(გაგრძელება)
რენატა კლებერი
რენატა ბარბოსს (ასე მონათლა პაპა გოში იმის შემდეგ, რაც გამოირკვა, თუ რა ჩიტია) კაიუტის მახლობლად უდარაჯებდა. მოთენთილი სახითა და აბურძგნული ჭაღარით თუ ვიმსჯელებთ, კომისარი ახლახანს უნდა ამდგარიყო – ეტყობა, საწოლს მიმართა სადილისთანავე და საღამომდე მოისვენა.
რენატა ადვილად სწვდა მაძებარს სახელოზე, ფეხისწვერებზე აიწია და წამოისროლა:
- ახლა ისეთ რამეს გეტყვით!
ბარბოსმაგამომცდელად შეხედა, მკერდზე ხელები დაიკრიფა და არცთუ კარგი ხმით თქვა:
- დიდი ინტერესით მოგისმენთ. კარგა ხანია თქვენთან სალაპარაკოდ ვემზადები, მადამ.
ასეთი ტონისგან რენატა ცოტა დაფრთხა, მაგრამ გადაწყვიტა – სისულელეა, ბარბოსს ცუდი მონელება აქვს ანდა, შესაძლოა, სიზმარში მკვდარი ვირთხა ნახა.
- თქვენს მაგივრად მთელი სამუშაო შევასრულე, - დაიტრაბახა რენატამ და აქეთ-იქით მიმოიხედა – ვინმე ხომ არ უსმენდა. – თქვენს კაიუტაში წავიდეთ, იქ ვერავინ მოგვისმენს.
ბომბორას საცხოვრებელი იდეალურ წესრიგში იყო: მაგიდის შუაგულში ნაცნობი შავი საქაღალდე მოჩანდა, იქვე ქაღალდის თანაბარი დასტა და წესიერად გათლილი ფანქრები. რენატამ ინტერესით მიიხედ-მოიხედა, შეამჩნია ფეხსაცმელების ჯაგრისი ვაქსის ქილით, ბაწარზე გასაშრობად გაკიდული საყელოები. ქვაწვიაა ულვაშა, თავად აპრიალებს შტიბლეტებს და რეცხავს კიდეც – ეს იმიტომ, რომ მსახურს ფეხისქირა არ მისცეს.
- აბა, გადმოალაგეთ, რა გაქვთ, - წყენით წაიბუტბუტა რენატას ცნობისმოყვარეობით უკმაყოფილო ბარბოსმა.
- მე ვიცი, ვინც არის დამნაშავე, - ამაყად გამოაცხადა.
ამ ცნობამ მაძებარზე მოსალოდნელი ეფექტი არ იქონია. მან ამოიოხრა და შეეკითხა:
- და ვინ არის?
- თქვენ რა, ბრმა ხართ? ეს ხომ შეუიარაღებელი თვალითაც ჩანს! – რენატამ ტაში შემოჰკრა და სავარძელში ჩაჯდა. – ყველა გაზეთი წერდა, რომ მკვლელობა გიჟმა ჩაიდინა. არც ერთი ნორმალური ადამიანი ამას ვერ იზამდა, მართალია? ახლა კი გაივარაუდეთ, ვინ გიზით მაგიდასთან. რა თქმა უნდა, თაიგული გამოგივიდათ – კოკორი კოკორზე, მარტო სულ აბეზრები და მახინჯები, მაგრამ გიჟი მარტო ერთია.
- ბარონეტზე მიმანიშნებთ? – შეეკითხა ბომბორა.
- მიხვდით, როგორც იქნა, - რენატამ სინანულით დააქნია თავი. – ეს ხომ ცხადზე უცხადესია. ის მაინც თუ გინახავთ, როგორი თვალებით მიყურებს? ეს ხომ მხეცია, მონსტრი! დერეფნებში მარტო სიარულისა მეშინია. გუშინ კიბეზე შევხვდი, ირგვლივ სულიერი არ ჭაჭანებს. გულმა რეჩხი მიყო! – მუცელზე იტაცა ხელი. – დიდი ხანია ვაკვირდები.ღამ-ღამობით ფანჯარაში შუქი უნთია, ფარდები კი მჭიდროდ აქვს ჩამოფარებული. გუშინ რაღაც პა-ატარა ტკაცანი იყო. გემბანიდან შევიხედე, ხელებს იქნევს, საზარელ სიფათებს კერავს, ვიღაცას თითით ემუქრება. კოშმარია! მერე, უკვე ღამით, შაკიკმა შემომიტია, გამოვედი, სუფთა ჰაერს ჩავისუნთქავ მეთქი. უცებ ვხედავ – წინაერდოზე დგას ჩვენი გიჟი, თავი ცისკენ აუშვერია და მთვარეს უყურებს რაღაც რკინიდან. და აი აქ კი გამინათდა გონება! – რენატა წინ გადმოიხარა და ჩურჩულზე გადავიდა. – მთვარე ხომ სავსეა, მრგვალი. ჰოდა, ამანაც გარეკა. მანიაკია, სავსე მთვარეზე სისხლის წყურვილი უჩნდება. წამიკითხავს ამისთანებზე! რა გიჟივით მიყურებთ? კალენდარში ჩაგიხედავთ? – რენატამ საზეიმო იერით რედიკულიდან კალენდარი ამოიღო. – აი, დატკბით, მე შევამოწმე. თხუთმეტ მარტს, როცა გრენელის ქუჩაზე მოკლეს ათი ადამიანი, სწორედ სავსე მთვარეობა იყო. ხედავთ, თეთრით შავზე წერია: პლეინე ლუნე (სავსე მთვარეობა – ფრ.).
ბარბოსმა ნახა, მაგრამ საკმაოდ უხალისოდ.
- რა ჭოტივით აჭყეტავთ თვალებს! – გაბრაზდა რენატა. – ის მაინც თუ გესმით, რომ დღესაც სავსე მთვარეობაა! სანამ აქ იჯდებით, ჭკუა ისევ გადაუცდება გონებას, და კიდევ ვინმეს გააფრთხობინებს სულს. მე ისიც კი ვიცი, ვის – მე. მე ვერ მიტანს, - ხმა ისტერიულად აუთრთოლდა. – სულ ჩემი მოკვლა უნდათ ამ საძაგელ ორთქლმავალზე! ხან აფრიკელი მეცემა, ხან ეს აზიელი აენთება და კოპებს ამითამაშებს, ახლა კიდევ ეს ბოდვია ბარონეტი!
ბომბორა მძიმედ უყურებდა, თვალების დაუხამხამებლად და რენატამ ცხვირწინ გაუქნია ხელი:
- აუ! მსიე გოშ! ხომ არ დაიძინეთ?
პაპამ მაგრად დაიჭირა მაჯით, მოქაჩა და მკაცრად შეეკითხა:
- იცი რა, მტრედო? მორჩი მაგ სისულელეების რაკა-რუკი. ქერა ბარონეტს მე მივხედავ, თქვენ კი სჯობს შპრიცზე მომიყვეთ. ოღონდ არ მიედ-მოედოთ, სიმართლე მითხარით! – ისე დაუყვირა, რომ რენატამ მხრებში ჩამალა თავი.
ვახშამზე თეფშს მიჩერებული იჯდა. გველთევზას სოტეს არც კი მიჰკარებია – არადა, ყოველთვის გემრიელად შეექცეოდა ხოლმე. თვალები დაწითლებოდა, შესიებოდა. ტუჩები დროდადრო უკანკალებდა.
სამაგიეროდ ბომბორა გულკეთილი იყო და კეთილშობილიც კი. რენატას ხშირ-ხშირად უყურებდა და სიმკაცრის გარეშე, მაგრამ მზერა მტრული კი არა, უფრო მამობრივი ჰქონდა. არც ისეთი მრისხანეა კომისარი გოში, როგორადაც უნდა რომ ჩანდეს.
- სოლიდური რამეა, - თქვა მან, თან შურით უყურებდა ბიგ-ბენის საათს, სალონის კუთხეში რომ იდგა. – მაინც არიან ბედნიერი ადამიანები.
ფანდორინმა ეს მონუმენტალური პრიზი კაიუტაში არ წაიღო და ისიც დროებით დასახლდა `უინძორში~. მუხის კოშკი გამაყრუებლად ტაკიტუკობდა, რეკავდა, ტუხტუხებდა და ყოველ საათში იმისთანა განგაშს დასცემდა ხოლმე, რომ მიუჩვევლებს გულები ხელით ეჭირათ. აი, ვახშმად კი, როცა ბიგ-ბენმა ათი წუთის დაგვიანებით ყველას აცნობა, რომ უკვე ცხრა საათია, ექიმის ცოლმა კინაღამ ჩაის კოვზი გადაყლაპა. და ამ ყველაფერთან ერთად, კოშკის ძირი ეტყობა ვიწრო იყო და ძლიერი ტალღისას სახიფათოდ ირწეოდა. აი, ახლაც, როცა ქარი განახლდა და ღია ფანჯრებზე დაშვებული ფარდები კაპიტულანტუად ათრთოლდნენ, ბიგ-ბენმა არცთუ სახუმაროდ დაიჭრიალა.
ეტყობა, კომისრის ალალი აღფრთოვანება რუსმა ირონიად მიიღო და თავის მართლება დაიწყო:
- მე იმათ ვ-ვეუბნეოდი, რომ საათიც დაცემული ქალებისთვის მიეცათ, მაგრამ ბატონი დრიე მტკიცედ დადგა. ქრისტესაც გეფიცებით, ალლაჰსაც და ბუდასაც, რომ რ-როგორც კი ჩავალთ კალკუტაში, ეს საფრთხობელა ორთქლმავალზე დამრჩება. ნურავინ მომახვევს თავზე ამ კოშმარს.
მერე შიშით მიაჩერდა ლეიტენანტ რენიეს – ის კი დიპლომატიურად გაჩუმდა. შემდეგ თანაგრძნობის მაძიებელმა დიპლომატმა რენატას შეხედა, მაგრამ იმან მკაცრად გამოხედა წარბებქვემოდან. ჯერ ერთი, საზაგელ განწყობაზე გახლდათ, და მეორეც – ფანდორინს, გარკვეული ხანი იყო, პატივს აღარ სცემდა.
ამას თავისი ახსნა ჰქონდა.
ყველაფერი იმით დაიწყო, რომ რენატამ შეამჩნია, როგორ თვალდათვალ გამოცოცხლდება ხოლმე დუნე მისის ტრუფო სულიკო დიპლომატის სიახლოვეს. და თავად მსიე ფანდორინიც, როგორც ჩანდა, მიეკუთვნებოდა ცქვიტ ლამაზთა იმ გავრცელებულ ჯიშს, რომელსაც შეუძლია ყოველ თავქარიან ქალში წინასწარ დაინახოს რაიმე პიკანტური, და არც ერთ მათგანს არ უფრთხილდება. მამაკაცთა ამ ნაირსახეობას რენატა პატივისცემით ექცეოდა და გულგრილიც კი არ იყო მათ მიმართ. საშინლად აინტერესებდა გაეგო, რა სამშვენისი აღმოაჩინა ამ ცისფერთვალება შავგვრემანმა ექიმის დაღვრემილ ცოლში. ხოლო ის, რომ ამ ქალის მიმართ ფანდორინი გარკვეული ინტერესი ჰქონდა, ეჭვს არ იწვევდა.
რამდენიმე დღის წინათ რენატა საინტერესო სცენის მოწმე შეიქმნა, რომელიც ორი მსახიობის მონაწილეობით გათამაშდა: მისის ტრუფო (ამპლუა: ქალი-ვამპი) და მსიე ფანდორინი (ამპლუა: ცბიერი მაცდური). აუდიტორია შედგებოდა ერთი ახალგაზრდა ქალბატონისგან (ერთობ მიმზიდველი, თუმცა საინტერესო მდგომარეობაში), შეზლონგის მაღალ საზურგეს რომ ეფარებოდა და ხელის სარკეში რომ იყურებოდა. მოქმედების ალაგი – კიჩო, ანუ ბოლოთკერძო გემისა. დრო – რომანტიული დაბინდება. პიესა ინგლისურ ენაზედ სრულდებოდა.
ექიმის ცოლი დიპლომატს ბრიტანული შეცდენის მთელი ზანტი მეცნიერებით უახლოვდებოდა (ორთავე მოქმედი პირი მოაჯირთან იდგა, ნახევრად შებრუნებული უკვე მოხსენიებული შეზლონგიდან). თავდაპირველად, მისის ტრუფო, როგორც მოსალოდნელია, ამინდზე:
- აქეთ, სამხრეთის განედებზე, მზე ძალიან კაშკაშებს! – მღელვარედ გაიბწყინა.
- ო, დიახ, - მიუგო ფანდორინმა. – წ-წელიწადის ამ დროს რუსეთში ჯერ კიდევ არ დამდნარა თოვლი, აქ კი ტემპერატურა ოცდათხუთმეტ გრადუსს აღწევს ცელსიუსით და თანაც ჩრდილში, მზისგულზე კიდევ უფრო ეცხელება.
ახლა უკვე, პრელუდიის წარმატებით დასრულების შემდეგ, მისის თხის სიფათმა თავის უფლებად ჩათვალა, რომ უფრო ინტიმურ საგანზე გადასულიყო:
- არ ვიცი, როგორ მოვიქცე! – თემისთვის ბუნებრივი მორცხვობით ამცნო. – როგორი თეთრი კანი მაქვს! ეს აუტანელი მზე სახის კანს გამიფუჭებს, და კიდევ, კარგს რას უნდა ველოდე, ჭორფლით დამაჯილდოვებს.
- ჭორფლის საკითხი მ-მეც ასევე მაწუხებს, - დიდის სერიოზულობით მიუგო რუსმა. – მაგრამ მე წინდახედულება გამოვიჩინე, ლოსიონი წამოვიღე თურქული გვირილის ექსტრაქტით. ხედავთ - თანაბრად ვარ გარუჯული, ჭორფლი კიდევ სულ არა მაქვს.
და ამ მცდუნებელმა-გველმა ალალ-პატიოსან ქალს თავისი ნელსაცხებლიანი სახე ახლოს მიუტანა.
მისის ტრუფოს მოღალატურად აუთრთოლდა ხმა:
- მართლა, არც ერთი ჭორფლი... მხოლოდ წარბები და წამწამებია ცოტაზე დამწვარი. თქვენ საუცხოო ეპითელიუმი გაქვთ, მისტერ ფანდორინ, ნამდვილად საუცხოო!
ახლა ის ამას აკოცებს, იწინასწარმეტყველა რენატამ, რაკი დაინახა, რომ დიპლომატის ეპითელიუმი ექიმის გაწითლებული მეულიდან სულ რაღაც ხუთიოდე სანტიმეტრიტ არის დაცილებული.
იწინასწარმეტყველა – და შეცდა.
ფანდორინმა უკან დაიხია და თქვა:
- ეპითელიუმი? თქვენ ფიზიოლოგიში ერკვევით?
- ცოტა, - თავმდაბლად უპასუხა მისის ტრუფომ, - გათხოვებამდე ხომ რაღაც ურთიერთობა მქონდა მედიცინასთან.
- მართლა? რა საინტერესოა! ა-აუცილებლად უნდა მომიყვეთ ამის შესახებ!
სამწუხაროდ, სპექტაკლის ბოლომდე ნახვა არ გამოუვიდა – რენატას ნაცნობი ქალბატონი მიუჯდა და მოუწია უარი ეთქვა დაკვირვებებზე.
თუმცა იმ ჩერჩეტი ექიმის ცოლის უგერგილო შეტევამ რენატას პატივმოყვარეობა გააღვივა. თავადაც ხომ არ გამოსცადოს თავისი მომხიბლაობა ამ გემრიელ რუსის დათვის ბელზე? რასაკვირველია, მხოლოდ out of sporting interest (სპორტული ინტერესისთვის – ინგლ.), თანაც ის ჩვევები რომ არ დაკარგოს, რომელთა გარეშეც საკუთარი თავის პატივისმცემელი ვერც ერთი ქალბატონი ვერ გაძლებს. სასიყვარულო აღმაფრენანი რენატას არაფერში გამოადგებოდა. სიმართლე ითქვას, ამჟამინდელ მდგომარეობაში მამაკაცები გულისრევის გარდა მასში არაფერს იწვევდნენ.
დრო რომ შეემცირებინა (რენატა ამას ეძახდა `სწრაფად რომ ეცურა~), დაამუშავა უბრალო გეგმა. მსუბუქი საზღვაო მანევრები კოდური სახელწოდებით `ნადირობა დათვზე~. სხვათაშორის, მამაკაცები ზალიან წააგვანან ძაღლების ოჯახს. როგორც ცნობილია, პრიმიტიული არსებები არიან და იყოფიან სამ ქვეჯგუფად: ტურები, ნაგაზები და ხვად მგლებად, მელებად, დათვებად. ყოველ ტიპს თავისებური მიდგომა სჭირდება.
ტურა იკვებება ლეშით – ესე იგი, ურჩევნია იოლი ნადავლი. ამ ტიპის მამაკაცები ადვილამისაღწევზე წამოეგებიან ხოლმე.
ამიტომ ერთი ერთზე პირველივე საუბრისას რენატამ ჩივილი დაიწყო მსიე კლებერზე, მოსაწყენ ბანკირზე, რომელიც მარტო ციფრებზე ფიქრობს, ხოლო ახალგაზრდა ცოლი იმ აბეზარს არც აინტერესებს. ყეყეჩიც კი მოიაზრებდა: ქალი უსაქმურობასა და სევდაშია ჩაფლული. შეიძლება ითქვას, ცარიელ ანკესს გადაყლაპავს, ყოველგვარი ჭიაყელის გარეშე.
არ გამოვიდა.ძლივს დაუძვრა გულშემაღონებელ შეკითხვებს იმ ბანკზე, რომელშიც ქმარი მსახურობდა.
გასაგებია. ჰოდა, რენატამ ნაგაზისთვის დააგო ხაფანგი. მამაკაცთა ეს კატეგორია სუსტ და დაუცველ ქალებს აღმერთებს. ამისთანა კაცებს გინდა პური არ აჭამო, ოღონდ შენი გადარჩენის და დაცვის საშუალება მიეცი. კარგი გმირობა ძალიან სასარგებლო და მარჯვეა ურთიერთობისთვის. აქ მთავარია ავადმყოფობის მხრივ არ გადაამლაშო – სნეული ქალებისა მამაკაცებს ეშინიათ.
რამდენჯერმე რენატამ გრძნობა დაკარგა სიცხისაგან – გრაციოზულად მიეყრდნო რაინდისა და დამცველის რკინის მხარს. ერთხელ კაიუტის კარი ვერ გახსნა – გასაღები გაიჭედა. საღამოს, ბალზე ფანდორინს სთხოვა, რომ დაეცვა შეზარხოშებული (და სრულიად უწყინარი) დრაგუნების მაიორისგან.
რუსი მხარს აშველებდა, კარს უღებდა, დრაგუნს სათანადო პასუხს აძლევდა, მაგრამ სიყვარულის ნიშნებს, ეს ქეციანი, არანაირად არ ამჟღავნებდა.
ნუთუ ხვადიმგელი-მელა-დათვია, განცვიფრდა რენატა. მაგის გარეგნობაზე ვერ იტყვი.
მამაკაცების ეს მესამე ტიპი ყველაზე მარტივია და სრულიად მოკლებულია წარმოსახვას. ამათზე მოქმედებს რაღაც მხოლოდ ტლანქად-გრძნობადი, მაგალითად უნებურად ნაჩვენები კოჭები. მეორეს მხრივ, დიდი ადამიანებიდან მრავალი და ლამის კულტურის ვარსკვლავები სწორედ ამ კატეგორიას განეკუთვნებიან, ასე რომ, ცდად კი ღირდა.
ამათთან სულ ელემენტარულად უნდა მოქცევა. რენატამ სთხოვა, რომ ზუსტად შუადღისას შეევლო – და თავის აკვარელებს (რომლებიც ბუნებაში არ არსებობდა) აჩვენებდა ფანდორინს. თორმეტს რომ ერთი წუთი აკლდა, მონადირე ქალი უკვე სარკის წინ იდგა, მხოლოდ ლიფი და პანტალონი ეცვა.
კაკუნი რომ შემოესმა, დაუყვირა:
- დროზე შემოდით, რამდენს მალოდინებთ!
შემოვიდა ფანდორინი, გაქვავდა კართან. რენატა არ შებრუნებულა, უკანალი გაუთამაშა, ავანტაჟურად გამოაჩინა შიშველი ზურგი. ჯერ კიდევ მეთვრამეტე საუკუნის ბრძენმა ლამაზმანებმა აღმოაჩინეს, რომ მამაკაცებზე ჭიპამდე ჩაჭრილი კი არ მოქმედებს, არამედ უკნიდან ღია კისერი და ზურგი. როგორც ჩანს, დაუცველი ხერხემლის სანახაობა ადამიანის მამრებში მტაცებლურ ინსტინქტებს აღძრავს.
ეტყობა, დიპლომატზე იმოქმედა – იდგა, უყურებდა, არ ტრიალდებოდა. ეფექტით კმაყოფილმა რენატამ ჟინიანად თქვა:
- რა უდგახართ, ჯეინი. მოდით, კაბის ჩაცმაში დამეხმარეთ. ახლა აქ ერთი მეტად მნიშვნელოვანი სტუმარი მოვა.
როგორ მოიქცეოდა ამ მდგომარეობაში ნორმალური მამაკაცი?
მოკლედ, უფრო თავხედი ვინც იქნებოდა, უხმოდ მივიდოდა და კისერზე გადმოსულ ნაზ კულულებზე აკოცებდა.
ისე რა, საშუალო კაცი, არც იქით და არც აქეთ, კაბას მიაწვდიდა და მორცხვად ჩაიხითხითებდა.
და რერნატა ჩათვლიდა, რომ ნადირობა წარმატებით დასრულდა. დარცხვენას გაითამაშებდა, თავხედს კარში მიაბრძანებდა და მის მიმართ ყოველგვარ ინტერესს დაკარგავდა. თუმცა ფანდორინი არასტანდარტულად მოიქცა.
- ჯენი არა, - თქვა საძაგლად მშვიდი ხმით. – მე ერასტ ფანდორინი ვარ. გარეთ დაგელოდებით, სანამ ჩაიცმევდეთ.
მოკლედ, ან რომელიმე ცთუნებაგამძლე ჯიშის წარმომადგენელია, ანდა ფარული გარყვნილი. თუ ეს მეორეა და, ინგლისელები ტყუილად ირჯებიან. თუმცა გარყვნილობის ნიშნებს რენატას გამოცდილი თვალი ვერ ამჩნევდა. ვითომ ის უცნაური სწრაფვა ბომბორასთან ერთად განმარტოებისა?
თუმცა ეს ყველაფერი სისულელეა. განაწყენებისთვის უფრო სერიოზული მიზეზები არსებობდა.
სწორედ იმ წამში, როცა რენატამ ბოლოსდაბოლოს გადაწყვიტა ჩანგლით ამოეჩიჩქნა უკვე გაციებული სოტე, კარი ხმაურით გაიღო და სასადილოში შემოვარდა სათვალიანი პროფესორი. ყოველთვის რაიმე უცნაურობით კი იყო ხოლმე – ხან პიჯაკი აქვს აცდენილად შეკრული, ხან კიდევ თასმებია გახსნილი? – ახლა კიდევ მთლად საფრთხობელას ჰგავდა: წვერი გაბურძგვნია, ჰალსხუტიგვერდზე მოქცევია, თვალები გადმოკარკლული, იღლიის ქვეშ აჭიმი ჰკიდია. ეტყობა, რაღაც უჩვეულო შეემთხვა. რენატამ მაშინვე დაივიწყა უსიამოცნებები და ცნობისმოყვარეობით მიაჩერდა სწავლულ საფრთხობელას.
სვიტჩაილდმა ბალეტისებურად გაიქნია ხელები და დაიყვირა:
- ევრიკა, ბატონებო! ზურმუხტის რაჯას საიდუმლო ამოხსნილია!
- Oh no, - ამოიკვნესა მისის ტრუფომ.– Not again! (`ო, არა! ოღონდ თავიდან არ დაიწყოთ!~ - ინგლ.).
- ახლა უკვე ხომ ყველაფერი თავის ალაგას დგება! – დაბნეულად დაიწყო ახსნა პროფესორმა. – მე ხომ ვიყავი სასახლეში, ადრე როგორ არ მომივიდა აზრად! სულ ვფიქრობდი-ვფიქრობდი, ხან იქიდან შემოვუვლიდი, ხან აქედან – არ გამოდიოდა! ჯერ კიდევ ადენში მივიღე საფრაქნგეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროდან ჩემი ნაცნობის დეპეშა – მან დაადასტურა ჩემი ვარაუდი, მე კი მაინც ვერ შევძელი მივხვედრილიყავი, რა შუაშია აქ თვალი და, მთავარი, ეს ვინ უნდა ყოფილიყო. ესე იგი, საერთოდ, გასაგები კი არის ვინც, მაგრამ როგორ? რანაირად? და ახლა უეცრად გონება გამინათდა! – ფანჯარასთან მიირბინა. ქარით აფრიალებული ფარდა თეთრ სუდარასავით შემოეხვია – პროფესორმა სასწრაფოდ მოიცილა ხელით. – მე ჰალსტუხს ვინასკვავდი, ჩემს კაიუტაში ვიდექი ფანჯარასთან. ვხედავ – ტალღებია. ქოჩორი ქოჩორზე, ჰორიზონტამდე. და უცებ ისე დამარტყააა! და ყველაფერი აეწყო – თავსაფარზეც და შვილზეც!სუფთა საკანცელარიო სამუშაოა. ეკოლ მატირიმის სიები უნდა ამოიქექოს და მოიძებნება!
- არაფერი მესმის, დაიღრინა ბობმბორამ. – ბოდვაა. მატირიმ რომელი?..
- ვაიმე, არა, აქ რაღაც ძალიან-ძალიან საინტერესოა! – წამოიძახა რენატამ. – ჭკუას ვკარგავ საიდუმლოებების გახსნაზე. ოღონდ, პროფესორო, პატარავ, ასე არ გამოვა. დაჯექით მაგიდასთან, დალიეთ ღვინო, სული მოითქვით და დალაგებულად მოყევით ყველაფერი – მშვიდად, აზრიანად. და რაც მთავარია, - თავიდან და არა ბოლოდან. თქვენ ხომ ასეთი კარგი მთხრობელი ხართ. მაგრამ ჯერ ვინმემ შალი მომიტანოს, ამ გამჭოლმა ქარმა არ გამაციოს.
- მოდით, ქარიანი მხრიდან დავხურავ ფანჯარას და გამჭოლი ქარი მაშინვე შეწყდება, - შესთავაზა პროფესორმა. – თქვენ მართალი ხართ, მადამ, სჯობს ყველაფერი დალაგებულად მოვყვე.
- არა, ნუ დახურავთ, სული შეგვეხუთება. აბა, ბატობენო? – რენატას კაპრიზულად შეერხა ხმა. – ვინ მომიტანს კაიუტიდან ჩემს შალს? აი გასაღები. მსიე ბარონეტო!
ჟღალი გიჟი, რასაკვირველია, ადგილიდან არ განძრეულა. სამაგიეროდ რენიე წამოხტა.
- პროფესორო, გთხოვთ, უჩემოდ არ დაიწყოთ! – შეეხვეწა. – ახლავე მოვალ!
- And I’ll go get knitting (`მე კიდევ საქსოვს წამოვიღებ~ - ინგლ.), - ამოისუნთქა ექიმის ცოლმა.
ქალი პირველი დაბრუნდა და მარჯვედ აამუშავა ჩხირები. ქმარს ხელი აუქნია: შეგიძლია, არ მითარგმნოო.
სვიტჩაილდი კი ტრიუმფისთვის ემზადებოდა. ეტყობა, გადაწყვიტა, რენატას რჩევით ესარგებლა და ემზადებოდა, რომ თავისი აღმოჩენები მაქსიმალური ეფექტურობით გადმოეცა.
მაგიდასთან სრული სიჩუმე გამეფდა. ყველა ორატორს უყურებდა, მის თითოეულ მოძარაობას აკვირდებოდა.
სვიტჩაილდმა წითელი ღვინო მოსვა, წინ და უკან გაიარ-გამოიარა სალონში. მერე შედგა და მსმენელებისკენ ნახევრად შემობრუნებულმა დაიწყო:
- მე უკვე გიამბეთ იმ დაუვიწყარ დღეზე, როცა რაჯა ბაღდასარმა თავის ბრაჰმაპურის სასახლეში მიმიწვია. ეს იყო მეოთხედი საუკუნის წინათ, მაგრამ მე ყველაფერი კარგად მახსოვს, უმცირესი დეტალებიც კი. პირველი, რამაც განმაცვიფრა – სასახლის ხედმა. რაკი ვიცოდი, რომ ბაღდასარი – მსოფლიოში ერთ-ერთი უმდიდრესი ადამიანია? ველოდი აღმოსავლური ფუფნება და გაქანება მეხილა. ოდნავადაც არა! სასახლის ნაგებობა საკმაოდ მოკრძალებული იყო, ყოველგვარი ორნამენტული დახვეწილობების გარეშე. და მე ვიფიქრე, რომ ძვირფასი ქვების ვნებამ? ამ გვარს რომ გადაეცემოდა მემკვიდრეობით, მამიდან შვილზე, აღმოფხვრა სხვა ამაო სწრაფვები. რატომ უნდა დახარჯო ფული მარმარილოს კედლებისთვის? თუკი შეგიძლია კიდევ ერთი საფირონი ანდა ალმასი იყიდო? ბრაჰმაპურის სასახლე, მიწიერი და მწირი, სინამდვილეში იგივე თიხის სკივრი იყო, რომლის შიგნითაც ინახებოდა ჯადოსნური შესქელება ენითაღუწერელი ელვარებისა. მაინც არანაირ მარმარილოს და ალებასტრს არ შეეძლოთ მეტოქეობა გაეწიათ ქვების დამაბრმავებელი შუქისთვის. – პროფესორმა კიდევ მოსვა ღვინო, ჩაფიქრდა.
გამოჩნდა აქოშინებული რენიე, რენატას მოწიწებით მოახურა შალი მხრებზე და იქვე დადგა.
- რა მარმარილო და ალებასტრი? – ჩურჩულით იკითხა მან.
- ბრაჰმაპურის სასახლეზეა, ხელს ნუ გვიშლით, - ნიკაპით უბიძგა რენატამ, მოუთმენლად.
- სასახლის შიდა გამართულობაც ერთობ უბრალო იყო, - თავის ამბავს განაგრძობდა სვიტჩაილდი. – საუკუნეთა განმავლობასი დარბაზები და ოთახები არაერთხელ იცვლიდნენ გარეგნობას, და ისტორიული კუთხით საინტერესო მომეჩვენა სასახლის მხოლოდ ზედა იარუსი, რომელიც წარმოადგენდა ოთხ დარბახს, რომელთაგან თითოეული მიმართულია სამყაროს ერთ-ერთ მხარეზე. ოდესღაც დარბაზები ღია გალერები იყო, მაგრამ გასულ საუკუნესი ისინი მინაში ჩასვეს. მასინ კედლები ძალიან საინტერესო ფრესკებით იყო დამშვენებული, რომლებიც გამოსახავდნენ მთებს? ყოველმხრივ რომ აკრავს ველს. პეიზაჟი შექმნილია გამაოგნებელი რეალურობით – გეჩვენება, რომ მთები სარკეში ირეკლება. ფილოსოფიური კუთხით ამგვარი სარკულობა სიმბოლოა ყოველივე არსებულის ორმაგობისა და...
სადღაც, ძალიან ახლოს გულისგამხეთქავად დარეკა ხომალდის ზარმა, მოისმა ყვირილი, სასოწარკვეთილად შეჰკივლა ქალმა.
- ბატონებო, სახანძრო განგაშია! – შეჰყვირა კარისკენ გაქცეულმა ლეიტენანტმა. – ესღა გვაკლდა!
ყველა ჯგროდ მიჰყვა უკან.
- ჭჰატ’ს ჰაპპენინგ? – ამაოდ იკითხა შეშინებულმა მისის ტრუფომ. - Are we boarded by pirates? (`რა მოხდა? მეკობრეები დაგვეცნენ?~ - ინგლ.).
რენატა ერთ წამს იჯდა პირდაღებული, მერე საზარლად შეჰკივლა. ღონივრად ჩაეჭიდა კომისარის კალთას და გაქცევის საშუალება მოუსპო.
- მუსიე გოშ, ნუ მიმატოვებთ! – შეეხვეწა. – მე ვიცი, ხომალდზე ხანძარი რასაც ნიშნავს! წამიკითხავს! ახლა ყველა კანჯოებს მივარდება, ერთმანეთის გადათელვას დაიწყებენ, მე კიდევ სუსტი, ფეხმძიმე ქალი ვარ, დამფლეთავენ! დამპირდით, რომ იზრუნებთ ჩემზე!
- რაის კანჯოები? – შეშფოთებით ჩაიბურტყუნა მან, - რა სისულელეს გაიძახით! მე მეუბნეოდნენ, რომ `ლევიათანზე~ იდეალური ხანძარსაწინააღმდეგო დაცვაა. საკუთარი ბრანდმეისტერიც კი ჰყავთ. ნუღარ კანკალებთ, ყველაფერი კარგად იქნება. – განთავისუფლება სცადა, მაგრამ რენატას გაუგონარი ძალით ეჭირა კალთა. და მის კბილებს კაწკაწი გაუდიოდა.
- გამიშვი, გოგონა, - ალერსიანად უთხრა ხეპრემ. – არსად წავალ. მხოლოდ ფანჯარიდან გავიხედავ გემბანზე.
არა, რენატას თითები არ გაშლილა.
თუმცა კომისარი მართალი აღმოჩნდა. ორი-სამი წუთის შემდეგ დერეფანში ჩქარი ნაბიჯების ხმა და ლაპარაკი გაისმა, და ერთიმეორის მიყოლებით დაბრუნდნენ უინძორელები.
ჯერ კიდევ შიშს არ გაევლო მათთვის, ამიტომ ბევრს იცინოდნენ და ჩვეულებრივზე უფრო ხმამაღლა ლაპარაკობდნენ.
პირველები შემოვიდნენ კლარის სტამპი, ტრუფოების წყვილი და გაწითლებული რენიე.
- სრული სისულელეა, - გამოაცხადა ლეიტენენტმა. – ვიღაცამ ურნაში ჩაუმქრალი სიგარა ჩააგდო? შიგ კიდევ ძველი გაზეთი იყო. ცეცხლი პორტერზეც გადავიდა, მაგრამ მატროსები ფხიზლად იყვნენ და ალი ერთ წუთში ჩაქრეს... თუმცა ვხედავ, ყოველმხრივ მომზადებულხართ გემის დაღუპვის შემთხვევაში, - ყურადღებით შეხედა კლარისას და გაიცინა.
იმას ხელში პორტმონე და ორანჟადის ბოთლი ეჭირა.
- ორანჟადი იმიტომ? რომ წყურვილით არ მოკვდე ტალღებში? – გამოიცნო რენიემ. – მაგრამ პორტმონე რაღად გინდოდათ? არა მგონია კანჯოში დაგჭირვებოდათ.
რენატამ ისტერიულად ჩაიკისკისა? ხოლო დარცხვენილმა მისის შინაბერამ ბოთლი მაგიდაზე დადგა.
ექიმი და მისი ცოლიც ყოველმხრივ მომზადებულიყვნენ: მისტერ ტრუფოს ინსტრუმენტების საკვოიაჟის წამოღება მოესწრო, მისი მეუღლე კი გადასაფარებელს იხუტებდა გულში.
- აქ ინდოეთის ოკეანეა, ქალბატონო? არა მგონია, გაყინულიყავით? – სერიოზული გამომეტყველებით თქვა რენიემ, მაგრამ ის თხა ვერაფერს მიხვდა.
გამოჩნდა იაპონელი ამაღელვებელი ფერადი ფუთით ხელში. საინტერესოა, შიგ რა უდევს – საგზაო ინსტრუნეტები ხარაკირისთვის?
შეშლილი შემოვიდა გაბურძგნული, ხელში ზანდუკი ეჭირა. ამისთანებში, როგორც წესი, საწერ მოწყობილობებს ინახავენ.
