიაღწევენ ხოლმე და ისევ სიმღერით ბრუნდებიან უკან. საერთოდ გვიან მოდიან ხოლმე, როცა ყველას სძინავს. რომ იცოდეთ, როგორი ცარიელია ჩვენი მხარე...
_ თქვენ კი წევხართ იმ დიდ, მშვენიერ ოთახში და უსმენთ... მათ სიმღერას... ლაპარაკს... ირგვლივ არეულობაა, უჩვეულო არეულობა... თქვენ კი ყურადღებას არ აქცევთ, წევხართ და უსმენთ.
ანა დებარესდი შეიშმუშნა და, როგორც ყოველთვის, მოითენთა. ხმა თითქმის წაერთვა. ხელების კანკალი ისევ დაეწყო.
_ ბულვარის გაგრძელებას აპირებენ დიუნებს იქით, _ თქვა მან.
_ თქვენ ოთახში იწექით, ქუჩაში მოსეირნეებმა ეს არ იცოდნენ... არავინ იცოდა... ათ წუთში სამუშაო დრო დამთავრდება.
_ მე ვიცოდი, _ თქვა ანა დებარესდმა, _ ამ ბოლო წლებში ყოველთვის ვიცოდი, ყოველთვის... ვიწექი და ფანჯრიდან ვუთვალთვალებდი...
_ გეძინათ თუ გეღვიძათ, ჩაცმული იყავით თუ ჩაუცმელი მათთვის სულ ერთი იყო, თავისთვის მიდიოდნენ ქუჩაში.
ანა დებარესდი დამნაშავესავით შეეცადა თავის მართლებას:
_ არ გინდათ, გთხოვთ, უჩვეულო აქ არაფერია.
_ დიახ.
დაისის მკრთალ შუქზე ქალი თვალს არ აშორებდა კაცის ბაგეებს.
_ გასულ წელს, ივნისში, პარმაღზე იყავით გამოსული და ჩვენი ქარხნის პერსონალის დასახვედრად ემზადებოდით. ნახევრად შიშველ მკერდს მაგნოლიის თეთრი ყვავილი გიმშვენებდათ. მე შოვენი მქვია, _ თქვა კაცმა.
ქალმა ჩვეული პოზა მიიღო, კაცის წინ მაგიდას იდაყვებით დაეყრდნო. სიმთვრალე უკვე დატყობოდა.
_ მე ვიცოდი. ისიც ვიცოდი ქარხნიდან უმიზეზოდ რომ წახვედით, მაგრამ მალევე დაბრუნდებით, ქალაქში ხომ ძნელია სამუშაოს შოვნა.
_ კიდევ მელაპარაკეთ. მალე აღარაფერს შეგეკითხებით.
ანა დებარესდი იმ მოსწავლეს ჰგავდა გაკვეთილი რომ არ იცოდა და ყოველ სიტყვას ებღაუჭებოდა.
_ იმ სახლში რომ მივედი კვიდოები დამხვდა. ახლაც უამრავია. ქარიშხლის მოახლოებისას ახმაურდებიან ხოლმე. როცა შეეჩვევი, გგონია საკუთარ გულისცემას ისმენ. მე უკვე მივეჩვიე. ტყუილია იმ ქალზე რომ მითხარით გალეშილს ხედავდნენო.
სირენას თანაბარმა, გამაყრუებელმა ხმამ მთელი ქალაქი მოიცვა. მეპატრონემ საათი შეამოწმა და წითელი საქსოვი გვერდზე გადადო. შოვენმა მშვიდად დაიწყო:
_ იმ სახლში ბევრ ქალს უცხოვრია და მოუსმენია ღამ-ღამობით კვიდოების ხმა. კვიდოები უხსოვარი დროიდან იყო იქ. ქალები, რიგ-რიგობით ყველანი, იმ ოთახში დაიხოცნენ, რომლის წინაც ის წიფელი დგას და, თუმცა თქვენ არ გჯერათ, აღარ იზრდება.
_ ესეც იმ გალეშილი ქალის ამბავივით ტყუილია.
_ ესეც ტყუილია. მაგრამ ის სახლი უზარმაზარია, თან ისეთი ძველია, შეიძლება შეგეშინდეს კიდეც.
ქალი ისევ ჟრუანტელმა აიტანა და თვალები დახუჭა. მეპატრონემ ჭიქები ააწკარუნა და წყალში გაავლო.
_ მელაპარაკეთ, სწრაფად, მოიგონეთ რამე.
ქალმა თავს ძალა დაატანა და ჯერ ისევ ცარიელ კაფეში ხმამაღლა, სულმოუთქმელად ალაპარაკდა:
_ ისეთ ქალაქში უნდა იცხოვროს კაცმა სადაც ხეები არაა ხეები ქარის დროს ხმაურობენ აქ კი ქარი ყოველთვისაა ყოველთვის წელიწადში ერთი-ორი დღის გარდა თქვენს ადგილზე აქედან წავიდოდი არ დავრჩებოდი ზღვის ფრინველები ქარიშხლის შემდეგ სანაპიროზე უსულოდ ყრიან ქარიშხლის შემდეგ ხეები ჩუმდებიან სამაგიეროდ პლაჟზე გამორიყული განწირული ფრინველების ხავილი ისმის თითქოს ყელს ღადრავენო ეს კი ბავშვებს ძილს უფრთხობს არა წავიდოდი აქედან წავიდოდი.
იგი გაჩუმდა, შიშისგან თავლდახუჭული. კაცი ყურადღებით დააკვირდა.
_ ეგებ ჩვენ ვცდებით, _ თქვა მან, _ ეგებ მისი მოკვლა პირველივე ნახვისთანავე მოუვიდა აზრად. მითხარით რამე.
ქალი ხმას ვერ იღებდა. ხელები ისევ უკანკალებდა, შიშისგან არა, არც იმის გამო, რომ საკუთარ ცხოვრებას მოკლული ქალის ბედს ადარებდა. მაშინ ისევ კაცმა განაგრძო მშვიდი ხმით:
_ მართალია, ქარის ჩადგომა ამ ქალაქში ისეთი იშვიათობაა, რომ თითქოს სული გეხუთება. უკვე შევამჩნიე.
ანა დებარესდი არ უსმენდა.
_ მკვდარიც კი ბედნიერებისგან იღიმებოდა, _ თქვა ფიქრებში წასულმა.
გარეთ ბავშვების ჟივილ-ხივილი საღამოს ბინდს განთიადის ელფერს აძლევდა. ქალაქის სამხრეთიდან მოზრდილთა შეძახილები გაისმა და ქარხნის საყვირის ყრუ ზუზუნი გადაფარა.
_ ქარი ყოველდღე უბერავს, _ განაგრძო ანა დებარესდმა დაღლილი ხმით, _ ყოველდღე და, თუ შეამჩნიეთ, ყოველთვის სხვადასხვანაირად. ზოგჯერ ერთბაშად ამოვარდება, განსაკუთრებით მზის ჩასვლისას, ზოგჯერ პირიქით, თანდათან, მაგრამ ეს მხოლოდ ძლირი სიცხის დროს ან ღამით, გამთენიისას, ოთხი საათისთვის. ამ დროს კვიდოები ხმაურობენ ხოლმე და ამით ვხვდები.
_ თქვენ ყველაფერი იცით იმ ბაღის შესახებ. ის განსაკუთრებულია. ზაფხულობით, როცა კვიდოები ყვირილს იწყებენ, ფანჯარას კეტავთ, მათი ხმა რომ არ გაიგოთ. ძალიან ცხელა და შიშველი ხართ.
_ ღვინო მინდა, - ითხოვა ანა დებარესდმა, - ისევ მინდა.
კაცმა ღვინო შეუკვეთა.
_ ათი წუთია რაც დარეკეს, _ შეახსენა მეპატრონემ და დაუსხა.
ერთი მუშტარი შემოვიდა, დახლთან დაჯდა და ღვინო დალია.
_ ბაღის მარცხენა კუთხეში, _ განაგრძო ჩუმი ხმით ანა დებარესდმა, _ ამერიკული, მეწამული წიფელია, არ ვიცი რატომ...
ბარში მყოფმა კლიენტმა იცნო შოვენი და ცოტათი შეცბუნებულმა თავი დაუკრა. შოვენს არ დაუნახავს.
_ კიდევ მელაპარაკეთ, _ სთხოვა კაცმა, _ რაც გინდათ ის მითხარით.
ბიჭი შემოვიდა, თმააწეწილი და აქოშინებული. სანაპიროზე ხალხის ნაბიჯების ხმა გაისმა.
_ დედა, - მიმართა ბავშვმა.
_ ორი წუთიც და წავა, _ ჩაილაპარაკა შოვენმა.
ბარში მყოფი კლიენტი შეეცადა ბიჭს თავზე მოფერებოდა, მაგრამ ბავშვი გაიქცა.
_ ერთ დღესაც, _ ისევ დაიწყო ანა დებარესდმა, _ ეს ბიჭი გამიჩნდა.
ათიოდე მუშა ერთად შემოვიდა. ზოგმა იცნო შოვენი, მას არც ისინი დაუნახავს.
_ ზოგჯერ, _ განაგრძო ანა დებარესდმა, _ საღამოობით, როცა ბავშვს სძინავს, ბაღში ჩამოვდივარ, ბულვარს ვათვალიერებ. საღამოობით ის ადგილი ძალიან მშვიდია, განსაკუთრებით ზამთრობით. ზაფხულობით ხანდახან შეყვარებულები თუ ჩაივლიან ხელიხელგადახვეულნი, სულ ესაა. ის სახლიც იმიტომ ავირჩიე, რომ ადგილია მშვიდი, ქალაქში ყველაზე მშვიდი. უნდა წავიდე.
