თოვლის ბაბუ ფანტასთვის
ესეც ასე, მოსავალი წელს კარგი ავიღეთ და ყავაც კარგ ფასად გავყიდეთ! ვამბობ რამეს? ახლა ავდგე და ეს ფული ფანჯრიდან მოვისროლო?ქარს გავატანო? საჩუქრები!...საახალწლო საჩუქრები!! ხო უნდა მოგაფიქრდეს! მე რო ბიჭი ვიყავი არავის უჩუქნია ახალ წელს რამე. როგორც ხედავ, არაფერი დამკლებია ამის გამო. ახლაც არავინ არაფერს მჩუქნის. ჰოდა, არც არაფერი! ვცოცხლობ როგორღაც საახალწლო საჩუქრების გარეშე. დაიცა, გავიგო ვინ გამოგიტენა თავი ამ სისულელეებით..!“
კაცმა რომ თქვას, მამაჩემი – მამილო ბომბა(ჩვენში ყველა ასე ეძახის) მართალი იყო. კარგი მოსავლის შემთხვევაშიც კი, სულაც არაა საჭირო ფული ფანჯრიდან მოისროლო. მით უფრო, თუ არავითარი ფანჯრები სახლს არ აქვს. ისე, როგორც ჩვენსას მაგალითად. ასევე არაფერი იყო გასაკვირი მის სურვილში – ახლოს გაეცნო ის ხალხი, ვინც თავი „ ამ საახალწლო სისულელებით გამომიტენა“.
ყოველთვის ასე იყო – თუ რამე არ მოეწონებოდა, ერთ–ორს იტყოდა ისეთს, რომ წამში მომაკეტინებდა.
საერთოდ, ჩვენი სოფლელები ცოტა უცნაური არსებები არიან – როგორღაც ახერხებენ და საახალწლო საჩუქრების გარეშეც გადიან იოლას. მაშინაც კი, როცა გადასარევად იციან, რა სიხარულია ეს.
მამაჩემი მაგალითად: არც უფიქრია დადარდიანება, როცა გაიგო, რამდენ ულუფა საახალწლო სიხარულს იყო მოკლებული თავისი ორმოცდაათწლიანი სიცოცხლის განმავლობაში. სიტუაციის დრამატიზმს ის ვერ სწვდებოდა. ეგ კი არა, ამ დანაკლისი ულუფების გაზრდასაც აპირებდა მგონი სამოცამდე.
მართალია, მას ხუთი ცოლი და თოთხმეტი შვილი ჰყავდა, მაგრამ ეს საახალწლო საჩუქრების კომპენსაცია როგორ იქნება, აბა!
ჩემი და–ძმების რაოდენობა ყოველთვის საგონებელში მაგდებდა.
იმას კი არ ვფიქრობდი, ერთ დღესაც მამაჩემმა სიკვდილი რომ გადაწყვიტოს, ყველა ჩემი სარჩენი იქნება თქო. სულ სხვა რამ მაფიქრებდა: თავისი ხუთი ცოლისგან მამაჩემს, არითმეტიკის და ლოგიკის არსებული წესების თანახმად და ჩემი გამოთვლით, 14 კი არა, 15 ბავშვი უნდა ჰყოლოდა.
რას ვიზამ, როგორც ჩანს, სკოლაში გატარებული 3 წელი, (ჩემი საშუალო და უმაღლესი განათლება) არ არის საკმარისი 14–ის 5–ზე გასაყოფად.
სამაგიეროდ, ჭეშმარიტ ცივილიზაციას ვეზიარე და თვალსაწიერი ისეთი უახლესი კონცეფციებით გავიფართოვე, ჩემი სოფლის არც ერთ მცხოვრებს რომ არც დაესიზმრება.
ასე მაგალითად, ოცი წლისამ უკვე ვიცოდი, რომ ქვეყნიერებაზე არსეობს ვინმე თოვლის ბაბუა, 24 დეკემბერს საკვამურიდან რომ ძვრება სახლებში და დამჯერი ბავშვების წინდებში საჩუქრებს ტენის.
მიწა ამ დროს თეთრი თოვლითაა დაფარული, თოვლის ბაბუს ქურქიც თეთრია და ბევრი ფიქრი არ სჭირდება იმის გამოცნობას, რა ფერისაა თვითონ თოვლის ბაბუა – როგორც ყველაფერი იმ შორეულ ქვეყანაში, ისიც თოვლივით ფითქინა თეთრია.
სიტუაცია მაშინ დაიძაბა, როცა ამ უცნაური კაცის ჩვენს სოფელში შემოტყუება შემიჩნდა გონებაში.