- ვისთვის უნდა მიგეწერათ, მუსიე მილფორდ-სტოუკს? ა, მივხვდი! როცა მისის სტამპი სულ დალევდა ორანჟადს, ცარიელ ბოთლში წერილს ჩავდებდით და ტალღებს გავატანდით, - ივარაუდა ზღვარსგადასულმა (ეტყობა, სასისროების გაქრობის გამო), გამხიარულებიულმა ლეიტენანტმა.
უკვე ყველა შეიკრიბა პროფესორის და დიპლომატის გარდა.
- მუსიე სვიტჩაილდი ალბათ თავის სამეცნიერო ნასრომებს ფუთავს? ხოლო მუსიე რუსი კი თავის სამოვარს დასტრიალებს, საბოლოოდ რომ დალიოს ჩაი, - თქვა რენატამ, ლეიტენანტისგან რომ გადასდებოდა მხიარულება.
თითქოსდა ხსენებაზეო, რუსი შემოვიდა. კართან დადგა. ლამაზი სახე მოღრუბლოდა.
- რაო, მუსიე ფანდორინ, კანჯოში თქვენი პრიზის წამოღება ხომ არ გადაგიწყვეტიათ? – დაინტერესდა რენატა.
ყველას სიცილი აუტყდა, მაგრამ რუსმა ხუმრობას (სხვათაშორის, მეტად მახვილგონივრულს) ყურადღება არ მიაქცია.
- კომისარო გოშ, - ხმადაბლა თქვა მან. – თუ არ შეწუხდებით, დერეფანში გამოდით, თუ შეიძლება. იჩქარეთ.
უცნაურია, მაგრამ ამ სიტყვების წარმოთქმისას დიპლომატს ერთხელაც არ დაბმია ენა. იქნებ ნერვიული დარტყმის შედეგად გამოჯანმრთელდა? ხდება ამისთანებიც.
რენატა ამაზეც აპირებდა ხუმრობას, მაგრამ ენას კბილი დააჭირა – ეს უკვე მეტისმეტი იქნებოდა.
- რატომ უნდა ვიჩქარო? – უკმაყოფილოდ შეკითხა ხეპრე. – კიდევ ერთი მოჩურჩულე. მერე, ყმაწვილო, მერე. ჯერ მინდა, პროფესორს მოვუსმინო. საით წაიღეს ეშმაკებმა?
რუსი მომლოდინედ უყურებდა კომისარს. რომ მიხვდა, რომ პაპა გაჯიუტდა და დერეფანში გამოსვლას არ აპირებს. ფანდორინმა მხრები აიჩეჩა და მოკლედ თქვა:
- პროფესორი არ მოვა.
გოში მოუღუშა:
- ვითომ რატომ?
- როგორ თუ არ მოვა? – მივარდა რენატა. – ყველაზე საინტერესო ადგილზე გაჩერდა! ასე როგორ შეიძლება!
- მისტერ სვიტჩაილდი ახლახანს მოკლეს, - მშრალად გამოაცხადა დიპლომატმა.
- რაო-რაო? – დაიღრიალა ხეპრემ. - მოკლეს?! როგორ მოკლეს?!
- ვფიქრობ, ქირურგიული სკალპელით, - საკვირველი აუღელვებლობით მიუგო რუსმა. – ყელი განსაკუთრებული ოსტატობითაა გადაჭრილი.
კომისარი გოში
- ბოლოსდაბოლოს, როდის გადაგვიშვებენ ნაპირზე? – საწყლად იკითხა მადამ კლებერმა, - ყველა ბომბეიში დასეირნობს, ჩვენ კიდევ აქ ვზივართ და ვზივართ...
ფანჯრებიდან ფარდები გადაეწიათ, რაღაი ზენიტში ასულ მზეს გემბანი გაეხურებინა და ჰაერი გაედნო. ცხელა `უინძორში~, სულისხუთვაა, მაგრამ ყველა მოთმინებით ზის, კვანძის გახსნას ელოდებიან.
გოშმა ჯიბაკიდან საათი ამოიღო – საჩუქრად მიღებული, ნაპოლეონ მესამის პროფილით – და პირქუშად მიუგო:
- მალე, ბატონებო. მალე გაგიშვებთ. მაგრამ ყველას ვერა.
იმან კი იცოდა, რასაც უცდიდა: ინსპექტორი ჯეკსონი და იმისი ხალხი ჩხრეკას აწარმოებენ. მკვლელობის იარაღი ალბათ ოკეანის ფსკერზეა, მაგრამ შეიძლებოდა მტკიცებულებები დარჩენილიყო. რასაკვირველია, ირიბი სამხილები თითქოს საკმაოდაა, მაგრამ@პირდაპირებით უფრო სოლიდურია. უკვე დროა, რომ ჯეკსონიც გამოჩნდეს...
`ლევიათანი~ განთიადზე მიუახლოვდა ბომბეის. გუშინდელი საღამოდან ყველა `უინძორელი~ თავის კაიუტაში იყო შინაპატიმრობაში. პორტში მისვლისთანავე გოში ხელისუფლების წარმომადგენლებს ელაპარაკა, თავისი დასკვნები გაუმხილა და მხარდაჭერა ითხოვა. სწორედ მაშინ გამოუგზავნეს ჯეკსონი კონსტებლების თანხლებით. მიდი, ჯეკსონ, გაინძერი, ფიქრით დააჩქარა ზანტი ინსპექტორი გოშმა. უძილო ღამის შემდეგ თავი ურატრატებდა, თან ღვიძლმაც აურია. მაგრამ კომისარი უხეირო განწყობაზედ როდი გახლდათ – გაიშალა ხვეული, გაიშალა, მშობლიუირი, აგერ ბოლოც მოჩანს.
ათის ნახევარზე, ადგილობრივ პოლიციასთან რომ მოაგვარა საქმე და ტელეგრაში წასვლაც მოასწრო, გოშმა ბრძანა, პატიმრები `უინძორში~@ შეეკრიბათ – ასე უფრო მარჯვე იქნებოდა ჩხრეკისთვის. ფეხმძიმე რენატაც კი არ დაინდო, თუმცა მკვლელობისას გვერდით ჰყავდა და პროფესორს ვერანაირად ვერ გამოსჭრიდა ყელს. აგერ უკვე მეოთხე საათი სდარაჯობდა ინსპექტორი თავის პატიმრებს. სტრატეგიულ პუნქტში გამაგრდა – ღრმა სავარძლის ოკუპაცია განახორციელა, კლიენტის საპირისპიროდ, კარს მიღმა კი, სალონიდან არ ჩანდა, იდგა ორი შეიარაღებული პოლიციელი.
სალონში საუბარი არ გამოდიოდა, შეპყრობილები იოფლებოდნენ და ნერვიულობდნენ. დროდადრო შემოიხედავდა ხოლმე რენიე, თანაგრძნობით თავს დაუქნევდა რენატას და ისევ საქმეებზე გარბოდა. ორჯერ შემიარა კაპიტანმაც, მაგრამ არა უთქვამს რა, მხოლოდ კომისარს შეხედა მრისხანე მზერით. გეგონება მამილო გოშს ჩაედინოს მთელი ეს ამბავი!
პროფესორ სვიტჩაილდის ცარიელი სკამი ამოღებული კბილივით მოჩანდა. თავად ინდოლოგი ამჟამად ნაპირზე იწვა, ბომბეის საქალაქო მორგის მკვდრულ სიცივეში. ბინდს და ყინულის ლოდებს რომ წარმოიდგენდა, გოშს ლამის შურდა განსვენებულის. წევს თავისთვის, ყველა შიში უკან მოიტოვა, სველი საყელო კისერში არ ერჭობა...
კომისარმა ექიმ ტრუფოს მიხედა, ეტყობოდა, არც იმას ულხინდა: ექიმის შავგვრემან სახეზე ნაკადულებად ჩამოსდიოდა ოფლი, ყურში კი იმ ტანჯულს გაუჩერებლად ეჩურჩულებოდა თავისი ინგლისელი ფურია.
- რას მიყურებთ, მუსიე! – იფეთქა ტრუფომ, პოლიციელის გამოხედვა დაიჭირა. – რას მომაშტერდით? ეს ბოლოსდაბოლოს, აღმაშფოთებელია! რა უფლებით? თხუთმეტი წელიწადი ალალად და პატიოსნად... – კინაღამ აქვითინდა. – მერე რა, თუ სკალპელით? რამდენს შეეძლო, რომ მოეკლა?!
ესე იგი, მართლა სკალპელით? – შიშით ჰკითხა მადმუაზელ სტამპმა.
მთელი ამ ხნის მანძილზე სალონში მომხდარზე ალაპარაკდნენ.
- დიახ, ასეთ წმინდა განაჭერს მხოლოდ ძალიან კარგი სკალპელი იძლევა, - წყენით მიუგო ტრუფომ. – მე დავათვალიერე გვამი. როგორც ჩანს, სვიტჩაილდი ვიღაცამ დაიჭირა უკნიდან, ხელი პირზე ააფარა, მეორე ხელით კი ყელი გამოღადრა. დერეფანსი კედელი სისხლით არის მოსვრილი – ადამიანის სიმაღლეზე ოდნავ მაღლა. ეს იმიტომ, რომ თავი გადაუწიეს...
- ამისთვის ხომ განსაკუთრებული ძალა არ არის საჭირო? – შეეკითხა რუსი (გამოგვივიდა ეგეც კრიმინალისტი). – უ-უცაბედობა ჰყოფნის?
ექიმმა ნაღვლიანად აიჩეჩა მხრები:
- არ ვიცი, მუსიე. არ მიცდია.
აჰა, აი, ისიც! კარი გაიხსნა და ღიობში გამოჩნდა ინსპექტორის გამხდარი ფიზიონომია. გოში თითით მოიხმო, მაგრამ ის თავადვე ხვნეშით წამოდგა სავარძლიდან.
დერეფანსი კომისარს სასიამოვნო სიურპრიზი ელოდა. ახ, რა დიდებულად გამოდიოდა ყველაფერი! რიგიანად, ეფექტურად, ლამაზად. თუნდაც ახლავე ყოფილიყო ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო – ასეთ მტკიცებულებებს ვერც ერთი ადვოკატი ვერ ჩააფლავებს. ჰაი, ბებერო გუსტავ? ნებისმიერ ახალგაზრდას ას ქულას მისცემს ფორად. ჯეკსონმაც იყოჩაღა, მოინდომა.
სალონში ოთხნი დაბრუნდნენ: კაპიტანი, რენიე, ჯეკსონი და ბოლოს გოში. ისე კარგად გრძნობდა თავს ამ დროს, რომ სიმღერაც კი წაიღირინა. და ღვიძლმაც გაუშვა.
- ესეც დასასრული, ქალბატონებო და ბატონებო, - მხიარულად გამოაცხადა გოშმა და სალონის ცენტში გამოვიდა. ხელები ზურგს უკან დამალა, მსუბუქად აქანავდა ქუსლებზე. მაინც სასიამოვნოა, მნიშვნელოვან პერსონად იგრძნო თავი, გარკვეულწილად ვიღაცეების ბედის გამგებლადაც. გზა გრძელი და ძნელი იყო, მაგრამ გადალახულია. ყველაზე სასიამოვნო დარჩა.
- მამილო გოშს კი მოუწია ჭაღარა თავის ტეხვა, მაგრამ, რამდენიც არ უნდა აურიო კვალი, ბებერი მაძებარი მელიის სოროს მაინც იყნოსავს. პროფესორ სვიტჩაილდის მკვლელობით დამნაშავემ საბოლოოდ გასცა თავი, ეს სასოწარკვეთის ნაბიჯი იყო. მაგრამ, მე ვფიქრობ, რომ დამნაშავე დაკითხვაზე მომიყვება ინდურ ბაღდადზეც და და კიდევ სხვა ბევრ რამეზეც. სხვათაშორის, უკვე მინდა მადლობა გადავუხადო რუს დიპლომატს, რომელმაც, თავადაც რომ არ იცოდა, ისე დამეხმარა თავისი ზოგირთი რჩევითა თუ შეკითხვებით ნამდვილ კვალს დავდგომოდი.
ზეიმის ამ წუთებში Gგოშს შეეძლო საკუთარი თავისთვის დიდსულოვნების უფლება მიეცა. თავი მოწყალედ დაუკრა ფანდორინს.იმანაც მდუმარედ დაუხარა თავი. მაინც აუტანლები არიან ეს არისტოკრატები თავიანთი მეტისმეტი მანერულობითა და პრანჭიაობით – ქედმაღლობა ერთი ტონა აქვთ და ადამიანურ სიტყვას იმათგან ვერ გაიგონებ.
- მე თქვენთან აღარ წამოვალ. როგორც იტყვიან, დიდი მადლობა კომპანიისთვის, აღარ მინდა ეს სიამოვნება. ნაპირზე გადმოვა მკვლელიც? რომელსაც აქვე, ორთქლმავალზევე გადავცემ ინსპექტორ ჯეკსონს.
იქ მსხდომნი ყურადღებით მიაჩერდნენ გამხდარ და პირქუშ ბატონს, ხელები ჯიბეებში რომ ჩაეწყო.
კაპიტანს რაღაცის თქმა უნდოდა, მაგრამ გოშმა გამაფრთხილებლად ასწია ხელი – მისი გამოსვლა უნაკლო უნდა ყოფილიყო, დაიმსახურა.
- გამოგიტყდებით, თავდაპირველად ყველანი ეჭვქვეშ მყავდით. გამორიცხვა მიდიოდა დიდხანს და მტანჯველად. ახლა შემიზლია მთავარი გითხრათ: ლორდ ლიტლბის გვამის მახლობლად ჩვენ ვიპოვეთ `ლევიათანის~ ოქროს ემბლემა – აი, ეს. – თავის საყელოზე დამაგრებულ ნიშანზე მიიკაკუნა თითი. – ეს პატარა საგანი მკვლელს ეკუთვნის. როგორც თქვენთვის ცნობილია, ოქროს ნიშანი შეიძლებოდა ჰქონოდათ მხოლოდ ხომალდის უფროს ოფიცრებს და პირველი კლასის მგზავრებს. ოფიცრები მასინათვე ამოვარდნენ ეჭვმიტანილთა წრიდან, რადგან ყველას აღმოაჩნდა ემბლემა და არავის მიუმართავს სანაოსნოსთვის თხოვნით, დაკარგულის ნაცვლად ახალი მიეცათ.სამაგიროდ მგზავრთაგან ოთხნი აღმოცნდნენ უემბლემოდ: მადმუაზელ სტამპი, მადამ კლებერი, მუსიე მილფორდ-სტოუკსი და მუსიე აონო. ეს ოთხეული განსაკუთრებული ზედამხედველობის ქვეშ მყავდა. ექიმი ტრუფო აქ იმიტომ მოხვდა, რომ ექიმია, მისის ტრუფო – იმიტომ, რომ ცოლი და ქმარი ერთი ეშმაკია, ხოლო ბატონი რუსი დიპლომატი – იმ სნობური სურვილის გამო, რომ არ მგვანებოდა მეეზოვეს.
კომისარმა ჩიბუხი გააბოლა, სალონსი გაიარა.
- ვინანიებ, ცოდვილი ვარ. სულ თავიდან ბატონ ბარონეტს ვგულისხმობდი, მაგრამ დროულად მივიღე ცნობა... მის გარემოებებზედ და სხვა სამიზნე ამოვირჩიე. თქვენ, ქალბატონო. – მადმუაზელ სტამპს მიუბრუნდა გოში.
- შევნიშნე, - ღირსეულად მიუგო მან. – მაგრამ ვერაფრით ავუღე ალღო, რით ვარ ასეთი საეჭვო.
- აბა, მაშ როგორ? – გაოცდა გოში. – ჯერ ერთი, ყველაფრით ჩანს, რომ სულ ახლახანს გამდიდრდით. ეს თავისთავად უკვე საეჭვოა. მეორეც, თქვენ იცრუეთ, ტითქოს არასოდეს არ ყოფილხართ პარიზში. არადა მარაოზედ ოქროს ასოებით გიწერიათ `ოტელი `ამბასადორი~. მართალია, მარაოს ტარებაზე ხელი აიღეთ, მაგრამ გოშს მახვილი თვალი აქვს. მასინათვე მოვინიშნე ეს ნივთი. ასეთ რამეებს ძვირფას ოტელებში მცხოვრებლებს სჩუქნიან. `ამბასადორი~ კი სწორედ გრენელის ქუჩაზე მდებარეობს, მკვლელობის ადგილიდან ხუთი წუთის სავალზე. სასტუმრო მდიდრულია, დიდია, იქ უამრავი ვინმე ჩერდება, რატომ მალავს ამას მადმუაზელ სტამპი, შევეკითხე საკუთარ თავს. აქ რაღაცაშია საქმე. თანაც კიდევ ეს მარი სანფონი ამეკვიატა... – კომისარმა ფარ-ხმლის დამყრელი ღიმილით შეხედა კლარის სტამპს. – რას ვიზამთ, გადავუხვიე, წრეზე ვირტიალე, მაგრამ ბოლოს და ბოლოს ნამდვილ კვალს დავადექი. ასე რომ, ნუ დამსჯით, მადმუაზელ.
ამ მომენტში გოშმა დაინახა, რომ ქერა ბარონეტი გაფითრებული ზის^ ყბა უკანკალებს, თვალები კიდევ ვასილისკივით უელავს.
- და რაღაა ეს... ჩემი `გარემოებები~? – ნელა დაილაპარაკა მან, სიშმაგეს ახშობდა სიტყვებით. – საით უკაკუნებთ, ბატონო მაძებარო?
- არა-არა, - ხელი შემრიგებლურად ასწია გოშმა. – თქვენ მთავარია დამშვიდდეთ. გარემოებები და გარემოებები, ვისი რა საქმეა? მე ხომ იმიტომ ვთქვი, რომ თქვენ ფიგურანტებიდან გამოგრიცხეთ. სად არის, სხვათაშორის, თქვენი ემბლემა?
- გადავაგდე, - მკვეთრად მოუჭრა ბარონეტმა, თვალებიდან ჯერ კიდევ აკვესებდა ელვას. – საძაგელია! ოქროს წურბელას ჰგავს! თანაც კიდევ...
- თანაც კიდევ არ ეკადრება ბარონეტ მილფორდ-სტოუკსს ისეთივე ბალთა ატაროს, როგორიც ყველა ნუვორიშმა, არა? – გამჭრიახად შენიშნა კომისარმა. – კიდევ ერთი სნობი.
ეტყობა, მადმუაზელ სტამპიც გაბრაზდა:
- კომისარო, თქვენ ძალიან ლამაზად აღწერეთ, რით არის საეჭვო ჩემი პერსონა. გმადლობთ, - გესლიანად დაუქნია წვეტიანი ნიკაპი. – მრისხანება რომ სიკეთით შეცვალეთ.
- ჯერ კიდევ ადენიდან პრეფექტურაში გავაგზავნე სატელეგრაფო სეკითხვები. პასუხებმა იქ ვერ მომისწრო, დრო იყო საჭირო ცნობების მოსაკრებად, მაგრამ ბომბეისი უკვე დეპეშები მელოდა. ერთი მათგანი თქვენ გეხებოდათ, მადმუაზელ. ახლა უკვე ვიცი, რომ თოთხმეტი წლიდან, მშობლების სიკვდილის შემდეგ, თქვენ გარე დეიდასთან ცხოვრობდით სოფელში. ის მდიდარი იყო, მაგრამ ძუნწი. თქვენც თავისავით ჰყავდით, მომჭირნეობით, ლამის პურზე და წყალზე.
ინგლისელი ქალი გაწითლდა და, ეტყობა, თავადვე აღარ უხაროდა, ასეთი შეკითხვა რომ დასვა. არაუშავს, გვრიტო, იფიქრა გოშმა, ახლა უარესი მოგივა.
- რამდენიმე თვის წინათ დედაბერი გარდაიცვალა და აღმოჩნდა, რომ მთელი თავისი ქონება თქვენ დაგიტოვათ. გასაკვირი არ არის, რომ ამდენი ხნის ჩაკეტილობის შემდეგ სამყაროს სანახავად გაგიწიათ გულმა, დედამიწის გარშემო მოინდომეთ მოგზაურობა. ადრე ხომ წიგნების გარდა არა გინახავთ რა?
- რატომ მალავდა, რომ პარიზში იმყოფებოდა? – თავაზის გარეშე ჰკითხა მადამ კლებერმა. – იმიტომ, რომ მისი სასტუმრო იმ ქუჩაზე იყო, სადაც მთელი დასტა ხალხი დახოცეს? ეშინოდა, რომ მასზე მიიტანდნენ ეჭვს, არა?
- არა, - გაიცინა გოშმა. – ეგ არაფერ შუაშია. მოულოდნელად რომ გამდიდრდა, მადმუაზელ სტამპი ისევე მოიქცა, როგორც ნებისმიერი ქალი მის ალაგას – პირველ რიგში პარიზის, მსოფლიოს დედაქალაქის სანახავად გაეშურა. ისიამოვნა პარიზული სილამაზეებით, ჩაიცვა უკანასკნელ მოდაზედ, და თან... რომანტიკული თავგადასავლებიც.
ანგლიელმა ქალმა ნერვიულად მომუჭა თითები, მზერა საბრალობელი შეექმნა, მაგრამ გოშს რაღას გააჩერებდი – ჰოდა, ისწავლის ეს ბებრუხანა მილედი როგორ უნდა ცხვირის ამზუება პარიზის პოლიციის კომისრის წინაშე.
- და ქალბატონმა სტამპმა მთლიანად გაუსინჯა გემო რომანტიკას. ოტელ `ამბასსადორში~ წარმოულგენლად ლამაზ და თავაზიან კავალერს გაეცნო, რომელიც პოლიციის კარტოთეკაში `ვამპირის~ მეტსახელით ირიცხებოდა. ცნობილი პიროვნებაა, ხნიერ უცხოელ ქალბატონებზედ გახლავსთ დასპეცებული. ვნებამ მომენტალურად იფეთქა და, როგორც `ვამპირთან~ ხდება ხოლმე, გაფრთხილების გარეშე დამთავრდა. ერთხელაც, დილით, ხოლო უფრო ზუსტად ცამეტ მარტს, თქვენ, მადამ, მარტომ გაიღვიძეთ და სასტუმროს ნომერი ვეღარ იცანით – ცარიელი იყო. თქვენმა გულითადმა მეგობარმა ყველაფერი წაიღო ავეჯის გარდა. მე გამომიგზავნეს თქვენთვის მოპარული ნივთების სია. – გოშმა საქაღალდეში ჩაიხედა. – ოცდამეთვრამეტე ნომრით იქ აღნიშნულია `ოქროს გულსაბნევი ვეშაპის ფორმით~. როცა ეს წავიკითხე, ჩემთვის გასაგები შეიქმნა, რატომ არ უყვარს ქალბატონ სტამპს პარიზის გახსენება.
ამ ბედნავსი ჩერჩეტი საბრალო იყო – სახეზედ ხელები აიფარა. მხრები უთრთოდა.
- მადამ კლებერზედ მე სერიოზულად არ ვეჭვობდი, - გოში თავისი მოთხრობის შემდგომ პუნქტზე გადავიდა. – თუმცა ემბლემის უქონლობა რიგიანად ვერ ამიხსნა.
- და იგნორირება რატომ უყავით ცემს განცხადებას? – მოულოდნელად ჰკითხა იაპონელმა. – მე ხომ რაგაც მნისვნელოვანი გითხარით?
- იგნორირება? – კომისარი მკვეთრად შებრუნდა მოლაპარაკისკენ. – სულაც არა. მე ველაპარაკე მისის კლებერს და მან ამომწურავი განმარტება მომცა. ისეთ მძიმე მდგომარეობაში იყო ფეხმძმობის პირველი ეტაპისას, რომ ექიმმა გამოუწერა... განსაზღვრული ტკივილგამაყუჩებელი საშუალება. შემდგომში ავადმყოფური მოვლენები გაჰქრა, მაგრამ ეს საცოდავი უკვე შეეჩვია პრეპარატს, ნერვებისათვისაც იყენებდა და უძილობისთვისაც. დოზა იზრდებოდა, ჩამოყალიბდა დამღუპველი ჩვევა. მე მამა-შვილურად დაველაპარაკე მისის კლებერს და მან ჩემს თვალწინ ეს საძაგლობა ზღვაში გადაისროლა. – გოშმა საჩვენებელი სიმკაცრით შეხედა რენატას, რომელმაც პატარასავით გადმოაბრუნა ტუჩი. – იცოდე, გვრიტო, მამილო გოშს პატიოსანი სიტყვა მიეცი.
რენატამ თვალები დახუჭა და თავი დაუქნია.
- ოჰ, როგორი გულისშემძვრელი დელიკატურობაა მადამ კლებერთან მიმართებაში! – აფეთქდა კლარისა. – რატომ მე აღარ დამინდეთ, მუსიე დეტექტივო? მთელს საზოგადოებაშიდ შემარცხვინეთ!
მაგრამ გოშს იმისთვის არ ეცალა – სულ იაპონელს უყურებდა, და მძიმე, მახვილი გამოხედვა ჰქონდა კომისარს. წკუისკოლფმა ჯეკსონმა უსიტყვოდ გაიგო: დროა. ჯიბიდან ხელი ამოიღო და ცარიელი კი არა – სამგლოვიარო ელვარებით გაიბრწყინა რევოლვერის ფოლადმა. ლულა პირდაპირ აზიელის შუბლისკენ იყო მიმართული.
- თქვენ, იაპონელები, როგორც ჩანს, ქერათმიან მაიმუნებად გვთვლით, არა? – ავად შეეკითხა გოში. – გავიგე, სწორედ ასე ეძახით ხომ ევროპელებს? ჩვენ – ბანჯგვლიანი ბარბაროსები ვართ, არა? თქვენ კი ეშმაკები, დახვეწილები, კულტურულები; თეთრი ადამოანები თქვენ ფეხსაცმლის ლანჩადაც არ გამოგადგებიან! – კომისარმა დამცინავად გამობერა ლოყები და გვერდზე გაუშვა სქელი კვამლის ქულა. – ერთი ათიოდე მაიმუნი რომ გაათაო – დიდი არაფერი, თქვენ ცოდვად არ გეთვლებათ.
აონო ერთიანად მოიკრიფა, სახე თითქოს გაუქვავდა.
- თქვენ ბრალს მდებთ იმაში, რომ მე მოვკალი რორდი რინრბი და მისი ვასარები... ანუ მსახურები? – თანაბარი, უსიცოცხლო ხმით ჰკითხა აზიატმა. – რისთვის მდებთ ბრარს?
- ყველაფრით, კარგო, მთელი კრიმინალური მეცნიერებით, - ღირსეულად წარმოთქვა კომისარმა და იაპონელიდან შემოტრიალდა, რაღაი სიტყვა, რომლის წარმოთქმასაც გოში აპირებდა, ამ ყვითელშუბლა არამზადისთვის კი არა, ისტორიისთვის იყო გამიზნული. ცოტა დროც მიეცით და კრიმინალოგიის სახელმძღვანელოებშიც დაჰბეჭდავენ.
- თავდაპირველად, ბატონებო, მე გაგაცნობთ ირიბ გარემოებებს, რომლებიც დაამტკიცებს, რომ ამ ადამიანს შეეძლო ჩაედინა დანაშაული, რაშიც ბრალს ვდებ. (ეჰ, აქ კი არა, ათიოდე მსმენელის წინაშე, არამედ იუსტიციის სასახლეში უნდა გამოვდიოდე, გადაჭედილ დარბაზში!) მერე კი სამხილებს წარმოგიდგენთ, რომლებითაც უეჭველად დარწმუნდებით, რომ მუსიე აონოს არა მარტო შეეძლო, არამედ სინამდვილეში ჩაიდინა თერთმეტი ადამიანის მკვლელობა – ათისა თხუთმეტ მარტს გღენელის ქუჩაზედ და ერთისა კიდევ თოთხმეტ აპრილს, ორთლმავალ `ლევიათანის~ ბორტზე.
ამასობასი აონოს გარშემო სიცარიელე შეიქმნა, მხოლოდ რუსიღა იჯდა დაპანიმრებულის გვერდით, და კიდევ ოდნავ მოშორებით ინსპექტორი იდგა შეწკიპული რევოლვერით.
- იმედი მაქვს, არავისთვის საეჭვო არ არის, რომ პროფესორ სვიტჩაილდის სიკვდილი პირდაპირ არის დაკავშირებული გღენელის ქუჩის დანაშაულთან. როგორც გამოძიებამ დაადგინა, ამ დანაშაულებრივი აქტის მიზანი ოქროს შივას კი არა, აბრეშუმის ბაირაღის გატაცება გახლდათ... – გოშმა მკაცრად შეიკრა წარბები: დიახ-დიახ, სწორედ გამოძიებამ და სიფათი ნუ მოგექცათ, ბატონო დიპლომატო. - ...რომელიც იძლევა გასაღებს ბრაჰმაპურის ყოფილი რაჯას, ბაღდასარის საგანძურის საპოვნელად. ჩვენთვის ჯერ-ჯერობით უცნობია, რანაირად გაიგო ბრალდებულმა ბაირაღის საიდუმლო. ჩვენ ყველამ ვიცით, რომ აღმოსავლეთში ბევრი საიდუმლოა და იმათ, ჩვენ, ევროპელები ვერ ჩავწვდებით. თუმცაღა, განსვენებულმა პროფესორმა, აღმოსავლეთის ჭეშმარიტმა მცოდნემ, შესძლო ამოხსნამდე მისულიყო. ის უკვე მზად იყო, ჩვენთვის გაენდო თავისი აღმოჩენა, რომ სახანძრო განგაში დაიწყო. დამნაშავეს, ალბათ, მოეჩვენა, რომ თავად ბედისწერა უგზავნის ამგვარ დიდებულ შემთხვევას, რათა სვიტჩაილდს ენა ჩააგდებინოს. და ყველაფერი მოკვარახჭინებული იქნება, როგორც ღიუ დე გღენელზედ. მაგრამ მკვლელს გამორჩა ერთი მნიშვნელოვანი გარემოება. ამჯერად იქვე გახლდათ კომისარი გოში, იმასთან კიდევ ამისთანა ფოკუსები არ გადის. სარისკო წამოწყება იყო, და თანაც წარმატების შანსითაც. დამნაშავემ იცოდა, რომ პროფესორი პირველ რიგში თავისი კაიუტისკენ გავარდება ქაღAლდების გადასარჩენად... ანუ, მე მინდა ვთქვა, თავისი ნაწერებისა. იქ კიდევ, დერეფნის მოსახვევში მკვლელმა თავისი ბნელი საქმე გააკეთა. მაშ ასე, ირიბი გარემოება ნომერი ერთი. – კომისარმა თითი ასწია. – მუსიე აონო გამოვარდა სალონიდან, და ესე იგი, შეეძლო ჩაედინა ეს მკვლელობა.
- მარტო მე არა, - თქვა იაპონელმა. - სარონიდან გამოვალდნენ კიდე ექსი კასი: მუსიე რენიე, მუსიე და მადამ ტრუფო, მუსიე ფანდორინი, მუსიე მირფორდ-სტოუკსი და მადმუაზელ სტამპი.
- მართალია, - დაეთანხმა გოში. – მაგრამ მე მინდოდა მხოლოდ მეჩვენებინა ნაფიცი მსაჯულებისთვის, უფრო სწორედ, აქ დამსწრეებისთვის კავშირი არ ორ დანაშაულს სორის, აგრეთვე გუშინდელი დანაშაულის თქვენგან ჩადენის შესაძლებლობა. ახლა კი `საუკუნის დანასაულს~ დავუბრუნდეთ. მასინ ბატონი აონო პარიზში იმყოფებოდა. ეს ფაქტი ეჭვს არ იწვევს და დამტკიცებულია ჩემთან მოსული დეპეშით.
- პარიზში ჩემთან ერთად იყო კიდევ მირიონ-ნახევარი ადამიანი, - ჩაურთო იაპონელმა.
- და მაინც, ეს ირიბი გარემოება ნომერი ორია, - მოჩვენებითი უბრალოებით მიაწვა კომისარი.
- მეტისმეტად ირიბია, - აქვე დასძინა რუსმა.
- არ ვკამათობ. – გოშმა თამბაქოთი დატენა ჩიბუხი და შემდეგი სვლა გააკეთა. – ოღონდ ლორდ ლიტლბის მსახურებს სასიკვდილო ინექცია მედიკოსმა გაუკეთა. მედიკოსები კიდევ პარიზში მილიონ-ნახევარი არ არის, გაცილებით ნაკლებია, ხო სწორია?
ამ მტკიცებას არავინ შეეკამათა. კაპიტანმა კლიფმა იკითხა:
- მართალია, მაგრამ მერე რა?
- ის, მუსიე კაპიტანო, - გამჭრიახი მზერა აუელვარდა გოშს, - რომ ჩვენი მეგობარი აონო არავითარი ოფიცერი არ არის, როგორც თავი წარმოგვიდგინა, არამედ დიპლომირებული ქირურგი და ამასწინათ დაამთავრა სორბონის სამედიცინო ფაკულტეტი! ეს იმავე დეპეშით მაცნობეს.
ეფექტური პაუზა. იუსტიციის სასახლის ჩახშული ხმები, გაზეთების ჯღაბნიები ფანქრებს აფხაჭუნებენ თავიანთ ბლოკნოტებში: `კომისარი გოში წარმოადგენს ტუზ კოზირს~. მოიცადეთ, გვრიტებო, ეს ჯერ კიდევ არ არის ტუზი, ტუზი წინ არის.
- და აქ, ბატონებო, ირიბი გარემოებებიდან მტკიცებულებებზედ გადავდივართ.დაე, მუსიე აონომ აგვიხსნას, რაში დასჭირდა მას, ექიმს, საპატივსაცემო და პრესტიჟული პროფესიის წარმომადგენელს, რომ ოფიცრად მოეჩვენებინა ჩვენთვის თავი? რაში დასჭირდა ეს ტყუილი?
იაპონელის ცვილისებურ საფეთქლებზე ოფლის წვეთები ჩამოსდიოდა. აონო დუმდა. დიდხანს ვერ შეძლო გამოკამათება.
- პასუხი ერთია: ეჭვი რომ აეცილებინა თავიდან. მკვლელი ხომ მედიკოსი იყო! - კმაყოფილებით შეაჯამა კომისარმა. – ესეც თქვენ მტკიცება ნომერი ორი. გსმენიათ თუ არა რაემ, ბატონებო, იაპონურ ჭიდაობაზე?
- არა მარტო მსმენია, მინახავს კიდეც, – თქვა კაპიტანმა. – ერთხელ მაკაოსი ვნახე როგორ სცემდა იაპონელი შტურმანი სამ ამერიკელ მატროსს. გაჩხიკული იყო, გეგონებოდა, ერთი მიფურთხებააო, არადა როგორ დაიწყო ხტუნვა, ხელ-ფეხის ქნევა – ოთხი ოყლაყი იქვე მიაწვინა. ერთს ისე დაჰკრა ხელისგულის კიდე ხელზე, რომ იდაყვი მეორე მხარეს გადმოუტრიალა. ძვალი გადაუტეხა, წარმოგიდგენიათ? აი, დარტყმა ის იყო.
გოშმა კმაყოფეილებით დაუქნია თავი:
- მეც მსმენია, რომ იაპონელები ფლობენ სასიკვდილო ხელჩართული ბრძოლის საიდუმლოებებს ყოველგვარი იარაღის გარეშე. იმათთვის თიტის ტაკებით ადამიანის მოკვლა – არაფერია. ჩვენ ყველას გვინახავს, როგორ ვარჯიშობს თავის გიმნასტიკაში მუსიე აონო. მის კაიუტაში, საწოლის ქვეშ აღმოჩენილია გოგრის ნატეხები, თანაც საკვირველად მაგარი გოგრისა. ტომარაში კიდევ არის რამდენიმე მთელი. როგორც ჩანს, ბრალდებული გოგრებზე ამუშავებდა დარტყმის სიზუსტეს და ძალას. მე ვერ წარმომიდგენია, რა ძალას უნდა ფლობდე, რომ მაგარი გოგრა შიშველი ხელით გააპო, თანაც რამდენიმე ნატეხად...
კომისარმა მრავალმნიშვნელოვანი მზერა მოავლო იქ მყოფთ და ნომერ მეორე მტკიცება გაუშვა:
- შეგახსენებთ, ბატონებო, რომ ბედკრული ლორდ ლიტლბის თავის ქალა გატეხილია რამდენიმე ფრაგმენტად წარმოუდგენლად დიდი ძალის დარტყმით მძიმე, მასიური საგნით. ახლა კი დააკვირდით ბრალდებულის ხელისგულების დაკოჟრილ განაკიდეებს.