შოვენი სკამის საზურგეს მიეყრდნო. ცოტა ხნის შემდეგ წამოიწყო:
_ ღობენთან მიდიხართ, მერე უკან ბრუნდებით, სახლს გარშემო უვლით, ისევ ბრუნდებით. ბიჭს ზემოთ სძინავს. თქვენ არასოდეს გიყვირიათ მისთვის, არასოდეს.
ქალმა ლაბადა უხმოდ ჩაიცვა. კაცი მიეხმარა, ქალი წამოდგა, ცოტა ხნით გაჩერდა მაგიდასთან და დახლთან მდგარ ხალხს მიაშტერდა. ზოგიერთმა შოვენს მისალმების ნიშნად თავი დაუკრა, მაგრამ ის სანაპიროს გაჰყურებდა.
ანა დებარესდი ბოლოს გონს მოეგო:
_ კიდევ მოვალ, _ თქვა მან.
_ ხვალ.
კაცმა კარამდე მიაცილა. ხალხი ჯგუფ-ჯგუფად მოდიოდა. ბიჭმა დედასთან მიირბინა, ხელი მოკიდა და თან გაიყოლა.
შვილმა უამბო ახალი მეგობარი რომ ჰყავდა და სულაც არ გაჰკვირვებია, დედამ უპასუხოდ რომ დატოვა. ცარიელ პლაჟზე, _ ახლა უფრო გვიანი იყო, ვიდრე წინა დღეს, _ ბიჭი ზღვის ტალღების საყურებლად შეჩერდა. მერე ისევ განაგრძო გზა.
_ წამოდი.
ქალმა შვილს უკან მისდია.
_ რა ნელა დადიხარ, _ ამოიოხრა ბავშვმა, _ და ცივა კიდეც.
_ არ შემიძლია უფრო ჩქარა.
ქალმა მაინც აუჩქარა ფეხს. ღამემ და დაღლილობამ თავისი გაიტანა, შვილი დედას მიეკრა და ასე განაგრძეს გზა.
5.
_ დაიმხსოვრე, _ უთხრა ანა დებარესდმა, _ “დინჯად და მღერადად”.
_ დინჯად და მღერადად, _ გაიმეორა ბიჭმა.
რაც უფრო მაღლა ადიოდნენ კიბეზე, სულ უფრო აშკარად იკვეთებოდა შორს, სამხრეთით მომუშავე ამწეები. ყველა ერთნაირად, ოღონდ სხვადასხვა სიჩქარით მოძრაობდა. ცარიელ ბაგირებს ქარი ერთმანეთში ხლართავდა.
_ აღარ მინდა გისაყვედურონ. საშინლად მტკივა ხოლმე გული.
_ აღარც მე მინდა, _ თქვა ბიჭმა, _ ე. ი. “დინჯად და წყნარად”.
ბოლო ფანჯარაში უზარმაზარი, ქვიშაში ამოგანგლული ექსკავატორი გამოჩნდა, პირში ნადავლგაჩრილ ველურ ცხოველს წააგავდა.
_ მუსიკა აუცილებელია, უნდა ისწავლო, გესმის?
_ მესმის.
მადმუაზელ ჟირო მეხუთე სართულზე ცხოვრობდა. ფანჯრიდან ზღვაზე ფართო ხედი იშლებოდა. თოლიების გარდა თითქმის არაფერი ჩანდა.
_ თქვენც გაიგეთ, არა? სასიყვარულო მკვლელობა ყოფილა. დაბრძანდით, ქალბატონო დებარესდ, გთხოვთ.
_ რაზე ამბობთ? _ იკითხა ბიჭმა.
_ აბა, სწრაფად, სონატინა დაუკარი.
ბავშვი პიანიონს მიუჯდა. მადმუაზელ ჟირო ფანქრით ხელში გვერდით მოკალათდა. ანა დებარესდი მოშორებით, ფანჯარასთან დაჯდა.
_ სონატინა, დიაბელის პაწაწინა, ლამაზი სონატინა. აბა, მიდი. ჯერ მითხარი, რა ზომაშია?
მასწავლებლის ხმის გაგონებაზე ბავშვი მოიბუზა. დაფიქრებული სახე მიიღო და ცოტა ხნით შეყოვნდა.
_ დინჯად და მღერადად, _ უპასუხა ბოლოს.
მადმუაზელ ჟირომ გულხელი დაიკრიბა და ამოიოხრა:
_ არა, ნამდვილად განზრახ მიკეთებს, სხვა ვერაფრით ამიხსნია.
ბიჭი არც განძრეულა. მუხლებზე ხელებდაწყობილი მოთმინებით ელოდა, როდის დასრულდებოდა მისი ტანჯვა, ხმასაც არ იღებდა, იცოდა, მუსიკის გაკვეთილები მაინც გარდაუვალი იყო.
_ დღეები შესამჩნევად გაიზარდა, _ ჩაილაპარაკა ანა დებარესდმა.
_ რასაკვირველია, _ უპასუხა მადმუაზელ ჟირომ.
მზე ამჯერად უფრო მაღლა აწეულიყო. მოწმენდილ ცაზე ნისლის ნატამალიც არ ჩანდა.
_ გელოდები, მიპასუხე.
_ ეგებ შეკითხვა ვერ გაიგონა?
_ შესანიშნავად გაიგონა. უბრალოდ, ქალბატონო დებარესდ, არ გსურთ დაიჯეროთ, რომ განგებ იქცევა ასე.
ბიჭმა თავი ფანჯრისკენ შეაბრუნა და ზღვის ტალღებზე არეკლილ მზის ნათებას გახედა. მხოლოდ დედას შეეძლო მისი თვალების დანახვა.
_ ჩემო პატარა სირცხვილო, ჩემო საუნჯევ, - ჩაილაპარაკა ქალმა.
_ ოთხი მეოთხედია, _ თქვა ბიჭმა ისე, რომ არც კი განძრეულა.
ბიჭის თვალები მოწმენდილ ცას ჰგავდა, სიღრმეში ოქროსფერი ულივლივებდა, ისეთივე ოქროსფერი, როგორიც მისი თმა იყო.
_ მოვა დღე და ეცოდინება, _ თქვა დედამ, _ დაუფიქრებლად გიპასუხებთ, რომც არ უნდოდეს მაინც, _ და ხმადაბლა, მხიარულად გაიცინა.
_ უნდა გრცხენოდეთ, ქალბატონო დებარესდ, _ უსაყვედურა მადმუაზელმა.
_ ამას სხვებიც მეუბნებიან.
მადმუაზელ ჟირომ გულზე დაკრებილი ხელები ჩამოუშვა, კლავიატურაზე ფანქარი დაარტყა, როგორც ამას მთელი ოცდაათი წლის მანძილზე აკეთებდა, და დაიყვირა:
_ გამები! ათი წუთის განმავლობაში გამებს დაუკრავ! მარტო ასე თუ ისწავლი. ჯერ დო მაჟორი!
ბიჭი ისევ პიანინოსკენ შებრუნდა, ხელები ერთად ასწია და ხაზგასმული მორჩილებით დააწყო კლავიატურაზე.
დო მაჟორში შესრულებულმა გამამ ზღვის შხუილი გადაფარა.
_ კიდევ, კიდევ, ეს ერთადერთი საშუალებაა.
ბიჭმა ისევ დაიწყო. ბგერები თანდათან ამაღლდა, პირველს მეორე გამა მოჰყვა, მეორეს _ მესამე და ეს ყველაფერი მასწავლებლის სიბრაზეს შეერწყა.
_ გითხარი , ათი წუთი-მეთქი! კიდევ!
ბიჭმა ხელები უხალისოდ დააწყო კლავიშებზე და მზერა მადმუაზელ ჟიროს მიაპყრო.
_ რა საჭიროა? _ იკითხა მან.
მადმუაზელ ჟიროს სიბრაზისგან სახე ისე დაემანჭა, რომ ბავშვმა თვითონვე აარიდა თვალი. ხელები ისევ კლავიატურაზე ეწყო და იდელური მოწაფის პოზაში გაშეშებულიყო, ოღონდ არ უკრავდა.
_ არა, მეტი აღარ შემიძლია.
_ შვილებს ჩვენთვის სიცოცხლის მიცემაც კი არ უთხოვიათ, _ გაიღიმა ანა დებარესდმა, _ ჩვენ კი სწავლასაც ვაძალებთ, რა მათი ბრალია.
მადმუაზელ ჟირომ მხრები აიჩეჩა, ცოტათი დამშვიდდა და თავისთვის ჩაილაპარაკა:
_ საინტერესოა, ეს ბავშვები კაცს საბოლოოდ გააგიჟებენ.
_ მაგრამ დადგება დღე და გამებიც ეცოდინება, - ანა დებარესდი თითქოს მასწავლებლის დამშვიდებას ცდილობდა, _ ისევე სრულყოფილად ეცოდინება, როგორც ზომა. ისე კარგად ეცოდინება, ცოდნისგან დაიღლება კიდეც.
_ თქვენ მას ცუდად ზრდით, ქალბატონო! – შეჰყვირა მადმუაზელ ჟირომ.
ერთი ხელით ბავშვს თავი შემოუტრიალა და აიძულა სახეში შეეხედა. ბავშვმა თვალები დახარა.
_ დაუკრავ იმიტომ, რომ მე ასე გადავწყვიტე. უკიდურესად თავხედია. სამჯერ სოლ მაჟორი, ოღონდ ჯერ ერთხელ ისევ დო მაჟორი.
ბავშვმა ისევ დო მაჟორის გამა წამოიწყო. გულგრილად ჩათავა და გაჩერდა.
_ არ მიყვარს გამები.
მადმუაზელ ჟირომ დედა შვილი ირიგ-რიგობით შეათვალიერა. ისე იყო სასოწარკვეთილი, მათი ლაპარაკისთვის ყურადღებაც არ მიუქცევია.
_ გელოდები.
ბავშვი ისევ პიანინოსკენ შებრუნდა, ოღონდ მასწავლებელს ოდნავ მოშორდა.