არავითრი დაბრკოლება მე არ მაშინებდა. ადგილობრივ ახალგაზრდებში ყველაზე ნასწავლის და ჭკვიანის რეპუტაცია მოსვენებას არ მაძლევდა. საკუთარი შესაძლებლობების დემონსტრირების სურვილით ფრთებშესხმული მონდომებით ვცდილობდი თოვლის ბაბუს ადაპტირებას ჩვენს პირობებთან.
თოვლის, ცხადია, ხსენებაც ვერ იქნებოდა.
საკვამური საერთოდ არ არსებობდა, ჰოდა, ზუსტად აქ გამინათდა გონება და მამილო ბომბას ხატება მომევლინა მხსნელად – თოვლის ბაბუს ფუნქცია მას უნდა შეეთავსებინა.
აი, სულ ეს არის ჩვენი წინასაახლწლო დიალოგის პრეისტორია.
ახლა, როცა ამ ამბავს ვიგონებ, ვხვდები, როგორ უფრთხილდებოდა ჩვენი მრავალსულიანი ოჯახი გაყიდული ყავის მოსავლისგან მიღებულ მოგებას. ამ ფულით ახალ წლამდე კი არა, ახალ მოსავლამდე უნდა გვესულდგმულა. ახლა კი ვხვდები ამას, მაგრამ მაშინ არაფრის გაგონება არ მსურდა. რადაც არ უნდა დამჯდომოდა, ის რასაც ჩემი ცხოვრების სამი წელი შევალიე, პრაქტიკაში უნდა განმეხორციელებინა.
ტყუილა ხომ არ ვეწვალი იმდენი.
ჰოდა, გადაწყვეტილი მქონდა, არას დიდებით არ დავნებებოდი
„ უნდა გაგვიკეთო საჩუქრები მამა– ვიმეორებდი ჯიუტად–სკოლაში მითხრეს, რომ ვალდებული ხარ, საჩუქრები გვაჩუქო“
„აჰ, აი თურმე რას გასწავლიან სკოლაში! ის არ უთქვამთ იმ შენს სკოლაში, ხვალინდელ დღეზე და ლუკმაპურზე როგორ უნდა იზრუნო?“
მამაჩემი აშკარად რაღაცას ურევდა – ნუთუ ამ ყველაფერზე ერთდროულად ფიქრი არ შეიძლება!
–მომისმინე, მამა. თუ ყველასთვის არ გინდა, პატარა ფანტას მაინც უყიდე, ხომ იცი, როგორ უნდა თოჯინა!
არ ვიცი, ბოროტი იყო თუ კეთილი გენია, ეს აზრი რომ შთამაგონა, მაგრამ ათიანში კი მოვარტყი.
ჩემი პატარა დაიკო ფანტა მამაჩემის სისუსტე იყო. ნებისმიერ მის სურვილს იგი უსიტყვოდ ასრულებდა და სულ მიკვირდა კიდეც, დანარჩენი ცამეტი შვილი რაღაში სჭირდებოდა მამას.
როგორც კი ფანტა ვახსენე, მას სახე გაებადრა. კვლავინდებურად მშვიდი და ალერსიანი გაუხდა.
_იცი, ბიჭუნი–შემორიგებით მითხრა–ადრე მსგავსიც არაფერი გაგვეგო, მაგრამ რაღამც ასე დაიჟინე, კარგი, ვუყიდოთ პატარა ფანტას თოჯინა.
ქალაქში ჩასვლის დღე იმ წუთსვე დავთქვით. მამამ გადაწყვიტა, ფანტაც თან წაგვეყვანა – თავად უნდა დახმარებოდა თოვლის ბაბუს საჩუქრის არჩევაში.
ნანატრი დღეც დადგა.
სატვირთო მანქანის საბარგულში (გაუმარჯოს ავტოსტოპს) ვჯაყჯაყებდით.
ასეთი სატვირთოები ჩვენს გზებზე რამდენიც გინდა იმდენია.
მძღოლები გიჟდებიან ამ სატვირთოებზე.
იმის გამო კი არა, ნებისმიერი სიჩქარით რომ შეგეძლო რთულ და ციცაბო გზებზე რიხინი(ტექნიკური ხარისხი ცოტას თუ აინტერესებდა, უმეტესობამ ისიც კი არ იცოდა, ძრავი სად იყო), ფართო და ღია საბარგულის გამო – ის იყო მანქანის ყველაზე ღირებული ნაწილი მათთვის. ეს საბარგული გზადაგზა ივსებოდა შარაზე გამოფენილი ფეხითმოსიარულეებით. სწორედ ამ გზებზე ჰყვაოდა სტუმართმოყვარეობის უძველესი ადათი, ასე რომ გაგვითქვა სახელი საქვეყნოდ. საკმარისი იყო მგზავრს ხელი აეწია და მანქანა ჩერდებოდა ნებისმიერ მოსახვევში, დღისა და ღამის ნებისმიერ მონაკვეთში და ნებისმიერი რაოდენობის უკვე აკრეფილი მგზავრით საბარგულში.