იაპონელმა უცებ დამალა თავისი პატარა, დაკუნთული ხელები.
- თვალი არ მოაცილოთ, ჯეკსონ. ეს ადამიანი ზალიან სასისია, - გააფრთხილა გოსმა. – თუ რამეა და – ესროლეთ ფეხში ანდა მხარში. მე კი შევეკითხები ბატონ აონოს, რა უყო ოქროს ემბლემა? დუმხართ? მასინ მე თავად ვუპასუხებ ამ კითხვას: ემბლემა მკერდიდან მოგგლიჯათ ლორდ ლიტლბიმ სწორედ იმ მომენტში, როცა თქვენ სასიკვდილო დარტყმა მიაყენეთ თავში ხელისგულის კიდით!
აონომ პირის გაღება დააპირა, თითქოს რაღაცის თქმა უნდოდა, მაგრამ ტუჩი მოიკვნიტა მაგარი, უსწორმასწორო კბილებით და თვალები დახუჭა. სახე უცნაურად ჯიუტი გაუხდა.
- დანაშაულის სურათი ღიუ დე გღენელზედ ამგვარას ეწყობა, - შედეგების დაჯამებას მიჰყო ხელი გოსმა. – თხუთმეტი მარტის საღამოს გინტარო აონო გამოცხადდა ლორდ ლიტლბის სახლში, უკვე წინასწარ მომზადებული გეგმით, დაეხოცა სახლის ყველა მცხოვრები და ხელსი ჩაეგდო სამკუთხა ბაირაღი პატრონის კოლექციიდან. ამ დროისთვის მას უკვე ჰქონდა ბილეთი `ლევიათანზე~, რომელიც საუტჰემპტონიდან ინდოეთში გადიოდა ოთხი დრის შემდეგ. როგორც ჩანს, ბრალდებული აპირებდა ინდოეთში მოეძებნა ბრაჰმაპურის საგანძური. ჩვენ არ ვიცით, როგორ მოახერხა მან უბედური მსახურების დარწმუნება `ქოლერის საწინააღმდეგო აცრის~ აუცილებლობასი. ალბათ, ბრალდებულმა მათ რაიმე ყალბი ქაღალდი წარუდგინა ვითომცდა მერიიდან. ეს ძალიან ემსგავსებოდა სიმართლეს, იმიტომ რომ, სორბონის გამოსაშვები კურსის სტუდენტი-მედიკოსები არცთუ იშვუიათად გამოიყენება მასიური პროფილაქტიკური ღონისძიებებისთვის. უნივერსიტეტის სტუდენტთა და ორდინატორთა შორის არცთუ ცოტა აზიატია, ასე რომ საღამოს ვიზიტიორის ყვითელი კანი სულაც არ დააფრთხობდა განწირულ მსახურებს. ყველაზე დიდი სასინელება ის არაადამიანური სისასტიკეა, რომლითაც მოკლულ იქნა ორი უდანაშაულო ბავშვი. მე, ბატონებო, პატარა გამოცდილება როდი მაქვს საზოგადოების ხორცმეტებთან ურთიერთობისა. ცხელ გულზე ჩვენი ბანდიტს შეუძლია ბავშვი ბუხარში შეაგდოს, მაგრამ ასე, ცივი გათვლით, ხელის აუკანკალებლად... დამეთანხმებით, ბატონებო, რომ ეს როგორღაც არც ფრანგულია და არცა კიდევ საერთოდ, ევროპული.
- ნამდვილად! – მრისხანედ წამოიძახა რენიემ და ექიმმა ტრუფომ მთელი გულით დაუჭირა მხარი.
- მერე ადვილი იყო, - განაგრძო გოშმა. – რაკი დარწმუნდა, რომ ნემსის ჩხვლეტით მოწამლული მსახურები ისეთ ძილში გადაეშვნენ, საიდანაც უკან ვეღარ ბრუნდებიან, მკვლელი წყნარად ავიდა მეორე სართულზე, დარბაზში, სადაც ინახებოდა კოლექცია და იქ შეუდგა თავის საქმეს. ის ხომ დარწმუნებული იყო, რომ პატრონი შინ არ არის.თუმცა ნიკრისის ქარების შემოტევით შეწუხებული ლორდი ლიტლბი სპაში არ გაემგზავრა და სახლში იმყოფებოდა. მინის წკრიალზე დარბაზში გამოვიდა, სადაც მოკლული იქნა ყველაზე ბარბაროსული მეთოდით. დაუგეგმავმა მკვლელობამ სატანური ცივსისხლიანობიდან გამოიყვანა მკვლელი. ალბათ უფრო სარწმუნოა, რომ აპირებდა რაც შეიძლება მეტი ექსპონატი წაეღო, რათა ზედმეტი ყურადღება არ მიექციათ სახელგავარდნილი ბაირაღისთვის, თუმცა ამჟამად აჩქარება მოუწია. ჩვენ არ ვიცით – შესაძლოა, სიკვდილის წინ ლორდმა დაიყვირა და მკვლელს შეეშინდა, რომ ყვირილს ქუჩაში გაიგონებდნენ. ასეა თუ ისე, სრულიად ზედმეტ შივას მისწვდა და საჩქაროდ გამობრუნდა, ვერც კი შეამჩნია, რომ მოკლულს ხელში დარჩა `ლევიათანის~ გულსაბნევი. ძიება რომ კვალზე არ დაეყენებინა, აონო უკანა გზაზე ფანჯრიდან გადაძვრა ორანჟერეაში... არა, საქმე ეს კი არ არის! – გოშმა ხელი მიირტყა შუბლზე. – ადრე როგორ ვერ მივხვდი! იმავე გზით ვერ დაბრუნდებოდა, თუკი ყვირილი იქნებოდა! რა იცოდა, ვაითუ სახლის კართან უკვე შეიკრიბნენ გამვლელები? აი, რატომ გაამტვრია აონომ ფანჯარა ორანჟერეაში, ბაღში გადახტე და მერე ღობიდან გადაძვრა. მაგრამ ტყუილ-უბრალოდ იფრთხილა – ღიუ დე გღენელზედ ასე გვიან არავინ იყო. ყვირილი, თუკი იყო, არავის გაუგონია...
შტაბეჭდილებას აყოლილმა მადამ კლებერმა ამოიოხრა. მისის ტრუფომ მოისმინა თარგმანი და გრძნობამორეული აქსუტუნდა.
დამტკიცებულია, თვალნათლივ, შეუკამათებლად, გაიფიქრა გოშმა. მტკიცებულებები და საძიებო ვერსიები ბრწყინვალედ ავსებენ ერთიმეორეს. და ეს ჯერ კიდევ რა არის, კიდევ ისეთები მოიმარაგა, ბიჭებო, ბებერმა გუსტავმა.
- ახლა დროა გადავიდეთ პროფესორ სვიტჩაილდის მკვლელობაზე. როგორც სამართლიანად შენიშნა ბრალდებულმა, მის გარდა ეს შეიძლებოდა გაეკეთებინა კიდევ ექვს ადამიანს. წყნარად, წყნარადმ ქალბატონებო და ბატონებო! – დამამშვიდებლად ასწია ხელი კომისარმა. – მე ახლა დავამტკიცებ, რომ თქვენ პროფესორი არ მოგიკლავთმ და ის მოკლა სხვამ ვინ, თუ არა ჩვენმა წვრილთვალება მეგობარმა.
ეს Eსმაკის კერძი იაპონელი მთლად გაქვავდა. ხომ არ დაიზინა? თუ თავის იაპონურ ღმერთს ევედრება ლოცვით? აქ, ყმაწვილი, ილოცე-არ ილოცე, მაინც ბებერ კახპა გილიოტინაზე წევხარ.
მოულოდნელად კომისარს უკიდურესად უსიამო აზრი მოუვიდა. ვაითუ ეს იაპონელი ინგლისელებმა გასკვანცონ სვიტჩაილდის მკვლელობისთვის? პროფესორი ხომ ბრიტანეთის ქვეშევრდომია! მაშინ დამნაშავეს ინგლისურ სასამართლოსი გაასამართლებენ და ფრანგული გილიოტინის ნაცვლად ბრიტანულ სახრხჩობელაზე მოხვდება. ოღონდ ეს არა! ვის რად უნდა სასამართლო საზღვარგარეთ? `საუკუნის დანაშაული~ უნდა განიხილონ იუსტიციის სამინისტროში და სხვაგან არსად. დიდი ამბავი თუ სვიტჩაილდი ინგლისურ ხომალდზეა მკვდარი! პარიზში ათი გვამია, აქ კიდევ ერთადერთი, თან გემიც მხოლოდ ბრიტანეთის საკუთრება არ გახლავსთ, კონსორციუმი ხომ ორმხრივია!
გოში ისე აღელდა, რომ აზროვნების ძაფი გაუწყდა. ვერ მოგართვეს, თქვა გულში, მე ჩემს კლიენტს არ მოგცემთ. ახლა მოვრჩები ამ ბალაგანს და ეგრევე საფრანგეთის კონსულთან დავაწვები. თავად ჩავიყვან მკვლელს საფრანგეთში. და უცებ წარმოიდგინა^ ნავმისადგომი ჰავრში, გადაჭედილი ხალხით, პოლიციის მოხელეები, ჟურნალისტები...
თუმცა საქმე ბოლომდე უნდა მიეყვანა.
- ინსპექტორმა ჯეკსონმა გვიამბოს ჩხრეკის შედეგებზე ბრალდებულის კაიუტაში.
გოშმა ჟესტით შესთავაზა ჯეკსონს, ელაპარაკა.
იმან საქმიანად ცივად დააპირა ინგლისურად შეეყეფა, მაგრამ კომისარმა შეაჩერა:
- გამოძიებას აწარმოებს ფრანგული პოლიცია, - მკაცრად თქვა მან, - და მოკვლევის ოფიციალური ენაც ფრანგულია. ამას გარდა, მუსიე, აქ ყველამ არ იცის თქვენი ენა. და მთავარი, მე დარწმუნებული არ ვარ, რომ ინგლისურს ფლობს ბრალდებული. დამეთანხმებით, რომ მას აქვს უფლება იცოდეს თქვენი ძიების შედეგებზედ.
ამ პროტესტს პრინციპული მნიშვნელობა ჰქონდა: ინლისელები თავიდანვე უნდა მოესვა საკუთარ ადგილზე. დაე იცოდნენ, რომ ამ საქმეში მათი ნომერი პირველია, ოღონდ ბოლოდან.
მთარგმნელად რენიემ გამოიდო თავი. ინსპექტორის გვერდით დადგა და წინადადება არ გამოუტოვებია, მაგრამ ინგლისელის მოკლე, დანაწევრებულ ფრაზებს ინტონაციის დრამატიზმითა და მდიდარი ჟესტებით აფერადებდა.
- თანახმად მოცემული ინსტრუქციისა, ჩატარდა ჩხრეკა. კაიუტა ნომერ ოცდაოთხში. მგზავრის სახელიე – გინტარო აონო. ვმოქმედებდი თანახმად `ჩხრეკის ჩატარების წესებისა დახშულ სათავსოში~. ოთხკუთხედი ოთახი ორასი კვადრატული ფუნტის ზომისა. დავყავით ოც ჰორიზონტალურ და ორმოცდაოთხ ვერტიკალურ კვადრატად. – ლეინტენანტი ჩაეკითხა და განმარტა. – როგორც ჩანს, კედლებიც უნდა დაიყოს კვადრატებად – და უკაკუნებენ ფარული სათავსოების აღმოსაჩენად. თუმცა რანაირი ფარული სათავსოები უნდა იყოს ორთლმავლის კაიუტაში, გაუგებარია... ძებნა სწარმოებდა თანმიმდევრულად: ჯერ ვერტიკალურად, მერე კი ჰორიზონტალურად. კედლებში ფარული საცავები არ აღმოჩნდა. – აქ რენიემ არტისტულად გაშალა ხელები – ამისთანა რამე წარმოუდგენელიაო. – ჰორიზონტალური სიბრტყის დათვალიერებისას საქმეში ჩართულია შემდეგი საგნები. პირველი: ჩანაწერები იეროგლიფური ტექსტით. ისინი ითარგმნება და შეისწავლება. მეორე: გრძელი, აღმოსავლური შესახედაობის ხანჯალი ერთობ ალესილი. მესამე: საწოლის ქვეშ გოგრების ნამსხვრევები. და, ბოლოს, მეხუთე: საკვოიაჟი ქირურგიული ინსტრუმენტებით. დიდი სკალპელის ბუდე ცარიელია.
მსმენელებმა ამოიოხრეს. იაპონელმა თვალები გაახილა? მზერა შეავლო კომისარს, მაგრამ ახლაც არაფერი უთქვამს.
ახლა გაითიშება, იფიქრა გოშმა და შეცდა. სკამიდან არ წამომდგარა, აზიატი მკვეთრად შებრუნდა მის ზურგს უკან მდგომი ინსპექტორისკენ და გამჩეხავი მოძრაობით ქვემოდან იმ ხელში დაარტყა, რომელშიც რევოლვერი ეჭირა. სანამ იარაღი წრიულ მოძრაობას ასრულებდა ჰაერში, ცქვიტი იაპონელი უკვე კარის მახლობლად იყო. უცებ გამოხსნა - და მკერდით მიეჯახა ორ `კოლტს~: დერეფანში პოლიციელები იდგნენ. მომდევნო წამს ინსპექტორის რევოლვერმა თავისი ტრაექტორია დაასრულა, მაგიდის შუაგულში მოადინა ბრაგვანი და გამაყრუებლად იქუხა. ატყდა ზარის რეკვა, წივილ-კივილი, დადგა კვამლი.
Gოშმა სწრაფად შეაფასა მდგომარეობა: პატიმარი უკან იხევს, სკამისკენ; მისს ტრუფოს გული შეუღონდა; სხვა მსხვერპლი არ შეიმჩნევა; ბიგ-ბენის საათზე? ციფერბლატის ცოტა ქვემოთ ნახვრეტი, ისრები არ მოძრაობს. საათი რეკავს. ქალბატონები წივიან, მაგრამ მთლიანობასი სიტუაცია კონტროლს ექვემდებარება.
როცა იაპონელი თავის ალაგას იქნა დაბრუნებული და დასაშოშმინებლად ხელბორკილებიც გაუკეთდა, როცა ექიმის ცოლი სიცოცხლეს დაუბრუნეს და ყველა ისევ დაჯდა, კომისარმა გაიღიმა და ცოტათი ცივად თქვა.
- აი, სწორედ ახლახანს, ბატონო ნაფიცო მსაჯულებო, თქვენ ესწრებოდით გულახდილ აღიარებას, მართალია, მთლად ჩვეულებრივად არ მომხდარა.
ისევ შეცდა ნაფიცი მსაჯულების თაობაზე, მაგრამ გასწორება აღარ დაუწყია. რეპეტიციაა და იყოს რეპეტიცია.
- ეს იყო მტკიცებულებებიდან ბოლო, ისეთი მართებული, რომ ამაზე სწორი აღარ არსებობს, – შეაჯამა კმაყოფილმა გოშმა. – თქვენ კი, ჯეკსონ, საყვედური. ხომ გაგაფრთხილეთ, რომ ეს ყმაწვილი საშიშია.
ინსპექტორი ისეთი წამოწითლებული იდგა, როგორც მოხარშული კიბო. დაე, თავისი ადგილი იცოდეს.
მოკლედ, ყველაფერი მშვენივრად აეწყო.
იაპონელი სამი დამიზნებული იარაღის ქვეშ იჯდა, მკერდზე დაეწყო შებორკილი ხელები. თვალები ისევ დახუჭა.
- მორჩა, ბატონო ინსპექტორო. შეგიძლიათ წაიყვანოთ. ჯერ-ჯერობით თქვენს ვირის აბანოშიდ იჯდეს. მერე კი, როცა ფორმალობები დამთავრდება, საფრანგეთში გავიყოლებ. მშვიდობით, ბატონებო და ქალბატონებო. ბერიკაცი გოში ნაპირზედ გადადის, თქვენ კი – ბედნიერი მგზავრობა.
- ვშიშობ? კომისარო, რომ ჩვენთან ერთად მოგიწევთ გ-გზის გაგრძელებ, - ჩვეული ტონით თქვა რუსმა.
თავდაპირველად გოშს მოეჩვენა, რომ ვერ გაიგო.
- როგორ?
- ბატონი აონო არაფერ შუაშია, ასე რომ, გამოძიების გ-გაგრძელება მოგიწევთ.
გოშს ბრუყვული გამომეტყველება ჰქონდა^ თვალები გადმოკარკლული, ლოყები აუწითლდა.
განრისხებას აღარ დალოდებია, რუსმა თავისებური რიხით თქვა^
- ბატონო კაპიტანო, ამ ხ-ხომალდზე უმაღლესი ხელისუფლება თქვენ ბრძანდებით. კომისარმა ახლახანს ჩვენს თვალწინ სასამართლოს პროცესი გაითამაშა, თანაც საკუთარ თავზე აიღო პროკურორის როლი და საკმაოდ დამაჯერებლადაც შეასრულა. ოღონდ ცივილიზებულ სასამართლოშისაბრალდებო სიტყვის შემდეგ სიტყვა ეძლევა დ-დამცველს. თუ ნებას მომცემთ, ამ მისიას მე შევასრულებდი.
- რატომ უნდა დავკარგოთ დრო? – გაოცდა კაპიტანი. – მე მგონი, ისედაც ყველაფერი ნათელია. ბატონმა პოლიციელმა მშვენივრად ახსნა ყველაფერი.
- მგზავრის ნაპირზე გადასმა – სახუმარო საქმე არ გახლავთ. საბოლოოდ მთელი პასუხისმგებლობა კაპიტანს დაეკისრება. დაფიქრდით, რამხელა ზიანს მიაყენებთ სანაოსნოს, თუკი გაირკვევა, რომ შეცდომა დაუშვით. მე კი გარწმუნებთ? – ფანდორინმა ოდნავ აიმაღლა ხმა, - რომ კომისარი სცდება.
- სისულელეა! – შესძახა გოშმა. – მაგრამ, სხვათაშორის, მე წინააღმდეგი არა ვარ. ილაპარაკეთ, მუსიე, მე სიამოვნებით მოგისმენთ.
მართლა და მართლა, თუ რეპეტიციაა, იყოს რეპეტიცია. ეს ბიჭუნა სულელი არ არის და, ეგებ, ბრალდების ლოგიკაში რაიმე გარღვევები აღმოაჩინოს, რომლებიც მერე უნდა შეავსოს. და თუ პროცეზე პროკურორი ჩაფლავდება, კომისარი გოში შეძლებს მის დახმარებას.
ფანდორინმა ფეხი ფეხზე გადაიდო, მუხლზე დაიდო ხელი.
- თქვენ წარმოთქვით ნათელი და მ-მართებული სიტყვა. ერთის შეხედვით, არგუმენტაციაამომწურავი სჩანს. თქვენი ლოგიკური ჯაჭვი თითქმის უეჭველად გამოიყურება, თუმცა ეგრეთ წოდებული `ირიბი გარემოებები~, რასაკვირველია, არაფრად ვარგა. დიახ, ბატონი აონო იყო პარიზში თხუთმეტ მარტს. დიახ, ბატონი აონო არ იყო სალონში პ-პროფესორის მკვლელობის დროს. თავისთავად ეს ფაქტები არაფერსაც არ ნიშნავს, ასე რომ, მოდით, ნურც კი განვიხილავთ.
- კი, ბატონო, - დამცინავად დაეთანხმა გოში. – პირდაპირ მტკიცებულებებზედ გადავიდეთ.
- თუ ნებას მომცემთ. მეტ-ნაკლებად ფასეული მტკიცებულებები სულ ხუთი დავითვალე. მუსიე აონო – ექიმია, მაგრამ რატომღაც მალავდა ამ გარემოებას. ეს ერთი. მუსიე აონოს შეუზლია ერთი დარტყმით დააპოს საკმაოდ მაგარი ნივთი – გოგრა, და შესაძლოა, თავიც. ეს ორი. ბატონ აონოს არა აქვს `ლევიათანის~ ემბლემა. ეს სამი. ბრალდებულის საკვოიაჟში არ არის სკალპელი, რომლითაც, შესაძლოა, მოკლეს პროფესორი სვიტჩაილდი. ეს ოთხი. და, ბოლოს, მეხუთე: სწორედ ახლახანს, ჩვენს თვალწინ, ბრალდებულმა სცადა გაქცევა, რითაც საბოლოოდ გამოამჟღავნა თავი. მგონი, არაფერი გამომრჩენია...
- არის მეექვსეც, - ჩაურთო კომისარმა. – არ შეუძლია განმარტება მოგვცეს რომელიმე პუნქტზე მაინც.
- კარგი, იყოს ექვსი, - იოლად დაეთანხმა რუსი.
გოშმა გაიცინა^
- მე მგონი, საკმარისზე მეტია იმისათვის, რომ ნებისმიერმა სასამართლომ გილიოტინაზე გაუშვას.
ინსპექტორმა ჯეკსონმა მოულოდნელად დაუკანტურა თავი და წაიბურტყუნა:
- თო ტჰე გალლოწს.
- არა, სახრჩობელაზე, - შეაწყვეტინა რენიემ.
ოხ, ინგლისელო, შე სულძაღლო! გველი გამიზრდია უბეში!
- მაგრამ ნება მომეცით, - გაბრაზდა გოში. – გამოძიებას ფრანგული მხარე აწარმოებდა. ასე რომ, ყმაწვილი გილიოტინაზე წავა!
- ხოლო გადამწყვეტი მტკიცებულება, სკალპელის არარსებობა, ბრიტანულმა ძიებამ აღმოაჩინა. სახრჩობელაზედ წავა, - თარგმნა ლეიტენანტმა.
- მთავარი დანაშაული პარიზშია ჩადენილი! გილიოტინაზე!
- მაგრამ ლორდ ლიტლბი – ბრიტანეთის ქვეშევრდომია. პროფესორი სვიტჩაილდიც. სახრჩობელაზე.
თითქოს იაპონელს არ ესმოდა ეს დისკუსია, რომელიც შეიძლებოდა საერთაშორისო კონფლიქტში გადაზრდილიყო. თავები კვლავინდებურად დახუჭული ჰქონდა, სახე არაფერს გამოხატავდა. ეს ყვითლები მაინც არ არიან ჩვენნაირები, გაიფიქრა გოშმა. მოდი ეხლა და იმათ ერიკავე: პროკურორი, ადვოკატი, ნაფიცები, მოსამართეები მანტიებში. ანუ, რასაკვირველია, ყველაფერი სწორია, დემოკრატია არის დემოკრატია, მაგრამ გლეხურად რომ ვთქვათ, ეს არის `ღორებს რომ დაუყარო მარგალიტი~.
პაუზის მერე ფანდორინმა ჰკითხა:
- დაასრულეთ კენჭისყრა? შემიძლია, გ-გავაგრძელო?
- შეუბერეთ, - კუშტად თქვა გოშმა, ბრიტანელებთან მოსალოდნელ ბატალიებზე ფიქრობდა.
- ისე გამსხვრეულ გოგრებსაც მოდი, ნუ განვიხილავთ. ეს ჯერ კიდევ არაფერსაც არ ამტკიცებს.
მთელი ეს კომედია კომისარს უკვე სწყინდებოდა.
- კარგი. ნუ დავწვრილმანდებით.
- ჩ-ჩინებულია. რჩება ხუთი პუნქტი: მალავდა, რომ ექიმია; არა აქვს ემბლემა; არა აქვს სკალპელი; გაქცევას ცდილობდა; განმარტებებს არ იძლევა.
- და თიტოეული პუნქტი საკმარისია, რომ ყმაწვილი... ეშაფოტზედ გაამწესონ.
- საქმე ის გახლავთ, კომისარო, რომ თქვენ აზროვნებთ ევროპულად, ხოლო ბ-ბატონ აონოს სხვანაირი ლოგიკა აქვს, იაპონური, სადაც შეღწევა თქვენ არ ჩათვალეთ საჭიროდ. მე კიდევ მქონდა პატივი, არაერთხელ მესაუბრა მასთან და მისი სულიერი მოწყობილობა უკეთ წარმომიდგენია, ვიდრე თქვენ. მუსიე აონო უბრალო იაპონელი კი არა, სამურაი გახლავთ, თანაც უ-უძველესი და გავლენიანი გვარიდან. მოცემულ შემთხვევაში ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. ხუთასი წლის განმავლობაში აონოს გვარის მამაკაცები მხოლოდ მეომრები იყვნენ, სხვა დანარჩენი პროფესიები არაღირსეულად ითვლებოდა ა-ასეთი ცნობილი გვარის წევრებისთვის. ბრალდებული – მესამე შვილია ოჯახში. როცა იაპონიამ გადაწყვიტა შემხვედრი ნაბიჯი გადაედგა ევროპისკენ, მრავალმა დიდგვაროვანმა ოჯახმა დაიწყო შვილების გ-გაგზავნა სასწავლებლად საზღვარგარეთ. ასევე მოიქცა ბატონი აონოს მამაც. თავისი უფროსი შვილი ინგლისსი გაუშვა, საზღვაო ოფიცერი რომ გამხდარიყო. საქმე ის გახლავთ, რომ საცუმას სათავადო, სადაც აონოს გვარი ცხოვრობს, იაპონიის სამხედრო-საზღვაო ფლოტს აწვლის კადრებს, და სწორედ საზღვაო სამსახური ითვლება საცუმაში ყველაზე პრესტიჟულად. თავისი მეორე შვილი მამა-აონომ გერმანიასი გააგზავნა, სამხედრო აკადემიასი. 1870 წლის ფრანკო-გემანიის ომის შემდეგ იაპონელებმა გადაწყვიტეს სამაგალითოდ ჰქონოდათ არმიის მოწყობის გერმანული ნიმუში, და ყველა სამხედრო მრჩეველი გერმანელი ჰყავთ. ეს ცნობები აონოების ოჯახზე თავად ბრალდებულმა გამაგებინა.
- მაგრამ აბა, რა ჯანდაბად გვინდა ყველა ამ არისტოკრატიული წვრილმანების ცოდნა? – წყენით შეეკითხა გოში.
- მე ყურადღება მივაქციე, რომ თავის წინაპრებზე და უფროს ძ-ძმებზე ბრალდებული სიამაყით ჰყვება? საკუთარ თავზე კი, ამჯობინებს, არაფერი თქვას. მე დიდი ხანია შევამჩნიე, რომ სენ-სირის კურსდამთავრებულისთვის მუსიე აონო საკვირველად გაუცნობიერებელია სამხედრო საქმეებში. და ისედაც, რატომ გააგზავნიდნენ ფრანგულ სამხედრო აკადემიასი, თუკი თავადვე ამბობს, რომ იაპონური არმია შენდება გ-გერმანული ნიმუსის მიხედვით? ჩემი ვარაუდი მომდინარეობს შემდეგიდან. ეპოქის ქართა ქროლვას აყოლილმა მამა-აონომ გადაწყვიტა თავისი მესამე შვილსთვის მეტად მშვიდობიანი პროფესია მიეცა – ექიმად ექცია. რამდენადაც წიგნებიდან ვიცი, იაპონიაში მ-მიღებული არ არის ოჯახის მეთაურის წინააღმდეგ წასვლა, და ბრალდებული მორჩილად წავიდა სამედიცინი ფაკულტეტზე სასწავლებლად. თუმცა ამასთან ერთად მეტად უბედურად და შერცხვენილადაც კი გრძნობდა თავს. აონოების მეომარი გვარის ჩამომავალი იძულებულია ბინტებს და ო-ოყნის ბუნიკებს მიხედოს! აი, რატომ წარმოგვიდგა სამხედროდ. უბრალოდ, შერცხვა ეღიარებინა თავისი არარაინდული პროფესია. ევროპული შეხედულებით, ეს სისულელეა, მაგრამ ეცადეთ ამ საქმეს მისი თ-თვალით შეხედოთ. როგორ იგრძნობდა თავს თქვენი თანამემამულე დ’არტანიანი, მუშკეტრის მოსასხამზე რომ ოცნებობდა და ამის მაგივრად ექიმებში მოხვედრილიყო?
გოშმა დაინახა, რომ იაპონელი შეიცვალა. თვალები გაახილა და ფანდორინს დაუფარავი მღელვარებით უყურებდა, ლოყებზე კი წითელი ლაქები დაეტყო. წითლდება? რა მიქარვაა!
- აჰ, როგორი სინაზეა, - ჩაიფრუტუნა გოშმა. – მაგრამ არ ავუშარდები. აბა, მუსიე-დმცველო, ემბლემაზედ მომიყევით. სად დაკარგა თქვენმა მორცხვმა დასაცავმა? გაკეთების შერცხვა?
- თქვენ აბსოლუტურად მართალი ხართ, - წინააღმდეგობის გარეშე დაეთანხმა თვითმარქვია ადვოკატი. – სწორედაც რომ შ-შერცხვა. ხედავთ, რა წერია ამ ნიშანზე?
გოშმა საყელოზე დაიხედა.
- აქ არაფერი ისეთი არ წერია. მხოლოდ სანაოსნოს სამი დასაწყისი ასო `ჯასპერ-არტო-პარტნერშიპ~.
- სწორია. – ფანდორინმა სამი დიდ ასო მოხაზა ჰარში. – ჟ-A-P. გამოდის `ჯაპ~. ეს დამცინავი მეტსახელია, რომელსაც უცხოელები ეძახიან იაპონელებს. აი, თქვენ, კომისარო, თანახმა იქნებოდით, გეტარებინათ ემბლემა წარწერით `ბაყაყიჭამია~?
კაპიტანმა კლიფმა უკან გადააგდო თავი და რიხიანად ახარხარდა. მჟავესახიანმა ჯეკსონმაც და მეტისმეტად თავდაჭერილმა მისის სტამპმაც კი გაიცინეს. სამაგიეროდ, იაპონელს უფრო გაუფართოვდა წითელი ლაქები.
გოშს კი ავმა წინათგრძნობამ მოუწურა გული. ხმაში არასოლიდური ხრინწი შეეპარა:
- Dდა თავად არ შეეძლო ამისი ახსნა?
- ეს შეუძლებელია. იცით, რამდენადაც წ-წაკითხული წიგნებიდან შევიტყვე, ძირითადი განსხვავება ევროპელებსა და იაპონელებს შორის არის სოციალური ქცევის ზნეობრივი საფუძველი.
- ეს რაღაც მეტისმეტად ჭკვიანურია, - შენიშნა კაპიტანმა.
დიპლომატი მას მიუბრუნდა:
- სულაც არა. ქრისტიანული კულტურა აგებულია დანაშაულის გრძნობაზე. შეცოდება ცუდია, იმიტომ რომ მ-მერე მონანიებით დაიტანჯები. დანაშაულის გრძნობას რომ გაექცეს, ჩვეულებრივი ევროპელი ცდილობს ზნეობრივად მოიქცეს. სწორედ ასევე ცდილობს იაპონელიც არ დაარღვიოს ეთიკური ნორმები, მაგრამ სხვა მიზეზის გამო. მათ საზოგადოებაში მორალური შემაკავებლის როლს სირცხვილი ასრულებს. იაპონელისთვის ყველაზე ცუდია, სამარცხვინო მ-მდგომარეობაში აღმოჩნდეს, საზოგადოებამ მისი განსჯა დაიწყოს, ანდა, უფრო უარესი, დასცინონ. ამიტომ იაპონელს ძალიან ეშინია რაიმე უხერხულობის ჩადენა. გარწმუნებთ: საზოგადოებრივი ცივილიზატორის როლში სირცხვილი უფრო ეფექტურია, ვიდრე სინდისი. მუსიე აონოს შეხედულებით, სრულიად წარმოუდგენელია `სამაეცხვინოზე~ ლაპარაკი, თანაც უცხოებთან. სამხედრო პირად კი არა, ექიმად ყოფნაა სამარცხვინო. გამოტყდე, რომ იცრუე, უფრო სამარცხვინოა. იმის დაშვება, რომ ის, იაპონელი სამურაი, ტუნდაც უბრალო ყურადღებას აქცევს საწყენ მეტსახელს, - ეს იმთავითვე გამორიცხულია.
- გმადლობთ ლექციისთვის, - თავი ირონიულად დაუკრა გოშმა. – დაცვას რიომ გაქცეოდა, ამასაც სირცხვილისგან ცდილობდა?
- That’s the point (`ამაშია საქმე~ - ინგლ.), - მხარი დაუჭირა ჯეკსონმა, მტრიდან კვლავ მოკავშირედ რომ იქცა. –The yellow bastard almost broke my wrist (`ამ ყვითელმა ნაძირალამ კინაღამ მაჯა მომტეხა~ - ინგლ.).
- ისევ გამოიცანით, კ-კომისარო. ორთქლმავლიდან გაქცევა შეუძლებელია, თანაც სად წახვალ. რაკი თავისი მდგომარეობა გამოუვალად ჩათვალა და წინ მხოლოდ ახალ-ახალ დამცირებებს მოელოდა, ჩემს დასაცავს (თუკი ინებებთ ასე მოვიხსენიო), ალბათ, უნდოდა კაიუტაში ჩ-ჩაკეტილიყო და თავი მოეკლა სამურაების წესით. მართალია, მუსიე აონო? – ფანდორინმა პირველად მიმართა იაპონელს.
იმან არ უპასუხა, თუმცა თავი ჩაღუნა.
- იმედგაცრუება გელოდათ, - რბილად უთხრა დიპლომატმა. – თქვენ, ალბათ, გაიგონეთ: თქვენი სარიტუალო ხ-ხანჯალი პოლიციამ ამოიღო ჩხრეკისას.
- აა, თქვენ იმაზე ამბობთ, ხირაკირზე, ხარიკარზე, - ულვაშებში ჩაიცინა გოშმა. – სისულელა, არა მჯერა, რომ კაცმა თავისით გამოიღადროს მუცელი. ზღაპრებია. თუკი იმქვეყნად მიგეჩქარება, უკეთესია კედელს დაეჯახო თავით. მაგრამ აქ არ გამოგეკიდებით. მე მაქვს მტკიცებულება, რაზედაც ვერ დამამუნათებთ – მის ინსტრუმენტებში სკალპელის უქონლობა. ამაზე რას იტყვით? რაო, ნამდვილმა დამნაშავემ თქვენს დასაცავს წინდაწინ მოჰპარა სკალპელი, რაკი დანაშაულის ჩადენას აპირებდა და პასუხისმგებლობა აონოს დააკისრა? არ გამოდის! საიდან უნდა სცოდნოდა მკვლელს, რომ პროფესორი სწორედ სადილზე გაგვიზიარებდა თავის აღმოჩენას? თავად სვიტჩაილდიც იქვე მიხვდა, თუ რა ფოკუსი იმალება იმ ქალაღაიაში. გახსოვთ, როგორი გაბურძგნული შემოვარდა სალონში?
- სკალპელის უქონლობა ჩ-ჩემთვის ძალიან იოლია. თანაც ეს ვარაუდების სფეროდან კი აღარაა, არამედ ფაქტია. გახსოვთ, პორტ-საიდის შემდეგ კაიუტებიდან გამოუცნობად რომ იკარგებოდა ნივთები? მერე ეს საიდუმლო ქურდობა ისევე მოულოდნელად შეწყდა, როგორც დაიწყო. და იცით როდის? ჩვენი შავკანიანი უ-უბილეთოს სიკვდილის შემდეგ. მე ბევრი ვიფიქრე, რატომ და რანაირად აღმოჩნდა ის კაცი `ლევიათანზე~, და აი ჩემი ვერსია. ეს ზანგი, ალბათ, არაბმა მონათვაჭრებმა ჩამოიყვანეს აფრიკის სიღრმიდან, თანაც პორტ-საიდში მოიყვანეს ზღვიდან. რატომ მ-მგონია ასე? იმიტომ, რომ ის ზანგი თავის უფროსებს გამოექცა და სხვაგან კი არ წასულა, ხომალდზე დაიმალა. ეტყობა, სჯეროდა, რომ რაკი ხომალდმა წამოიყვანა შინიდან, ესე იგი, შეუძლია უკანაც წაიყვანოს.