_ ჩემო საყვარელო, _ მიმართა დედამ, - მიდი, კიდევ ერთხელ დაუკარი.
დედის ხმაზე ბიჭს წარბები შეუთამაშდა, მაგრამ თავი შეიკავა.
_ მაშინ გამები აღარ მინდა.
_ სწორედაც გამები, - მოითხოვა მადმუაზელმა.
ბიჭი კიდევ ცოტა ხანს შეყოვნდა. მერე, როცა ქალებს უკვე იმედი გადაეწურათ, ისევ დაუკრა. მაგრამ ამჯერად მადმუაზელ ჟიროსთვის ყურადღებაც არ მიუქცევია.
_ ქალბატონო დებარესდ, არ ვიცი შევძლებ თუ არა მასთან მეცდინეობის გაგრძელებას.
სოლ მაჟორში შესრულებული გამა ისევ სწორი იყო, წინაზე უფრო ჩქარიც კი, მაგრამ ცარიელი და უშინაარსო.
_ ეს იმიტომ, რომ უგულოდ უკრავს, _ აღნიშნა დედამ, _ ამაში გეთანხმებით.
გამა დამთავრდა. ბავშვს სულაც არ აინტერესებდა მათი ლაპარაკი. სკამიდან წამოიწია და ამაოდ შეეცადა ფანჯრიდან დაენახა რა ხდებოდა ქვემოთ, სანაპიროზე.
_ ავუხსენი, რომ საჭიროა, _ თავი იმართლა დედამ ყალბი სინანულით.
მადმუაზელ ჟირომ მაღალფარდოვნად განუცხადა:
_ არაფერი გაქვთ ასახსნელი. მისი გადასაწყვეტი არაა ისწავლოს თუ არა, ქალბატონო დებარესდ, ეს აღზრდის საკითხია, _ და ფანქარი ისევ დაარტყა კლავიშზე. ბიჭმა ფანჯარაში ამაო ყურებას თავი მიანება.
_ ახლა სონატინა დაუკარი, _ უბრძანა მასწავლებელმა დაღლილი ხმით, _ ოთხი მეოთხედი.
ბავშვმა გამასავით გულგრილად დაუკრა, თუმცა კარგად იცოდა და მელოდია მაინც იგრძნობოდა.
_ ხომ, ხედავთ! _ განაგრძო მადმუაზელ ჟირომ, _ არიან ბავშვები, რომელთაც მკაცრად უნდა მოექცე, სხვაგვარად ვერაფერს მიაღწევ.
_ შევეცდები, - უპასუხა ანა დებარესდმა.
იგი სონატინას უსმენდა და გრძნობდა ეს მუსიკა შვილის მიერ დედისადმი უფრო იყო მიძღვნილი. ცოტაც და ანა დებარესდი გონებას დაკარგავდა.
_ ჰო, კიდევ რა, მას ჰგონია, რომ პიანინოზე დაკვრა არ უყვარს. მგრამ, მე ვიცი რასაც ვამბობ, ქალბატონო დებარესდ, ბავშვის ნათქვამს მნიშვნელობა არა აქვს.
_ ვეცდები ცოტა უფრო მკაცრად მოვექცე.
სონატინა ისევ გაისმა. ის უკვე პატარა ბარბაროსის მიერ უნებურად პირდაპირ დედის გულში ნასროლ იმ ისარს ჰგავდა, ქალი რომ თავის აკრძალულ სიყვარულზე დააფიქრა. ჯოჯოხეთის კარიბჭე თანდათან მიიხურა.
_ თავიდან დაიწყე და ზუსტად ითვალე. ცოტა ნელა.
მელოდია შენელდა, უფრო დაიხვეწა. ბავშვი თავადვე მოიხიბლა. მისი თითებიდან უნებლიედ ამოიფრქვა მუსიკის ნაზი ხმა, ნელა მოეფინა არემარეს, ქვემოთ, სანაპიროსაც მისწვდა და უკვე ნაცნობი კაცის გული ააფორიაქა.
_ სულ ერთი თვეა რაც დადის, _ აღნიშნა კაფის მეპატრონემ, - მაგრამ უკვე რა კარგად უკრავს.
მუშების პირველი წყება კაფისკენ მოეშურებოდა.
_ დიახ, ზუსტად ერთი თვეა, _ განაგრძო მეპატრონემ, _ ნამდვილად ვიცი.
დახლის ბოლოში მდგარი შოვენი ჯერ-ჯერობით ერთადერთი კლიენტი იყო. საატს დახედა, გაიზმორა და სონატინა წაიღიღინა, იგივე რიტმში, როგორშიც ბავშვი ასრულებდა. მეპატრონე სახეში შეაცქერდა, თან დახლს ქვემოდან ჭიქები გამოიღო.
_ ჯერ ახალგაზრდა ხართ, _ შენიშნა მან.
მერე გამოიანგარიშა რამდენი წუთი რჩებოდა მუშტრების მოსვლამდე და კაცი გააფრთხილა.
_ როცა კარგი ამინდია, მგონი სხვა მხარეს სეირნობს ხოლმე, ყოველთვის აქ არ მოდის.
_ დღეს მოვა, _ თქვა ღიმილით კაცმა.
კაფეში რამდენიმე კლიენტი შემოვიდა.
_ ერთი, ორი, სამი, ოთხი, _ ითვლიდა მადმუაზელ ჟირო, _ კარგია.
ბავშვის თითებით აჟღერებულმა სონატინამ გულგრილობის მიუხედავად უმაღლეს წერტილს მიაღწია. რაც უფრო მაღლა იწევდა მუსიკა, მით უფრო იკლებდა დღის სინათლე. ჰორიზონტზე ალმოდებული ღრუბლების უზარმაზარი ნახევარკუნძული გამოიკვეთა და ამ წამიერმა მშვენიერებამ ოცნებათა ახალ სამყაროს გაუხსნა კარი. ათი წუთიც და მზე ქვეყნიერებას დაემშვიდობებოდა. ბიჭმა მესამედ დაასრულა დაკვრა. ზღვის ხმაურს სანაპიროზე ჩავლილი ხალხის ხმები ერთვოდა.
_ მომავალ გაკვეთილზე ზეპირად უნდა იცოდე, გასაგებია?
_ დიახ, ზეპირად.
_ გპირდებით, _ ჩაერია დედა.
_ რაღაც უნდა შეიცვალოს, აშკარად აბუჩად მიგდებს.
_ გპირდებით.
მადმუაზელ ჟირო ფიქრებმა გაიტაცა და პასუხი აღარც გაუგია.
_ იქნებ სხვა მასწავლებელი გამოგენახათ, ქალბატონო დებარესდ, ვნახავდით რა გამოვიდოდა.
_ არა! _ შეჰყვირა ბიჭმა.
_ მე მგონი სხვას სულ ვერ შევეჩვევით, _ უპასუხა ანა დებარესდმა.
_ მე კი მგონია, ბოლოს მაინც ასე მოგიწევთ.
როცა კარი მიიხურა, ბიჭი კიბეზე შეჩერდა:
_ ხომ ნახე რა ბოროტია.
_ განგებ აკეთებ ამას?
ბიჭმა ცაში უძრავად აღმართულ ამწეებს გახედა. შორს ქალაქის განათებული გარეუბანი მოჩანდა.
_ არ ვიცი, _ უპასუხა ბიჭმა.
_ მაინც ძალიან მიყვარხარ.
ბავშვი ნელა ჩაუყვა კიბეს.
_ აღარ მინდა მუსიკის სწავლა.
_ მუსიკა მე არასოდეს მისწავლია, _ მიუგო ანა დებარესდმა, _ შენ კი უნდა ისწავლო.
6.
ანა დებარესდი კაფის კარებთან შეჩერდა. შოვენი მაშინვე ქალისკენ გაეშურა. მან ზურგი აქცია და სანაპიროს გახედა.
_ აი, უკვე ხალხი მოსულა, _ დაიჩივლა ქალმა. _ მუსიკის გაკვეთილები გვიან დაგვიმთავრდა.
ბიჭმა ხელი გაითავისუფლა და, როგორც ყოველთვის, ქუჩაში გაიქცა. შოვენმა ჩამავალ მზეს ახედა, ქალს მიუახლოვდა. ანა დებარესდი არ განძრეულა.
_ მალე ზაფხული მოვა, _ აღნიშნა კაცმა, _ წამოდით, დავსხდეთ.
_ მაგრამ აქ ჯერ კიდევ არ იგრძნობა.
_ ზოგჯერ იგრძნობა, თქვენც ხომ ხედავთ, აი, ამ საღამოს მაგალითად.
ბიჭი თოკებს ახტებოდა და დიაბელის სონატინას ღიღინებდა. ანა დებარესდი შოვენს გაჰყვა. კაფე სავსე იყო. კაცები სწრაფად ყლურწავდნენ ღვინოს, თითქოს მოვალეობას იხდიანო და შინ მიიჩქაროდნენ.
კაფეში შესული ანა დებარესდი შოვენმა ღიმილით გაამხნევა. დახლის ყველაზე მოფარებულ კუთხეში მივიდნენ. ქალმა მამაკაცივით მაშინვე დალია ღვინო. ხელში ჭიქა ისევ უკანკალებდა.
_ უკვე მეშვიდე დღეა, - დაიწყო შოვენმა.
_ მეშვიდე ღამე. _ თითქოს შემთხვევით ჩაილაპარაკა ქალმა, _ რა კარგია ღვინო.
დახლს მოშორდნენ. კაცმა დარბაზის სიღრმეში ერთი მაგიდა შეარჩია. ბარში მყოფი ხალხი ქალს შორიდან გაკვირვებული უყურებდა. დარბაზში სიწყნარე იყო.
_ მაშ, გესმოდათ ის გამები?
_ კაფე ჯერ სულ ცარიელი იყო. ფანჯრები ალბათ ღია გქონდათ. ყველაფერი გავიგონე, გამებიც კი.