ერთი ჩემი ნაცნობი ამბობდა – ამ მძარცველ მძღლებს მონეტა აჩვენე და ეგეც მთელი ავტოსტოპიო,მე კი ღრმად მწამდა, რომ ასეთი ცილისმწამებლური საუბრები ნაციონალურ ღირებულებას უთხრიდა ძირს და გულთბილ ადამიანურ ურთიერთობებს უგულებელჰყოფდა.
იმ დღეს, რა დღეზეც მოგახსენებთ, იმიტომ კი არ გავჯავრებულვარ მძღოლზე, ათმაგი საფასური რომ გამოგვართვა, უფრო მისმა მცდარმა შეხედულებამ გამაცოფა საკუთარი საბარგულის ტევადობის გამო. იმდენი ჩვენნაირი შეეტენა საბარგულში, რომ განძრევაც შეუძლებელი იყო.
მადლობა ღმერთს, ღია საბარგული იყო და სუნთქვა შეიძლებოდა, თუმცა, რაღა სუნთქვა – ჰაერი წითელი მტვრით იყო სავსე.
მოკლედ, როცა ჩავაღწიეთ, საკმაოდ შელანძღულები ვიყავით და მხოლოდ პატარა ფანტა იყო ყოჩაღად – ქალაქში ჩავედით და სულ მალე მას თოჯინას უყიდდნენ – ეს იყო მთავარი, დანარჩენი – ფეხზე ეკიდა.
ქალაქი ამ წინასაახალწლო დღეებში სადღესასწაულოდ კი გამოიყურებოდა, მაგრამ ტამტამების ხმა არ ისმოდა.(უმაღლესი ცივილიზაცია არ დაუშვებს ტამტამებს დღესასწაულებზე)
ხალხი აქეთ–იქით დაყიალობდა – შავებიც, თეთრებიც(ესენიც ცივილიზებულები, ცივილიზებულების უმაღლესი კლასიდან) და ყველას ერთიანად სწამდა, რომ ყოველ წელიწადს ისევ და ისევ იბადება მხსნელი და რწმენას და იმედს ჩუქნის მათ.
ცივილიზებული შავკანიანი მშობლების შვილებსაც ოციოდ წლის წინ დაეჯერებინათ კეთილი თოვლის ბაბუას არსებობა, რომელიც ამ ღირშესანიშნავი დაბადების ახალ წელს საჩუქრებს სჩუქნის დამჯერე ბავშვებს. მერედა რა საჩუქრებს!! – ელექტრონულ რკინიგზას(ერთმა გამყიდველმა ისიც კი იცოდა, როგორ აემუშავებინა!)
ვარდისფერ თოჯინას გრძელი, ოქროსფერი კულულებით, დოლიან ჯარისკაცს ზამბარაზე, საბრძოლო ტანკს, ყოვლად ურცხვად რომ უტევდა მფლობელს ყველა ლულიდან, თეთრ გედს, შვეიცარულ თოვლით დაფარულ სახლს – მოკლედ, ზომიერი კლიმატის ქვეყნებში დამზადებულ უამრავ ეშმაკურ ნივთს ტროპიკული ბავშვების გულის გასახარად.
ქუჩა გადავჭერით და ქალაქის ყველაზე დიდ მაღაზიაში შევედით.
რა სანახაობა იყოო!განსაკუთრებით პატარა ფანტასთვის, რომელიც თავისი რვაწლიანი ცხოვრების მანძილზე ქალაქში მეორედ მოხვდა.
სათამაშოების დახლისკენ გზა მუჯლუგუნებით გავიკვლიეთ, მაგრამ ამად ღირდა.
ეს იყო ყოვლად ზღაპრული დახლი.
ფანტას თვალები გაუბრწყინდა, წარმოუდგენელია, რომ ასეთი სილამაზე არსებობს და რეალურია. იმდენი რამაა, არც კი იცი საით გაიხედო!