- ეს რა შუაშია ამ ჩვენს საქმესთან? – ვეღარ მოითმინა გოშმა. – ის თქვენი ზანგი ხუთ აპრილს მოკვდა, სვიტჩაილდი კი გუშინ მოკლეს! და საერთოდ, ეშმაკებშიც წასულხართ თქვენი ზღაპრებიანად! ჯეკსონ, წაიყვანეთ პატიმარი!
და მტკიცედ გასწია გასასვლელისკენ, მაგრამ დიპლომატმა უცებ მაგრად დაიჭირა კომისარი იდაყვით და საძაგელი თავაზიანობით თქვა^
- ძვირფასო მუსიე გოშ, მინდოდა, ჩემი არგუმენტაცია ბოლომდე მ-მიმეყვანა. ცოტაც მოითმინეთ, ბევრი აღარ დარჩა.
გოშს განთავისუფლება უნდოდა, მაგრამ ამ ძუზუმწოვარას ფოლადის თითები აღმოაჩნდა. ერთხელ გაიწია, მეორედ და მაძებარმა გადაწყვიტა, თავი უხერხულ მდგომარეობაში არ ჩაეგდო და ფანდორინისკენ მოტრიალდა.
- კარგი, კიდევ ხუთი წუთი, - გამოცრა გოშმა, სიძულვილით უყურებდა ამ თავხედს წყნარ, ცისფერ თვალებში.
- გ-გმადლობთ. თქვენი ბოლო მტკიცება რომ გავაბათილო, ხუთი წუთი სავსებით საკმარისია... მე ვიცოდი, რომ ლტოლვილს სადმე ორთქლმავალზე ბუნაგი უნდა ჰქონოდა. თქვენგან განსხვავებით, კაპიტანო, მე ტრიუმებიდან და ქვანახშირის სათავსოებიდან კი არა, ზედა გ-გემბანიდან დავიწყე. `შავ ადამინას~ ხომ მხოლოდ პირველი კლასის მგზავრები ხედავდნენ. მართებული იყო მევარაუდა, რომ ის სადღაც აქ იმალება. და მართლაც, გემის ცხვირიდან მესამე კანჯოში, მარჯვენა ბორტისკენ ვიპოვე ის, რასაც ვეძებდი: ნასუფრალი და ფუთა ნივთებით. იქ იყო რამდენიმე ფერადი ჩვარი, მძივის ძაფი და ყველანაირი მბრწყინავი საგანი – სარკეები, სექსტანტი, პენსნე და, მათ შორის, დიდი სკალპელი.
- თქვენ რატომ უნდა დაგიჯეროთ? – მოუჭრა გოშმა. პირდაპირ თვალწინ ენგრეოდა აწყობილი საქმე.
- იმიტომ, რომ მე ვარ ინტერესის არმქონე პირი და მ-მზად ვარ, ნაფიცი მსაჯულების წინაშე დავადასტურო ჩემი ჩვენება. ნებას მომცემთ, გავაგრძელო? – რუსმა თავისი გუკლისამრევი ღიმილით გაიღიმა. – გმადლობ. ეტყობა, ის საწყალი ზანგი კარგი მეურნე იყო და სახლში ცარიელი ხელებით არ აპირებდა დაბრუნებას.
- მოიცა-მოიცა! – მოიღრუბლა რენიე. – მუსიე ფანდორინ, რატომ არაფერი გვითხარით ამ აღმოჩენაზე კაპიტანს და ჩვენ? რა უფლება გქონდათ, რომ ეს დაგემალათ?
- არ დამიმალია. ფუთა იქვე დავტოვე. ხოლო როცა რამდენიმე საათის შემდეგ კანჯოსთან დავბრუნდი, ეს უკვე ძებნის დამთავრების შ-შემდეგ, ფუთა იქ აღარ იყო. მე დარწმუნებული ვიყავი, რომ ის თქვენმა მატროსებმა იპოვეს. ახლა კი გამოდის, რომ პროფესორის მკვლელმა დაგასწროთ. ზანგის მთელი ნადავლი, მათ შორის მუსიე აონოს სკალპელისც, იმას შეხვდა.ეტყობა, დამნაშავე ითვალისწინებდა შესაძლებლობას... უკიდურესი ზომებისა და ყოველი შემთხვევისთვის სკალპელიც ჰქონდა – გამოძიება რომ მცდარ კვალზე დაეყენებინა. მითხარით, მუსიე აონო, თქვენ მოგპარეს სკალპელი?
იაპონელი შეყოვნდა და უხალისოდ დაუქნია თავი.
- და არაფერი გითქვამთ ამის თაობაზე, რადგან საიმპერატორო არმიის ოფიცერს ს-სკალპელი საიდან უნდა ჰქონოდა, არა?
- სექსტანტი ჩემი იყო! – გამოაცხადა ჟღალთმიანმა ბარონეტმა. – მე მეგონა, რომ... თუმცა, რა მნიშვნელობა აქვს. აღმოჩნდა, რომ ველურმა მომპარა. ბატონებო, თუკი ვინმეს ჩემი სექსტანტით გაუპობენ თავის ალას – მე არაფერ შუაში ვიქნები.
ეს სრული კრახი იყო. დაბნეული გოში ჯეკსონს მიაჩერდა.
- ძალიან ვწუხვარ, კომისარო, მაგრამ მოგზაურობა უნდა გააგრძელოთ, - ფრანგულად თქვა ინსპექტორმა და თანაგრძნობით მუკუმა თხელი ტუჩები. – My apologies, Mr. Aono. If you just stretch your hands... Thank you (`ბოდიშს გიხდით, მისტერ აონო. თუ შეიძლება, ხელები გამომიწოდეთ... გმადლობ~ - ინგლ.).
საწყალობლად გაიჟღარუნეს ხელბორკილებმა.
ჩამომდგარ სიჩუმეში ზარივით გაისმა რენატა კებერის შეშინებული ხმა:
- ბატონებო, მაშინ ვინ არის მკვლელი?
მესამე ნაწილი
ბომბეი – პოლკსის სრუტე
გინტარო აონო (ეს თავი გაყოფილია ორად და შებრუნებულია)
მეოთხე თვის მეთვრამეტე დღე
ჩანს ინდოეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთული კიდეები
მესამე დღეა, რაც ბობმეიდან გამოვედით, მე კიდევ მთელი ეს დრო ჩემი დღიური არ გადამიშლია. ასეთი რამ პირველად დამემართა, მე ხომ მტკიცედ გადავწყვიტე, რომ ყოველდღე მეწერა. მაგრამ შესვენება განზრახ მოვაწყვე. თავზე დამტყდარ გრძნობებსა და აზრებში უნდა გავრკვეულიყავი.
ჩემში მომხდარი გადატრიალების მთელ არსს ყველაზე უკეთ ეს ჰაიკუ გადმოსცემს, რომელიც მასინ დაიბადა, როცა პოლიციის ინსპექტორმა რკინის ბორკილი მომხსნა.
ღამით მარტო ფრენს
ციცინათელა.
მაგრამ ცაში ხომ ვარსკვლავებია.
მაშინვე მივხვდი: ეს ძალიან კარგი ლექსია, ყველაზე უკეთესი, რაც კი აქამდე დამიწერია? მაგრამ მისი აზრი ნათელი არ არის და ახსნას ითხოვს. სამი დღე ვფიქრობდი, საკუთარ თავს ვაყურადებდი და, მგონი, ბოლოს მივხვდი.
მე დამემართა ის დიადი საოცრება, რაზეც ყველა ადამიანი ოცნებობს – სატორი განვიცადე, ანუ როგორც ამ ნეტარ მდგომარეობას ეძახდნენ ძველი ბერძნები, კათარსისი. რამდენჯერ გამიმეორა დამრიგებელმა, რომ თუკი მოვა, სატორი მოვა თავისით, წინათგრძნობისა და გაფრთხილებების გარეშე! კაცი შეიძლება მართალი და ბრძენი იყოს, ძაძენის პოზაში იჯდეს დღეში მრავალი საათი, წაიკითხოს წმინდა სიტყვების მთები, მაგრამ ისევე მოკვდება გაუნათებელად; არადა ვიღაც უსაქმურს, სულელურად და უაზროდ რომ გაატარა ცხოვრება, უცებ გამოეცხადება მთელი თავისი დიდებული ბრწყინვალებით და უცებ შეუცვლის უაზრო არსებობას! სწორედ მე ვარ ის უსაქმური. გამიმართლა. ოცდაშვიდი წლისა ხელახლა დავიბადე.
განათება და განწმენდა სულიერი და ფიზიკური კონცენტრაციის მომენტში კი არ მომივიდა, არამედ იმ დროს, როცა გასრესილი, საწყალი და არარაობა ვიყავი? როცა ჩემგან მხოლოდ გარსიღა დარჩა, როგორც გამსკდარი საჰაერო ბუშტიდან. მაგრამ გაირღჭიალა ბრიყვმა რკინამ, ჩემი გარდაქმნის ინსტრუმენტმა და უცებ აუწერელი სიცხადით ვიგრძენი, რომ მე – მე არა ვარ, არამედ... არა, ასე არა. რომ მე – მარტო მე კი არა, არამედ სხვა უამრავი სიცოცხლეც ვარ. რომ მე – მხოლოდ ვიღაც გინტარო აონო კი არა ვარ, მისი უდიდებულესობა თავად სიმაძუს უფროს მრჩეველის მესამე შვილი, არამედ პატარა, მაგრამ არანაკლებად ძვირფასი ნაწილი მთლიანისა. მე ვარ ყველაფერში და ყველაფერი არის ჩემში. რამდენჯერ მომისმენია ეს სიტყვები, მაგრამ მე გავიგე, არა, ვიგრძენი ეს სიტყვები მხოლოდ მეოთხე თვის თხუთმეტ რიცხვში, მეიძის მეთერთმეტე წელს, ქალაქ ბომბეიში, უშველებელი ევროპული ორთქლმავლის ბორტზე. მართლა უცნაურია უფლის ნება.
რაში მგომარეობს ჩემში ინტუიტიურად გაჩენილი სამსტროფედის აზრი? ადამიანი – მარეტოხელა ციცინათელაა ღამის უკიდეგანო წყვდიადში. მისი სინათლე ისეთი მცირეა, რომ ცივრცის სულ მცირე ნაწილს ანათებს. ირგვლივ კი სიცივე, სიბნელე და შიშია. მაგრამ თუკი შეშინებულ მზერას ქვემოთ მდებარე მიწას მოაცილებ და მაღლა აიხედავ (სულ ოდნავ უნდა ასწიო თავი!), დაინახავ რომ ცა ვარსკვლავებით არის დაფარული. ისინი თანაბრად მოკაშკაშე მარადიული შუქით ანთია. შენ სიბნელესი მარტო არა ხარ. ვარსკვლავები – შენი მეგობრები არიან და არ მიგატოვებენ გასაჭირში. ცოტა მოგვიანებით კი სხვა რამესაც, არანაკლებ მნიშვნელოვანსაც გაიგებ: ციცინათელაც ვარსკვლავია, ისეთივემ როგორც ყველა დანარჩენი. ცაში მყოფებიც ხედავენ შენს შუქს და ეს ეხმარებათ აიტანონ სამყაროს სიცივე და წყვდიადი.
ალბათ, ჩემი ცხოვრება არ შეიცვლება. ისეთივე ვიქნები, როგორიც ადრე – ამაო, უთავბოლო, ვნებებს დამორჩილებული. მაგრამ ჩემი სულის სიღრმეში ყოველთვის იარსებებს ღირსეული ცოდნა. ის გადამარჩენს და დამეხმარება რთულ მომენტებში. მე პატარა გუბე აღარ ვარ, რომელიც ძლიერმა ქარმა შეიძლება წვეტებად გაფანტოს მიწაზე. მე ოკეანე ვარ და ქარიშხალი? ყოვლის დამანგრეველ ცუნამად რომ გადაივლის ჩემს ზედაპირზე, ვერ შეეხება ჩემი სიღრმის საგანძურს.
როცა ბოლოსდაბოლოს ეს გავიგე და სული სიხარულით ამევსო, ისიც გავიხსენე, რომ სათნოებათგან უდიადესი – მადლიერებაა. პირველი იმ ვარსკვლავთაგან, ვინაც იმ წკვარამიდან დავინახე ფანდორინ-სანი იყო. სწორედ მისის მეოხებით შეიქმნა ჩემთვის ნათელი, რომ მე, გინტარო აონო სულერთი არა ვარ სამყაროსთვის და რომ დიადი ნათელი არ მიმატოვებს გასაჭირში.
მაგრამ როგორ უნდა ავუხსნა სხვა კულტურის ადამიანსმ რომ ჩემი საუკუნო ონძინია? ამისთანა სიტყვა ევროპულ ენებში არ მოიპოვება. დღეს სითამამე მოვიკრიბე და ამაზე დაველაპარაკე, მაგრამ, მგონი, ამ საუბრიდან არაფერი გამოვიდა.
ფანდორინ-სანს კანჯოების გემბანზე ველოდებოდი, ვიცოდი, რომ ზუსტად რვა საათზე მოვა აქ თავისი გირებით.
როცა თავის ზოლებიან ტრიკოში გამოკვალთული გამოჩნდა (უნდა ვუთხრა, რომ ფიზიკური ვარჯიშისთვის უკეთესია შემოკვალთული კი არა, ხალვათი სამოსელი), მივედი და მდაბლად დავუკარი თავი. `რა მოგივიდათ, მუსიე აონო? – მკითხა გაოცებულმა. – რატომ მოიხარეთ და აღარ სწორდებით?~ ასეთ პოზაში საუბარი არ გამოვიდოდა და გავიმართე, თუმცა, ამგვარ სიტუაციაში, რასაკვირველია, საჭირო იყო უფრო დიდხანს გამეგრძელებინა თავდახრა. `ამით ჩემს უსაზღვრო მადლიერებას გამოვხატავ~, - მივუგე მღელვარებით. `ოჰ, მორჩით ერთი~, - დაუდევრად გაიქნია ხელი. ეს ჟესტი ძალიან მომეწონა – ამით ფანდორინ-სანს უნდოდა შეემცირებინა თავისი კეთილი საქმის ზომა და თავისი მევალე მეტისმეტი მადლიერების გრძნობისგან გაენთავისუფლებინა. მის ადგილზე ასევე მოიქცეოდა ნებისმიერი კეთილშობილი იაპონელი. მაგრამ ეფექტი საპირისპირო იყო – ჩემი სული უფრო მეტი მადლიერებით აღივსო. მე ვუთხარი, რომ ამიერიდან მის ვალში ვარ, რომელსაც ვერ გადავიხდი. `რომელ გადაუხდელ ვალში, - მხრები აიჩეჩა. – უბრალოდ ამ თვითკმაყოფილი ინდაურის ადგილზე მოჯენა მინდოდა~. (ინდაური – ეს ერთგვარი მახინჯი ამერიკული ფრინველია, სასაცილოდ დაიარება, თავისი დიდმნიშვნელოვნებით აღსავსე; გადატანითი აზრით – გაფხორილი და ბრიყვი ადამიანი). მე კვლავაც მომეწონა თანამოსაუბრის დელიკატურობა, მაგრამ აუცილებლად უნდა ამეხსნა, რა ბევრით ვარ დავალებული მისგან. `გმადლობთ? ჩემი უაზრო სიცოცხლე რომ იხსენით, - ისევ თავი დავუკარი. – სამმაგი მადლობა იმისთვის, რომ ჩემი ღირსება გადაარჩინეთ. უსაზღვრო მადლობები იმისთვის, რომ მესამე თვალი გამიხილეთ, რომლითაც იმასაც ვხედავ, რასაც ადრე ვერ ვხედავდი~. ფანდორინ-სანმა შემხედა (როგორც მე მომეჩვენა, ოდნავი შიშით) შუბლზე, თითქოს ელოდა, რომ იქ სწორედ ახლა გაიხსნება და ახამხამდება კიდევ ერთი თვალი.
ვუთხარი, რომ ის არის ჩემი ონძინი, რომ ამიერიდან ჩემი სიცოცხლე იმას ეკუთვნის, რითაც, მე მგონი, უარესად შევაშინე. `ო, როგორ ვოცნებობ იმაზე, რომ თქვენ სასიკვდილო საფრთხეში აღმოჩნდეთ, მე კი გადაგარჩენთ – როგორც თქვენ გადამარცინეთ!~ - შევძახე მე. იმან პირჯვარი გადაისახა და თქვა: `არ ვისურვებდი. თუ არ შეწუხდებით, იოცნებეთ, თუ შეიძლება, სხვა რამეზე~.
საუბარი არაფრისდიდებით გამოგვდიოდა. მე თავგანწირულად შევყვირე: `იცოდეთ, რომ თქვენთვის ყველაფერს გავაკეთებ!~ და ჩემი ფიცი დავაზუსტე, რომ შემდგომსი გაუგებრობა არ ყოფილიყო: `თუკი ეს არ ავნებს მის უდიდებულესობას, ჩემს ქვეყანას და ჩემი ოჯახის ღირსებას~.
ჩემმა სიტყვებმა ფანდორინ-სანში უცნაური რექცია გამოიწვია. გაიცინა! არა, მე ალბათ, ვერასოდეს გავუგებ წითელთმიანებს. `მაშ, კარგი, - მითხრა ხელის ჩამორთმევისას. – რაკი თქვენსას არ იშლით, ასე იყოს. კალკუტიდან იაპონიისკენ ალბათ ერთად გავცურავთ. შეგიძლიათ იაპონური ენის გაკვეთილებით დამიბრუნოთ ვალი~.
სამწუხაროდ, ეს ადამიანი სერიოზულად არ მიღებს. მე ვისურვებდი დავმეგობრებოდი? მაგრამ ფანდორინ-სანს ჩემზე მეტად მთავარი შტურმანი ფოქსი აინტერესებს, შეზღუდული და უგნური კაცი. ჩემი კეტილისმყოფელი დიდ დროს ატარებს ამ ყბედის კომპანიაში, ყურადღებით ისმენს მის ტრბახს საზღვაო თავგადასავლებზე და სასიყვარულო ამბებზე, ფოქსთან ერთად ვახტზეც კი დაიარება! სიმართლე რომ ითქვას, ეს გულს მიკლავს. დღეს იმის მოწმეც ვიყავი, როგორ უხატავდა ფოქსი თავის რომანს ნაგასაკელ `იაპონელ არისტოკრატთან~. პატარა მკერდზეც მოუყვა, წითელ ტუჩებზეც, და ამ `მინიატურული თოჯინის~ სხვა რამეებზეც. ალბათ, რომელიმე იაფფასიანი კახპა იყო მატროსების კვარტალიდან. გოგონა კარგი ოჯახიდან ბარბაროსს ხმასაც კი არ გასცემს! ყველაზე საწყენი ის არის, რომ ფანდორინ-სანი ამ ბოდვას დაუფარავი ინტერესით უსმენდა. მე უკვე ჩარევას ვაპირებდი, მაგრამ ამ დროს კაპიტანი რენიე მოვიდა და ფოქსი რაღაც საქმეზე გააგზავნა.
ჰო, მართლა! მე არ დამიწერია ხომალდის ცხოვრებაში მომხდარ ერთ მნიშვნელოვან მოვლენაზე! ციცინათელას მაინც აბრმავებს თავისი პატარა ნათება, ხელს უშლის დაინახოს ნამდვილი პროპორციები მის ირგვლივ.
ამასობაში ბომბეიდან გამოცურვის წინ ისეთი ტრაგედია მოხდა, რომ იმასთან ჩემი განცდები უმნიშვნელოა.
დილის ცხრის ნახევარზე, როცა ორთქლმავალი უკვე ღუზას იღებდა და ბაგირების ასახსნელად ემზადებოდა, კაპიტან კლიფს სანაპიროდან დეპეშა მოუტანეს. მე გემბანზე ვიდექი და ბომბეის ვუყურებდი – ქალაქს, რომელმაც ჩემს ბედისწერაში ასეთი მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა. მინდოდა, ეს პეიზაჟი სამუდამოდ აღბეჭდილიყო ჩემს გულში. აი, რატომ აღმოვჩნდი მომხდარის მოწმე.
კაპიტანმა დეპეშა წაიკითხა და სახე უცაბედად შეეცვალა. ამის მსგავსი არაფერი მინახავს! თითქოს თეატრ ნოს მსახიობმა მრისხანე მეომრის ნიღაბი მოიხსნა და უზომო მწუხარების ნიღაბი მოირგო. ზღვის მგლის ნაქარალი, უხეში სახე ათრთოლდა. კაპიტანმა ამოიკვნესა თუ აქვითინდა და გემბანზე აწრიალდა. “oh god! – შეჰყვირა ხრინწიანი ხმით. - My poor girl!” (`ო, ღმერთო! ჩემი საბრალო გოგონა!~ - ინგლ.). და ხიდურიდან ქვემოთ გავარდა – როგორც მერე გაირკვა, თავის კაიუტაში.
გაცურვის სამზადისი შეჩერდა. საუზმე ჩვეულებრივ დაიწყო, მაგრამ ლეიტენანტი რენიე დაყოვნდა. ყველა კაპიტნის უცნაურ საქციელზე ლაპარაკობდა, მარჩიელობდნენ – რა შეიძლებოდა ყოფილიყო იმ დეპეშაში. პირველმა თანაშემწემ მაშინ შემოიხედა სალონში, როცა ტრაპეზი დასასრულს უახლოვდებოდა. რენიე-სანს განაწყენებული სახე ჰქონდა. როგორც აღმოჩნდა, კლიფ-სანის ერთადერთი ქალიშვილი (უკვე ვწერდი, რომ კაპიტანს მისთვის არაფერი ენანება) ძალიან დაიწვა მის პანსიონში მომხდარი ხანძრის დროს. ექიმები შიშობენ, რომ მისი სიცოცხლე საფრთხეშია. ლეიტენანტმა თქვა, რომ მისტერ კლიფი მდგომარეობიდან არის გამოსული. გადაწყვიტა, დაუყოვნებლივ წავიდეს `ლევიათანიდან~ და პირველსავე პაკეტბოტს გაჰყვეს ინგლისში. ამტკიცებს, რომ თავისი შვილის გვერდით უნდა იყოს. ლეიტენანტი სულ იმეორებდა: `ახლა რა მოხდება? რა დაწყევლილი რეისია!~ ჩვენ ვაწყნარებდით, როგორც შეგვეძლო.
ვაღიარებ, კაპიტნის გადაწყვეტილებით არცთუ კმაყოფილი ვიყავი. მისი მწუხარება ჩემთვის გასაგებია, მაგრამ ადამიანს, რომელსაც საქმე ანდეს, უფება არა აქვს, იხელმძღვანელოს პირადი გრძნობებით. განსაკუთრებით – თუ ის კაპიტანია და ხომალდი მიჰყავს. რა დაემართება საზოგადოებას, თუკი იმპერატორი ან პრეზიდენტი ანდა პრემიერ-მინისტრი რიპადულს საზოგადოზე მაღლა დააყენებენ? იქნება ქაოსი, ხოლო ხელისუფლების აზრი და მოვალეობა ის არის, ქაოსს ებრძოლოს და მხარი დაუჭიროს ჰარმონიას.
მე ისევ გემბანზე გავედი, რათა მენახა, თუ როგორ ტოვებს მისტერ კლიფი თავისზე რწმუნებულ ხომალდს. და უზენაესმა ახალი გაკვეთილი ჩამიტარა, თანაგრძნობის გაკვეთილი.
წელში მოხრილი კაპიტანი თან მიდიოდა, თან გარბოდა ტრაპზე. ხელში საგზაო ჩანთა ეჭირა, უკან მატროსი მისდევდა ერთადერთი ჩემოდნით. ნავმისადგომზე კაპიტანი შედგა, `ლევიათანისკენ~ შემოტრიალდა, და მე დავინახე, რომ მისი განიერი სახე ცრემლებით იყო აბრწყინებული. მომდევნო წამს შეტორტმანდა და პირქვე დაეცა.
მე წაქცეულისკენ გავიქეცი. თუკი წყვეტილი სუნთქვითა და კიდურების კრუნჩხვითი მოძრაობებით ვიმსჯელებთ, უმძიმესი გემორაგიული ინსულტი აქვს. მოვარდნილმა ექიმმა ტრუფომ დაადასტურა ჩემი დიაგნოზი.
დიახ, ეს ხშირად ხდება, როცა ადამიანის ტვინი ვეღარ უძლებს ჭიდილს გულის ხმასა და მოვალეობის ძახილს შორის. მე დამნაშავე ვარ კაპიტან კლიფის წინაშე.
ავადმყოფი ჰოსპიტალში წაიყვანეს, ხოლო `ლევიათანი~ კარგა ხნით შედგა ნავმისადგომთან. მომხდარისაგან განაცრიცფერებული რენიე-სანი ტელეგრაფში წავიდა ლონდონის სანაოსნოსთან მოსალაპარაკებლად. მხოლოდ შებინდებისას დაბრუნდა. ახალი ამბები ასეთი იყო: კლიფ-სანი გონს ვერ მოდის; ხომალდს დროებით უხელმძღვანელებს რენიე-სანი? კალკუტაში კი ახალი კაპიტანი ამოვა ბორტზე.
ბომბეიდან ცხრა საათიანი დაგვიანებით გავცურეთ.
ეს დღეები თითქოს კი არ დავდივარ, დავფრინავ. მახარებს მზის ნათება, ინდოეთის სანაპიროს ლანშაფტი და დიდი ხომალდის გამოზომილი, საზეიმო ცხოვრება. სალონი `უინძორიც~ კი, სადაც ადრე გულდარდიანი მივდიოდი, როგორც სატანჯველად, ახლა თითქმის მშობლიური გახდა ჩემთვის. მაგიდაზე მეზობლები სულ სხვანაირად მექცევიან – გაუცხოებული ზიზღისა დ ეჭვიანობის გარეშე. ყველა ძალიან კეტილი და თავაზიანია, და მეც ადრინდელთან შედარებით სხვანაირად ვექცევი იმათ. კლებერ-სანიც კი, რომელიც მზად ვიყავი, საკუთარი ხელებით მომეხრჩო (საწყალი!), უკვე აღარ მეჩვენება აუტანლად. უბრალოდ, ახალგაზრდა ქალია, ემზადება, პირველად გახდეს დედა და მთლიანად შეპყრობილია ნაივური ეგოიზმით ამ თავისთვის ახალ მდგომარეობაში. გაიგო, რომ ექიმი ვარ, განუწყვეტლივ მაძლევს სამედიცინო შეკითხვებს და უჩივის მსუბუქ უქეიფობას. ადრე მისი მსხვერპლი მხოლოდ ექიმი ტრუფო იყო, ახლა ორივე ვიბერებით. და ყველაზე გასაოცარი ისაა, რომ ეს მე სულაც არ მიმძიმს. პირიქით, ჩემი სტატუსი ახლა გაცილებით მაღლაა, ვიდრე იმ ხანაში, როცა ოფიცრად მთვლიდნენ. განსაცვიფრებელია!
`უინძორში~ პრივილიგირებულ მდგომარეობაში ვარ. საქმე მხოლოდ ის კი არ არის, რომ მედიკოსი ვარ, და, როგორც გამოთქვა მისის ტრუფომ, პოლიციის თავნებობის innocent martyr (`უდანაშაულო მსხვერპლი~ - ინგლ.). მთავარია – მე ნამდვილად არა ვარ დამნაშავე. ეს დამტკიცებულია და ოფციალურად დადასტურებულიც. სწორედ ამით მოვსვდი უმაღლეს კასტაში – პოლიციის კომისართან და ახალგამომცხვარ კაპიტანთან ერთად (რომელიც, სხვათაშორის, ჩვენთან თითქმის აღარ არის ხოლმე – ძალიან დაკავებულია და სტიუარტს საჭმელი პირდაპირ ბოგურაზე მიაქვს მისთვის). ჩვენ სამნი ეჭვმიტანილები არა ვართ, და ჩვენ არავინ მოგვაპყრობს შეშინებულ და მალულ მზერას.
მე მეცოდება მთელი ეს უინძორულო კომპანია, მართლა მეცოდება. ამასწინათ შეძენილი ჩემი სულიერი მზერით ნათლად ვხედავ იმასაც, რასაც სხვები ვერ ხედავენ, გამჭრიახი ფანდორინ-სანიც კი.
ჩემს მეზობლებსი მკვლელი არ არის. არც ერთი მათგანი არ მიესადაგება ბოროტმოქმედის როლს. ვუყურებ ამ ადამიანებს და ვხედავ: მათ აქვთ ნაკლოვანებები და სისუსტეები, მაგრამ იმისთანა უსისხლო ადამიანი, ვინც შეძლებდა უსულგულოდ გაეწყვიტა თერთმეტი უდანაშაულო ადამიანი და მათ შორის ორი ბავშვი, აქ არ არის. მე აუცილებლად დავიჭერდი იმის ბოროტ სუნთქვას. არ ვიცი, ვისი ხელით დაიღუპა სვიტჩაილდ-სენსეი, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, რომ ეს ვიღაც სხვამ გააკეთა. კომისარი ცოთა შეცდა თავის ვარაუდებში: დამნაშავე ორთქლმავალზე არის, მაგრამ არაა `უინძორში~. შესაძლოა, კარის მიღმიდან გვისმენდა, როცა პროფესორმა თავის აღმოჩენაზე დაიწყო ლაპარაკი.
გოშ-სანი რომ ასეთი ჯიუტი არ ყოფილიყო და უინძორელებისთვის წინასწარი აკვიატებების გარეშე შეეხედა, მიხვდებოდა, რომ ტყუილად კარგავს დროს.
მე გადავარჩევ ყველა ჩვენიანს.
ფანდორინ-სანი. მისი უდანაშაულობა ცხადია. ასე რომ არ ყოფილიყო, ეჭვებს ამაცილებდა, მაშინ როცა ჩემი დანაშაული არავის აეჭვებდა?
ცოლ-ქმარი ტრუფოები. ექიმი – ცოტა კომიკური, მაგრამ ძალიან კეთილი კაცია. ჭრიჭინასაც კი არ აწყენინებს. მისი ცოლი – ინგლისური წესიერების განსახიერებაა. ის ვერავის მოკლავდა მხოლოდ იმიტომ, რომ ეს მიღებული არ არის.
მ.-ს.-სანი. უცნაური კაცია, სულ რაღაცას ბურდღუნებს ცხვირში და უკმეხიც არის ხოლმე, მაგრამ თვალებში ჩაყინული აქვს ღრმა და ჭეშმარიტი მწუხარება. ასეთი თვალებით უგულო მკვლელობებს არ სჩადიან.
კლებერ-სანი. აქ ყველაფერი ცხადზე ცხადია. ჯერ ერთი, ადამიანთა მოდგმას არა სჩვევია, რომ ქალმა, რომელიც ახალი სიცოცხლის გასაჩენად ემზადება, ასე ადვილად გადათელოს სხვათა სიცოცხლე. ორსულობა – იმისთანა საიდუმლოა, რომელიც გვასწავლის გავუფრთხილდეთ ადამიანის არსებობას. და მეორეც, მეცნიერის მკვლელობის დროს კლებერ-სანი პოლიციელის გვერდით იყო.
და ბოლოს, სტამპ-სანი. მას არა აქვს ალიბი, მაგრამ წარმოიდგინო, რომ უკანიდან ეპარება ნაცნობს, პირს დაუმუწავს თავისი ვიწრო, სუსტი ხელით და მეორეთი კი ჩემს სკალპელს გაუყრის... სრული ბოდვაა. გამორიცხულია.
თვალები გამოიწმინდეთ, კომისარ-სან. ჩიხში ხართ.
რაღაც სუნთქვა მიჭირს. ქარიშხალი ხომ არ გვიახლოვდება?
კომისარი გოში
ამ წყეულმა უძილობამ მთლად თავი გაიგიჟა. მეხუთე ღამეა იტანჯება და რაც დრო გადის, მით უარესი. განთიადისკენ ჩაგეძინება და – იმისთანა რამე დაგესიზმრება, რომ ალლაჰ, იმას ნუ აახდენ. მთლად განადგურებული გამოიღვიძებ და ღამის ჩვენებებისგან გამოშტერებულ თავში ათასი სისულელ მოგდის. იქნება, მართლა დროა, რომ პენსიაზე გავიდეს? ყველაფერს მიაფურთხებდა, მაგრამ არ შეიძლება. ქვეყნად ამ ბედკრულ, მდაბიო სიბერეზედ უარესი არც არაფერია. ვიღაცა ნახევარმილიონ ფრანკიან საგანძურს უმიზნებს მოსაქაფად, შენ კიდევ, ბებერო, თვეში ას ოცდახუთად იცხოვრე.
საღამოდან ცა ციალით აჭრელდა, ქარმა დაუბერა ანძებს, და `ლევიათანი~ მძიმედ აქანავდა შავ, ღონიერ ზვირთებზე. გოში დიდხანს იწვა საწოლში და ჭერს მიშტერებოდა. ჭერი ხან მუქი იყო, ხანაც არაბუნებრივად თეთრი – ეს როცა ელავდა ხოლმე. გემბანზე წვიმა შხაპუნობდა, მაგიდაზე კოვზის წკარუნით აქეთ-იქით მიმოდიოდა დარჩენილი ჭიქა, რომელშიც მიქსტურა ესხა ავადმყოფი ღვიძლისათვის.
საზღვაო შტორმს გოში პირველად შეესწრო, მაგრამ არ ეშინოდა. ამხელა რამეს რა ჩაძირავს? კი, დაარწევს, კი, შეანჯღრევს და მერე გაუშვებს. უბედურება ის არის, რომ ეს ჭექა-ქუხილი არ აძინებს. ის-ის არის ძილში უნდა წახვიდე და – ბრაბაახ-ბუუუუხ!
მაგრამ, ეტყობა, მაინც დაიძინა, რადგან უცებ წამოჯდა საწოლზე. ვერ გაეგო, რა ხდებოდა. გული ცივად ფეთქავდა, რიხიანად, მთელი კაიუტის გასაგონად.
არა, ეს გული არ არის, კარზე აკაკუნებენ.
- კომისარო! (კაკ-კუკ-კაკ) კომისარო! (ბრახ-ბრუხ-ბრახ) გააღეთ! ჩქარა!
ეს ვისი ხმაა? ფანდორინის ხომ არა.
- ვინ არის? რა გინდათ? – დაიყვირა გოშმა, ხელი მკერდის მარცხენა მხარეს მიიჭირა. – რაო, გააფრინეთ?
- გააღეთ, ეშმაკმაც წაგიღოთ!
ოჰო! ერთი უყურე, დიპლომატი როგორ ალაპარაკდა. ეტყობა, რაღაც ისეთი მოხდა, არცთუ სახუმარო.
- ახლავე!
გოშმა მორცხვად მოიძრო თავიდან ფუნჯიანი ჩაჩი (მოხუცმა ბლანშმა მოქსოვა), ხალათი მოიხურა, ფლოსტები მოითრია.
გაიხედა შეხსნილ კარში – მართლა ფანდორინია. სერთუკით, ჰალსტუხით, ხელსი ტროსტი უკავია ძვლის ბუნიკით. თვალები ანთებული აქვს.
- რა მოხდა? – დაძაბული შეეკითხა გოში, უკვე იცოდა, რომ ღამის მომსვლელისგან რაიმე სისაძაგლეს გაიგებს.
დიპლომატი მისთვის არა დამახასიათებელი მანერით ალაპარაკდა – წყვეტილად, ჩქარა და წაუბორძიკებლად.
- ჩაიცვით. იარაღი აიღეთ. კაპიტანი რენიე უნდა დავაპატიმროთ. სასწრაფოდ. ორთქლმავალი კლდეებისკენ მიჰყავს.
გოშმა თავი შეანჯღრია – ხომ არ დაესიზმრა ამისთანა მიქარვა.
- თქვენ, მუსიე რუსო, ჰაშიში ხომ არ მოგიწევიათ?
- მე აქ მარტო არა ვარ, – მიუგო ფანდორინმა.
კომისარმა დერეფანში გაჰყო თავი და დაინახა, რომ იქვე კიდევ ორნი აყუდებულან. ერთი – ნახევრადგიჟი ბარონეტია. მეორე ვიღაა? მთავარი შტურმანი, აი ვინ. როგორ ეძახიან... ფოქსი.