ქალმა მადლიერად გაუღიმა და კიდევ დალია. ხელების კანკალი შეუნელდა.
_ ორი წელია ამოვიჩემე, მუსიკა უნდა ისწავლოს-მეთქი, გესმით?
_ მესმის. სალონში, ხელმარცხნივ დიდი პიანინო დგას, ხომ?
_ დიახ, _ ანა დებარესდმა ხელები მომუჭა და დამშვიდებას შეეცადა, _ მაგრამ ჯერ კიდევ ისეთი პატარაა, ისეთი პატარა. ზოგჯერ ვფიქრობ, ხომ არ შევცდი-მეთქი.
შოვენს გაეღიმა. დარბაზის სიღრმეში მათ გარდა არავინ იყო. დახლთან მყოფი კლიენტების როცხვი მცირდებოდა.
_ იცით, მშვენივრად იცის გამები.
ამჯერად ანა დებარესდსაც გულიანად გაეცინა.
_ მართლა იცის. ის ქალიც კი მეთანხმება... ამას მეც მივხვდი. ოჰ, ამაზე სულ მეცინება ხოლმე...
ქალი ისევ იცინოდა. შოვენმა განაგრძო:
_ თქვენ იმ დიდ პიანინოზე იყავით მიყრდნობილი. კაბის ქვეშ დამალულ მკერდს მაგნოლიის ყვავილი გიმშვენებდათ.
ანა დებარესდი ყურადღებით უსმენდა.
_ დიახ.
_ როცა იხრებით ეს ყვავილი შიშველ მკერდს ეხება. დაუდევრადაა დამაგრებული, ძალზე მაღლა. უზარმაზარი ყვავილია, თქვენთვის მეტისმეტად დიდი, შემთხვევით შეარჩიეთ. ფურცლები ჯერ ისევ მაგარი აქვს, მხოლოდ წინა ღამით გაიშალა.
_ გარეთ ვიყურები?
_ კიდევ დალიეთ ღვინო. ბიჭი ბაღში თამაშობს, თქვენ კი ბაღში იყურებით, დიახ.
ანა დებარესდმა სასმელი მოსვა. შეეცადა ის საღამო გაეხსენებინა, მაგრამ ამაოდ.
_ არ მაგონდება, ის ყვავილი რომ მომეწყვიტოს. არც ის მაგონდება, საერთოდ თუ მეკეთა.
_ ძლივს გხედავდით, მაგრამ იმის დრო კი მქონდა ყვავილი შემემჩნია.
ქალი ცდილობდა მაგრად ჩაჭიდებოდა ჭიქას. მოძრაობა და ლაპარაკი შეანელა.
_ როგორ მყვარებია თურმე ღვინო, არ ვიცოდი.
_ ახლა მელაპარაკეთ.
_ ოჰ, თავი დამანებეთ, _ შეეხვეწა ანა დებარესდი.
_ ცოტა დრო გვაქვს.
ბინდი ჩამოწოლილიყო და დღის სინათლე მხოლოდ ჭერს ეცემოდა. დახლი გაჩახჩახებული იყო. დარბაზში ჩრდილი იდგა. ბიჭმა შემოირბინა. არც გაკვირვებია, ასე გვიანობამდე რომ შერჩნენ აქაურობას.
_ კიდევ ერთი ბიჭი შემოგვემატა.
ბავშვი უკან გაბრუნდა და შოვენის ხელებიც ქალისას მიუახლოვდა. ოთხივე ხელი მაგიდაზე ეწყო.
_ როგორც გეუბნებოდით, ზოგჯერ ცუდად მძინავს. შვილის ოთახში შევდივარ ხოლმე და დიდხანს დავყურებ.
_ ზოგჯერ კი...
_ ზოგჯერ კი, ზაფხულობით, ბულვარზე მოსეირნენი დადიან. განსაკუთრებით შაბათ საღამოს, ალბათ იმიტომ, რომ სახლში საქმე არა აქვთ.
_ ალბათ, _ დაეთანხმა შოვენი, - განსაკუთრებით კაცებს. ხშირად უყურებთ ხოლმე მათ ბაღიდან, დერეფნიდან, ოთახიდან...
ანა დებარესდი კაცისკენ ოდნავ გადმოიხარა.
_ დიახ, ზოგჯერ საკუთარ თავს ვერაფერს ვუხეხებ, - აღიარა მან, _ მგონი მართლაც ხშირად ვუთვალთვალებ, ხან დერეფნიდან, ხანაც ოთახიდან.
შოვენმა ჩუმად რაღაც ჩაილაპარაკა. ანა დებარესდს მზერა თანდათან მიებნიდა.
_ განაგრძეთ.
_ დღეები უცვლელად მიედინება. მეტს ვერაფერს ვიტყვი.
_ ძალიან ცოტა დრო გვრჩება, განაგრძეთ.
_ ყოველდღე სადილი, ვახშამი, წვეულებები. ერთ დღესაც მუსიკის გაკვეთილები მომივიდა აზრად.
ღვინო გამოსცალეს. შოვენმა ისევ შეუკვეთა. კლიენტთა რიცხვი უფრო შემცირდა. ანა დებარესდი მოწყურებულივით დაეწაფა სასმელს.
_ უკვე შვიდი საათია, _ გააფრთხილა მეპატრონემ.
მათ არც გაუგიათ. დაღამდა. დარბაზში ოთხი კაცი შემოვიდა, ეტყობოდა, დროის მოსაკლავად. რადიოში ამინდის პროგნოზს აცხადებდნენ.
_ მუსიკა ძალიან მიყვარს, ამიტომაც მომაფიქრდა ეს გაკვეთილები, თანაც ქალაქის მეორე ბოლოს. ახლა ვეღარაფრით შევწყვეტ, ძნელია. ნახეთ, უკვე შვიდი საათია.
_ შინ გვიან მიხვალთ, ჩვეულებრივზე უფრო გვიან, შეიძლება ძალიან გვიანაც, ეს უეჭველია. შეურიგდით ამ აზრს.
_ თუ მხედველობაში მივიღებთ იმ გზას, რაც სახლამდე მაქვს გასავლელი, შემიძლია გითხრათ, რომ სადილზე უკვე დავაგვიანე, თანაც, სულ დამავიწყდა, ამ საღამოს სტუმრები გვყავს, აუცილებლად შინ უნდა ვიყო.
_ ხვდებით, რომ აუცილებლად დაგაგვიანდებათ და სხვანეირად არც შეიძლება? ხვდებით?
_ ვხვდები, სხვანაირად არც შეიძლება.
კაცმა შეიცადა. ქალმა ლაპარაკი სხვა თემაზე გადაიტანა.
_ იცით, ჩემს შვილს მოვუყევი იმ ოთახში მცხოვრები ყველა ქალი ერთმანეთის მიყოლებით რომ გარდაიცვალა. მან კი მთხოვა საფლავები მეჩვენებინა. აი, სულ ესაა რისი თქმაც შემეძლო.
_ თქვენ მაშინვე ინანეთ, იმ ქალებზე რომ უამბეთ, და შეპირდით, რამდენიმე დღეში არდადეგები დაიწყება და სხვა სანაპიროზე წაგიყვანო.
_ შევპირდი, ორ კვირაში რომელიმე ზღვისპირა თბილ ქალაქში წაგიყვან-მეთქი. ძალიან განიცადა იმ ქალების ამბავი.
ანა დებარესდმა ისევ დალია. ამჯერად ძალზე მაგარი მოეჩვენა, თვალები აუწყლიანდა, იღიმებოდა.
_ დრო გადის, _ შენიშნა შოვენმა, _ უფრო და უფრო იგვიანებთ.
_ თუ დაგიანებაა, ვფიქრობ, ან ძალიან უნდა დააგვიანო, ან დროზე მიხვიდე.
დახლთან ერთადერთი კლიენტიღა შემორჩა. დანარჩენი ოთხი დარბაზში იჯდა. კიდევ ერთი წყვილი შემოვიდა. მეპატრონე მათაც მოემსახურა და აქამდე მიტოვებული წითელი საქსოვი აიღო. რადიოს ხმა ჩუწია. ზღვის ძლიერი ხმაური სანაპიროზე მოსეირნეთა სიმღერებს ფარავდა.
_ როცა ბოლოს და ბოლოს მიხვდა ქალს მისგან რაც უნდოდა, რატომ უფრო ადრე არ ჩაიდინა ეს ან უფრო გვიან, რატომ მაინც და მაინც იმ დღეს?
_ იცით, ძალიან ცოტა ვიცი ამ საქმის თაობაზე. მაგრამ, მგონი, თავადაც ვერ გაერკვა, მკვდარი უფრო უნდოდა თუ ცოცხალი. გვიანღა მიხვდა, რომ მკვდარი ერჩივნა. რა ვიცი, მე ასე ვფიქრობ.
ანა დებარესდი მხრებში მოიხარა, თავი დახარა. სახე გაფითრებოდა.
_ ქალს იმედი ჰქონდა, რომ კაცი თვითონ გადაწყვეტდა.
_ მგონი კაცსაც ჰქონდა ამის იმედი, არა?
_ მართლა?
_ მართლა. გაჩუმდით.
ოთხი კაცი გავიდა. დარბაზში მხოლოდ ერთი წყვილიღა დარჩა. ქალმა დაამთქნარა. შოვენმა ახალი ბოთლი შეუკვეთა.
_ იმდენი რომ არ ესვათ ალბათ არც არაფერი მოხდებოდა.
_ ალბათ, _ ჩაიჩურჩულა ანა დებარესდმა, - თუ შეგიძლიათ, მითხარით კიდევ რამე, მინდა ცოტა მეტი ვიცოდე, თუნდაც დარწმუნებული არ იყოთ.