„რატომ წამოვიყოლე ფანტა–ფიქრობდა მამილო ბომბა, ახლა მთელი მაღაზიის გატანას მომთხოვს“
მაგრამ ფანტა გასაოცარ კეთილგონიერებას იჩენს და ყველა იმ საცთურიდან, რასაც გამყიდველი სთავაზობს, ერთ ლამაზ და პატარა თოჯინას ირჩევს – შოკოლადისფერი სახით და მბზინავი კულულებით.
– ეს ბიბია–ამბობს ფანტა – ჯერ ჩავბან, მერე კი დავვარცხნი!
მაგრამ მამილო ბომბას ეს უკვე აღარ ესმის. თავდავიწყებით და აღფრთოვანებით შესცქერის პატარა სანადირო თოფუკებს.
აი, ესენი რომ ნამდვილი იყოს და არა სათამაშო, რა სიხარულით ირწმუნებდა საახალწლო საჩუქრების აუცილებლობას...
ამასობაში, ფანტას სადღაც შორს გაურბის მზერა, იქეთ ვიხედები და ვხედავ.... ორ თოვლის ბაბუას – თეთრკანიანს – წითელ სამოსში და ჭაღარა წვერით და შავკანიანს, ჭაღარა წვერით და თეთრ სამოსში( ორი რასის მშვიდობიანი თანაარსებობის ბრწყინვალე ნიმუში, რომელიც ბედნიერების და სიხარულის თანაბარ კუთვნილ წილს ჩუქნის ნებისმიერ გამვლელს, ვინც ვიტრინასთან ნაბიჯს შეუნელებს)
რამხელა დედააზრია ჩაქსოვილი განსხვავებულკანისფერიან თოვლის ბაბუებში.
მაინც საიდან მოვიტანე, რომ ის მაინცდამაინც თეთრი უნდა ყოფილიყო?
თუმცა, სამყაროში თანასწორობის შესახებ სრულ სურათს ეს ვიტრინა მაინც ვერ აჩვენებდა!
ადამიანთა მოდგმის ამ კეთილიმყოფელების კოლექციას აშკარად აკლდა ყვითელკანიანი ბაბუ ყვითელივე ან მწვანე სამოსით და ჭაღარა წვერით და ინდოელებივით წითელკანიანი ბაბუ ჭაღარა წვერით. ამას შავებში გამოვაწყობდი, წვერი კი უთუოდ ჭაღარა უნდა ჰქონოდა მასაც. ბევრი მიმოგზაურია ამქვეყნად და ზუსტად ვიცი – ადამიანებს ისე არაფერი აერთიანებს, როგორც ჭაღარა!
– ნახე, აი ის თოვლის ბაბუები, საჩუქრებს რომ ჩუქნიან დამჯერ ბავშვებს – ვეუბნები ფანტას.
მამილო ბომბა ჩაფიქრდა, ჩაჩუმდა.
– მისმინე ერთი,– ალაპარაკდა მოულოდნელად– ამ ორიდან შავების ბავშვებს რომელი ასაჩუქრებს?
– შავკანიანი რა თქმა უნდა – ვპასუხობ შეცბუნებული– თეთრკანიანი თეთრებისაა.
საუბარი გამყიდველმა გაგვაწყვეტინა, აინტერესებდა, ვიღებდით თუ არა გოგონას შერჩეულ თოჯინას.
მამილო ბომბამ ცოტა წაიჯუჯღუნა და ფული ჩაუთვალა მოლარეს.
ფანტა იმ წუთიდან ბიბის დედა გახდა.
მაღაზიიდან გამოსულები რამე ტრანსპორტის ძებნას შევუდექით – უკან ხომ უნდა დავბრუნებულიყავით და უცბად მამილო შეშდება
– უნდა გავიგო, რა ღირს ის შავკანიანი ბაბუ. გავბრუნდები, ვიკითხავ! – ჩაიბურდღუნა მან
– რად გინდა?
– რად გინდა, რად გინდა – გამომაჯავრა მან– უნდა ვიყიდო, ეშმაკსაც წაუღია....
– რისთვის, რას უზამ?
– უხ, რა ჩლუნგი ხარ, შვილო! თვითონ არ იძახდი საჩუქრები მოაქვს ბავშვებისთვისო, მეზობლის ბავშვებმა რა დააშავეს. თუ სოფელში საკუთარი თოვლის ბაბუ გვეყოლება, რამდენ გაწამაწიას ავცდებით! დადგეს და თვითონ იზრუნოს საჩუქრებზე!
ღმერთო მაღალო, ისმინე ჩემი საახალწლო ვედრება.
ისე გააკეთე, რომ სხვა ბავშვების მშობლებსაც წელიწადში ერთხელ მაინც ისევე გაუნათდეთ გონება, როგორც მაშინ მამილო ბომბას.