- მიხვდით როგორმე, - დანაწევრებულ ფრაზებს ისროდა დიპლომატი. – დრო ცოტაა. მე კაიუტაში ვკითხულობდი. კაკუნი. სერ რეჯინალდი. ღამის პირველ საათზე გაზომა ადგილმდებარეობა. სექსტანტით. სხვა კურსია. კუნძულ მანარისთვის მარცხნიდან უნდა აგვევლო. მარჯვნიდან ვუვლით გვერდს. გააღვიძა შტურმანი. ფოქს, ილაპარაკეთ.
შტურმანმა წინ გადმოაბიჯა. გამომეტყველება გვარიანად დამფრთხალი ჰქონდა.
- იქ მეჩეჩია, მუსიე, - ალაპარაკდა დამტვრეული ფრანგულით. – და კლდეები. `ლევიათანი~ ძალიან მძიმეა. თექვსმეტი ათასი ტონაა, მუსიე. თავთხელზე თუ მოხვდა, შუაზე გადაიმტვრევა, როგორც ფრანგული პური. როგორც ბაგეტი, გესმით? კიდევ ნახევარი საათი რომ ვიცუროთ ამ კურსით, მორჩა, უკან ვეღარ დავბრუნდებით!
რა კარგი ამბავია! ბერიკაცი გოში საზღვაო საქმეშიც უნდა გაერკვეს! სწორედ ის რომელიღაც კუნზული მანარი აკლდა!
- და რატომ თქვენ თავად არ ეტყვით კაპიტანს, მოკლედ... ვინც არის, რომ სხვა კურსით მიცურავს?
შტურმანმა რუსს შეხედა.
- მუსიე ფანდორინი ამბობს, არაო.
- მუსიე რენიე ვა-ბანკზე წავიდა, - მოკლედ განაგრძო დიპლომატმა. – ყველაფერზე წამსვლელია. ბრძანებს – შტურმანს დააპატიმრებენ. შეკამათებისთვის. იქნებ იარაღიც იხმაროს. კაპიტანია. მისი სიტყვა ხომალდზე კანონია. ჩვენ სამს გარდა, არავინ იცის, რა ხდება. ხელისუფლების წარმომადგენელია საჭირო. ეს თქვენ ხართ, კომისარო. წავედით ზემოთ!
- მოიცადეთ, მოიცადეთ! – გოშმა შუბლზე იტაცა ხელი. – მთლად ამირიეთ თავი. რენიე რა, გაგიჟდა?
- არა. ხომალდის დაღუპვას აპირებს. და ვინც ხომალდზეა, იმათაც ზედ მიაყოლებს.
- რატომ? რისი გულისთვის?
არა, ცხადში ამისთანა რამე არ მოხდებოდა. სიზმარია, კოშმარი.
ეტყობა, ფანდორინი მიხვდა, რომ ასე ადვილად გოშს ადგილიდან ვერ დაძრავდა და უფრო ვრცლად, გასაგებად ალაპარაკდა.
- მე მხოლოდ და მხოლოდ ვარაუდები მაქვს. სასწაულებრივი. რენიეს უნდა დაღუპოს ორთქლმავალი და ზედ მყოფი ადამიანები იმიტომ, რომ დანაშაულის კვალი წაშალოს, წყალში დამალოს მისი ბოლო. ძნელია ირწმუნო, რომ ვიღაც მზად არის ასე იოლად მოუსწრაფოს ათასებს სიცოცხლე? მაშინ ღიუ დე გრენელი გაიხსენეთ, გაიხსენეთ სვიტჩაილდი, და თქვენთვის ნათელი გახდება, რომ ბრაჰმაპურის საგანძურზე ნადირობაში ადამიანის სიცოცხლე ძვირი არა ღირს.
გოშმა ნერწყვი გადაყლაპა.
- საგანძურზე ნადირობაში?
- დიახ. – ფანდორინი ცდილობდა თავშეკავებული ყოფილიყო. – რენიე რაჯა ბაღდასარის შვილია. მე ვხვდებოდი, მაგრამ დარწმუნებული არ ვიყავი. ახლა კი საეჭვო აღარაფერია.
- ანუ, როგორთუ შვილი? სისულელეა! რაჯა ინდუსი იყო, რენიე კიდევ სუფთა სისხლის ფრანგია.
- შენიშნეთ, რომ არც მოთუშულ ძროხის და არც ღორის ხორცს არა ჭამს? იცით რატომ? ბავშვობის ჩვეულებაა. ინდოეთში ძროხა წმინდა ცხოველად ითვლება, ღორისას კი მუსულმანები არა ჭამენ. რაჯა ინდოელი იყო, მაგრამ ისლამის მხარდამჭერი.
- მერე რა, - მხრები აიჩეჩა გოშმა. – რენიე ამბობდა, რომ დიეტაზეა.
- და შავგვრემანი სახე?
- სამხრეთის ზღვებში გაირუჯა.
- ბოლო ორი წელიწადი რენიე დაცურავდა ლონდონ-ნიუ-იორკის და ლონდონ-სტოკჰოლმის ხაზებზე. ჰკითხეთ მუსიე ფოქსს. არა, გოს, რენიე სანახევროდ ინდოელია. რაჯა ბაღდასარის მეუღლე ფრანგი იყო, შვილი სიპაების აჯანყებისას ევროპაში იზრდებოდა. ალბათ უფრო საფრანგეთში, დედის სამშობლოში. მოგიწიათ ყოფნა რენიეს კაიუტაში?
- კი, მიმიწვია, ისევე, როგორც სხვები.
- ნახეთ ფოტოგრაფია მაგიდაზე? @შვიდი ფუტი კილის ქვეშ~. ფრანსუაზა ბ.~?
- ჰო, ვნახე. ეს დედამისია.
- თუ დედამისია, რატომ @ბ.~, და არა `რ.~? დედას და შვილს ხომ ერთი და იგივე ვგარი უნდა ჰქოდეთ.
- იქნებ, კიდევ გათხოვდა?
- შესაძლოა. მე ვერ მოვასწარი ამის შემოწმება. მაგრამ ვაითუ `ფრანსუაზა ბ.~ აღნიშნავს `ფრანსუაზა ბაღდასარს~? ევროპულ სტილში, თორემ ინდოელ რაჯებს გვარები არა აქვთ.
- აბა, საიდან მოიტანა გვარი რენიე?
- არ ვიცი. დავუშვათ, ნატურალიზაციისას დედამისის ქალიშვილობის გვარიო აიღო.
- ვარაუდებია, - მოუჭრა გოშმა. – არც ერთი უტყუარი ფაქტი. სულ `იქნებ~ და `დავუშვათ~.
- კი, ბატონო. მაგრამ განა საეჭვო არ არის რენიეს საქციელი სვიტჩაილდის მკვლელობისას? გახსოვთ, როგორ გავარდა ლეიტენანტი მადამ კლებერის შალის მოსატანად? და თანაც პროფესორს სთხოვა, უმისოდ არ დაეწყო. მე ვვარაუდობ, რომ არყოფნის რამდენიმე წუთში რენიემ მოასწრო ურნისთვის ცეცხლის წაკიდება და თავისთანაც შეირბინა კაიუტაში სკალპელის ასაღებად.
- და საიდან მოიტანეთ, რომ სკალპელი სწორედ იმას ჰქონდა?
- მე გეუბნეოდით, რომ ზანგის ფუთა კანჯოდან ჩხრეკის შემდეგ გაქრა. ვინ ხელმძღვანელობდა ჩხრეკას? რენიე!
გოშმა სკეპტიკურად გადააქნია თავი. ორთქლმავალი ისე შეირხა, რომ მხრით მტკივნეულად დაეჯახა კარის წირთხლს. ამით გუნება არ გამოჰკეთებია.
- გახსოვთ, მაშინ რიტ დაიწყო სვიტჩაილდმა? – განაგრძო ფანდორინმა, ჯიბიდან საათი ამოიღო, და მისი საუბრის ტემპიც დაწყნარდა. – მან თქვა: `ყველაფერი ამეწყო – ქალაღაიასთანაც და შვილთანაც. ეკოლ მარიტიმის სიებში უნდა მოიქექოს და მოიძებნება~. ანუ მხოლოდ ქალაღაიის საიდუმლო კი არ ამოხსნა, რაჯას შვილზეც გაიგო რაღაც მნისვნელოვანი. მაგალითად, რომ ის სწავლობდა მარსელის ეკოლ მარიტიმში, საზღვაო სკოლაში. რომელიც, სხვათა შორის, დაამთავრა ამ ცვენმა რენიემაც. ინდოლოგი ლაპარაკობდა დეპეშაზე, რომელიც თავის ნაცნობს გაუგზავნა საფრანგეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროში. შესაძლოა, სვიტჩაილდს სურდა, გაერკვია ბიჭის ბედი. და, ეტყობა, რაღაც-რაღაცეები გაიგო, თუმცა, ალბათ, ვერ ხვდებოდა, რომ სწორედ რენიე არის ბაღდასარის მემკვიდრე. ასე რომ არ ყოფილიყო, პროფესორი უფრო ფრთხილად მოიქცეოდა.
- და რა იყნოსა მან ქალაღაიაზე? – ხარბი ინტერესით შეეკითხა გოში.
- მე მგონი, შემიძლია ამ კითხვას ვუპასუხო. მაგრამ ახლა არა, მერე. დრო მიდის!
- ესე იგი, თქვენის აზრით, რენიემ თავად განახორციელა პატარა ხანძარი, ისარგებლა პანიკით და პროფესორს ენა ჩააგდებინა? – თქვა ჩაფიქრებულმა გოშმა.
- ჰო, ეშმაკმაც წაიღოს, ჰო! ტვინი გაანძრიეთ! სამხილები ცოტაა, ვიცი, მაგრამ კიდევ ოცი წუთი და `ლევიათანი~ ყურეში შევა!
თუმცა კომისარი კვლავ ყოყმანობდა.
- კაპიტნის დაპატიმრება ღია ზღვაში – ეს ამბოხებაა. რატომ დაიჯერეთ ამ ბატონის განცხადება? – ფსიქოპატი ბარონეტისკენ გაიქნია ნიკაპი. – ეს ხომ გამუდმებით ათას სისულელეს მიედ-მოედება/
ჟღალმა ინგლისელმა აგდებულად გაიცინა და გოშს ისე შეხედა, თითქოს რომელიმე ცხრაფეხა ანდა ტილი ყოფილიყოს. პასუხის ღისი არ გახადა.
- იმიტომ, რომ რენიეზე დიდი ხანია ეჭვი მაქვს მიტანილი, - სწრაფად თქვა რუსმა. – და იმიტომ, რომ კაპიტან კლიფის ამბავი უცნაურად მომეჩვენა. რატომ დასჭირდა ლეიტენანტს ასე დიდხანს მოლაპარაკება სანაონოსთან? გამოდის, რომ ლონდოდნში არაფერი იცოდნენ იმ უბედურებაზე, რომელიც კლიფის ქალიშვილს დაემართა? მასინ ვინ გამოგზავნა დეპეშა ბომბეიში? პანსიონის დირექციამ? არა მგონია ასე კარგად იყვნენ იქ გაცნობიერებულნი `ლევიათანის~ მარშრუტში. თავად რენიემ ხომ არ გამოგზავნა დეპეშა? ჩემს გზამკვლევში წერია, რომ ბომბეიში დუჟინზე არანაკლები სატელეგრაფო პუნქტია. ერთიდან მეორეში დეპეშის გაგზავნა ქალაქის საზღვრებში – ძალიან ადვილია.
- და რა ჯანდაბად დასჭირდა ამისთანა დეპეშის გაგზავნა?
- ხომალდი რომ ჩაეგდო ხელში. იცოდა, რომ ამგვარი ცნობის შემდეგ კლიფი ვეღარ განარძობდა ცურვას. სჯობს იკითხოთ, რატომ წავიდა რენიე ასეთ რისკზე? მხოლოდ ბრიყვული პატივმოყვარეობის გამო ხომ არა? პატარა მანძილზე რომ ეხელმძღვანელა გემისთვის და მერე მოხდეს, რაც მოსახდენია? აქ ერთადერთი ვერსიაა^ იმიტომ, რომ `ლევიათანი~ ფსკერზე გაეშვა, თავის მგზავრებიანად და ეკიპაჟიანად. გამოძიება ძალიან მიუახლოვდა, წრე ვიწროვდება. შეუძლებელია, მას არ ესმოდეს, რომ პოლიცია კვალში ჩაუდგება ყველა ეჭვმიტანილს. აქ კიდევ კატასტროფა ზღვაზე, ყველა დაიღუპა, და ჩაფარცხულია ყველაფერი. შეგიძლია მშვიდად გასწიო ძვირფასი ქვებით სავსე სკივრისკენ.
- მაგრამ ის ჩვენთან ერთად დაიღუპება!
- არა, არ დაიღუპება. ჩვენ ახლახანს შევამოწმეთ – კაპიტნის კატერი წყალში ჩასაშვებად არის გამზადებული. ეს პატარა, მაგრამ ძლიერი ხომალდია, რომელსაც შტორმიც კი არაფრად უღირს. იქ მომარაგებულია წყალიც, კალათიც პროვიზიით, და რაც განსაკუთრებულად ამაღელვებელია, ნივთების საკვოიაჟიც კი. ალბათ, რენიე მაშინვე აპირებს ხომალდის მიტოვებას, როგორც კი ვიწრო ყურეში შევალთ, საიდანაც `ლევიათანი~ ვეღარ გამოვა. ორთქლმავალი ვეღარ მობრუნდება და თუნდაც მანქანა გამოვრთოთ, დინება მაინც კლდეებისკენ წაიღებს. ვიღაც შეიძლება გადარჩეს, საბედნიეროდ, ნაპირი ახლოსაა, მაგრამ ყველა დაკარგული დაღუპულად ჩაითვლება.
- მუსიე პოლიციელო, შენ არ შეიძლება იყო ასეთი გამოჩერჩეტებული! – ჩაერია შტურმანი. – ისედაც ბევრი დრო დავკარგეთ. მე ბატონმა ფანდორინმა გამაღვიძა. მეუბნება, გემი სხვა მხარეს მიდისო. მე ძილი მინდოდა, ბატონი ფანდორინი ეშმაკებში გავაგზავნე. სანაძლეო შემომთავაზა^ ასი ფუნტი ერთის წინააღმდეგ, რომ კაპიტანი კურსში შეცდა. ვიფიქრე, რუსმა გააფრინა, აკი ყველამ იცის, რომ რუსები ექსცენტრიკულები არიან, ჰოდა, კაი ფულს ვიშოვნი. ავედი ბოგურაზე. ყველაფერი წესრიგშია. კაპიტანი ვახტზეა, მესაჭე კიდევ – შტურვალთან. ასი ფუნტის გულისთვის შეუმჩნევლად შევამოწმე კურსი და მთლად გავიოფლე! მაგრამ კაპიტნისთვის არაფერი მითქვამს. მისტერ ფანდორინმა გამაფრთხილა, რომ არაფრის თქმა არ შეიძლება. და მეც არ ვთქვი. მშვიდი ვახტი ვუსურვე და წამოვედი. მას შემდეგ, - შტურმანმა საათზე დაიხედა, - ოცდახუთი წუთი გავიდა.
და ინგლისურად დააყოლა რაღაც არასასისმოვნო საერთოდ ფრანგებისთვის და ფრანგი პოლიციელებისთვის კი – განსაკუთრებით. გოშმა მხოლოდ სიტყვა frog (`ბაყაყი~ - ინგლ.) გაიგო.
მაძებარი კიდევ ერთხანს შეყოყმანდა და ბოლოს, გადაწყვიტა. და მაშინვე შეიცვალა, მოძრაობა აუჩქარდა. მამილო გოშს არ უყვარს ადგილიდან მოწყვეტა, მაგრამ თუ გახურდა, გაგდება აღარ სჭირდება.
პიჯაკისა და შარვლის სასწრაფოდ ჩაცმისას შტურმანს უთხრა:
- ფოქს, ზედა გემბანზე ორი მატროსი წამოიყვანეთ. კარაბინებით. კაპიტნის თანაშემწეც მოვიდეს. არა, არ მივდა – იმისი გარკვევის დრო არ არის.
თავისი ერთგული `ლეფოშე~ ჯიბეში ჩაიდო, დიპლომატს კი ოთხლულიანი `მარიეტტი~ გაუწოდა.
- შეგიძლიათ მოხმარება?
- ჩემი მაქვს, `ჰერსტალ-აგენტი@, - მიუგო ფანდორინმა და აჩვენა კომპაქტური, ლამაზი რევოლვერი, როგორიც გოშს არასოდეს უნახავს. და კიდევ აი ეს.
ელვისებური მოძრაობით ტროსტიდან ვიწრო და მოქნილი ხანჯალი გააძრო.
- მაშინ წინ.
გოშმა გადაწყვიტა ბატონეტისთვის იარაღი არ მიეცა – ცოტა ვერ არი, რა იცი, რას იზამს.
სამივენი სწრაფად მიაბიჯებდნენ გრძელ და ცარიელ დერეფანში. ერთ-ერთი კაიუტის კარი გაიღო, გამოიხედა რენატა კლებერმა – ყავისფერ კაბაზე შალი ჰქონდა მოხურული.
- ბატონებო, რა სპილოების ჯოგივით დაიარებით? – შესძახა ბრაზიანად. – ისედაც ამ ჭექა-ქუხილის გამო ვერ დამიძინია!
- დახურეთ კარი და არ გამოხვიდეთ, - მკაცრად უთხრა გოშმა და არ შეჩერებულა, რენატას კაიუტის შიგნით უბიძგა. ცერემონიების დრო არ არის.
კომისარს მოეჩვენა, რომ კაიუტა ნომერ ოცდაოთხის კარიც, სადაც მადმუაზელ სტამპი ცხოვრობდა, შეირხა და გაიხსნა, მაგრამ რა დროს ასეთი უმნიშვნელო რამეებისთვის ყურადღების მიქცევა იყო ამისთანა მნიშვნელოვან მომენტში?
გემბანზე ცხვირ-პირში დაეჯახათ წვიმა და ქარი. ყვირილი მოუწიათ – ისე ერთმანეთს ვერ გააგებინებდნენ.
აი, ტრაპიც, რომელიც მესაჭის ჯიხურისკენ და ბოგურასთან მიდის. ქვედა საფეხურთან უკვე იცდიდა ფოქსი. მასთან ერთად იდგა ორი მორიგე მატროსი.
- ხომ გითხარით, კარაბინებით მეთქი! – დაიყვირა გოშმა.
- იარაღი არსენალშია! – ყურში ჩაჰყვირა შტურმანმა. – არსენალის გასაღები კიდევ კაპიტანთან არის!
არაუშავს, ზევით წავედით, - ჟესტით აჩვენა ფანდორინმა. სახე წვეთებისგან უბრწყინავდა.
გოშმა ირგვლივ მიმოიხედა და შეხტა: ღამე წვიმის წვეთების ფოლადის ძაფებით ელავდა, თეთრად ელავდა ქაფიანი ზვირთებით, კრთებოდა ელვებით. რა საშინელებაა!
ზევით წავიდნენ თუჯის საფეხურებით, ქუსლების ბრახუნით და სახეების შეჭმუხვნით წვიმის ნაკადებისგან. გოში პირველი მიდიოდა. ახლა ის იყო მთავარი კაცი მთელ ამ უშველებელ `ლევიათანზე~, რომელიც მიმნდობლურად მიდიოდა თავისი ორასმეტრიანი სხეულით სიკვდილის შესახვედრად. ბოლო საფეხურზე მაძებარს ფეხი დაუსხლტა და ძლივს მოასწრო სახელურს ჩასჭიდებოდა. გასწორდა, სული მოითქვა.
მორჩა, მაღლა მხოლოდ მილებია, ნაპერწკლებს რომ აფრქვევს და სიბნელეში ძლივს განირჩევა ანძები.
ფოლადის სამაგრებიანი კარის მახლობლად გოშმა გამაფრთხილებლად ასწია თითი: წყნარად! ისე კი, სირთხილე ზედმეტი იყო – ზღვა ისე ღრიალებდა, რომ ჯიხურიდან ვერაფერს გაიგონებდნენ.
- აქ შესასვლელია კაპიტნის ბოგურაში და საჭის ჯიხური! – დაიყვირა ფოქსმა. – კაპიტნის მიწვევის გარეშე შესვლა არ შეიძლება!
გოშმა ჯიბიდან რევოლვერი ამოიღო, ჩახმახი შეწკიპა. ფანდორინიც ასევე მოიქცა.
- თქვენ მოითმინეთ! – ყოველი შემთხვევისთვის გააფრთხილა მაძებარმა მეტისმეტად ინიციატივიანი დიპლომატი. – მე თვითონ! ოჰ, სულ ტყუილად დაგიჯერეთ! – და მტკიცედ უბიძგა კარს.
ესეც შენ – კარი არ გაიღო.
- ჩაიკეტა, - გაახმოვანა ფანდორინმა. – ხმა მიაწვდინეთ, ფოქს!
შტურმანმა ხმამაღლა დააკაკუნა და დაიყვირა:
- Captain, it’s me, Jeremy Fox! Please open! We have an emergency! (`კაპიტანო, მე ვარ, ჯერემი ფოქსი! გააღეთ, თუ შეიძლება! საგანგებო შემთხვევაა!~ - ინგლ.).
კარის მიღმიდან ყრუდ მოისმა რენიეს ხმა:
- What happened, Jeremy? (`რა მოხდა, ჯერემი?~ - ინგლ.).
კარი არ გაღებულა.
დაბნეული შტურმანი ფანდორინს მიაჩერდა. იმან კიდევ კომისარზე მიუთითა, მერე თითი მიიდო შუბლზე და განასახიერა, რომ თითქოს ჩახმახს ქაჩავს. გოში ვერ მიხვდა, რას ნიშნავდა ეს პანტომიმა, მაგრამ ფოქსმა თავი დაუქნია და მთელი ხმით იყვირა:
- The French cop shot himself! (`ფრანგმა პოლიციელმა თავი მოიკლა!~ - ინგლ.).
კარი დაუყოვნებლივ გაიღო, და გოშმა სიამოვნებიტ შეაგება კაპიტანს თავისი სველი, მაგრამ სრულიად ჯანსაღი ფიზიონომია. მერე კი შავი ნასვრეტი `ლეშოფეს~ ლულაში.
რენიემ შეჰყვირა და უკან გაიწია, თითქოს დაარტყესო. აი, სამხილიც ეს არის: ადამიანი სუფთა სინდისით პოლიციისგან ასე არ გახტება, და გოში უკვე ყოველგვარი ყოყმანის გარეშე სწვდა მეზღვაურს ბრეზენტის ქურთუკის საყელოში.
- მოხარული ვარ, რომ ჩემი სიკვდილის ცნობამ ასეთი შთაბეჭდილეება მოახდინა თქვენზე, ბატონო რაჯა, - დაიკრუტუნა კომისარმა და მთელს პარიძში ცნობილი ხმით იყვირა. – ხელები ყურებზე მაღლა! დაპატიმრებული ხართ!
ისეც მომხდარა, რომ ამ სიტყვებზე ყველაზე გამოცდილ მკვლელბს წასვლიათ გული.
შტურვალთან ნახევრად შემოტრიალებული მესაჭე გაქვავებულიყო. იმანაც ასწია ხელები და საჭე იოლად წავიდა მარჯვნივ.
- საჭე დაიჭირე, იდიოტო! – უყვირა გოშმა. – ეი, შენ! – თითი აჯახა ერთ-ერთ მატროსს. – პირველი თანაშემწე მოიყვანე სასწრაფოდ, გემი ჩაიბაროს. მანამდე კი, თქვენ მიხედეთ, ფოქს. და ცოცხლად, თქვენი! უბრძანეთ სამანქანო განყოფილებას - `სდექ-მანქანა~, თუ, არ ვიცი, `უკან, სრული სვლით~, რას აყუდებულხართ აქ კერპივით!
- უნდა ვნახოთ, - თქვა რუკაზე გადახრილმა შტურმანმა. – შეიძლება, ჯერ კიდევ არ არის გვიან, რომ მარცხნივ ავიღოთ.
რენიესთვის ყველაფერი გასაგები იყო. ეს გვრიტი თავის დაბნეულობის გამოხატვასაც არა ცდილობდა, იდგა თავისთვის და თავი ჩაექინდრა. აწეული ხელების თითები ოდნავ უთრთოდა.
- აბა, წავედით, მოვილაპარაკოთ, - გულითადად უთხრა გოშმა. – ოი, რა დიდებულად მოვილაპარაკებთ.
რენატა კლებერი
საუზმეზე რენატა ყველაზე ბოლოს გამოვიდა და ამიტომ განვლილი ღამის ამბები ყველაზე ბოლოს გაიგო. ყველა ერთბაშად მივარდა წარმოუდგენელი, კოშმარული ცნობების მოსაყოლად.
აღმოჩნდა, რომ კაპიტანი რენიე აღარ არის კაპიტანი.
აღმოჩნდა, რომ რენიე არავითარი რენიე არ არის.
აღმოჩნდა, რომ სწორედ იმ რაჯას შვილია.
აღმოჩნდა, რომ ყველას დახოცვა უნდოდა.
აღმოხნდა, რომ ღამით ორთქლმავალი კინაღამ დაიღუპა.
- ჩვენ მშვიდად გვეძინა ჩვენს კაიუტებში, - შიშისაგან გაფართოებული თვალებით იყურებოდა და ჩურჩულებდა კლარისა სტამპი, - და ამ კაცს ამასობაში პირდაპირ კლდეებისაკენ მიჰყავდა ჩვენი ხომალდი. წარმოგიდგენიათ, მერე რა მოხდებოდა? გულშემზარავი ჭახანი, ბიძგი, გხსნილი ნაკერების ხრჭიალი! დარტყმისაგან იატაკზე გადმოვარდები საწოლიდან და პირველ წამში ვერაფერს ხვდები. მერე ყვირილი, ნაბიჯების ხმა. იატაკი სულ უფრო და უფრო იხრება გვერდზე. და ყველაზე საშინელი: ორთქლმავალი სულ მიდიოდა, ახლა კი შეჩერდა! და ყველა შიშველ-ტიტველი გამორბის გემბანზე...
- not me!(`ჩემს გარდა!~ - ინგლ.) – მტკიცედ ჩაურთო მადამ ტრუფომ.
- ...მატროსები ცდილობენ ნავები ჩაუშვან წყალში, - ექიმის ცოლის რეპლიკას ყურადღებას არ აქცევდა და ისევ იმ მისტიკურად ჩახშობილი ხმით განაგრძობდა მგრძნობიარე კლარისა. – მაგრამ მგზავრთა ჯგროები დარბიან გემბანზე და ხელს უშლიან მატროსებს. ყოველი ახალი ტალღისგან გემი უფრო მეტად წვება გვერდზე. უკვე ფეხზეც ვეღარ ვდგავართ, რამეს თუ არ მოვეჭიდეთ. ღამე ბნელია, ზღვა ღმუის, ცაში ელვაა... ერთი კანჯო როგორც იქნა ჩაუშვეს წყალში, მაგრამ შიშისაგან გაგიჟებულმა ადამიანებმა ისე გაავსეს, რომ გადაბრუნდა. პატარა ბავშვები...
- უ-უკვე საკმარისია, - რბილად, მაგრამ მკაცრად გააწყვეტინა აღწერა ფანდორინმა.
- თქვენ, მადამ, საზღვაო რომანები უნდა წეროთ, - უკმაყოფილოდ შენიშნა ექიმმა.
რენატამ გულზე იტაცა ხელი და ასევე გაქვავდა. ისედაც გაფითრებული იყო, გამოუძინებელი და ამ ახალი ამბებისგან სულ გამწვანდა.
- ვაი, - თქვა მან და გაიმეორა. – ვაი.
მერე მკაცრად დაამუნათა კლარისა:
- რატომ მიყვებით ყველანაირ საძაგლობებს? განა არ იცით, რომ ჩემს მდგომარეობაში ასეთი რამის მოსმენა არ შეიძლება?
ხეპრე მაგიდასთან არ იყო. არა ცჩვევია – საუზმე გამოტოვოს.
- სად არის მუსიე გოში? – იკითხა რენატამ.
- ისევ დაპატიმრებულის დაკითკვასეა, - აცნობა იაპონელმა. ბოლო დღეებში ბუკიტივით აღარ უჭირავს თავი და რენატასაც აღარ უყურებს ნადირივით.
- ნუთუ მუსიე რენიემ აღიარა ყველა ეს წარმოუდგენელი რამეები? – ამოიხრა მან. – იგონებს! ეტყობა, ჭკუა აერია. იცით, დიდი ხანია, შევნიშნე, რომ ცოტა ვერ არის. თვითონ თქვა, რომ რაჯას შვილია? კიდევ კარგი, რომ ნაპოლეონ ბონაპარტის შვილი არ არის. საცოდავი, უბრალოდ გააფრინა – ეს ხომ ნათელის!
- არც უმაგისობაა, ქალბატონო, არც უმაგისობაა, - უკანიდან გაისმა კომისარ გოშის დაღლილი ხმა.
რენატას არ გაუგია, როგორ შემოვიდა. რა თქმა უნდა – შტორმი დამთავრდა, მაგრამ ზღვა ჯერ კიდევ ღელავდა, ორთქლმავალი გაბრაზებულ ტალღებზე ქანაობდა და სულ რაღაც ჭრიალებდა, წკარუნობდა, იბზარებოდა. ტყვიით გახვრეტილი ბიგ-ბენი ქანქარას აღარ ამოძრავებდა, მაგრამ თავად ქანაობდა – ადრე თუ გვიან ეს მუხის სიმახინჯე აუცილებლად დაიმსხვრევა, ირიბად გაიფიქრა რენატამ და ხეპრეს დააკვირდა.
- იქ რა ხდება, გვიამბეთ! – მოსთხოვა მან.
პოლიციელი აუჩქარებლად მივიდა თავის ადგილთან, დაჯდა. სტიუარდს ანიშნა, რომ ყავა დაესხა.
- უჰ, გავწვალდი, - დაიცივლა კომისარმა. – მგზავრები რაო? იციან?
- მთელი ორთქლმავალი გუგუნებს, მაგრამ დაჭვრილებით ცოტამ თუ იცის, - მიუგო ექიმმა. – მე ყველაფერი მიამბო მისტერ ფოქსმა, მე კი ჩემს მოვალეობად ვცანი, დანარჩენებისთვისაც მეთქვა.
ხეპრემ ფანდორინსა და ჟღალ გიჟს შეხედა, გაკვირვებით გადააქნია თავი:
- არადა, თქვენ, ბატონებო, ყბედები არა ხართ.
რეპლიკის აზრი რენატამ გაიგო, მაგრამ ეს საქმესთან არ იყო დაკავშირებული.
- რაო რენიემ? – შეეკითხა. – ნუთუ აღიარა ყველა ეს ბოროტმოქმედებები?
ხეპრემ სიამოვნებით მოსვა ფინჯანიდან. დღეს რაღაც სხვანაირია. იმ წინანდელ ბებერ, ტუილების გუდასა და, საერთოდ, არაკბენია ძაღლს აღარ ჰგავს. ამისთანამ, შეიძლება, დაგკაწროს კიდევაც. გამოიწვევ და ხორცს მოგაჭამს. რენატამ გადაწყვიტა, რომ კომისარს ბულდოგს გადააქმევს.
- კარგი ყავაა, - შეაქო ბულდოგმა. – აღიარა, რასაკვირველია, აღიარა. სად წაგვივა. წვალებამ, რა თქმა უნდა, თავისთავად, მომიწია, მაგრამ ბებერ გოშს დიდი გამოცდილება აქვს. ძის თქვენი მოკეთე რენიე და ჩვენებას სწერს. წერა დაიწყო – ვეღარ გააჩერებ. მე წამოვედი, რომ ხელი არ შემეშალა.
- რატომ `ჩემი~? – შეშფოთდა რენატა. – ამას მოეშვით. უბრალოდ, თავაზიანი კაცი იყო, ფეხმძიმე ქალს ეხმარებოდა. და არ მჯერა, რომ ამისთანა მონსტრია.
- აი, დაამთაქვრებს აღიარებას – წაგაკითხებ, - დაპირდა ბულდოგი. – როგორც ძველ მეგობარს. რამდენი საათი ვისხედით ერთ მაგიდასთან. ახლა კი, მართლა მორჩა, გამოძიება დამთავრებულია. იმედი მაქვს, მუსიე ფანდორინ, ჩემს კლიენტს ადვოკატობას არ გაუწევთ, ხომ? ეს კი ვეღარაფრით გაექცევა გილიოტინას.
- ალბათ უფრო, საგიჟეთს, - თქვა რენატამ.
რუსიც აპირებდა რაღაცის თქმას, მაგრამ თავი შეიკავა. რენატამ განსაკუთრებული ინტერესით შეხედა ფანდორინს. ცოცხლადაა, კარგი ვინმეა, თითქოს მთელი ღამე ტკბილად გამოიზინა საწოლში. თან, როგორც ყოველთვის, გამოწკეპილია: თეთრი პიჯაკი, აბრეშუმის ჟილეტი. ძალიან საინტერესო ტიპია, ასეთებს რენატა ჯერ არ შეხვედრია.
კარი ისეთი ძალით შემოგლიჯეს, რომ ლამის ანჯამებიდან ჩამოვარდა. ზღურბლზე მატროსი იდგა და ველურივით აბრიალებდა თვალებს. დაინახა გოსი და მასთან მიირბინა, რაღაც უჩურჩულა, თან სასოწარკვეთილად იქნევდა ხელებს.
რენატამ ყური მიუგდო, მაგრამ მხოლოდ “bastard” (`არამზადა~ - ინგლ.) და `by my mother’s grave~ (`დედის საფლავს ვფიცავ~ - ინგლ.) გაარჩია.
ნეტავი კიდევ რა მოხდა იქ?
- ექიმო, დერეფანში გავიდეთ. – ბულდოგმა უკმაყოფილოდ გასწია ერბო-კვერცხის თეფში. – მითარგმნეთ, რას მებურტყუნება ეს ყმაწვილი.
სამივენი გავიდნენ.
- რაოო-ოო?! – დერეფნიდან მოისმა კომისრის ღრიალი. – შენ სადღა იყურებოდი, შე საქონელო?!
ნაბიჯების მიმავალი ხმა. სიჩუმე.
- აქედან ფეხსაც არ გავადგამ, სანამ მუსიე გოსი არ დაბრუნდება, - მტკიცედ განაცხადა რენატამ.
დანარჩენებიც, ეტყობა, ამავე აზრის იყვნენ.
სალონ `უინძორში~ დაძაბული სიჩუმე ჩამოდგა.
კომისარი და ტრუფო ნახევარ საათში დაბრუნდნენ. ორივეს მოღუშული გამომეტყველება ჰქონდა.
- მოხდა ის, რაც მოსალოდნელი იყო, - საზეიმოდ გამოაცხადა ბაჯაჯგანა ექიმმა, შეკითვებს აღარ დალოდებია. – ამ ტრაგიკულ ისტორიას წერტილი დაესვა. და იგი თავად დამნაშავემ დასვა.
- მკვდარია? – შეჰყვირა რენატამ და წამოხტა.
- თავი მოიკლა? – იკითხა ფანდორინმა. – მაგრამ როგორ? თქვენ სიფრთხილის ზ-ზომები არ მიიღეთ?
- როგორ არ მივიღე, მივიღე, - ხელები გასალა გოშმა. – კარცერში, სადაც დაკითხვას ვაწარმოებდი, ავეჯიდან მხოლოდ მაგიდა, ორი სკამი და საწოლია. ფეხებით იატაკზეა დაბმული. მაგრამ თუკი კაცმა გადაწყვიტა, რომ დაუყოვნებლივ უნდა მოკვდეს, - ვეღარ გააჩერებ. რენიემ სუბლი გაიხეთქა კედლის კუთხეზე. არის კარცერში ამისთანა შვერილი... თან ისე მარჯვედ გააკეთა, რომ დარაჯხ ჩქამიც კი არ გაუგონია. საუზმის შესატანად გაარეს კარი, ის კიდევ იატაკზე წევს სისხლის გუბეში. ვუბრძანე, ხელი არ ახლონ. ჯერ იყოს ასე.
- ნებას მომცემთ, შევხედო? – იკითხა ფანდორინმა.
- შეუბერეთ. უყურეთ, რამდენიც გინდათ, მე კი სადილს დავამთავრებ. – და ბულდოგმა მშვიდად მიიწია გაციებული ერბო-კვერცხი.