შოვენმა აქამდე უცხო, ნელი, გულგრილი ხმით დაიწყო:
_ განცალკევებით მდგარ სახლში ცხოვრობდნენ, მგონი ზღვის ნაპირას. ცხელოდა. თვიდან ყველაფერი კარგად მიდიოდა, ბოლოს კი ურთიერთობა ისე დაეძაბათ, ქალი სახლიდანაც კი გააგდო. იძულებული გახდა გაეგდო.
_ სახლიდან გაგდება ძნელი უნდა იყოს.
_ ალბათ ძნელია. სიკვდილზე ფიქრიც ძნელია. ამას შეჩვეული უნდა იყო, ისევე როგორც ცხოვრებას. მაგრამ მხოლოდ შეჩვეული.
_ ქალი, ქალი ასე მორჩილად მიდიოდა ხოლმე?
_ მიდიოდა, თუმცა დარჩენა უნდოდა.
ანა დებარესდი კაცს ისე დააკვირდა, თითქოს რომელიღაც ნადირს უთვალთვალებსო.
_ გთხოვთ, განაგრძეთ, _ შეეხვეწა ქალი.
_ მერე დადგა დრო და ყველაფერი შეიცვალა. ქალი ისეთი აღარ ეჩვენებოდა, როგორიც წინათ. აღარც ლამაზი ეჩვენებოდა, აღარც უშნო, აღარც ახალგაზრდა, აღარც ბებერი, აღარც ვინმესადმი მისი შედარება შეეძლო, თავის თავსაც აღარ ჰგავდა. კაცი შიშმა აიტანა. ეს მოხდა უკანასკნელი არდადეგების დროს, ზამთარში. ახლა ალბათ ბულვარზე დაბრუნდებით. ეს უკვე მერვე დღე იქნება.
ბიჭი შემოვიდა და ცოტა ხნით დედას მიეკრა. ისევ დიაბელის სონატინას ღიღინებდა. ქალმა თმაზე გადაუსვა ხელი, თუმცა ყურადღება სხვაგან ჰქონდა. კაცმა დედა-შვილს თვალი აარიდა, ბიჭი ისევ გავიდა.
_ ის სახლი განმარტოებით იდგა. _ განაგრძო მშვიდად ანა დებარესდმა, _ თქვენ თქვით, როცა უბრძანებდა წადიო, ქალი ყოველთვის ემორჩილებოდა. მერე იწვა ხოლმე ხის ძირში, როგორც...
_ დიახ. _ მიუგო შოვენმა.
_ დაუძახებდა და ქალიც დაბრუნდებოდა. მერე ისევ აგდებდა და ისიც მიდიოდა. ამ მორჩილებით თითქოს თავისებურად იმედს იტოვებდა. მაშინაც კი, როცა ბრუნდებოდა, ზღურბლთან შეჩერდებოდა და ელოდა ვიდრე კაცი არ ეტყოდა, შემოდიო.
_ ჰო.
ანა დებარესდმა მიბნედილი სახე კაცს მიუახლოვა, მაგრამ ვერ მისწვდა. შოვენი უკან გადაიხარა.
_ და მაშინ მიხვდა ქალი როგორ წააგავდა...
_ ძაღლს, დიახ, _ ისევ შეაწყვეტინა შოვენმა.
ამჯერად ქალი გადაიხარა უკან. კაცმა ჭიქა შეუვსო და გაუწოდა.
_ მოგატყუეთ, _ უთხრა შოვენმა.
ქალმა აჩეჩილი თმა გაისწორა. დაღლილი ჩანდა.
_ არა, ალბათ ასეც იყო, _ მიუგო მან.
გაზის სინათლეზე აშკარად შეამჩნია შოვენის სახეზე გამოხატული უჩვეულო დაძაბულობა. ბიჭი კიდევ ერთხელ გამოჩნდა.
_ დაღამდა, _ შეახსენა დედას.
კარისკენ პირშებრუნებულმა დაამთქნარა და იქვე გაჩერდა. ისევ ღიღინებდა.
_ შეხედეთ, როგორი გვიანია. ჩქარა მითხარით კიდევ რამე.
_ მერე დადგა დრო, როცა კაცი მიხვდა, რომ შეეძლო ქალს შეხებოდა...
ანა დებარესდმა ხელები შიშველ ყელთან მიიტანა.
_ მხოლოდ აქ, არა?
_ ჰო, მანდ.
ხელები ყელს მოშორდა და ქვევით ჩამოეშვა.
_ მინდა რომ წახვიდეთ, _ ჩაილუღლუღა შოვენმა.
ანა დებარესდი სკამიდან წამოდგა და შუა დარბაზში გაჩერდა. შოვენი კვლავ დამძიმებული იჯდა, ქალს უკვე ვეღარ სცნობდა. მეპატრონემ თავი ვეღარ შეიკავა, წითელი საქსოვი გადადო და ორივე მოურიდებლად შეათვალიერა. ბიჭი კარს მოშორდა, შემოვიდა და დედას ხელი მოჰკიდა.
_ წამოდი, წავიდეთ.
ბულვარი უკვე განათებული იყო. ჩვეულებრივზე გვიანი იქნებოდა. ბავშვი ერთხანს კიდევ ღიღინებდა, მერე, ეტყობა, დაიღალა. ქუჩები თითქმის ცარიელი იყო. ხალხი ვახშმობდა. პირველი ჯებირის შემდეგ, როცა თვალწინ მთელი სიგრძით გადაეშალათ ბულვარი, ანა დებარესდი შეჩერდა.
_ ძალიან დავიღალე, _ თქვა მან.
_ მშია, _ ჩაიკრუსუნა ბიჭმა, მაგრამ შეამჩნია, დედას თვალები რომ აცრემლებოდა და აღარ დაუწუწუნია. _ რატომ ტირი?
_ ისე, უბრალოდ.
_ არ მინდა იტირო.
_ ჩემო საყვარელო, აღარ ვტირი, მორჩა.
მალე ბიჭს ყველაფერი დაავიწყდა და სირბილს მოჰყვა. შეჩვეული არ იყო ღამე სიარულს და ერთობოდა.
_ ღამღამობით სახლები შორს ჩანან, _ შენიშნა მან.
7.
ოჯახის რელიქვიად ქცეული ლანგარით მოხარშული ორაგული შემოაქვთ. შავ უნიფორმაში გამოწყობილი თეთრხელთათმანიანი მსახური უფლისწულივით დაატარებს და ირგვლივ გამეფებულ სიჩუმეში ყველას სათითაოდ სთავაზობს. ამ დროს ყველაფერს დუმილი ჯობია.
პარკის ჩრდილოეთიდან მაგნოლიის მძაფრი სურნელი იფქვევა. საღამოა და სამხრეთის ქარი ქრის. ბულვარზე კაცი დაეხეტება. ქალმა იცის...
ორაგული ერთი სტუმრიდან მეორეზე ინაცვლებს. რიტუალი უნაკლოდ სრულდება, თუმცა მაინც იგრძნობა მთელი ამ სრულყოფილების მოულოდნელად დაირღვევისა ან, უფრო უარესი, აშკარა უაზრობად ქცევის ფარული შიში.
პარკში, ადრეული ზაფხულის ბნელ ღამეში, მაგნოლიებს სასიკვდილო ყვავილობა გაუმართავთ. ქარი აქეთ-იქით ეხეთქება და დროდადრო კაცთან მაგნოლიის სურნელი მიაქვს.
სამზარეულოში გაოფლილი მზარეულები მეორე კერძს ამზადებენ. შემწვარ იხვს ფორთოხლის სუდარაში აპატიოსნებენ. ცოტა ხანში თევზს თავდაპირველი ფორმა და სილამაზე ეკარგება, თუმცა ორაგული, ოკეანის წყლის ეს ლაღი ბინადარი, მაინც განაგრძობს სრული განადგურებისკენ ვაჟკაცურ სვლას. ამ უნაკლო ცერემონიალის მიმართ თანდათან ყოველგვარი შიში იფანტება.
ერთ-ერთი სტუმარი წინ მჯდომი ქალის ნახევრად შიშველ მკერდს უყურებს. საგულეზე მიმაგრებული ყვავილი ნელ-ნელა ჭკნება. ქალი საჩქაროდ ისწორებს კაბას და დიდრონ, უძირო თვალებს მოუთმენლად მიაპყრობს თეთრხელთათმანიან მსახურს, ეთიკეტის დაცვით ჩამოტარებული ორაგული თავისთვისაც რომ გადაიღოს.
სამზარეულოში იხვი მზადაა. მზარეულებმა სული მოითქვეს და ახლაღა ალაპარკდნენ დიასახლისის უცნაურ ქცევაზე. ქალბატონი ამ საღამოს ჩვეულებრივზე უფრო გვიან დაბრუნდა, სტუმრებმაც კი დაასწრეს მოსვლა.
თხუთმეტი კაცი დიასახლისს ფართო სალონში ელოდა. ის კი ამ ბრწყინვალე სამყაროში ბოდიშის მოუხდელად შემოვიდა. პიდაპირ პიანინოსკენ გაემართა და ძალაგამოცლილი მიეყრდნო. სტუმრებს მეუღლის ნაცვლად ქმარმა მოუბოდიშა.
_ ანას დააგვიანდა, აპატიეთ.
ათი წელია სალაპარაკო არავისთვის მიუცია. სახეზე აფარებული ყალბი ღიმილი მუდამ აქარწყლებდა უნებლიე შეცდომებს.
_ ანამ ვერ გაიგონა.
ქალი ირგვლივ იყურება, ცდილობს საუბრის მსვლელობას მიჰყვეს, მაგრამ ამაოდ.
_ მართალია, _ აღიარებს ბოლოს.
ქმარი თავის ნათქვამს იმეორებს. ქალი აწეწილ, ქერა თმაზე მსუბუქად გადაისვამს ხელს, ზუსტად ისე, როგორც რამდენიმე წუთის წინ გააკეთა აქედან შორს... ბაგეებს ფერი დაჰკარგვიათ, პომადის წასმა დაავიწყდა.