თვითმკვლელის სანახავად ოთხნი წავიდნენ: ფანდორინი, რენატა, იაპონელი და, რაგინდ უცნაურად მოგეჩვენოთ, ექიმის ცოლი. ნუთუ მოსალოდნელი იყო ამ თავდაჭერილი თხისგან ასეთი ცნობისმოყვარეობა?
კბილებაკაწკაწებულმა რენატამ კარცერში ფანდორინის მხარსზემოდან გადაიხედა. დაინახა ნაცნობი, ძირს გაშოტილი მხარბეჭიანი ფიგურა შავთმიანი თავი კრდლის შვერილისკენ ჰქონდა. რენიე პირქვე იწვა, მარჯვენა ხელი არაბუნებრივად ამობრუნებოდა.
რენატა შიგნით აღარ შესულა – ისედაც საკმაოდ დაინახა. დანარჩენები შევიდნენ, გვამთან ჩაიმუხლეს.
იაპონელ,ა თავი აუწია მკვდარს, რატომღაც თითით შეეხო სისხლიან შუბლს. აჰ, ჰო, ეს ხომ ექიმია.
- Oh, Lord, have mercy upon this sinful creature (`ო, ღმერთო, შეუნდე ამ ცოდვილ არსებას~ - ინგლ.), - ღვთისმოსავურად წარმოთქვა მადამ ტრუფომ.
- ამინ, - თქვა რენატამ და შემობრუნდა, ეს მძიმე სანახაობა რომ აღარ დაენახა.
სალონში მდუმარედ დაბრუნდნენ.
და დროზე დაბრუნდნენ - ,ულდოგმა ტრაპეზი დაასრულა, სქელი ტუჩები ხელსახოცით მოიწმინდა და შავი საქაღალდე მიიცურა თავისკენ.
- მე დაგპირდით, რომ ჩვენი ყოფილი მაგიდის მეობლის ჩვენებეს გაგაცნობთ, - მშვიდად თქვა მან და სამი ნაწერით გავსებული ქაღალდი დაიდო წინ – ორი სულ სავსე იყო და მესამე – სანახევროს. – ისე გამოვიდა, რომ ეს მხოლოდ აღიარება კი არა, სიკვდილისწინა წერილიცაა. მაგრამ საქმის არსს ეს არა ცვლის. ინებებთ მოსმენას?
გამეორება აღარ მოუწია – ყველა კომისრის გარშემო შეიკრიბა და გაისუსა. ბულდოგმა პირველი ფურცელი აიღო, თვალებიდან შორს გასწია და კითხვა დაიწყო.
საფრანგეთის პოლიციის წარმომადგენელს,
ბატონ კომისარს, გუსტავ გოშს
1878 წლის 19 აპრილი, დილის 6.15
`ლევიათანის~ ბორტზე
მე, შარლ რენიე, ვაკეთებ ქვემდებარე აღიარებას ჩემის ნებით და ყოველგვარი დაძალების გარეშე, ერთადერთი სურვილით, რომ საკუთარი სინდისის წინაშე ვიყო მართალი და აცხსნამოტივები, რამაც მაიძულა უმძიმეს დანაშაულებათა ჩადენა.
ბედი ყოველთვის სასტიკად მექცეოდა...
- უჰ, ეს სიმღერა მე ათასჯერ მომისმენია, - კომისარმა კითხვა შეწყვიტა და კომენტარი დაურთო. – ჯერ კიდევ არც ერთ მკვლელს, მძარცველს ანდა მცირეწლოვანთა გამრყვნელს არ უთქვამს სასამართლოზე, რომ ბედი მეტისმეტად სწყალობდა, ის კიდევ, ის ძაღლისშვილი, თავისი ბედის ღირსი არ აღმოცნდა. კარგი, გავაგრძელოთ.
ბედი ყოველთვის სასტიკად მექცეოდა, და თუკი ცხოვრების დაწყებისას მომეფერა, მხოლოდ იმიტომ, რომ მერე უფრო მტკივნეულად დაერტყა. ჩემი ადრეული ბავშვობის წლები აღუწერელ ფუფუნებაში გავიდა. მე ვიყავი ზღაპრულად მდიდარი რაჯის ერთადერთი შვილი და მემკვიდრე, ძალიან კეთილი კაცისა, რომელმაც შეიცნო აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მთელი სიბრძნე. ცხრა წლამდე მე არ ვიცოდი რა იყო: მტრობა, შიში, წყენა, აუსრულებელი სურვილი. დედა დარდობდა უცხო ქვეყანასი და მთელ დროს ჩემთან ატარებდა, მიამბობდა მშვენიერ საფრანგეთზე და მხიარულ პარიზზე, სადაც ის გაიზარდა. მამამ ის პირველად კლუბ `ბაგატელში~ ნახა, სადაც დედა პირველი მოცეკვავე იყო, და უგონოდ შეუყვარდა. ფრანსუაზა რენიე (ეს არის დედაჩემის ქალიშვილობის გვარი – მეც იგივე გვარი ავიღე, როცა საფრანგეთის ქვეშევდრომობა მივიღე) წინ ვერ აღუდგა იმ ვთუნებებს, რომლებსაც აღმოსავლელ მბრძანებელთან ქორწინება ჰპირდებოდა და ცოლად გაჰყვა. მაგრამ ამ გათხოვებამ ბედნიერება არ მოუტანა, თუმცა მართლა პატივს სცემდა მამაჩემს და დღემდე შეინარჩუნა მისი ერთგულება.
როცა ინდოეთში იფეთქა სისხლიანი აჯანყების ტალღამ, მამამ საფრთხე იგრძნო და ცოლი და შვილი საფრანგეთში გააგზავნა. პაჯამ იცოდა, რომ დიდი ხანია ინგლისელები კბილებს ილესავენ მის სამემკვიდრეო ზარდახშაზე და დაუყოვნებლივ მოუწყობენ რაიმე სისაძაგლეს, რათა ბრაჰმაპურის საგანძური ჩაიგდონ ხელში.
პირველ ხანებში მე და დედა პარიზში ვცხოვრობდით ძალიან მდიდრულად – საკუთარ სახლში, მსახურებით გარშემორტყმული. მე ვსწავლობდი პრივილიგირებულ ლიცეუმში, გვირგვნოსნებისა და მილიონერების შვილების გვერდით. მაგრამ მერე ყველაფერი შეიცვალა და მეც ბოლომდე გამოვცალე გაჭირვებისა და დამცირების ფიალა.
არასოდეს დამავიწყდება ის შავი დღე, როცა ცრემლიანმა დედამ მითხრა, რომ ამიერიდან აღარც მამა მყავს, აღარც ტიტული მაქვს და აღარც სამშობლო. მხოლოდ ერტი წლის შემდეგ პარიზის ბრიტანეთის საელცოდან გადმომცეს ერთადერთი მემკვიდრეობა, მამისაგან ნაანდერძევი: ყურანის ტომი. იმ დროისათვის დედამ უკვე მომნათლა და მესებზე დავიარებოდი. Mაინც დავიფიცე, ვისწავლი არაბულად კითხვას და აუცილებლად წავიკითხავ ჩანაწერებს, რომლების მამაჩემის ხელით იყო გაკეთებული წმინდა წიგნის ფურცლებზე. მრავალი წლის შემდეგ მე შევასრულე დანაპირები, მაგრამ ამაზედ მოგვიანებით დავწერ.
- მოთმინება, მოთმინება, - თქვა ცბიერად გაღიმებულმა გოშმა. – მივალთ იქამდე. ეს ჯერ ლირიკა მიდის.
ამ სამწუხარო ცნობის მიღებისთანავე გადავედით იმ სახლიდან. ჯერ ძვირფას ოტელში, მერე უფრო იაფფასიან სასტუმროში, მერე გასაქირავებელ ოთახებში. მსახურები სულ უფრო გვაკლდებოდნენ, და ბოლოს ორნიღა დავრჩით. დედა არასოდეს ყოფილა პრაქტიკული – არც თავისი ქარიშხლიანი ახალგაზრდობის დროს, არც მოგვიანებით. ის ძვირფასეულობა, რომელიც ევროპაში წამოიღო, ორი-სამი წელიწადი გვეყო, რის შემდეგაც ნამდვილ სიღატაკეში ჩავვარდით. მე დავდიოდი ჩვეულებრივ სკოლაში, სადაც მცემდნენ და `შავს~ მეძახდნენ. ასეთმა ცხოვრებამ ქვეშქვეშობა და ცუდის დამახსოვრება მასწავლა. მე საიდუმლო დღიურს ვაწარმოებდი, რომელსიც ყველა ჩემი მაწყენინებლის სახელებს ვიწერდი, რათა ყველა მათგანზე მეძია შური, როცა სათანადო შემთხვევა მომეცემოდა. და ადრე თუ გვიან ამისთანა შესაძლებლობები მეძელოდა. ჩემი სიყრმის ერთ მტერს ნიუ-იორკში შევხვდი მრავალი წლის შემდეგ. იმან ვერ მიცნო – იმ დროისათვის გვარი შევიცვალე და სულ აღარ ვგავდი სქელ დაბოღმილ ~ინდაურს~, როგორც სკოლასი დამცინოდნენ. იმ ჩემს ძველ ნაცნობს საღამოს დავუყარაულდი, როცა დუქნიდან ბრუნდებოდა. ჩემი ადრინდელი გვარით წარვუდექი და იმისი გაოცებული შეძახილი გასაშლელი დანის მარჯვენა თვალში დარტყმით შევწყვიტე – ეს ფანდი ალექსანდრიის ავაზაკთა ბუნაგებში ვისწავლე. ვაღიარებ ამ მკვლელობას, რადგან ის არცთუ ძალიან დაამძიმებს ჩემს ხვედრს.
- ეს უკვე მართალია, - დაადასტურა ბულდოგმა. – უკვე სულ ერთია, ერთი გვამით მეტი იქნება თუ ნაკლები.
ცამეტი წლის ვიყავი, როცა პარიზიდან მარსელში გადავედით, რადგან იქ უფრო იაფი იყო ცხოვრება და თანაც დედაჩემს იქ ნათესავები ჰყავდა. თექვსმეტი წლისამ ისეთი საქციელი ჩავიდინე, რაზედაც ლაპარაკი არ მინდა, სახლიდან გავიქეცი და შხუნაზე ჩავეწერე იუნგად. ორი წელი დავცურავდი ხმელთაშუა ზღვაში. ეს მძიმე, მაგრამ საჭირო გამოცდილება იყო. მე გავხდი ძლიერი, დაუნდობელი და სხარტი. შემდგომში ამან საშუალება მომცა კუსანტებიდან პირველი ვყოფილიყავი მარსელის ეკოლ მარიტიმში. სასწავლებელი მედალზე დავამთავრე და მას შემდეგ საფრანგეთის სავაჭრო ფლოტის საუკეთესო გემებზე ვმსხურობდი. გასული წლის ბოლოს კონკურსი რომ გამოცხადდა პირველი ლეიტენანტის თანამდებობაზე სუპერორთქლმავალ `ლევიათანისთვის~, ჩემმა სამსახურებრივმა ნუსხამ და ჩუნებულმა რეკომენდაციებმა გამამარჯვებინეს. იმ დროისათვის უკვე მიზანი გამიჩნდა.
გოშმა მეორე ფურცელი აიღო და იქ მყოფნი გაფრთხილა:
- აი ახლა იწყება ყველაზე საინტერესო.
ბავშვობაში არაბულს მასწავლიდნენ, მაგრამ მასწავლებლები ძალიან ლმობიერები იყვნენ ნენკვიდრე პრინცისადმი და ბევრი ვერაფერი ვისწავლე. მოგვიანებით, როცა მე და დედა საფრანგეთში აღმოვჩნდით, გაკვეტილები საერთოდ შეწყდა და მეც მალე დავივიწყე ის მცირეოდენი, რაც ვიცოდი. მრავალი წელი მამაჩემის შენიშვნებიანი ყურანი ჯადოსნურ წიგნად მეჩვენებოდა, რომლის მაგიურ ხვეულებში უბრალო მოკვდავი ვერაფრით ვერ გაერკვეოდა. შემდეგსი როგორ ვემადლიერებოდი ბედისწერას, რომ რომელიმე არაბულის მცოდნეს არა ვთხოვე არშიებზე გაკეთებული წარწერების წაკითხვა! არა, რადაც არ უნდა დამჯდომოდა, ამ საიდუმლოში თავად უნდა შემეღწია. ისევ დავიწყე მეცადინეობა არაბულში, როცა მაღრიბ და ლევანტით დავცურავდი. ყურანი თანდათან იწყებდა ჩემთან ლაპარაკს მამაჩემის ხმით. მაგრამ მრავალი წელიწადი გავიდა, ვიდრე ხელნაწერი შენიშვნები – ბრძენთა მაღალფარდოვანი გამონათქვამები, ლექსების ნაწყვეტები და მოყვარული მამის ყოფითი რჩევები შვილისადმი – მიმანიშნებდნენ, რომ რაღაც შიფრს შეიცავდნენ. თუ ჩანაწერებს გარკვეული თანმიმდევრობით წაიკითხავდი, ისინი შეიცავდნენ ზუსტსა და დაწვრილებით ინსტრუქციებს, მაგრამ მხოლოდ ის გაიგებდა ამას, ვინც შენიშვნებს კარგად შეისწავლიდა, ბევრს იფიქრებდა იმათზე და ყოველ მათგანს თავისი გულის კუნჭულში მიუჩენდა ალაგს. ყველაზე დიდხანს ჩემთვის უცნობი ლექსის ამ სტრიქონებზე გავწვალდი:
და მამის სისხლით წითელი შალი,
სიკვდილის მაცნეს ხელით მოგივა.
მხოლოდ ერთი წლის წინ, ერთი ინგლისელი გენერლის მემუარების კითხვისას, რომელიც დიდი აჯანყებისას თავისი `გმირობებით~ ტრაბახობდა (ჩემი ინტერესი ამ თემისადმი სავსებით გასაგებია), მე წავიკითხე ბრაჰმაპურელი რაჯას საჩუქარზე თავისი მცირეწლოვანი შვილისადმი. აღმოცნდა, რომ ყურანი ინდურ შალში, ანუ ქალაღაიასი იყო გახვეული! თითქოს საბურველი ჩამომეხსნა თვალებიდან. რამდენიმე თვის შემდეგ ლორდ ლიტლბიმ თავისი კოლექცია გამოფინა ლუვრში. მე ყველაზე თავგდდადებული მნახველი გახლდით ამ გამოფენისა. და როცა, ბოლოსდაბოლოს, დავინახე მამაჩემის ქალაღაია, მასინვე მივხვდი ამ სტრიქონების მნიშვნელობას:
და წაწვეტილი თავისი ფორმით
ჩამოჰგავს ნახატს, ასევე მთასაც.
და ასევე:
სამოთხის ჩიტის უძირო თვალი
საიდუმლოსაც კი დაგანახვებს.
რაღა საჭიროა იმის ახსნა, მთელი ამ ლტოლვილობის წლებში მე თიხის ამ სკივრზე ვაბოდებდი, რომელსიც დამალული იყო მსოფლიოს მთელი სიმდიდრე? სიზმარში რამდენჯერ მინახავს, როგორ ისხნება მიწიანი სახურავი, და მე კვლავაც, ისევე, როგორც შორეულ ბავშვობაში, ვხედავ არამიწიერ ციალს, სამყაროში რომ იღვრება.
საგანძური წესით მე მეკუთვნის, მე ვარ კანონიერი მფლობელი! ინგლისელებმა მე გამძარცვეს, მაგრამ თავიანთი მუხანათობის ნაყოფით ვერ ისარგებლეს. ის პირქუში ფასკუნჯი ლიტლბი, მოპარული `რარიტეტები~ რომ გადასდიოდა თავზე, სინამდვილეში ნაქურდალის ჩვეულებრივი შემსყიდველი იყო. ოდნავი ეჭვიც კი არ მეპარებოდა ჩემს სიმართლეში და მხოლოდ ერთი რამის მეშინოდა – რომ თავს ვერ გავართმევდი დასახულ ამოცანას.
მე მართლაც დავუშვი მთელი რიგი მიუტევებელი, საშინელი შეცდომები. პირველი – მსახურების სიკვდილი და განსაკუთრებით საწყალი ბავშვების დახოცვა. მე, რა თქმა უნდა, არ მინდოდა? დამეხოცა ეს უდანასაულო ადამიანები. როგორც თქვენც მიხვდით, მედიკოსად მოვაჩვენე თავი და ოპიუმის ხსნარი შევუშხაპუნე. მე მხოლოდ მათი დაძინება მინდოდა, მაგრამ გამოუცდელობით და შიშისგან, რომ ძილისმომგვრელი არ იმოქმედებს, არასწორად გავთვალე დოზა.
მეორე დარტყმა ზემოთ მელოდა. როცა ვიტრინის მინა გავტეხე და მოკრძალებისგან აკანკალებული ხელებით სახეზე მივიხუტე მამისეული ქალაღაია, კარებებიდან ერთ-ერთი მოულოდნელად გაიღო და კოჭლობით გამოვიდა სახლის პატრონი. ჩემს ხელთ არსებული ცნობებით ლორდი წასული უნდა ყოფილიყო, აქ კიდევ უცებ დამადგა თავზე? თანაც პისტოლეტით ხელში! მე არჩევანი აღარ მქონდა. შივას სტატუეტს მივწვდი და ლორდს მთელი ძალით ჩავცხე თავში. გულაღმა კი არ დაეცა, წინ გადმოვარდა, ხელები შემომაჭდო და ტანსაცმელი სულ დამისისხლიანა. თეთრი ხალათის შიგნით მე მეცვა საპარადო მუნდირი – საზღვაო მუქი0ლურჯი რეიტუზი წითელი კანტებით ძალიან ჰგავდა მუნიციპალიტეტის სამედიცინო სამსახურის მუშაკების შარვლებს. მე ძალიან ვამაყობდი ჩემი ეშმაკობით, და საბოლოო ჯამში სწორედ ამან დამღუპა. სიკვდილისწინა კრუნჩხვაში იმ უბედურმა ჩემი მკერდიდან, გადაღეღილი ხალათის ქვემოდან `ლევიათანის~ ემბლემა მომაგლიჯა. დანაკარგი მხოლოდ მაშინ შევამჩნიე, როცა ორთქლმავალზე დავბუნდი. შევძელი სამაგირო მეშოვნა, თუმცა საბედისწერო კვალი დამრჩა.
არ მახსოვს, როგორ გამოვაღწიე იმ სახლიდან. კარიდან ვეღარ გავბედე, ბაღის მესერიდან გადავძვერი. ჭკუაზე სენის ნაპირზე მოვედი. ერთ ხელში სისხლიანი შივა მეკავა, მეორეში პისტოლეტი – თავადაც არ ვიცი, თან რატომ წამოვიღე. შემკრთალმა ერთიცა და მეორეც წყალში გადავყარე. ქალაღაია კიტელის ჯიბეში მედო, თეთრი ხალათის შიგნით და გულს მითბობდა.
მეორე დღეს გაზეთებიდან შევიტყე, რომ მარტო ლორდ ლიტლბის კი არა, კიდევ ცხრა კაცის მკვლელიც გავმხდარვარ. ამის გამო ჩემს განცდებს მე გამოვტოვებ.
- ჰო, აბა რა? – თავი დაიქნია კომისარმა. – ისედაც მეტისმეტად მგრძნობიარეა. გეგონება, ნაფიცი მოსამართლეების წინაშე გამოდიოდეს. Aბა, თავად განსაჯეთ, ბატონებოო, შემეძლოო, რომ სხვანაირად მოვქცეულიყავიო? ჩტმს ალაგას თქვენც ამას იძამდით. ფუჰ! – და კითხვა განაგრძო.
ქალაღაიას ჭკუიდან გადავყავდი. ჯადოსნურმა ფრინველმა, თვალის ნაცვლად სიცარიელე რომ ჰქონდა, მთელი თავისი უცნაური ძალაუფლების გავლენაში მომიქცია. თითქოს ჩემით კი აღარ ვმოქმედებდი, არამედ ჩუმ ხმას ვემორჩილებოდი, რომელსაც ამიერიდან თავის ჭკუაზე დავყავდი.
- ფსიქოლოგიური დამორჩილების საგანზედ გადმოგვიგდო ანკესი, - მიმხვედრი კაცის ღიმილით ჩაიცინა ბულდოგმა. – ჩვენც ვიცით ეგეთი ეშმაკობები, გაგვიგონია როგორმე.
სუეცში რომ მივცურავდით, ქალაღაია გაქრა ჩემი სეკრეტერიდან. ბედის ანაბარად მიგდებულად ვიგრძენი თავი. აზრადაც არ მომსვლია, რომ ქალაღაია მოპარულია. იმ დროისათვის ისეთი მისტიკური გრძნობის გავლენასი ვიყავი, რომ ქალაღაია ცოცხალი და სულიერი არსება მეგონა. თავის ღირსად არ მცნო და მიმატოვა. ვერ ვწყნარდებოდი და ღუ თავი არ მოვიკალი, მხოლოდ იმის იმედით, რომ ქალაღაია შემიბრალებს და დამიბრუნდება. ძალიან დიდი ბრძოლა მჭირდებოდა, რომ თქვენგან და თანამშრომლებისაგან დამემალა ჩემი გაწბილება.
და მერე, ადენში მისვლის წინადღეს, სასწაული მოხდა! მე მადამ კლებერის კაიუტაში შევირბინე, მისი კივილი რომ გავიგონე, და უცებ საიდანღაც მოვლენილ ზანგს კისერზე ჩემი გამქრალი ქალაღაია ეკეთა. ახლა კი ჩემთვის გასაგებია, რომ ის ველური რამდენიმე დღის წინათ იყო ჩემს კაიუტაში და ჭრელი ნაჭერი გააყოლა ხელს, მაგრამ იმ დროს მთელი ზეციური საშინელება განვიცადე. თითქოს თავად სიბნელის შავი ანგელოზი მოვიდა ჯოჯოხეთიდან, რომ ჩემთვის საგანძური დაებრუნებინა.
იმ ჭიდილში მე მოვკალი შავკანიანი და მადამ კლებერის ნახევრად გულწასული მდგომარეობით ვისარგებლე – მკვდარს შეუმჩნევლად შევხსენი ქალაღაია. მას შემდეგ, სულ მკერდზე მოხვეულს ვატარებდი, წამითაც კი არ ვიცილებდი.
პროფესორ სვიტჩაილდის მკვლელობა, რომელმაც თავისი ზუსტი გათვლით გამაოცა, სრულიად გულგრილად ჩავიდინე. ჩემს ზებუნებრივ წინდახედულებას და რეაქციის სისწრაფეს მთლიანად მივაწერ ქალაღაიის მაგიურ მოქმედებას. სვიტჩაილდის პირველი უმნიშვნელო სიტყვებიდანვე მივხვდი, რომ მან აღმოაჩინა ქალაღაიის საიდუმლოება და რაჯას შვილის კვალზე გავიდა – ჩემს კვალზე.პროფესორი უნდა მეიძულებინა, გაჩუმებულიყო და მე ეს გავაკეთე. ქალაღაია ჩემით კმაყოფილი იყო – ეს იმიტომ ვიგრძენი, რომ აბრეშუმის ქსოვილი გათბა და ჩემს დატანჯულ გულს მიესათუთა.
მაგრამ სვიტჩაილდის მოშორებით მე მხოლოდ პრობლემის გადადებას მივაღწიე. თქვენ, კომისარო, ყველა მხრიდან შემომიტიეთ. კალკუტაში ჩასვლამდე თქვენ და განსაკუთრებით თქვენი გამჭრიახი თანაშემწე ფანდორინი...
გოშმა უკმაყოფილოდ ამოიბზუვლა და რუსს გახედა ცერად:
- გილოცავთ, მუსიე. მკვლელისგან კომპლიმენტის ღირსი შეიქმენით. იმაზეც მადლობელი ვარ, რომ თქვენ ჩემს თანაშემწედ მოგიხსენიათ და არა პირიქით.
ადვილი წარმოსადგენია, რა სიამოვნებით გადახაზავდა პოლიციელი ამ სტრიქონს, თვალსი რომ არ მოხვედროდა პარიზელ ხელმძღვანელობას. მაგრამ სიმღერიდან სიტყვებს ხომ ვერ ამოყრი. რენატამ რუსს შეხედა. იმან კიდევ ულვაშის წვეტიანი ბოლო ამოიგრიხა და ჟესტით ანიშნა პოლიციელს, გააგრძელეო.
...თანაშემწე ფანდორინი აუცილებლად ერთი მეორის მიყულებით გამორიცხავდით ყველა ეჭვმიტანილს და მხოლოდ მეღა დავრჩებოდი. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ნატურალიზაციის განყოფილებაში ერთადერთი დეპეშაც კი საკმარისი იყო, რათა დადგენილიყო, თუ რა გვარს ატარებს ამჟამად რაჯა ბაღდასარის შვილი. და ეკოლ მატირიმის რეგისტრებიდანაც ჩანს, რომ სხვა გვარით შევედი და სულ სხვა გვარით დავამთავრე.
და მე მივხვდი, რომ სამოთხის ფრინველის ცარიელი თვალი – მიწიერი ნეტარების კი არა, მარადიული არაფრისკენ მიმავალი გზაა. მე გადაწყვეტილება მივიღე, ფსკერში წავსულიყავი, მაგრამ არა როგორც საცოდავი ხელმოცარული, არამედ როგორც დიადი რაჯა. ჩემი კეტილშობილი წინაპრები არასოდეს კვდებოდნენ მარტოობაში. მათ კვალდაკვალ განსასვენებელ კოცონზე ადიოდნენ მსახურებიც, ცოლებიცა და მხევლებიც. მე მბრძანებლად არ მიცხოვრია, სამაგიეროდ მოვკვდები, როგორც ჭეშმარიტ ხელისუფალს შეჰფერის – ასე გადავწყვიტე. და საბოლოო მოგზაურობაში მონებს და მსახურებს კი არა, ევროპის საზოგადოების ნაღებს გავიყოლებ. სამგლოვიარო ეტლად ეს დიდებული ხომალდი მექნება, ევროპული ტექნიკური პროგრესის საოცრება! ამ გეგმის გაქანებამ და სიდიადემ მთლიანად შემიპყრეს. ეს ხომ უფრო გრანდიუზულია, ვიდრე აურაცხელი სიმდიდრის დაუფლება!
- აქ იტყუება, - მოჭრა გოშმა. – ჩვენი დახრჩობა უნდოდა, თავისთვის კიდევ ნავი მოამზადა.
კომისარმა ,ოლო ფურცელი აიღო, უფრო სწორად, ფურცლის ნახევარი.
ტრიუკი, რომელიც კაპიტან კლიფის მიმართ გამოვიყენე, ფლიდური იყო – ამას ვაღიარებ. ნაჭილობრივ საკუთარი თავის გასამართლებლად შემიძლია ვთქვა, რომ არ ველოდი ამისთანა სამწუხარო შედეგს. მე კლიფთან ჭეშმარიტი პატივისცემა მაკავშირებს. მე ხომ არა მარტო `ლევიათანის~ დაუფლება, არამედ სახელოვანი მოხუცის სიცოცხლის გადარჩენაც მინდოდა. გარკვეული დროით დაიტანჯებოდა, ქალიშვილის ამბავზე იშფოთებდა, მერე კი გაირკვეოდა, რომ გოგონა კარგად არის. სამწუხაროდ, ბოროტი ბედისწერა ყველაფერში თან დამყვება. შემეძლო მევარაუდა, რომ კაპიტანს ეს დარტყმა სამარეში ჩაიყვანს? წყეული ქალაღაია, ყველაფერში სულ ის არის დამნაშავე!
იმ დღეს, როცა `ლევიათანი~ ბომბეის პორტიდან გავიდა, მე დავწვი აბრეშუმის ჭრელი სამკუთხედი. მე დავწვი ხიდები.
- როგორ თუ დაწვა! – ამოიკვნესა კლარისა სნამპმა. – ესე იგი, ქალაღაია აღარ არსებობს?
რენატა ბულდოგს მიაჩერდა. იმან კიდევ გულგრილად აიჩეჩა მხრები და თქვა:
- და მადლობა ღმერთს, რომ აღარ არის. და მთელი ის საგანძურის ჯანდაბაში წასულა – აი, ასე გეტყვით მე თქვენ, ქალბატონებო და ბატონებო. და ჩვენ კარგად ვიყოთ.
ერთი უყურეთ, როგორი სენეკა გამოდგა. რენატამ მიზანმიმართულად მოიწმინდა ნიკაპი.
გიჭირთ ამის დაჯერება? კარგი, ჩემი სიმართლის დასამტკიცებლად, მე მოგიყვებით, ქალაღაიის საიდუმლოს. ამის დამალვას აზრი აღარ აქვს.
კომისარმა კითხვა შეწყვიტა და ეშმაკურად შეხედა რუსს.
- რამდენადაც მახსოვს, მუსიე, თქვენ წუხელის ტრაბახობდით, რომ ამოხსენით ეს საიდუმლო. გაგვიზიარეთ თქვენი არმოჩენა, ჩვენ კიდევ შევამოწმებთ, მართლა ასეთი გამჭრიახი ხართ თუ არა, როგორც ამ მიცვალებულს ეჩვენებოდით.
ფანდორინი ოდნავადაც არ შემცბარა.
- ეს ს-საკმაოდ იოლი სამსახურია, - თქვა დაუდევრად.
თავს იგდებს, გაიფიქრა რენატამ, მაგრამ მაინც კარგია. ნეტა მართლა მიხვდა?
- ჰოდა, რა ვიცით ქალაღაიაზე? ს-სამკუთხედია, თანაც ერთი მხარე სწორია, დანარჩენი ორი კი მიმოხვეული. ეს ერთი. ქალაღაიაზე გამოსახულია ფრინველი, რომელსაც თ-თვალის მაგივრად ნახვრეტი აქვს. ეს ორი. თქვენ, რასაკვირველია, გახსოვთ ბრაჰნაპურის სასახლის აღწერილობა, და ასევე მისი ზედა იარუსისა: მთაგრეხილი ჰორიზონტზე, მისი სარკული გამოსახულება ფრესკებზე. ეს ს-სამი.
- ჰოდა, გვახსოვს და მერე ამით რა გამოდის? – შეეკითხა გიჟი.
- როგორ თუ რა გამოდის, სერ რეჯინალდ, - ნაწილ-ნაწილ გაოცდა რუსი. – მე და თქვენ ხომ ვ-ვნახეთ სვიტჩაილდის ნახატი! იქ ყველაფერი აუცილებელი იყო მისახვედრად^ სამკუთხა ქალაღაია, ზიგზაგური ხაზი, სიტყვა `სასახლე~.
ჯიბიდან ცხვირსახოცი ამოიღო, დიაგონალზე გადაკეცა – სამკუთხედი გამოუვიდა.
- ქალაღაია არის გ-გასაღები, რომლის დახმარებითაც აღნიშნულია ის ადგილი, სადაც საგანძურია დამალული. ქალაღაიის ფორმა შეესაბამება ფრესკებზე გამოსახული მთებიდან ერთ-ერთს. საჭიროა მხოლოდ მივუსადაგოთ ქ-ქალაღაიის ზედა კუთხე ამ მთის მწვერვალს.აი ასე. – მაგიდაზე დადო ცხვირსახოცი და თითი შემოატარა. – და მასინ ფრინველ კალავინკის თვალი აღნიშნავს იმ წ-წერტილს, სადაც უნდა მოიძებნოს. რა თქმა უნდა, არა დახარულ, არამედ ნამდვილ მთაზე. იქ რაიმე გამოქვაბული ან რაიმე ამნაირი უნდა იყოს. კომისარო, მართალი ვარ თუ ვცდები?
ყველა გოსისკენ მიბრუნდა. იმან ლოყები დაბერა, ბანჯგვლიანი წარბები ერთად სეჰყარა და და საბოლოოდ დამგვანა ბებერ, კუსტ ბულდოგს.
- არ ვიცი, ამას როგორ აკეთებთ, - ჩაიბურდღუნა. – წერილი ჯერ კიდევ კარცერში წავიკითხე და წუთითაც არ გამიშვია ხელიდან... კარგი, მომისმინეთ.
მამაჩემის სასახლეში ოთხი დარბაზია, სადაც ტარდებოდა ოფიციალური ცერემონიები: ჩრდილოეთისაში – ზამთრის, სამხრეთისაში – ზაფხულის, აღმოსავლეთისაშ- - გაზაფხულის და დასავლეთისაში – შემოდგომისა. თუ გახსოვთ, ამაზე ჰყვებოდა განსვენებული სვიტჩაილდი. იქ, მართლაც არის კედლის მხატვრობა, რომელიც გამოსახავს მთის ლანდშაფტს, რომლის ხედიც იშლება მაღალი, იატაკიდან ჭერამდე ფანჯრებიდან. მრავალი წელიწადი გავიდა, მაგრამ საკმარისია თვალები მოვხუჭო, რომ ისევ დავინახო ეს პეიზაჟი ჩემს წინ. მე ბევრს ვმოგზაურობდი და ბევრიც მინახავს, მაგრამ მსოფლიოში არ არის უფრო მშვენიერი სანახაობა! მამამ ზარდახშა ჩაფლო ერთ-ერთ მთაზე მდებარე დიდი რუხი ლოდის ქვეშ. მთის მწვერვალებიდან რომელი იგულისხმება, შეიძლება იმის მიხედვით მივხვდეთ, თუ ფრესკებზე გამოსახულ მთებს რიგ-რიგობით მივუახლოვებთ ქალაღაიას. ის მთა, რომელიც იდეალურად ემთხვევა ნაჭრისას, ინახავს საგანძურს. ადგილი, სადაც უნდა მოიძებნოს ლოდი აღნიშნულია სამოთხის ფრინველის ცარიელი თვალით. რასაკვირველია, იმ ადამიანსაც კი, ვისაც ეცოდინებოდა, რომელ სექტორში უნდა ეძებნა, დასჭირდებოდა საათები, ანდა დღეებიც კი, ის ქვა რომ აღმოეჩინა – ძებნის ზონა ხომ ასეულობით მეტრებს მოიცავდა. მაგრამ გაურკვევლობები შეუძლებელია იყოს. მთაში მრავალი ნაცრისფერი ვალუნია, მაგრამ კლდის აღნიშნულ ნაწილში მხოლოდ ეს ერთია. `თვალში მოგხვდება ის რუხი ლოდი, ერთი მათგანი სხვა ლოდებს შორის~, - ამბობს ჩანაწერი ყურანში. რამდენჯერ წარმომიდგენია, როგორ დავცემ აღთქმულ მთაზე კარავს და აუჩქარებლად, გულაჩქროლებული, ვიხეტიალებ აღნიშნულ ფერდობზე ამ რუხი ლოდის საძებნელად. მაგრამ ბედისწერამ სხვანაირად ინება.
რას ვიზამთ, ეტყობა, ზურმუხტებს, საფირებს, ლალებს და ალმასებს მოუწევთ იქ ყოფნა მანამდე, სანამ მიწისძვრა ლოდს ქვემოთ არ ჩამოაგორებს. ასი ათასი წლის შემდეგაც რომ მოხდეს ეს ამბავი, ძვირფას ქვებს არა მოუვათ რა – ისინი ხომ მარადიულნი არიან.
ჩემი საქმე კი მოთავებულია. ამ ქყეულმა ქალაღაიამ წაიღო მთელი ჩემი ძალა და ჭკუა. ცხოვრებამ აზრი დაკარგა. მე გასრესილი ვარ, მე ჭკუიდან ვარ გადასული.
- და აქ სრულ სიმართლეს ამბობს, - დაასკვნა კომისარმა, ნახევარი ფურცელი გადადო. – მორჩა, აქ წერილი წყდება.
- ჰო, რენიე-სანი სცორად გააკეტა, - თქვა იაპონელმა. – უგირსად სხოვრობდა, მაგრამ გირსეულად მოკვდა. ამის გამო ბევრი რამე მოეტევება, და მომდევნო დაბადებისას იმას ექნება კიდევ ერტი სანსი, რომ ტავისი სოდვები გამოასცოროს.
- არ ვიცი, რა იქნება მომდევნო დაბადებისას, - ბულდოგმა პეწენიკად დაალაგა ფურცლები და შავ საქაღალდეში შეინახა, - ჩემი გამოძიება კი, მადლობა ღმერთს, დამთავრდა. ცოტას დავისვენებ კალკუტაში და უკან, პარიზისკენ. საქმე დახურულია.