- მაპატიეთ, - მოიბოდიშა მან, - ამჯერად დიაბელის სონატინას გამო დამაგვიანდა.
- სონატინას? უკვე სონატინას უკრავს?
- უკრავს.
წუთით სიჩუმე ჩამოვარდა. ქალმა სახეზე ისევ ყალბი ღიმილი ჩამოიფარა.
-მოდერატო ჩანტაბილე ისევ არ იცოდა?
- იცოდა.
ამ საღამოს დასრულდება მაგნოლიის ყვავილობა. დარჩება ერთადერთი ყვავილი, პორტიდან დაბრუნებისას მოწყვეტილი. და ამ მივიწყებული ყვავილობის ფონზე დრო ისევ უცვლელად მიედინება.
- ძვირფასო, მაინც როგორ უნდა გამოეცნო თუ არ იცოდა?
- ვერც გამოიცნო.
- ახლა ალბათ სძინავს, ხომ?
- დიახ, სძინავს.
ნელ-ნელა იწყება ერთ დროს ორაგულადყოფილის მონელება.
მთელი ეს რიტუალი აუჩქარებლად გრძელდება. სამზარეულოში ადამიანურ სითბოსა და ფორთოხლის სუდარაში გახვეული მეორე კერძი თავის რიგს ელის. ზღვის თავზე თანდათან ჩნდება მთვარე და სანაპიროზე გაწოლილ კაცს მკრთალ სხივებში ახვევს. ფარდებს მიღმა ახლა მხოლოდ ღამის სიბნელე მოსჩანს. ქალბატონ დებარესდს სათქმელი აღარაფერი აქვს.
- მადმუაზელ ჟირომ, რომელიც, როგორც თქვენ იცით, ჩემს ბიჭუნასაც ამეცადინებს, გუშინ მიამბო თქვენი ამბავი.
- მართლა?
იცინიან. იცინის სადღაც, მაგიდის კუთხეში მჯდარი ქალიც. საუბარი თანდათან ცოცხლდება და მთელ ამ პროგრესულ მახვილგონიერებაში გარკვეული საზოგადოება იკვეთება. ნავსი გატეხილია. იწყება უმნიშვნელო თემებზე ლაპარაკი, შიგადაშიგ ფამილიარული ტონიც ისმის. მშვიდობიანი, არაფრისმთქმელი საუბარი საღამოს წარმატებულ დასასრულს მოასწავებს. კაცების ხარჯზე მორთულ-მოკაზმული ქალები დარწმუნებული არიან თავიანთ ბრწყინვალებაში.
იქ კი, სანაპიროზე კაცი მთელი საღამოა ეჭვობს, რომ მართალი იყო...
მშვენიერი ამინდია. საგულდაგულოდ დაკეტილ პარკში ჩიტები ღრმა ძილს მისცემიან. ბიჭსაც სძინავს. სულ უფრო დაპატარავებული ორაგული ისევ ჩამოივლის და ქალები ბოლომდე ანადგურებენ. შიშველი მხრების ელვარება და სიმკვრივე მტკიცე, საკუთარ უფლებებში დარწმუნებულ საზოგადოებაზე მიანიშნებს. მკაცრი აღზრდა, ლაპარაკის დახვეწილი მანერა და თავშეკავება აქ უპირველესი მოთხოვნაა. ქალბატონები მწვანე მაიონეზით პირს იტკბარუნებენ. კაცები კი უყურებენ და არ ავიწყდებათ, რომ ამ არსებებს მათი გაბედნიერება შეუძლიათ.
კუთხეში მჯდარი ქალი არაფერს ეკარება. ახლახანს ქალაქის მეორე ბოლოდან დაბრუნდა, იმ ადგილიდან, სადაც კაცმა თავდავიწყებამდე დაათრო; ბულვარის საპირისპირო მხარიდან, ბულვარისა, რომელიც ერთადერთი ადგილია, სადაც ათი წლის მანძილზე სეირნობა ნებადართული ჰქონდა.
ქალი მხოლოდ ღვინოს სვამს, საჭმელს არ ეკარება, ისედაც დაღლილს ჭამა არაქათს სულ გამოაცლის. თეთრი ფარდების მიღმა, ღამეში მარტოდ მომლოდინე კაცი ხან ზღვას გაჰყურებს, ხან - პარკს. მერე საკუთრ ხელებს დასცქერის. ჭამა არც მას ახსოვს, წყურვილი კლავს, სულ სხვა რამის წყურვილი... ქალის მკერდიდან მონაბერი მაგნოლიის სურნელი ტანჯავს. პირველ სართულზე ერთ ფანჯარაში სინათლე ჩაქრა. მერე ფანჯრებიც დახურეს, ალბათ მაგნოლიის მძაფრი სურნელის გამო.
ანა დებარესდი ისევ სვამს. ტუჩებს ბულვარში მყოფი კაცის უცნობი ბაგეების მომაკვდინებელი გემო არ სცილდება.
კაცი ბულვარს შორდება, პარკს შემოუვლის, დიუნებს გახედავს, უკან დაბრუნდება, ფერდობს ჩაივლის და ქვიშიან ნაპირზე ზურგზე გაწვება. რამდენიმე წუთით ზღვის პირისპირ ხელებგაშლილი გაუნძრევლად წევს. მერე მხარს იცვლის და კიდევ ერთხელ გახედავს განათებულ ფანჯრებს. წამოდგება, კენჭს აიღებს, ერთერთ ფანჯარას დაუმიზნებს, მერე ისევ შებრუნდება და ზღვაში ისვრის. ხელახლა გაწვება ქვიშიან ნაპირზე და ვიღაცის სახელს ხმამაღლა წარმოთქვამს.
ორი მზარეული სტუმრებთან გასატანად მეორე კერძს ამზადებს. მორიგი მსხვერპლი თავის რიგს ელის.
- მოგეხსენებათ, ანა შვილის წინაშე უძლურია.
ქალი იღიმება, ისევ ისწორებს აჩეჩილ თმას. თვალის უპეები ულურჯდება. ამ საღამოს ნამდვილად იტირებს. ზღვის ნაპირას გაწოლილ სხეულზე მთვარე მკრთალ შუქს აფრქვევს.
- მართალია, - აღიარებს.
ხელი მკერდზე დამაგრებულ, ჭკნობაშეპარულ მაგნოლიაზე ეშვება.
- ჩვენ ყველანი ერთმანეთს ვგავართ.
- დიახ, - ეთანხმება ანა დებარესდი.
მაგნოლიის შიშველ, გლუვ ფურცლებს თითები ნერვიულად ჭმუჭნიან, მერე, გონზე მოსულნი ჩერდებიან და მაგიდაზე დაწყობილნი მოჩვენებითი სიმშვიდით იცდიან. შეუმჩნეველი არაფერი რჩება. ანა დებარესდი მობოდიშებას ღიმილით ცდილობს, მაგრამ მთვრალ სახეზე ბოდიშის მაგივრად უსირცხვილო აღიარება ეკვეთება. მზერა უმძიმდება და ქვავდება. თითქოს ყველანი ელოდნენ ამას.
ანა დებარესდი ისევ ცლის ჭიქას. თვალები ნახევრად დახუჭული აქვს. ღვინო სხვებისგან მალულ, იდუმალ სურვილს უყუჩებს.
ქალებიც სვამენ. მოუჩანთ შიშველი, უნაკლო, მაგრამ მინც გათხოვილი ქალის მკლავები.
ქვიშიან სანაპიროზე გაწოლილი კაცი ნავსადგურის კაფეში ნაშუადღევს გაგონილ მელოდიას ღიღინებს. მთვარის ამოსვლასთან ერთად ცივი და გრძელი ღამეც დგება. იქნებ სცივა კიდეც...
ფორთოხლით შეკაზმული იხვი შემოაქვთ. ჯერ ქალბატონები ირჩევენ საუკეთესო ნაჭრებს. ოქროსფერი იხვის დანახვაზე ყველას კმაყოფილების შეძახილი აღმოხდება. მხოლოდ ერთი გრძნობს, როგორ ელევა ძალა. წყურვილი ტანჯავს, წყურვილი, რომლის მოკვლა ღვინოსაც კი უჭირს. ნაშუადღევს ნავსადგურის იმ კაფეში მოსმენილი მელოდია მასაც აგონდება, მაგრამ არ შეუძლია იმღეროს.
პლაჟზე მყოფი კაცის სხეული მარტოა. ბაგეები კი ისევ ვიღაცის სახელს წარმოთქვამს.
- არა, გმადლობთ.
კაცის დახუჭულ ქუთუთოებს ქარი და მაგნოლიის მძაფრი სურნელი ეხება.
ანა დებარესდმა ჭამა იუარა. მსახური ლანგარით ხელში ისევ მის წინ დგას, თითქოს არც გაეგონოს დიასახლისის ნათქვამი. ქალი ხელის მოძრაობით ხელახლა უარობს. აღარ აძალებენ. მაგიდასთან უხერხული სიჩუმე ჩამოწვა.
- იცით, არ შემიძლია ჭამა, მაპატიეთ.
ისევ მიაქვს ხელი მკერდზე მიბნეულ შემჭკნარ ყვავილთან. თითებით დასრესილი მაგნოლიის სურნელი ბაღის მესერიდან ზღვის ნაპირამდე აღწევს.
- ეგებ ამ ყვავილის ბრალია, საშინლად მძაფრი სუნი აქვს, _ შენიშვნას ბედავენ.
- არაფერია. ამ ყვავილებს მიჩვეული ვარ.
იხვს ისევ ჩამოატარებენ. ქალი გაღიმებას ცდილობს, მაგრამ სახეზე მხოლოდ უიმედო ძალდატანება აღებეჭდება. ანა დებარესდი მთვრალია.
ცუდად ხომ არ არის? - ეკითხებიან.
ცუდად არ არის.
- ეგებ ამ ყვავილის ბრალია ცუდად რომ გახდით? - უმეორებენ დაჟინებით.