და აქ რუსმა დიპლომატმა რენატას სიურპრიზი მიართვა.
- როგორ თუ დახურულია? – ხმამაღლა იკითხა მან. – ისევ ჩქარობთ, კომისარო. – რენატასკენ შებრუნდა და ფოლადის ცივი, ცისფერი თვალების ორი ლულა დაუმიზნა. – ნუთუ მადამ კლებერი არაფერს გვიამბობს?
კლარისა სტამპი
ეს შეკითხვა ყველასათვის მოულოდნელი იყო. თუმცა, ყველასთვის არა – კლარისამ გაოცებით აღმოაჩინა, რომ მომავალი დედა ოდნავადაც არ დაბნეულა. მართალია, ოდნავ შესამჩნევად გაფითრდა და წამით მოიკვნიტა ქვედა გაბერილი ტუჩი, მაგრამ პასუხი მტკიცედ, ხმამაღლა და ლამის უპაუზოდ გასცა:
- თქვენ მართალი ხართ, მუსიე, მე მართლა მაქვს მოსაყოლი რაღაც. მაგრამ თქვენთვის კი არა, კანონის წარმომადგენლისთვის.
უსუსრად შეხედა კომისარს და ვედრებით წარმოთქვა:
- ღვთის გულისათვის, ბატონო, ვისურვებდი, ჩემი აღიარება ცალკე მეთქვა.
როგორც ჩანს, მოვლენებმა გოშისთვის სრულიად მოულოდნელი მიმართულება მიიღეს. მაძებარმა თვალებუ ააფახულა, ეჭვით შეხედა ფანდორინს და, ამაყად ღაბაბჩამოშვებულმა დაიგუგნა:
- კარგი, ჩემს კაიუტაში წავიდეთ, რაკი ასე თვლით საჭიროდ.
კლარისას გაუჩნდა შეგრძნება, რომ პოლიციელს წარმოდგენა არა აქვს, რაში უნდა გამოუტყდეს მადამ კლებერი.
აბა რა, კომისარს ძნელად თუ დაადანაშაულებდი ამაში – კლარისა თავადაც ვერ წამოსწეოდა თავბრუდამხვევად განვითარებულ მოვლენებს.
გოშმა და მისმა თანამგზავრმა ძლივს მოასწრეს კარის მოხურვა, რომ კლარისამ კითხვით შეხედა ფანდორინს, რომელმაც, ეტყობა, ერთადერთმა იცოდა, სახელდობრ რაც ხდებოდა. მთელი დღის განმავლობაში პირველად შეხედა ასე პირდაპირ და არა ირიბად, ანდა დაშვებული წამწამებიდან.
არასოდეს არ უნახავს ერასტი (კი-კი, შენთვის შეიძლება ასეც მოიხსენიო) ასეთი შეფიქრიანებული. შუბლი სეჭმუხნული აქვს, თვალებში შიში გაჰყინვია, თითებს ნერვიულად აკაკუნებს მაგიდაზე. ნუთუ ამ მტკიცე, ელვისებური რეაქციის მფლობელმა ადამიანმაც დაკარგა მოვლენებზე კონტროლი? წუხელ კლარისამ უკვე ნახა შემცბარი, მაგრამ სულ ერთი წამით. მაშინ მალევე მოეგო გონს.
აი, როგორ იყო.
ბომბეის კატასტროფის მერე სამი დღე იჯდა თავის კაიუტაში. მსახურთან ავადობა მოიმიზეზა, იქვე ჭამდა, სასეირნოდ კი მხოლოდ ღამით გამოდიოდა, როგორც ვიღაც ქურდბაცაცა.
ჯანმრთელობის მხრივ ყველაფერი კარგად ჰქონდა, მაგრამ როგორ გამოჩნდეს თავისი შერცხვების მოწმეებთან და მით უმეტეს იმასთან? ამ გაიძვერა გოშმა ყველას თვალწინ აიგდო მასხარად, დაამცირა, ტალახში ამოთხვარა. ყველაზე უარესი ის არის, რომ ბრალს ვერ დასდებ სიცრუეში – ყველაფერი მართალია, პირველიდან ბოლო სიტყვანდე. ჰო, როგორც კი მემკვიდრეობის უფლება კანონიერ ძალასი სევიდა, მასინვე პარიზში გავარდა, რომელზეც ამდენი გაეგონა და წაეკითხა. როგორც პეპელა ცეცხლისკენ. და ფრთები დაიწვა. ისიც საკმარისია, რომ ამ სამარცხვინო ამბავმა საკუთარი თავის პატივისცემის ბოლო ნამცეცები დააკარგვინა, ასე რომ, ახლა ყველამ იცის – მეძავია, მიამიტი იდიოტია, პროფესიონალი ჟიგოლოს ხანშიშესული მსხვერპლია!
ორჯერ მოაკითხა მისის ტრუფომ ჯანმრთელობის მისახედად. რასაკვირველია, სურდა კლარისას დამცირებით დამტკბარიყო: თვალთმაქცურად ოხრავდა, სიცხეს უჩიოდა, ხოლო ის უფერული თვალები საზეიმოდ უბრწყინავდა – რომ, რაო, ძვირფასოო, ჩვენგან რომელი არისო ნამდვილი ლედიო?
შემოიარა იაპონელმაც, თქვა, რომ მათთან მირებულია `თანაგრძნობის ვიზიტით სტუმრობა~, თუკი ვინმე უქეიფოდ არის. შესთავა საექიმო სამსახური. უყურებდა თანაგრძნობით.
როგორც იქნა, დააკაკუნა ფანდორინმაც. იმასთან კლარისამ ცივად ილაპარაკა და კარი არ გაუღო – თავის ტკივილი მოიმიზეზა.
არაუშავს, ეუბნეოდა საკუთარ თაქვს და უნიატოდ ჭამდა ბიფშტექსს მარტოობაში. მოითმენს ცხრა დღეს კალკუტამდე. დიდი ამბავი – ცხრა დღე რომ იჯდეს ჩაკეტილი. რა სისულელეა, ჩაკეტილი მეოთხედ საუკუნესაც გაძლებდა. აქ უფრო უკეთესია, ვიდრე დეიდის სახლში. მარტოა, კომფორტულ კაიუტაში, კარგი წიგნებით. კალკუტასი კიდევ ჩუმად გადაძვრება ნაპირზე და აი, მაშინ კი, ნამდვილად ახალ, დაულაქავებელი ფურცელს გადაშლის.
მაგრამ მესამე დღეს, საღამოსკენ სულ სხვანაირმა აზრებმა გადაწონეს. ო, რა მართალი იყო ბარდი, როცა დაწერა:
თავისუფლების მოპოვება ტკბილია რარიგ,
ყველაფერს რომ დაკარგავ, უფრთხილდებოდი რასაც კი.
ისე გამოდიოდა, რომ სინამდვილესი დასაკარგიც არაფერი იყო. გვიან საღამოს (უკვე შუაღამეც გადავიდა) კლარისამ მტკიცედ მოიწესრიგა ვარცხნილობა, ოდნავ გაიპუდრა სახე, ჩაიცვა ასე მოხდენილი პარიზული სპილოსძვლისფერი კაბა და დერეფანში გამოვიდა. ღელვა აქეთ-იქით ახეთქებდა კედლებს.
ცდილობდა, არაფერზე ეფიქრა, მეთვრამეტე კეიუტის კართან გაჩერდა, აწეული ხელი გაუშეშდა – მაგრამ მხოლოდ წამით, მხოლოდ და მხოლორ ერთი წამით – და კლარისამ დააკაკუნა.
ერასტმა მაშინვე გაუღო. ცისფერ უნგრულ, ზონარებიან ხალათში იყო. ფართო ამონაჭერში თეთრად უქათქათებდა პერანგი.
- უნდა მოგელაპარაკოთ, - უაპელაციოდ გამოაცხადა კლარისამ, მასალმებაც კი გადაავიწყდა.
- ს-საღამო მშვიდობისა, მის სტამპ, - სწრაფად თქვა მან. – მოხდა რამე?
და პასუხს არ დალოდებია, სთქოვა:
- გთხოვთ, ერტი წუთით დამელოდოთ. გ-გამოვიცვლი.
შეუშვა უკვა სერთუკში გამოწყობილმა, უნაკლოდ გამოფსკვნილი ჰალსტუხით. ჯესტით ანისნა დაჯდომა.
კლარისა დაჯდა, თვალებში უყურებდა მასპინზელს და შემდეგი წარმოსთქვა:
- ოღონდ არ გამაწყვეტინოთ. თუ ავირევი, უფრო საშინელება იქნება... ვიცი, გაცილებით უფროსი ვარ თქვენზე. რამდენი წლის ხართ? ოცდახუთის? ნაკლების? რ მნიშვნელობა აქვს. მე ხომ არ გთხოვთ, რომ ცოლად მომიყვანოთ. მაგრამ თქვენ მომწონხართ. შეყვარებული ვარ თქვენზე. მთელი ჩემი აღზრდა იქითკენ იყო მიმართული, რომ არასდროს და არანაირ ვითარებაში არ მეთქვა მამაკაცისთვის ეს სიტყვები, მაგრამ ჩემთვის ახლა სულ ერთია. აღარ მინდა დროის დაკარგვა. ისედაც სიცოცხლის საუკეთესო წლები დავკარგე. ისე ვჭკნები, აყვავება არც კი მიგრძვნია. ცოტათი მაინც თუ მოგწონვართ, მითხარით. თუ არა და _ ესეც მითხარით. იმ სირცხვილის მერე, რაც გადავიტანე, არა მგონია, უფრო მწარე იყოს. და იცოდეთ: ჩემი პარიზული... თავგადასავალი კოშმარი იყო, მაგრამ იმაზე არ ვნანობ. კოშმარი სჯობს იმ გამოსათაყვანებელ სიზმარს, რომლითაც სიცოცხლე გავატარე. აბა, მიპასუხეთ, რას გაჩუმებულხართ!
ღმერთო, ნუთუ ამისთანა რამის თქმა შეეძლო ხმამაღლა? ისე, აქ არის იმისთანა, რითაც შეუძლია იამაყოს.
თავიდან ფანდორინი გაშრა, არარომანტიულადაც კი ახამხამა გრძელი წამწამები. მერე ალაპარაკდა – ნელა-ნელა, ჩვეულებრივზე უფრო მეტად ბორძიკობდა:
_ მის სტამპ... კ-კლარისა... თქვენ მომწონხართ. ძალიან მომწონხართ. მე ა-აღფრთოვანებული ვარ თქვენით. და მ-მშურს კიდეც.
_ გშურთ? რისი? – განცვიფრდა ქალი.
_ თქვენი სიმამაცისა. ი-იმის, რომ თქვენ არ გ-გეშინიათ არც უარის და არც სასაცილოდ გ-გამოჩენისა. ი-იცით, მე სინამდვილესი ძალიან მშიშარა და საკუთარ თავში დაეჭვებული ადამიანი ვარ.
_ თქვენ? _ უფრო მეტად გაოცდა კლარისა.
_ დიახ, ,ე ძ-ძალიან მეშინია ორი რამის: სასაცილო ან სულელურ მ-მდგომარეობაში არ ჩავვარდე და... არ შევასუსტო ჩემი თავდაცვა.
არა, ამ კაცისას ნამდვილად ვერაფერს ხვდებოდა ქალი.
_ რომელი თავდაცვა?
_ იცით, მე ადრე გავიგე, რ-რა არის დანაკარგი, და ძალიან შემეშინდა _ ალბათ, სამუდამოდ. სანამ მარტო ვარ, ჩემი თავდაცვა ბედისწერის წინააღმდეგ ძ-ძლიერია, მე არაფრის და არავისი მ-მეშინია. ჩემნაირი წყობის კაცისთვის უკეთესია მარტო იყოს.
_ მე უკვე გითხარით, მისტერ ფანდორნ, _ მკაცრად ყპასუხა კლარისამ, _ რომ სულაც არ ვაცხადებ პრეტენზიას არც თქვენს ცხოვრებაში ადგილზე და გულში ადგილზეც კი არა. და მით უმეტეს არ დავემუქრები თქვენს `თავდაცვას~.
ქალი გაჩუმდა, რადგან ყველა სიტყვა ნათქვამი იყო.
და რაღა ამ დროს დააბრახუნეს კარზე. დერეფნიდან მილფორდ-სტოუკსის აღგზნებული ხმა მოისმა:
_ მისტერ ფანდორინ, სერ! არ გძინავთ? გააღეთ! ჩქარა! აქ შეთქმულებაა!
_ აქ დარჩით, _ უჩურჩულა ერასტმა. _ მე მალე მოვალ.
დერეფანში გავიდა. კლარისამ გაიგონა ჩახშული ლაპარაკი, მაგრამ სიტყვები ვერ გაარჩია.
ხუთი წუთის შემდეგ ფანდორინი დაბრუნდა. გამუსაწევი ყუთიდან ამოიღო და ჯიბეში ჩაიდო რაღაც პატარა, მაგრამ მძიმე საგანი, რატომღაც მისწვდა ელეგანტურ ტროსტს და შეფიქრიანებულმა თქვა?
_ ცოტა ხანი დაჰყავით აქ და თქვენთან დაბრუნდით. ეტყობა, ჩვენი ამბავი დასასრულს უახლოვდება.
აი, თურმე როგორი ფინალი ჰქონია მხედველობაში... მერე, უკვე თავის კაიუტაში დაბრუნებულ კლარისას ესმოდა, როგორ ხმაურობდა ნაბიჯები დერეფანში, ჟღერდა აღელვებული ხმები, მაგრამ მას, რასაკვირველია, ფიქრადაც არ მოუვიდოდა, რომ ამაყი `ლევიათანის~ ანძებს სიკვდილი დასტრიალებდა.
_ რა უნდა აღიაროს მადამ კლებერმა? _ ნერვიულად იკითხა ექიმმა ტრუფომ. – მუსიე ფანდორინ, აგვიხსენით, რა ხდება. ის რა შუაშია?
მაგრამ ფანდორინი დუმდა და სახეს იჭმუხვნიდა აღელვებული.
გვერდითი ტალღების თანაბარ დაწოლაში მოხვედრილი და დარწეული `ლევიათანი~ ყველა წესის მიხედვით ჩრდილოეთისკენ მიდიოდა, პოლსკის ყურის შტორმისშემდგომ, მღვრიე ტალღებს მიაპობდა. მოწორებით მწვანედ მოჩანდა ცეილონის ნაპირები. დილა ღრუბლიანი იყო, მაგრამ ჩახუთული. უქარო მხარეს გახსნილ ფანჯრებიდან სალონში შემოდიოდა ცხელი, მხუთავი ჰაერი, მაგრამ ნაკადი გასავალს ვერ პოულობდა და უღონოდ ქრებოდა, ოდნავ თუ გაარხევდა ფარდებს.
_ ეტყობა, მე შ-შეცდომა დავუშვი, - წაიბურტყუნა ფანდორინმა, კარისკენ გადადგა ნაბიჯი. _ სულ ერთი ან ნახევარი ნაბიჯით ჩამოვრჩები ამ...
როცა პირველმა გასროლამ იჭექა, კლარისამ ვერ გაიგო, ეს რა იყო _ ჭახანი და ჭახანი. ცოტა რამეა, რაც შეიძლება აღელვებულ ზღვაში მცურავ ხომალდზე გატკაცუნდეს? მაგრამ კიდევ ერთხელ გაჭახუნდა.
_ რევოლვერიდან ისვრიან! – წამოიყვირა სერ რეჯინალდმა. _ მაგრამ სად?
_ კომისრის კაიუტაში! _ სწრაფად თქვა ფანდორინმა და კარში გავარდა.
ყველა მას მიჰყვა.
იქუხა მესამედაც, ხოლო როცა გოშის კაიუტამდე სულ რაღაც ოციოდე ნაბიჯი რჩებოდა – მეოთხედაც.
_ აქ დარცით! – დაიყვირა ფანდორინმა, არ მობრუნებულდა და უკანა ჯიბიდან პატარა რევოლვერი ამოიღო.
დანარჩენებმა ნაბიჯი შეანელეს, მაგრამ კლარისას სულაც არ ეშინოდა, სულაც არ აპირებდა, ერასტს ჩამორჩენოდა.
რუსმა კაიუტის კარს უბიძგა და წინ რევოლვერიანი ხელი წამოსწია. კლარისა ფეხისწვერებზე აიწია და იმის მხარსზემოდან შიგნით შეიხედა.
ამოყირავებული სკამი – აი, პირველიმ რაც შენიშნა. მერე კომისარი გოში დაინახა. მრგვალი, პოლირებული მაგიდის, _ რომელსაც ოთახის ცენტრალური ნაწილი ეკავა, _ იქით მხარეს იწვა გულაღმა. კლარისამ კისერი მოხარა, რათა კარგად დაენახა მწოლიარე და შეხტა: გოშს სასწაულად ჰქონდა დამახინჯებული სახე, ხოლო შუბლის შუაში შებუშტულიყო სისხლი, რომელიც ორ ნაკადად იღვრებოდა იატაკზე.
მოპირდაპირე კუთხეში კედელს აჰკვროდა რენატა კლებერი. მკვდარივით იყო გაფითრებული, ისტერიულად ქშინავდა და კბილები უკაწკაწებდა. ხელში კიდევ დიდი, შავი რევოლვერი უცახცახებდა აბოლებული ლულით.
_ ა-ა! უ-უ! – დაიუყმუვლა მადამ კლებერმა და აკანკალებული თითი მიაშვირა მკვდარ სხეულს. – მე... მე მოვკალი!
_ მივხვდი! – ცივად წარმოთქვა ფანდორინმა.
დამიზნებული რევოლვერი არ მოუშორებია, სწრაფად მიუახლოვდა და მარჯვე მოძრაობით გამოსტაცა შვეიცარიელს იარაღი. იმას კიდევ წინააღმდეგობის გაწევა არც უფიქრია.
_ ექიმი ტრუფო! – დაიყვირა ერასტმა, ტან რენატას ყოველ მოძრაობას უთვალთვალებდა. – აქ მოდით!
ბაჯაჯგანა ექიმმა შიშით აღსავსე ცნობისმოყვარეობით შეიხედა თოფისწამლის კვამლით სავსე კაიუტაში.
ტრუფომ დაბალ ხმაზე რაღაც თქვა იტალიურად და მკვდარ გოშთან მუხლებზე ჩაიჩოქა.
_ ლეტალური ჭრილობა თავში, - მოახსენა მან. – უცაბედი სიკვდილი. მაგრამ კიდევ არის... მარჯვენა იდაყვშია ნასროლი. და კიდევ აი, აქ, მარცხენა მაჯა. სულ სამი ჭრილობაა.
_ კიდევ ნახეთ. ო-ოთხი გასროლა იყო.
_ მეტი აღარ არის. ეტყობა, ერთი ტყვია ასცდა. თუმცა არა, მოიცადეთ! აი ისიც – მარჯვენა მუხლში!
_ მე ყველაფერს გიამბობთ, - წაილუღლუღა ქვითინისგან აცახცახებულმა რენატამ, - ოღონდ ამ საშინელი ოთახიდან წამიყვანეთ!
ფანდორინმა პატარა რევოლვერი ჯიბესი შეინახა, დიდი კი მაგიდაზე დადო.
_ კარგი, წავედით. ექიმო, აცნობეთ ეს ამბავი ვახტის უფროსს, კართან ყარაული დააყენოს. და ჩვენ შემოგვიერთდით. ჩვენს გარდა სხვა ვეღარავინ აწარმოებს გამოძიებას.
_ რა დათარსული რეისია! – ოხრავდა დერეფანში წინ და უკან მოსიარულე ტრუფო. – ბედკრული `ლევიათანი~!
`უინძორში~ ასე განლაგდნენ: მადამ კლებერი მაგიდას მიუჯდა პირისახით კარისკენ, დანარჩენები; დანარჩებეი, არ შეთანხმებულან, მოპირდაპირე მხარეს განლაგდნენ. მხოლოდ ფანდორინმა დაჯდა მკველეის გვერდით მდგარ სკამზე.
_ ბატონებო, ასე ნუ მიყურებთ, - საწყლად თქვა მადამ კლებერმა. – მე მოვკალი, მაგრამ მე არაფერში ვარ დანაშავე. აი, მე ყველაფერს-ყველაფერს მოგიყვებით და თქვენ დაინახავთ... მაგრამ ღვთის გულისათვის, წყალი მომეცით...
გულმოწყალე იაპონელმა ლიმონადი დაუსხა – საუზმის შემდეგ მაგიდა ჯერ კიდევ არ აელაგებინათ.
_ აბა, რა მოხდა? – შეეკითხა კლარისა.
_ Translate everything she says, - მკაცრი ინსტრუქცია მისცა მადამ ტრუფომ დროულად შემოსულ ქმარს. – Everything – world for world (`მითარგმნე ყველაფერი, რასაც ამბობს, სიტყვა სიტყვით~ - ინგლ.).
ექომმა თავი დაუქნია, თანაც სწრაფი სიარულისგან გაოფლილ მელოტს ცხვირსახოცით იწმენდდა.
_ ნურაფრის ნუ გეშინიათ, ქალბატონო. ყველაფერი მოყევით, - რენატა გაამხნევა სერ რეჯინალდმა. – ეს ბატონი ჯენლმენი არ არის, ქალებთან მოქცევა არ იცის, მაგრამ მე გარანტიას გაძლევთ, რომ დიდი პატივისცემით მოგექცევიან.
ამ სიტყვებს ფანდორინისკენ გახედვა ერთვოდა – გახედვა აღსავსე იყო ისეთი მწველი სიძულვილით, რომ კლარისა გაინაბა. ნეტავი რა მოხდა ამისთანა ერასტსა და მილფორდ-სტოუკსს შორის გუშინდელს აქეთ? საიდან მოდის ამისთანა მტრობა?
_ გმადლობ, ძვირფასო რეჯინალდ, - ამოისლუკუნა რენატამ.
რენატა დიდხანს სვამდა ლიმონათს, სლუკუნით. მერე ყველას მოატარა მავედრებელი მზერა და დაიწყო:
_ გოში არავითარი კანონის დამცველი არ არის! დამნაშავეა, გიჟი! აქ ყველა ჭკუიდან შეცდა ამ საძაგელი ქალაღაიას გამო! პოლიციის კომისარიც კი!
_ თქვენ თქვით, რომ რაღაც უნდა აღიაროთ მის წინაშე, - უსიამოვნოდ შეახსენა კლარისამ. – კერძოდ რა?
_ დიახ, მე დავმალე ერთი გარემოება... მნიშვნელოვანი გარემოება. მე ყველაფერს ვაღიარებდი, მაგრამ ჯერ კომისრის მხილება მინდოდა...
_ მხილება? რაში? – თანაგრძნობით შეეკითხა სერ რეჯინალდი.
მადამ კლებერმა ტირილი შეწყვიტა და საზეიმოდ გამოაცხადა:
_ რენიეს თავი არ მოუკლავს. კომისარმა გოშმა მოკლა! – და რომ დაინახა, როგორ გაოგნდნენ მსმენელები ამ ცნობით, განაგრძო. – ეს ხომ ცხადია! აბა სცადეთ გამოქცეულმა გაიტეხოთ თავი კუთხეზე ექვსი კვადრატული მეტრის ოთახში! ეს შეუძლებელია. შარლს რომ თავის მოკვლა გადაეწყვიტა, ჰალსტუხს მოიხსნიდა, სავენტილაციო ცხაურს მიაბამდა და სკამიდან გადმოხტებოდა. არა, გოსმა მოკლა! რაღაც მძიმე ჩაარტყა თავში, მერე კი თვითმკვლელობის ინსცენირება გააკეთა – უკვე მკვდარს მიარტყმევინა თავი კედელზე.
_ მაგრამ რასი დასჭირდა კომისარს რენიეს მოკვლა? – სკეპტიკურად გადააქნია თავი კლარისამ. რაღაცას მიედ-მოედებოდა მადამ კლებერი.
_ აი, ხომ ვამბობ, სულ გააფრინა სიხარბისაგან! ყველაფერში ქალაღაიაა დამნაშავე! ან გოში განრისხდა შარლზე, ქალაღაია რატომ დაწვიო, ანდა არ დაუჯერა – არ ვიცი. მაგრამ ის გოშმა მოკლა, ეს ნათელია. და როცა ეს პირისპირ გამოვუცხადე კომისარს, მას თავის მართლება არც უფიქრია. თავისი პისტოლეტი დააძრო, იმის ქნევა დამიწყო, მემუქრებოდა. მეუბნეოდა, რომ თუ ენას არ ჩავიგდებ, მეც რენიეს გზას გამიყენებს... _ რენატამ ისევ დაიქსუტუნა და – ო, საოცრებათა საოცრებავ! – ბარონეტმა თავისი ცხვირსახოცი გაუწოდა.
რა საიდუმლო გარდაქმნაა, ეს ხომ ყოველთვის გაურბოდა რენატას?
_ ...ჰოდა, აი, პისტოლეტი მაგიდაზე დადო მხრებით ნჯღრევა დამიწყო. ისე შემეშინდა, ისე შემეშინდა! თავადაც არ მახსოვს, როგორ ვკარი ხელი და მაგიდიდან იარაღი ავიტაცე. ეს საშინელება იყო! მე იმას გავურბოდი მაგიდის გარშემო სირბილით, ის კიდევ მომდევდა. მე შევბრუნდი და ჩახმახს გამოვკარი – არ მახსოვს, რამდენჯერ. ბოლოს, ის დაეცა... მერე კი ბატონი ფანდორინი შემოვიდა.
და რენატა ხმამაღლა აქვითინდა. მილფორდ-სტოუკსმა ფრთხილად გადაუსვა მხარზე ხელი – თითქოს ჩხრიალა გველს ჰკიდებდა ხელს.
სიჩუმეში გაისმა მხიარული ტკაცანი. მოულოდნელობისგან კლარისა შეხტა.
_ ბრავო! – ფანდორინი დამცინავად უღიმოდა მთხრობელს და ტაშს უკრავდა. – ბ-ბრავო, მადამ კლებერ! თქვენ დიდებული მსახიობი ხართ.
_ როგორ ბედავთ! – აღშფოთებისგან ხველება აუვარდა სერ რეჯინალდს, მაგრამ ერასტმა ის ჟესტით შეაჩერა.
_ დაჯექით დფა მომისმინეთ. მე მოგიყვებით, როგორც იყო. – ფანდორინი აბსოლუტურად მშვიდი იყო, ოდნავადაც არ ეჭვობდა თავის სიმართლეს. – მადამ კლებერი არა მ-მარტო შესანიშნავი მსახიობია, არამედ საერთოდ მარჯვე და ნიჭიერი არსებაა ყველაფერში. დიდი გაქანებით. ფანტაზიით. სამწუხაროდ, მისი მთავარი ნიჭი კრიმინალურ სფეროში არის. თქვენ თანამონაწილე ხართ მკვლელობათა მთელი რიგისა, მადამ. უფრო სწორად, თანამონაწილე კი არა, სულისჩამდგმელი, მ-მთავარი მოქმედი გმირი. ეს რენიე თქვენი თანამონაწილე იყო.
_ აი, აჰა, - ჩივილით მიმარტა რენატამ სერ რეჯინალდს. - ამანაც გარეკა. არადა, როგორი წყნარი და მშვიდი იყო.
_ ყველაზე გამაოგნებელი თქვენში – რეაქციების არაადამიანური სისწრაფეა, - თითქოს არაფერი მომხდარაო, განაგრძობდა ფანდორინი. – თქვენ პ-პირველი ურტყამთ, მადამ სანფონ. ნებას ხომ მოგვცემთ, რომ ნამდვილი სახელით მოგმართოთ?
_ სანფონი?! მარი სანფონი?! თავად ის?! – წამოიყვირა ექიმმა ტრუფომ.
კლარისამ თავისი თავი დაიჭირა, რომ პირდაღებული იჯდა, ხოლო მილფორდ-სტოუკსმა სასწრაფოდ აიღო ხელი რენატას მხარიდან. თავად რენატა თანაგრძნობით უყურებდა ფანდორინს.
_ დიახ, თ-თქვენს წინაშეასაერთაშორისო ავანტურისტი მარი სანფონი, ლეგენდარული, უტყბფლური და დაუნდობელი. მისი სტილი – მასშტაბურობაა, გამომგონებლობა, კ-კადნიერება. კიდევ – მტკიცებულებების და მოწმეების არარსებობა. და da, the last but not the least (`ჩამოთვლილთაგან ბოლო, სულაც არ გახლავთ ბოლო თავისი მნიშვნელობით~ - ინგლ.), - ადამიანის სიცოცხლის ფეხებზე დაკიდება. ჭარლ რენიეს ჩვენებები, რომლებსაც ჩვენ კიდევ დავუბრუნდებით, ნახევარ ს-სიმართლეს შეიცავენ და ნახევარს ტყუილს. მე არ ვიცი, ქალბატონო, როდის და რა ვითარებასი გაეცანით ამ ადამიანს, მაგრამ ეჭვს არ იჭვევს ორი რამ. რენიეს ნამდვილად უყვარდით და სიცოცხლის ბოლო წუთამდე ცდილობდა თქვენთვის ეჭვი აეცილებინა. და მეორე: სწორედ თქვენ შეაგულიანეთ ზურმუხტის რაჯას შვილი, რათა მემკვიდრეობის ძებნა დაეწყო. – სხვანაირად ის ა-ამდენი წელი არ მოიცდიდა. თქვენ გაეცანით ლორდ ლიტლბის, მოიპოვეთ ყველა აუცილებელი ცნობა და დაამუშავეთ გ-გეგმა. ეტყობა, თავიდან ფიქრობდით, ეშმაკობით ამოგეღოთ ქალაღაია, ლაყბობაზე გ-გათვლით – ლორდმა ხომ არაფერი იცოდა ქსოვილის ამ ნაჭრის მნიშვნელობაზე. თუმცა მალევე დარწმუნდით, რომ ამოცანა გადაუჭრელია: ლიტლბი შეშლილი იყო თავის კოლექციაზე და არაფრისდიდებიტ დათანხმდებოდა გამოთხოვებოდა ერთ-ერთ ექსპონატს. ქალაღაიის მოპარვაც შეუძლებელი იყო – ვიტრინის მახლობლად გამუდმებით მორიგეობდა შეიარაღებული დაცვა. და თქვენ ალაბედზე გადაწყვიტეთ მ-მოქმედება – მინიმალური რისკით და, როგორც თქვენ გიყვართ, კვალის დაუტოვებლად. მითხარით, იცოდით, რომ იმ საბედისწერო საღამოს ლორდ ლიტლბი არსად წასულა და შინ დარჩა? დარწმუნებული ვარ, რომ იცოდით. თქვენ გჭირდებოდათ რენიეც ხელფეხშეკრული ყოფილიყო ს-სისხლით. მსახურები იმას ხომ არ მოუკლავს – ეს თქვენ გააკეთეთ.
_ შეუძლებელია! – ხელისგული გამოიშვირა ექიმმა ტრუფომ. – ქალმა, რომელსაც არა აქვს სამედიცინო განათლება და გამოცდილება, ცხრა ნემსი გააკეთოს სამ წუთში? გამორიცხულია.
_ ჯერ ერთი, ს-შეიძლებოდა წინასწარ მოემზადებინა ცხრა ავსებული შპრიცი. და მეორეც... – ერასტმა დახვეწილი ჟესტით აიღო ვაზიდან ვაშლი და ნაჭერი მოაჭრა. – ეს ბატონ რენიეს არ ჰქონდა შპრიცთან საქმიანობის გამოცდილება, სამაგიეროდ მარი სანფონს აქვს. ნუ დაივიწყებთ, რომ ის იზრდებოდა ვინსენტიანელების, ნაცრისფერ დედათა სავანეში იზრდებოდა. ცნობილია, რომ ეს ორდენი მიზნად ისახავს სამედიცინო დახმარება აღმოუჩინოს ღარიბებს, და ვინსენტიანელ ქალებს ადრეული ბავშვობიდანვე ამზადებენ ჰოსპიტლებში, ლეპროზორიუმებში და დავრდომილთა თავშესაფრებსი სამსახურისთვის. ყველა ეს მონაზვნები – მაღალი კვალიფიკაციის მოწყალების დები არიან, ხოლო ახალგაზრდა მარი, გემახსოვრებათ, ერთ-ერთი საუკეთესო იყო.
_ მართლა, მე დამავიწყდა. თქვენ მართალი ხართ! – ექიმმა სინანულით გადააქნია თავი.მაგრამ განაგრძეთ, მეტად აღარ შეგაწყვეტინებთ.
_ მას, ასე. პარიზი, ღიუ დე გრენელი, თხუთმეტი მარტის საღამო. ლორდ ლიტლბის სახლში ო-ორნი მიდიან: ახალგაზრდა შავგვრემანი ექიმი და მოწყალების და თვალებზე ჩამოშვებული მონაზვნების ნაცრისფერი კაპიუშონით. ექიმი დამხვდურებს წარმოუდგენს ქ-ქაღალდს მერიის ბეჭდით, მოითხოვს დაუყოვნებლის შეკრიბონ ყველა, ვინც სახლშია. ალბათ, ამბობს, რომ უკვე გვიანია, სამუშაო კიდევ ბევრია. ნემსებს მო9ნაზონი აკეთებს – მარჯვედ, სწრაფად, უმტკივნეულოდ. მოგვიანებით ინექციის ადგილებში პათოლოგოანატომი გ-გემატომებს ვერ აღმოაჩენს. მარი სანფონმა არ დაივიწყა თავისი ღვთისმოსავური ახალგაზრდობის გაკვეთილები. შემდგომი მოვლენები ნათელია, ამიტომ დ-დაწვრილებით აღარ მოვყვები: მსახურები იძინებენ, დამნაშავეები ადიან მეორე სართულზე, რენიეს უცაბედი შებრძოლება პატრონთან. მკველელბმა ვერ სეამჩნიეს, რომ ლორდს ხელში დარჩა `ლევიათანის~ ემბლემა. შემდგომში ქალბატონო, თქვენ მოგიწიათ თანამზრახველისთვის ემბლემის მიცემა – თქვენ უფრო ადვილად აიცილებდით ეჭვს, ვიდრე კაპიტნის პირველი თანასემწე. და კიდევ, ვ-ვვარაუდობ, რომ საკუთარ თავში უფრო მეტად იყავით დარწმუნებული, ვიდრე რენიეში.
კლარისამ, აქამდე მოჯადოებული რომ უყურებდა ერასტს, ახლა უცებ შეხედა რენატას. ის ყურადღებით უსმენდა, მაგრამ სახეზე გაყინვოდა გაოცებულ-განაწყენებული გამომეტყველებს. თუკი ეს მართლა მარი სანფონი იყო, ჯერ არაფრით გაუცია თავი.
_ თქვენზე, ორივეზე იმ დ-დღიდან მივიტანე ეჭვი, როცა თითქოს თქვენ თავს დაგესხათ ის უბედური აფრიკელი, - ნდობით განუცხადა რენატას მთხრობელმა და ვაშლის ნაჭერი მოკბიჩა თეთრი, თანაბარი კბილებით. – აქ, რა თქმა უნდა, რენიე არის დამნაშავე – პფნიკასი ჩავარდა, აღელდა. რამე უფრო ეშმაკუირ უნდა მოგეფიქრებინათ. მე აღვადგენ მოვლენათა ჯაჭვს, თქვენ კი შ-შემისწორეთ, თუკი დეტალებში შევცდები, კარგი?
რენატამ უილაჯოდ დაუქნია თავი და ხელი გადაისვა მრგვალ ლოყაზე.
_ რენიე კაიუტამდე მიგაცილებდათ – მოსალაპარაკებელი გქონდათ, თქვენი თანამზრახველის ჩვენებებში ნათქვამია, რომ იმის წინ ქალაღაია ს-საიდუმალად გაქრა. თქვენ შეხვედით კაიუტაში, დაინაზეთ უშველებელი ზანგი, თქვენს ნივთებში რომ იქექებოდა, და თავიდან, რასაკვირველია, შეგეშინდათ – თუკი თქვენთვის საერთოდ ნაცნობია შიშის გრძნობა. მაგრამ მომდევნო წამს გული სიხარულით აგიჩქროლდათ – ვ-ველურის კისერზე აღქმული ქალაღაია დაინახეთ. ყველაფერს ნათელი მოეფინა: რენიეს კაიუტაში ფათურისას, Lლტოლვილი მონა მოიხიბლა ნაჭრის ჭრელი ქსოვილით და გადაწყვიტა იმით დაემშვენებინა თავისი მძლავრი კისერი. თქვენს კივილზე რენიემ შემოირბინა, იმანაც დაინახა ქალაღაია, ხანჯალი ამოიღო... თქვენ მოგიწიათ მოგეგონებინათ მითიური თავდასხმის აბავი – იატაკზე დაწოლილიყავით, ზედ წამოგემხოთ მ-მძიმე, ჯერ კიდევ თბილი მოკლულის სხეული. ალბათ, ეს ძალიან არასასიამოვნო იყო, არა?