- არა, მიჩვეული ვარ ამ ყვავილებს, უბრალოდ, არ მშია.
თავს ანებებენ. იხვი თანდათან ნადგურდება. მუცლებში ნელნელა ილექება ქონი...
ქუჩაში მყოფი კაცის დახუჭილი ქუთუთოები ვიღაცის თუ რაღაცის მოლოდინში თრთის, სიცივისგან გათოშილ სხეულს ვერაფერი ათბობს. ტუჩები ისევ წარმოთქვამენ ქალის სახელს.
დიასახლისის უარზე სამზარეულოშიც ალაპარაკდნენ. ალბათ შეუძლოდაა. სასტუმრო ოთახში კი სულ სხვა რამეზე ლაპარაკობენ. მაგნოლიის შიშველი ფურცლები შორს, მარტოდ მოხეტიალე კაცის თვალებს ნაზად ეფერება. ანა დებარესდი ისევ სვამს. სხვებისგან განსხვავებით რაღაცის წინათგრძნობა მთელ სხეულს უწვავს. გამხდარ ტანს მაგნოლიის უზარმაზარი ყვავილი და სავსე მკერდი უმძიმებს. ახლაღა ხვდება, როგორი გამხდარი ყოფილა. ღვინო პირში იღვრება, იმ პირში, ვიღაცის სახელით რომაა სავსე და წარმოთქმა არ ძალუძს. ფარული სურვილი ჰკლავს.
კაცი ქვიშიდან წამოდგა, ბარს მიუახლოვდა. ფანჯრები ისევ განათებულია. გისოსებს მთელი ძალით ჩაეჭიდა. აქამდე როგორ არ მოვიდა აქ?!
ფორთოხლით გაწყობილი იხვი ისევ მოაქვთ. ანა დებარესდი ისევ ხელის მოძრაობით სთხოვს თავი დაანებონ. ასეც იქცევიან. ქალი ისევ თავის ფიქრებს უბრუნდება. კაცმა ხელი უშვა გისოსებს. დაკვირვებით დაჰყურებს ფორმადაკარგულ ხელებზე თანდათან ამოზრდილ ბედისწერის ხაზს.
ზღვიდან მონაბერი გრილი ქარი ქალაქს თავს ევლება. ბევრს უკვე სძინავს. პირველი სართულის დახურული ფანჯრები მაგნოლიის სურნელისგან იცავს ბავშვის მშვიდ ძილს. ღამის უწყინარ წყვდიადში წითელი გემები დაცურავენ.
ზოგმა ისევ გადაიღო ფორთოხლიანი იხვი. თანდათან გაადვილდა საუბარი და ფანჯრებს მიღმა ჩამოწოლილი ღამე თითქმის ყველამ დაივიწყა.
ჭაღების თვალისმომჭრელ სინათლეში ანა დებარესდი ისევ ჩუმად ზის და იღიმის.
კაცი ბაღს შორდება და ქალაქის ბოლოსკენ მიემართება. მაგნოლიის სურნელი თანდათან ქრება. ღამის სიმშვიდეს მხოლოდ ზღვის შხუილი არღვევს.
ანა დებარესდმა ცოტაოდენი ყავის ნაყინი გადაიღო. იქნებ ასე მაინც დაანებონ თავი.
კაცი უნებლიედ უკან ბრუნდება. შორიდან მაგნოლიებს, რკინის მესერსა და განათებულ ფანჯრებს ავლებს მზერას. პირზე ისევ ადგას ნაშუადღევს მოსმენილი მელოდია და ვიღაცის სახელს ახლა უფრო ხმამაღლა წარმოთქვამს. მიდის...
ქალსაც არ შორდება ნაცნობი მელოდია. მკერდზე დაბნეული ყვავილი მთლიანად დაჭკნა. მთელმა ზაფხულმა თითქოს ერთ საათში გაიარა. ადრე თუ გვიან კაცი პარკს გასცდება. აი, გასცდა კიდეც. ანა დებარესდი ყვავილების სრესას განაგრძობს.
- ანამ ვერ გაიგონა.
ქალი ცდილობს გაიღიმოს, მაგრამ არ გამოსდის. ისევ გადაისვამს ხელს თმაზე. ჩალურჯებული უპეები მეტისმეტად დაებერა. ამ საღამოს უეჭველად იტირებს. შეკითხვას უმეორებენ, ამჯერად პირადად მას, და პასუხს ელიან.
- მართალია, - პასუხობს იგი, - ზღვისპირა სახლში წავალთ. დიდი სიცხე იქნება. ზღვის პირას, განმარტოებულ სახლში.
- ძვირფასო, - მიმართავს ქმარი.
- დიახ.
როცა სტუმრები სასადილო ოთახიდან დიდ დარბაზში მიმოიფანტებიან, ანა დებარესდი პირველ სართულზე გაუჩინარდება და დერეფნის შემინული ვიტრინებიდან ბულვარს გახედავს. კაცი იქ აღარ იქნება. ქალი შვილის ოთახში შევა, საწოლის ფერხთით იატაკზე გაწვება და საბოლოოდ გასრესს მკერდზე დამაგრებულ მაგნოლიას. ყვავილისგან აღარაფერი დარჩება. სასდილო ოთახის გახსენებაზე გული აერევა და ბიჭის მშვიდ სუნთქვას პირღებინების ხმა შეერევა.
ღია კარებში ვიღაცის ჩრდილი სინათლეს ფარავს. ანა დებარესდი აწეწილ თმას მოიწესრიგებს და ამჯერად თავად მოიბოდიშებს. არავინ პასუხობს.
8.
ამინდები ისევ კარგი იყო. უკვე ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა. ხუმრობდნენ კიდეც, ამინდს დრო ხომ არ აერიაო. მაგრამ სულ ცოტაც და ყველაფერი ჩვეულ რიტმს დაუბრუნდებოდა.
იმ დღეს კი ცა თანდათან ღრუბლებით დაიფარა და მზეც ძველებურად აღარ ანათებდა, თუმცა ზაფხული მაინც აშკარად იგრძნობოდა. ზღვიდან თბილი, მსუბუქი სიო უბერავდა.
ზოგიერთები სიცხეს უჩიოდნენ ისევ, ზოგი პირიქით, ზაფხულის პირობაზე უჩვეულოდ გრილაო, ამტკიცებდა. სხვები კი არაფერს ამბობდნენ.
ანა დებარესდი ნავსადგურში სამი დღის შემდეგ გამოჩნდა, ჩვეულებრივზე ოდნავ გვიან. შოვენმა ჯერ კიდევ ჯებირს მიღმა შენიშნა და კაფეს მიაშურა. ქალს ამჯერად ბავშვი აღარ ახლდა.
მზე მთელი ძალით აცხუნებდა. ქსოვაში გარულ მეპატრონეს კაფეში შესული ანა დებარესდისთვის არც შეუხედავს. წითელი ნაქსოვი თანდათან იზრდებოდა. ანა დებარესდი დარბაზის სიღრმეში ჩვეულ ადგილას, შოვენის გვერდით მოკალათდა. კაცი ორი დღის გაუპარსავი იყო. ქალის სახეს კი ის ჩვეული გამომეტყველება აკლდა, ხალხში ყოფნისას ყოველთვის ხელოვნურად რომ იფარებდა. თუმცა არც ერთს და არ მეორეს ეს არ შეუმჩნევია.
- მარტო ხართ. - შენიშნა შოვენმა.
ქალი შეეცადა პასუხი არ გაეცა, მაგრამ მაინც დაუქნია თავი.
- დიახ.
ანა დებარესდი კარისკენ შებრუნდა და ზღვას გახედა. ქალაქის სამხრეთით ლითონჩამომსხმელი ქარხნები გრუხუნებდნენ. ნავსადგურში კი, როგორც ყოველთვის, გემებიდან ქვიშასა და ქვანახშირს ცლიდნენ.
- კარგი ამინდია, - აღნიშნა ქალმა.
შოვენმა გარეთ გიხედა. თუმცა ფიქრებით სხვაგან იყო.
- არ მეგონა ასე მალე თუ მოხდებოდა...
სიჩუმე ჩამოვარდა. მეპატრონემ ჩუმ ხმაზე რადიო ჩართო. შორს, უცნობ ქალაქში ვიღაც ქალი ამღერდა. ამჯერად ანა დებარესდი თვითონ მიუახლოვდა შოვენს:
- მომავალი კვირიდან ჩემს ბიჭს მუსიკის გაკვეთილებზე სხვა ატარებს. ამაზე მე თვითონ დავთანხმდი.
ქალმა ნელ-ნელა შესვა ღვინო. ჭიქა დაიცალა. შოვენს ხელახლა შეკვეთა დაავიწყდა.
- ალბათ ასეც აჯობებს, _ დაეთანხმა კაცი.
ვიღაც მოცლილი შემოეხეტა და მარტომ შეუკვეთა სასმელი. მეპატრონე მოემსახურა, მერე დარბაზში მსხდომთ დაუსხა, თუმცა არავის უთხოვია. სასმელი ორივემ სიტყვის უთქმელად დალია. ანა დებარესდმა სწრაფად დაიწყო:
- ბოლოს რომ დავლიე გული ამერია. სულ რამდენიმე დღეა რაც ვსვამ.
- ახლა მნიშვნელობა აღარა აქვს.
- გთხოვთ... - შეეხვეწა ქალი.
- ბოლოს და ბოლოს გადაწყვიტეთ, ვილაპარაკოთ თუ არა. არჩევანი თქვენზეა.
ქალმა ჯერ კაფე შეათვალიერა, მერე ის ადგილი, სადაც ისხდნენ. თითქოს ვიღაცისგან შველას ითხოვდა, მაგრამ ამაოდ.
- ხშირად ამრევია გული, მაგრამ სხვა მიზეზით. ყოველთვის სხვა მიზეზით, გესმით? ასე ერთბაშად ამდენი ღვინის დალევას შეჩვეული არ ვიყავი. ამიტომაც მქონდა გულისრევა. შეჩერება ვერ შევძელი, ვერც ვეღარასოდეს შევძლებ, თუმცა ვეცადე. ნებისყოფა არ მყოფნის.
შოვენი იდაყვებით მაგიდას დაეყრდნი და თავი ხელებში ჩარგო.
- დავიღალე.
ანა დებარესდმა ჭიქა შეუვსო და გაუწოდა. კაცს უარი არ უთქვამს.
- შემიძლია გავჩუმდე, - მოუბოდიშა ქალმა.
- არა.
კაცმა მაგიდაზე ქალის ხელთან ახლოს, საკუთარი სხეულის ჩრდილში დადო ხელი.
- ბაღის ჭიშკარს, როგორც ყოველთვის, ბოქლომი ედო. კარგი ამინდი იყო, ნელი სიო ქროდა. პირველ სართულზე ფანჯრებში სინათლე ენთო.
მეპატრონემ წითელი საქსოვი გადადო და ჭიქები წყალში გაავლო. მთელი ამ ხნის მანძილზე პირველად არ დაინტერესებულა რამდენი ხანი რჩებოდა სამუშაო დღის დამთავრებამდე.
- ცოტა დრო გვრჩება. - განაცხადა შოვენმა.
მზემ ჩასვლა იწყო. კაცმა ჩამავალ ჩრდილს დარბაზის კედელზე თვალი გააყოლა.
- ეს ბიჭი... - ისევ წამოიწყო ანა დებარესდმა, _ დრო აღარ მქონდა თქვენთვის მეთქვა...
- ვიცი, - უპასუხა შოვენმა.
ქალმა მაგიდის ქვეშიდან ხელი გამოიღო და შოვენის აკანკალებულ ხელს დააკვირდა. მერე ჩუმად ამოიოხრა. რადიოს ხმაურში მისი ოხვრა მხოლოდ კაცმა გაიგონა.
- ...ზოგჯერ ასე მგონია, ჩემივე ფანტაზიის ნაყოფია. - განაგრძო ქალმა.
- ვიცი მაგ ბავშვზე, _ უხეშად მიუგო შოვენმა.
ანა დებარესდმა კვლავ ამოიოხრა, ახლა უფრო ღრმად. ხელი მაგიდაზე დადო. კაცმა თვალი გააყოლა, თავისი დამძიმებული ხელი ასწია და ქალისას დაადო. ცივი ხელები აჩრდილებივით შეეხნენ ერთმანეთს - თითქოს ასეც უნდა მომხდარიყო - და დარჩნენ კიდეც მთვარეულებივით გაშეშებულნი. ანა დებარესდმა ოხვრა შეწყვიტა.
- უკანასკნელად მითხარი რამე მათზე, - სთხოვა ქალმა.
შოვენი შეყოვნდა, თვალები ისევ კედელზე ჰქონდა მიშტერებული. მერე უცბად დაიწყო:
- ადრე, სანამ იმ ქალს შეხვდებოდა, არასოდეს უფიქრია ოდესმე ასე ძლიერ თუ შეუყვარდებოდა ვინმე.
- ნუთუ დაეთანხმა ქალის თხოვნას?
- აღტაცებულიც კი იყო.
ანა დებარესდმა შოვენს ოცნებაში წასული მზერა მიაპყრო. ხმა დაუწვრილდა და თითქმის ბავშვური გაუხდა.
- ნეტავ ისეთი რა უთხრა, რომ ერთ დღესაც ადგა და მართლა შეუსრულა თხოვნა?
შოვენს არც ახლა შეუხედავს ქალისთვის. მისი ხმა დინჯად, ყრუდ ჟღერდა.
- რა საჭიროა ამის ცოდნა. ვერც ვერავინ გაიგებს.
- არის ისეთი რამ, რის გარკვევასაც, აჯობებს, თავი დაანებო, არა?
- ალბათ.
ანა დებარესდს მზერა დაებინდა, რაღაც სულელური გამომეტყველება მიიღო, ტუჩებზე ფერი გაუკრთა და სატირლად აუკანკალდა.
- ქალი არ ცდილობდა ხელი შეეშალა, - ჩაილაპარაკა ჩუმად.
- არა. კიდევ დავლიოთ.
ქალმა ნელა მოსვა ღვინო. კაცმაც დალია. მასაც უთრთოდა ჭიქაზე მიდებული ტუჩები.
- ალბათ დროა საჭირო, - თქვა კაცმა.
- ბევრი?
- მგონი ბევრი. მაგრამ არ ვიცი, - დაამატა ჩუმად, - მეც თქვენსავით არაფერი ვიცი, არაფერი.
ანა დებარესდს ცრემლი არ წამოსვლია. თითქოს ძილ-ბურანიდან გამოერკვა და გონს მოეგო.
- ქალი მეტჯერ ალბათ აღარც დაელაპარაკება, - თქვა მან.
- როგორ არა, ერთ დღესაც, ერთ მშვენიერ დილას, მოულოდნელად შეხვდება, იცნობს და მიესალმება... ანდა ბავშვის სიმღერას გაიგონებს, კარგი ამინდი იქნება, ქალიც იტყვის, კარგი ამინდიაო... და ყველაფერი თავიდან დაიწყება.
- არა.
- რაც გინდათ ის იფიქრეთ, რა მნიშვნელობა აქვს.
სირენას ხმა მთელ ქალაქს მისწვდა და ზღვიდან მობერილმა ქარმა გარეუბნებშიც კი გაიტანა. ჩამავალი მზის სინათლე ისევ უძრავად გაშეშებულიყო კედლებზე. სადღაც შორს მიმავალმა ღრუბლებმა მნათობს გზა დაუთმო და უკანასკნელმა სხივმა სანაპირო გააკაშკაშა. ამ საღამოს სირენას ხმა უცნაურად გაგრძელდა... თუმცა ბოლოს მაინც დადუმდა.
- მეშინია, - ჩაიჩურჩულა ანა დებარესდმა.
შოვენი მიუახლოვდა, სხეულზე ხელით შეეხო და ისევ უკან დაიხია.
- არ შემიძლია.
მაშინ ქალმა გააკეთა ის, რისი გაკეთებაც კაცს არ შეეძლო. მისკენ გადაიხარა, ბაგეები ერთმანეთს მიეკრა და ზუსტად ისევე დარჩა, როგორც ერთი წუთის წინ უძრავად გაყინული, აკანკალებული ხელები. როგორც იქნა მოხდა ის, რაც უნდა მომხდარიყო.
ქუჩიდან ხალხის მხიარული ხმები მოისმა. ქარხანამ რვაას კაცს კარი გაუღო. მუშები უკვე ახლოს იყვნენ. მეპატრონემ დახლზე ანთებული ლამპა შემოდგა, თუმცა მზე ჯერ კიდევ მთლად არ ჩასულიყო. მცირეოდენი ყოყმანის შემდეგ დარბაზში ჩუმად მჯდარ წყვილთან მივიდა და თავისით დაუსხა ღვინო. ცოტა ხანს იქვე დარჩა, რაღაცის თქმა უნდოდა, მაგრამ სათქმელი ვერაფერი იპოვა, და გაშორდა.
- მეშინია, - თქვა ისევ ანა დებარესდმა.
შოვენმა არაფერი უპასუხა.
- მეშინია, - თითქმის დაიყვირა ანა დებარესდმა.
შოვენს არც ახლა გაუცია პასუხი. ქალი შუბლით მაგიდას შეეხო და შიში გულში ჩაიკლა.
- სადაც ვართ იქ უნდა შევჩერდეთ, - მიუგო შოვენმა, - ზოგჯერ ასეა საჭირო.
მუშათა ერთი ჯგუფი შემოვიდა და დარბაზში მსხდომნი შეამჩნია. თვალი მოარიდეს - მათ შესახებ უკვე მთელმა ქალაქმა იცოდა. ხმადაბლა იწყეს ლაპარაკი.
ანა დებარესდი წელში გასწორდა და ისევ შეეცადა შოვენს მიახლოებოდა.
- იქნებ მათ დონემდე არც კი მივსულვართ, - ჩაიჩურჩულა ქალმა.
კაცმა ალბათ ვერც გაიგონა მისი ნათქვამი. ანა დებარესდმა მოსაცმელი ჩაიცვა, ტანზე შემოიტმასნა და ისევ ოხვრა აღმოხდა:
- შეუძლებელია.
შოვენმა ახლა უკვე ნამდვილად გაიგონა.
- ერთი წუთიც და მივიდოდით, - ჩაილაპარაკა მან.
ანა დებარესდმა ის ერთი წუთიც შეიცადა, მერე შეეცადა სკამიდან ამდგარიყო. წამოიმართა. შოვენი შორს იყურებოდა. მუშები ცდილობდნენ თვალი აერიდებინათ შუა დერეფანში მდგარი ახალგაზრდა, მოღალატე ქალისთვის.
- სიკვდილი მინდა. - ინატრა შოვენმა.
- ასეა. - მიუგო ანა დებარესდმა.
ქალმა სკამი მისწია. ნაბიჯი უკან გადადგა და კაცს ზურგი აქცია. შოვენის ხელმა ჰაერი გაკვეთა და მაგიდაზე მოცელილივით დაეცა. ქალს არაფერი დაუნახავს. ის უკვე მიდიოდა.
ანა დებარესდი დახლთან მდგარ მუშებს გასცილდა და ჩამავალი მზის პირისპირ აღმოჩნდა. მეწამული სინათლე დღის დასასრულს მოასწავებდა.
ქალის წასვლის შემდეგ მეპატრონემ რადიოს ხმა მოუმატა. აქა-იქ დაიჩივლეს, ძალიან ხმამაღლააო...
დიურასი მარგერიტ - Durasi Margerit
⏱️ 1 წთ.
👁️ 3
100%