_ ნება მომეცით, მაგრამ ეს მხოლოდ თითიდან გამოწოვილი აზრებია! – ცხარედ უარყო სერ რეჯინალდმა. – რასაკვირველია, ზანგი თავს დაესხა მადამ კლებერს, ეს ნათელია! ისევ ფანტაზიებს აგებთ, მუსიე რუსო დიპლომატო!
_ ოდნავადაც არა, - მოკლედ მიუგო ერასტმა, ბარონს უყურებდა სევდით თუ სიბრალულით. – მე ხომ ვ-ვამბობდი, რომ მომიხდა მენახა ნდანგას ტომის მონები და თანაც ადრე, თურქების ტყვეობაში ყოფნისას. იცით, აღმოსავლეთში რატომ ფასობენ ასე ძვირად? იმიტომ, რომ დიდი ძ-ძალის მფლობელები არიან, მაგრამ გამოირჩევიან რბილი, დამყოლი ხასიათით და საერთოდ არ არიან აგრესიისკენ მიდრეკილნი. ეს მიწათმოქმედთა ტომია და არა მონადირეების, იმათ არასდროს უომიათ ვინმესთან. ნდანგა არავითარ შემთხვევაში თავს არ დაესხმოდა მადამ კლებერს, შესაშინებლადაც კი. აი მუსიე აონოც განცვიფრდა ი-იმით, რომ თქვენს ძვირფას კისერზე დალურჯებები არ დარჩენილა ველურის თითებისგან. უცნაური არ არის?
შეფიქრიანებულმა რენატამ თავი დახარა, თითქოს თავადვე იყო გაკვირვებული ამისთანა კაზუსით.
_ ახლა პროფესორ სვიტჩაილდის მკვლელობა გავიხსენოთ. როგორც კი ნათელი გახდა, რომ ინდოლოგი ახლოს არის ამოცანის ამოხსნასთან, თქვენ მასინვე, ქალბატონო, სთხოვეთ, რომ არ ეჩქარა, დაწვრილებით მოეყოლა და სულ თავიდან, ამასობაში კი საკუთარი თანამზრახველი ვითომ შალისთვის გააგზავნეთ, სინამდვილეში კი – მკვლელობის მოსამზადებლად. მეწყვილემ უსიტყვოდ გაგიგოთ.
_ ტყუილია! – ხმამაღლა წამოიყვირა რენატამ. _ ბატონებო, თქვენ მოწმეები ხართ!@რენიემ თავად გადაწყვიტა წასვლა! გახსოვთ? მუსი მილფორდ-სტოუკს, მე ხომ სიმართლეს ვამბობ! ჯერ თქვენ გთხოვეთ, გახსოვთ?
_ მართალია, _ დაუდასტურა სერ რეჯინალდმა. _ სწორედ ასე იყო.
_ ეგ ფ-ფანდი ბრიყვებისთვის შეინახეთ, - _ ხილის დანა ჩაიქნია ფანდორინმა. _ თქვენ მშვენივრად იცოდით, ქალბატონო, რომ ბარონეტი ვერ გიტანთ და არასოდეს შეასრულებს თქვენს ახირებებს.თქვენ ეს ოპერაცია, როგორც ყოველთვის, მარჯვედ ჩაატარეთ, მაგრამ ამჯერად, სამწუხაროდ, არცთუ სუფთად. დანაშაულის გადაბრალება მუსიე აონოზე არ გამოგივიდათ, ტუმცა ა-ახლოს კი იყავით მიზანთან. _ აქ ერასტი მოკრძალებულად დადუმდა, რათა მსმენელთათვის საშუალება მიეცა, ვინ დაარღვია იაპონელის წინააღმდეგ არსებული მკიცებულებების ჯაჭვი.
მისთვის უცხო არ არის პატივმოყვარეობა, გაიფიქრა კლარისამ, თუმცა ეს თვისება საოცრად საყვარელი მოეჩვენა, და, მართლაც ხომ საოცარია, ამან მხოლოდ მოუმატა ამ ახლაგაზრდა კაცს მიმზიდველობა. პარადოქსის ამოხსნაში, როგორც ყოველთვის, ისევ პოეზია დაეხმარა:
სისუსტე ყოველი ძვირფასი არსების
შეყვარებულისთვის ღირსია თაყვანისცემის.
აჰ, მისტერ დიპლომატო, ცუდად იცნობთ ინგლისელ ქალებს. გული მიგრძნობს, კალკუტაში დიდი ხნით მოგიწევთ შეჩერება.
ფანდორინმა პაუზა დაახანა და ისე, რომ არც კი უგუმანია, რომ `საოცრად საყვარელია~ და სამსახურის ადგილზე იმაზე გვიან მოხვდება, ვიდრე ვარაუდობს, განაგრძო:
_ უკვე თქვენი მდგომარეობა მართლა სახიფათო გახდა. რენიემ ს-საკმაოდ მჭევრმეტყველურად გადმოსცა ეს თავის წერილში. და თქვენ ღებულობთ საშინელ, მაგრამ თავისებურად გენიალურ გადაწყვეტილებას: ჩაძიროთ ხომალდი ამ გულისამრევი პოლიციის კომისრით, მოწმეებითა და ზედაც ათასობით ადამიანით. რა არის თქვენთვის ა-ათასობით ადამიანის სიცოცხლე, თუკი ისინი ხელს გიშლიან, რომ მსოფლიოსი ყველაზე მდიდარი ქალი გახდეთ? მით უარესი – თუკი ისინი საფრთხეში აყენებენ თქვენს სიცოცხლეს და თავისუფლებას.
კლარისამ ცრუმორწმუნე შისით შეხედა რენატას. ნუთუ ეს ახალგაზრდა არსებას, ცოტა ხელიდან წასულს, მაგრამ ისე სრულიად ჩვეულებრივს, შეუძლია ასეთი ბოროტმოქმედება ჩაიდინოს? შეუძლებელია! თუმცა ერასტს რომ არ დაუჯეროს, შეუძლებელია. ძალიან დამარწმუნებელი და ლამაზია!
რენატას ლოყებზე ლამის ლობიოსხელა ცრემლები დაეშვნენ. თვალებში მუნჯური მუდარა გაეყინა: რისთვის მაწამებთ ასე? განა რა დაგიშავეთ? წამებულის ხელი მუცლისკენ გაცურდა, სახე ტანჯვამ დაუმახინჯა.
_ არ ღირს გულის წასვლა, _ ცივად ურჩია ფანდორინმა. _ საუკეთესო საშუალება გრძნობაზე მ-მოსაყვანად – სილაქების მასაჟია სახეზე. და თავს ნუ გვაჩვენებთ სუსტ და უმწეო არსებად. ექიმი ტრუფო და ექიმი აონო თვლიან, რომ თქვენ ხ-ხარზე უფრო ჯანმრთელი ხართ. დაჯექით, სერ რეჯინალდ! _ ერასტის ხმაში ფოლადმა გაკვესა. – თქვენ კიდევ მოასწრებთ გამოესარჩლოთ ამ თქვენს მშვენიერ ქალბატონს. მერე, მე რომ მოვრჩები... სხვათაშორის, ქალბატონებო და ბატონებო, სწორედ სერ რეჯინალდს უნდა ვუმადლოდეთ ჩვენ ყველანი სიცოცხლეს. მისი... უცნაური ჩვეულება რომ არა, ყოველ სამ საათში განსაზღვროს ხომალდის კოორდინატები, დღევანდელი სადილი აქ კი არა, ზღვის ფ-ფსკერზე გაიმართებოდა. თანაც ჩვენით ისადილებდნენ.
_ `პოლონიუსი რა იქნა მეთქი? – მჭახედ გაიცინა ბარონეტმა. – ვახშამზედ გახლავსთ, მაგრამ ისეთზე, სადაც თავად კი არა, მისით ვახშმობენ~. სასაცილოა.
კლარისა მოიბუზა. ხომალდის ბორტს საფუძვლიანად დაჰკრა ტალღამ და მაგიდაზე ჭურჭელი აწკარუნდა, ხოლო უშველებელი ბიგ-ბენი კი ისევ გაქანდა აქეთ-იქით.
_ ადამიანები თქვენთვის, სტატისტები არიან, ქალბატონო, სტატისტებს კი თქვენ არასოდეს ინდობდით. განსაკუთრებით, თუკი ლაპარაკია ორმოცდაათ მილიონ ფუნტზე. ძნელია თავის შეკავება. საწყალი გოში, მაგალითად, შეყოყმანდა. როგორ მოუხერხებლად ჩაიდინა მკვლელობა ჩვენმა ძიების ოსტატმა! თქვენ, რ-რა თქმა უნდა, მართალი ხართ – ბოროტეულ რენიეს თავი არ მოუკლავს.ამას მე თვითონაც მივხვდებოდი, მაგრამ თქვენმა შეტევითმა ტაქტიკამ დროებით ამომაგდო კალაპოტიდან. ჯერ მარტო `გამოსათხოვარი წერილი~ რად ღირს! ტონი აშკარად არაა სიკვდილისწინა – რენიეს ჯერ კიდევ აქვს იმედი, დრო მოიგოს, შეშლილად გაასაღოს თავი. ძირითადში თქვენ გეყრდნობათ, ქალბატონო სანფონ, ის მიეჩვია, რომ მთლიანად თქვენ მოგნდობოდათ. გოშმა წყნარად გადახია მესამე ფურცელი იმ ადგილზე, რომელიც, მისი აზრით, ყველაზე მეტად გამოდგებოდა დასასრულისთვის. რა უნიათობაა! ჩვენმა კომისარმა მთლად გარეკა ბ-ბრაჰმაპურის საგანძურის ნიადაგზე. აბა რა _ ეს ხომ მისი ჯამაგირია სამასი ათასი წლის განმავლობაში! _ ფანდორინმა სევდიანად გაიცინა. _ გახსოვთ, როგორი შურით გვიამბობდა გოსი მებაღეზე, მომგებიანად რომ მიჰყიდა თავისი რეპუტაცია ბანკირს?
_ მაგრამ რატომ მეკლა ბატონი რენიე? _ იკითხა იაპონელმა. _ კალაგაია კომ დაწვული არის.
_ რენიეს ძალიან უნდოდა, რომ კომისარს ეს დაეჯერებინა და უფრო მეტი დამაჯერებლობისათვის ქალაღაიის საიდუმლო გასცა. მაგრამ გოშმა არ დაუჯერა. _ ფანდორინმა პაუზა გააკეთა და წყნარად დასძინა. _ და მართალიც იყო.
სალონში მკვდრული სიჩუმე გამეფდა. კლარისამ ახლახანს ჩაისუნთქა, მაგრამ ამოსუნთქვა დაავიწყდა. უცებ ვერც კი მიხვდა, საიდან აქვს ამისთანა სიმძიმე მკერდში, და გამოერკვა – ამოისუნთქა.
_ ანუ ქალაღაია მთელია? – ფრთხილად, თითქოს იშვიატი ციტის დაფრთხობისა ეშინიაო, შეეკითხა ექიმი. _ და სად არის?
_ ამ თ-თხელი ქსოვილის მონაჭერმა დილიდან სამი პატრონი გამოიცვალა. ჯერ დაპატიმრებულ რენიეს ჰქონდა. კომისარმა არ დაუჯერა წერილს, ტყვე გაჩხრიკა და უპოვა ქ-ქალაღაია. სწორედ მასინ, ხელში გადასული სიმდიდრისგან გონდაბინდულმა, ჩაიდინა მკვლელობა. ცდუნებას ვერ გაუძლო. როგორ კარგად ეწყობოდა: წერილში ნათქვამია, რომ ქალაღაია დამწვარია, მკვლელმა ყველაფერი აღიარა, ორთქლმავალი კალკუტასი მიდის, იქიდან კიდევ ბრაჰმაპური ერთი ხელის გაწვდენაზეა! და გოში ვა-ბანკზე წავიდა. მინდობილ პატიმარს რაღაც მძიმე ჩაარტყა თავში, სახელდახელოდ გაითამაშა თვითმკვლელობა და სალონში გამოსწია, - ხომ უნდა დალოდებოდა, სანამ ყარაული გვამს აღმოაჩენდა. მერე თამაშში ჩაერთო ქალბატონი სანფონი და ჩვენ ორივე გაგვაცურა – პოლიციელიც და მეც. თქვენ განსაცვიფრებელი ქალი ხართ, ქალბატონო! _ ერასტმა მიმართა რენატას. – მე მოველოდი, რომ თავის მართლებას მოჰყვებოდით და ყველაფერს თქვენს თანამზრახველს გადააბრალებდით, კიდევ კარგი რომ მკვდარია. ეს ხ-ხომ ძალიან იოლი იქნებოდა! მაგრამ არა, თქვენ სხვანაირად მოიქეცით. კომისრის ქცევაზე მიხვდით, რომ ქალაღაია იმას აქვს, და ფიქრობდით თავდაცვაზე კი არა, ო, არა! თქვენ გსურდათ საგანძურის გასაღები დაგებრუნებინათ, და დაიბრუნეთ კიდეც!
_ რატომ უნდა მოვისმინო მთელი ეს ბოდვა? _ ხმაში გარეული ცრემლებით წამოიძახა რენატამ. _ თქვენ, მუსიე, არავინაც არა ხართ! თქვენ უცხოელი ხართ! მე მოვითხოვ, რომ ჩემს საქმეს მიხედოს ვინმემ ორთქლმავლის უფროს ოფიცერთაგან!
მოულოდნელად პატარა ექიმი შეიშმუშნა, ზეთისხილისებრ მელოტზე გადმოვარცხნილ თმაზე ხელი გადაისვა და შთამაგონებლად თქვა:
_ ორთქლმავლის უფროსი ოფიცერი აქ არის, მადამ. ჩათვალეთ, რომ ეს დაკითხვა სანქციონირებულია გემის ხელმძღვანელობის მიერ. განაგრძეთ, მუსიე ფანდორინ. თქვენ თქვით, რომ აქ ქალმა შეძლო კომისრისთვის წაერთმია ქალაღაია?
_ დარწმუნებული ვარ. არ ვიცი, როგორ შეძლო გოშის რევოლვერის ხელში ჩაგდება. ალბათ იმ უბედურს სულაც არ ეშინოდა ამისი. ასეა თუ ისე, ამან კომისარი სამიზნეზე დასვა და მოსთხოვა, რომ დაუყოვნებლივ დაებრუნებინა ქ-ქალაღაია. როცა მოხუცი გაჯიუტდა, ჯერ ერთი ხელი გაუხვრიტა, მერე მეორე, მერე მუხლი. ეს აწამებდა გოშს! სად ისწავლეთ ამისთანა სროლა, მადამ? ოთხი ტყვია და ოთხივე მიზანში. მომიტევეთ, მაგრამ ძნელი დასაჯერებელია, რომ გოსი მაგიდის გარშემო დარბოდა გახვრეტილი მუხლით და დაცხრილული ხელებით. მესამე გასროლის შემდეგ, ტკივილი ვეღარ აიტანა და ქალაღაია გადმოგცათ, და თქვენ გაათავეთ ის უბედური, ტყვია პირდაპირ შუაგულ სუბლზე მიაჭედეთ.
_ Oჰ მყ Gოდ! – ასეთი იყო მისის ტრუფოს კომენტარი.
კლარისას კიდევ უფრო სხვა რამე აწუხებდა:
_ ესე იგი, ქალაღაია ამას აქვს?
_ ჰო, _ თავი დაუქნია ერასტმა.
_ სისულელეა! აბდაუბდა! თქვენ ყველანი გიჟები ხართ! _ ისტერიულად გადაიხარხარა რენატამ (თუ მარი სანფონმა?). _ ო, ღმერთო, რა გაუგებრობაა!
_ ამის გამორკვევა ადვილი არის, _ თქვა იაპონელმა. _ ქალბატონი კლებერი უნდა გავჩკრიკოტ. ტუ კალაგაია მას აკვს, მასინ კყვეპერი მარტალია. ტუ კალაგაია არა აკვს, მასინ ბატონი ფანდორინი სეცდა. ასეტ სემტკვევასი ცვენტან იაპონიასი მუცლებს იფატრავენ.
_ ჩემის თანდასწრებით მამაკაცის ხელები ვერ გაბედავენ ქალბატონის გაჩხრეკვას! _ გამოაცხადა სერ რეჯინალდმა და მუქარიანი გამომეტყველებით წამოდგა.
_ და ქალისა? – შეეკითხა კლარისა. _ ამ არსებას მე და მადამ ტრუფო გავჩხრეკთ.
_ Oh yes, it would take no time at all (`ო, დიახ, ეს დიდ დროს არ წაგვართმევს~ - ინგლ,), _ უმალ დაეთანხმა ექიმის მეუღლე.
_ რაც გნებავთ, ის მიყავით, _ მსხვერპლივით დაიკრიფა გულხელი რენატამ. – მაგრამ მერე შეგრცხვებათ...
მამაკაცები კარს მიღმა გავიდნენ, ხოლო მის ტრუფომ დაუჯერებელი სიმარჯვით ხელები აუფათურა დაკავებულს. კლარისასკენ შემოტრიალდა, თავი გააქნია.
კლარისას შეშინდა _ საბრალო ერასტის გამო. ნუთუ შეცდა?
_ ქალაღაია ძალიან თხელია, _ თქვა მან. _ მიმიშვით, თავად მოვძებნი.
სხვა ქალის სხეულზე შეხება უცნაური და სამარცხვინო იყო, მაგრამ კლარისამ ტუჩი მოიკვნიტა და ყურადღებით გასინჯა ტითოეული ნაკერი, თითოეული ნაოჭი, თითოეული ნაკეცი ქვედა საცვლებზე. ქალაღაია არ იყო.
_ გახდა მოგიწევთ, - მტკიცედ გამოაცხადა მან. ეს საშინელება იყო, მაგრამ უფრო საშინელება იყო წარმოედგინა, რომ ქალაღაია მაინც ვერ აღმოაჩინეს. როგორი დარტყმაა ერასტისთვის! ვერ გადაიტანს!
რენატამ მორჩილად ასწია ხელები, ადვილად რომ გაეხადათ მისთვის კაბა და მფრთხალად ითხოვა:
_ ღვთის გულისათვის, მადმუაზელ სტამპ, ბავშვს არ ავნოთ.
კლარისამ კბილი კბილს დააჭირა და კაბის გახსნა დაუწყო. მესამე ღილზე კარზე დააკაკუნეს და გაისმა ერასტის მხიარული ხმა:
_ მადამ, დაამთავრეთ ჩხრეკა! შეიძლება შემოვიდეთ?
- დიახ, დიახ, შემოდით! _ დაუყვირა კლარისამ, სწრაფად შეუკრა ღილები.
კაცები გამოუცნობად გამოიყურებოდნენ. ისინი მდუმარედ დადგნენ მაგიდასთან და ერასტმა ილუზიონისტის მოძრაობით სუფრაზე გადმოშალა ქსოვილის სამკუთხა ნაჭერი, ცისარტყელას ყველა ფერში რომ გადადიოდა.
_ ქალაღაია! – შეჰყვირა რენატამ.
_ სად იპოვეთ? _ შეეკითხა კლარისა, გრძნობდა, რომ ბოლოსკენ დაიბნა.
_ ვიდრე თქვენ ქ-ქალბატონ სანფონს ჩხრეკდით, არც ჩვენ დაგვიკარგავს დრო, _ კმაყოფილი გამოეტყველებით აუხსნა ფანდორინმა. _ მე თ-თავში მომივიდა, რომ ამ წინდახედულ არსებას შეეძლო გამომააშკარავებელი მტკიცებულება კომისრის კაიუტაში დაემალა. დრო მხოლოდ რამდენიმე წ-წამი ჰქონდა და ქ-ქალაღაიას შორს ვერ გადამალავდა. და მართლაც, ქალაღაია მალე მოიძებნა. ამან მოჭმუჭნა და ხალიჩის ერთ-ერთი კუთხის ქვეშ შეაგდო. ასე რომ, შეგიძლიათ დატკბეთ სახელგანთქმული ფრინველითკალავინკით.
კლარისა მაგიდასთან მივიდა და დანარჩენებივით მოჯადოებული მიაჩერდა ქსოვილის ნაგლეჯს, ამდენი ადამიანის სიცოცხლე რომ შეიწირა.
ქალაღაია ფორმით ტოლფერდა სამკუთხედს აგონებდა. თვალზომით მისი თიტოეული მხარე ოც დუიმზე მეტი იყო. ნახატი გაოცებდა თავისი ბარბაროსული სიჭრელით: ფერადი ხეებისა და ნაყოფების ფონზე ფრთები გაეშალა მახვილმკერდიან ნახევარქალ-ნახევარფრინველს და ანტიკურ სირენებს ჰგავდა. სახე პროფილში იყო მობრუნებული, გრძელი, ამოხრილი წამწამები გარს უვლიდნენ თვალის ნახვრეტებს, გულმოდგინედ რომ ამოეხვიათ უწვრილესი ოქროს ძაფით. კლარისამ იფიქრა, რომ თაცის სიცოცხლეში არ უნახავს ამაზე უფრო მშვენიერი რამე.
_ დიახ, ეს უეჭველად სწირედ ის ქალაღაიაა, _ თქვა სერ რეჯინალდმა. _ მაგრამ ამტკიცებს თუ არა თქვენი ნაპოვნი მადამ კლებერის დანაშაულს?
_ და საკვოიაჟი? _ რბილად თქვა ფანდორინმა. _ გახსოვთ საკვოიაჟი, რ-რომელიც გუშინ ვიპოვეთ კაპიტნის კატერში? სხვადასხვა ნივთებს შორის მე იქ დავინახე ლაბადა, რომელიც არაერთხელ გვინახავს მადამ კლებერის მხრებზე მოხურული. საკვოიაჟი ერთვის სხვა ნივთიერ მტკიცებულებებს. ალბათ, შიგ მოიძებნება სხვა ნივთების, რომელიც ამ ჩვენს კეთილ ნაცნობს ეკუთვნის.
_ ამაზედ რაღაც იტყვით, ქალბატონო? _ მიმართა ექიმმა რენატას.
- სიმართლეს, _ მიუგო მან და იმავე წამს სახე ისე შეეცვალა, ვეღარ იცნობდი.
რეჯინალდ მილფორდ-სტოუკსი
...და მის სახეზე ჩემთვის გამაოგნებელი ცვლილება მოხდა. უსუსრი, სუსტი, ბედის დარტყმით მიწასთან გასწორებული ცხვარი თითქოსდა ჯადოსნური ჯოხის დაქნევით მგლად გადაიქცა. მხრები გაუსწორდა, ნიკაპი ასწია, თვალები საშისი ცეცხლით აენთო, ნესტოები აუთრთოლდა, გეგონება ცვენს წინ მტაცებელიაო _ არა, მგელი კი არა, კატების ოჯახიდან, პანტერა ანდა ძუ ლომი, ახალი სისხლის სუნი რომ იკრა. უნებურად უკან გავიწიე. ო, ჩემი დაცვა აქ აღარ სჭირდებოდათ!
გარდაქმნილმა მისის კლებერმა ფანდორინს მზერა სტყორცნა, რომელიც აღსავსე იყო იმისთანა გამანადგურებელი სიძულვილით, რომ ეს ნირშეუცვლელი ბატონიც კი შეხტა.
Mმშვენივრად მესმის ამ უცნაური ქალის გრძნობები. მე თავადაც სულ შევცვალე ჩემი დამოკიდებულება ამ ფლიდი რუსისადმი. ეს საშინელი ადამიანია, ბოროტი უგნური, რომელსაც აქვს მახინჯი, გარყვნილი ფანტაზია. როგორ ვაპყრობოდი ნდობითა და პატივისცემით? დაუჯერებელია!
უბრალოდ, არ ვიცი, ამაზედ როგორ მოგწეროთ, ძვირფასო ემილი. გულისწყრომისგან კალამი მიკანკალებს ხელში... ჯერ მინდოდა დამემალა თქვენთვის, მაგრამ მაინც მოგწერთ, სხვანაირად ვერ გაიგებთ, რატომ განიცადა ასეთი მეტამორფოზა ჩემმა დამოკიდებულებამ ფანდორინთან.
გუშინ ღამით, მთელი ამ მღელვარებისა და ელდის შემდეგ, რომელიც ზემოთ აღგიწერეთ, მე და ფანდორინს სორის შედგა მეტად უცნაური საუბარი, რომელმაც გაცოფებამდე და მწარე საგონებლამდე მიმიყვანა. რუსი მოვიდა ჩემთან, ხომალდის გადარჩენისთვის მადლობა გადამიხდა და ყალბი თანაგრძნობით დამიწყო წარმოუდგენელი, ახირებული აბადაუბდის ლაპარაკი. სიტყვა-სიტყვით შემდეგი მითხრა _ სიტყვა-სიტყვით დავიმახსოვრე: `მე ვიცი თქვენი მწუხარების შესახებ, სერ რეჯინალდ. უკვე დიდი ხანია, რაც კომისარმა გოშმა მიამბო. ეს, რასაკვირველია, ჩემი საქმე არ არის და მეც დიდი ხნის განმავლობაში ვერ გადავწყვიტე ამაზე მელაპარაკა თქვენთან, მაგრამ ვხედავ, როგორ იტანჯებით და არ შემიძლია არ გითანაგრძნოთ. მე იმიტომ ვბედავ ამის ლაპარაკს, რომ მეც ამისთანა უბედურება გადავიტანე. მეც, ისევე როგორც თქვენ, მემუქრებოდა განსჯის უნარის დაკარგვა. მე შევინარჩუნე გონება და გავამახვილე კიდევაც, მაგრამ საამისოდ გულის მოზრდილი ნაწილით გადავიხადე. დამიჯერეთ, თქვენს მდგომარეობასი სხვა გზა არა გაქვთ. ჭეშმარიტებას ნუ გაექცევით, როგორი მწარეც არ უნდა იყოს, ილუზიებში ნუ დაიმალებით. და რაც მთავარია, თავს ნუღარ დაისჯით. თქვენ დამნაშავე არა ხართ იმაში, რომ ცხენებმა გაიტაცეს, რომ თქვენი ფეხმძიმე ცოლი გადმოვარდა ეტლიდან და დაიმტვრა. ეს გამოცდაა, მძიმე ეგზამენი, რომელიც ბედმა მოგიწყოთ. მე არ ვიცი, რატომ და რისთვის უნდა მოუწყო ადამიანს ამისთანა სასტიკი შემოწმება, მაგრამ ერთი კი ვიცი: გამოცდა უნდა აიტანოთ. არადა, მორჩება, სული დაგეშლებათ~.
მე მაშინვე ვერც კი მივხვდი, რა აქვს მხედველობაში ამ გაიძვერას. მერე მოვედი აზრზე! მან წარმოიდგინა, რომ თქვენ, ჩემო ძვირფასო ემილი, დაიღუპეთ! ეს თქვენ, ფეხმძიმე გადმოვარდით ეტლიდან და სასიკვდილოდ დაიმტვერით! ისე აღშფოთებული რომ არ ვყოფილიყავი, ამ შეშლილ დიპლომატს პირდაპირ ცხვირ-პირში შევცინებდი! რეებს მეუბნება – და ეს მაშინ, როცა თქვენ მოუთმენლად მელოდებით სამოთხის კუნძულების ვარდისფერი ცის ქვეშ! ყოველ მომდევნო საათში სულ უფრო ახლოს და ახლოს ვარ თქვენთან, ჩემო ნაზო ემილი. ახლა უკვე ვერავინ და ვეღარაფერი ვეღარ შემაჩერებს.
ოღონდ _ უცნაური ამბავია _ ვერაფრით მომიგონია, რატომ და რანაირად აღმოჩნდით ტაიტზე, თანაც მარტო, უჩემოდ? ალბათ, ნამდვილად გქონდათ საამისო საფუძვლები. რა მნიშვნელობა აქვს. ჩვენ შევხვდებით და თქვენ, ძვირფასო მეგობარო, ყველაფერს ამიხსნით.
თუმცა დავუბრუნდები ჩემს ამბავს.
მთელი სიმაღლით, რომელიც არცთუ პატარა აღმოჩნდა (საკვირველია, რა ბევრია აქ დამოკიდებული თავის დაჭერაზე), წამომდგარმა მადამ კლებერმა შემდეგი განაცხადა _ მეტწილად ფანდორინს მიმართავდა:
`ყველაფერი, რაც აქ მობოდეთ, - სრული სისულელეა. არც ერთი მტკიცებულება, არც ერთი საბუთი. მხოლოდ ვარაუდებია და უსაფუძვლო წარმოდგენები. დიახ, ჩემი ნამდვილი სახელია მარი სანფონი, მაგრამ მსოფლიოს ვერც ერთმა სასამართლომ ვერ შესძლო ჩემთვის ბრალდების წარმოდგენა. დიახ, ჩემზე ხშირად ჭორაობდნენ, ჩემს წინააღმდეგ ბადეს ქსოვდნენ მრავალრიცხოვანი მტრები, არაერთხელ უმტყუნია ჩემთვის ბედსაც, მაგრამ მე მეგარი ნერვები მაქვს და მარი სანფონის გატეხვა იოლი არ არის. მე დამნაშავე მხოლოდ იმაში ვარ, რომ უგონოდ შევიყვარე ეს დამნაშავე და წკუიდან გადასული. ჩვენ საიდუმლოდ დავინიშნეთ, მე იმის შვილს დავატარებ მკერდის ქვეშ. ეს შარლი მოითხოვდა ჩვენი ქორწინების საიდუმლოების შენახვას. თუკი ჩემი საქციელი არის დანაშაული – რას ვიზამთ, მე მზად ვარ ნაფიცი მსაჯულების წინაშე წავსდგე, მაგრამ შეგიძლიათ დარწმუნებული ბრძანდებოდეთ, მუსიე შინგამოყვანილო მაძებარო, რომ გამოცდილი ადვოკატი მთელ თქვენს ქიმერებს კვამლივით გაჰფანტავს. რა, კერძოდ, რა შეგიძლიათ დამაბრალოთ? ის, რომ ახალგაზრდობაში ნაცრისფერ დედათა მონასტერში ვცხოვრობდი და ტანჯულებს ტკივილებს ვუმსუბუქებდი? კი, მიწევდა ნემსების გაკეთება, მერე ამით რა? ჩემთვის თავსმოხვეული კონსპირაციით გამოწვეული სულიერი ტანჯვის გამო მე მორფიუმს მივეჩვიე, მაგრამ ახლა საკუთარ თავში მე გამოვნახე ძალა, რათა თავი დამეღწია ამ დამღუპველი ჩვევისათვის. ჩემი საიდუმლო, მაგრამ, გაითვალიწინეთ, სრულიად კანონიერი ქმარი მაიძულებდა, რომ გამოგონილ;ი გვარით წამოვსულიყავი ამ მოგზაურობაში. ასე გაჩნდა მითიური შვეიცარიელი ბანკირი კლებერი. მე ძალიან მტანჯავს ეს სიცრუე, მაგრამ შემეძლო უარი მეთქვა შეყვარებულისათვის? მე ხომ წარმოდგენაც არა მქონდა მის მეორე ცხოვრებაზე, მის დამღუპველ ვნებაზე, და ბოლოს, მის უგუნურ გეგმებზე!
შარლმა თქვა, რომ მას, როგორც კაპიტნის პირველ თანაშემწეს, უფლება არა აქვს ცურვაში მეუღლე წამოიყვანოს, თუმცა ჩემთან განშორებას ვერ შეძლებს და განიცდის ჩვენი ძვირფასი ბავშვის ჯანმთელობის მდგომარეობას, ამიტომ უმჯობესი იქნება, თუკი მე წამოვალ რეისში გამოგონილი სახელით. რა არის აქ დანაშაულებრივი, გეკითხებით?
მე ვხედავდი, რომ შარლი თავის ჭკუაზე არ არის, მას განაგებს რაღაც ჩემთვის უცნობი ვნება, მაგრამ მე, რასაკვირველია, საშინელ სიზმარშიც კი არ დამესიზმრებოდა, რომ სწორედ მან ჩაიდინა ის კოშმარული დანაშაული ღიუ დე გრენელზე! და მე წარმოდგენაც არ მქონდა, თუ ის ინდოელი რაჯის შვილია. ჩემთვის შოკია, რომ ჩემი მომავალი შვილი მეოთხედი სისხლით ინდოელია. ბედკრული პატარა, უგნურის შვილი. ეჭვიც არ მეპარება, რომ ბოლო დღეებში შარლი შეურაცხადი იყო. განა შეიძლებოდა ხომალდის დაღუპვა ეცადა ფსიქიკურად ჯანსაღ ადამიანს? ეს ნამდვილად ავადმყოფი ადამიანის საქციელია. რასაკვირველია, მე არა ვუწყოდი ამ ბოდვით გეგმაზე!~
აქ ფანდორინმა შეაწყვეტინა და საძაგელი დაცინვით შეეკითხა: `და თქვენი ლაბადა, სათუთად მოთვასებული საკვოიაჟში?~
მისის კლებერმა _ არა, მისს სანფონმა _ ესე იგი, მადამ რენიემ... თუ მადამ ბაღდასარმა? აღარ ვიცი, მართებულად როგორ უნდა დავუძახო. კარგი, დაე ისევ მისის კლებერად დარჩეს – ასე უფრო ბუნებრივია. ჰოდა, მისის კლებერმა ინკვიზიტორს დიდიდს ღირსებით უპასუხა: `ეტყობა, ქმარმა ყველაფერი გაამზადა გასაქცევად და აპირებდა, რომ მე ბოლო მომენტში გავეღვიძებინე~.
ფანდორინი არ შოსმინდებოდა. `მაგრამ თქვენ ხომ არ გეძინათ – თქვა მან ქედმაღლურად. _ ჩვენ დერეფანსი გავიარეთ და დაგინახეთ. თქვენ ჩაცმული იყავით და მხრებზე შალიც კი გქონდათ მოხურული~.
`დიახ, აუხსნელმა შიშმა არ დამაძინა, _ მიუგო მისის კლებერმა. _ ეტყობა, გულმა ცუდი მიგრძნო... უცნაურმა ჟრჟოლამ შემამცივნა და შალი მოვიხვიე. ეს დანაშაულია?~
მოხარული ვიყავი დამენახა, რომ თვითგამოცხადებული პროკურორი მოიღუშა. ხოლო ბრალდებულმა მშვიდი სიმკტიცით განაგრძო: `ის, რომ თითქოს მე ვაწამებდი მეორე ჭკუიდან გადასულს, მუსიე გოშს _ ეს ხომ მთლად სინამდვილის ფარგლებს სცილდება. მე სიმართლე გითხარით. ბებერმა ბრიყვმა გააფრინა სიხარბისგან და სიკვდილით მემუქრებოდა. თავადაც არ ვიცი ოთხივე გასროლა როგორ მოვახვედრე მიზანში. მაგრამ ეს სუფთა შემთხვევითობაა. ალბათ, თავად ბედისწერა წარმართავდა ჩემს ხელს. არა, ბატონო, აქაც არაფერი მოგეპოვებათ~.
ფანდორინის თვითკმაყოფილებიდან კვალიც აღარ დარჩენილა. `ნება მიბოძეთ, _ აღელდა ის. _ მაგრამ ჩვენ ვიპოვეთ ქალაღაია! თქვენ არ დამალეთ ხალიჩის ქვეშ!~
`კიდევ ერთი დაუსაბუთებელი მტკიცებულება, _ მოუჭრა მისის კლებერმა. _ ქალაღაია, რასაკვირველია, გოშმა დამალა, ჩემს უბედურ ქმარს რომ წაართვა. და მიუხედავად თქვენი საძაგელი ინსინუაციებისა, მე მადლობელი ვარ, ბატონო, რომ დამიბრუნეთ ჩემი საკუთრება~.
და ამ სიტყვებით მშვიდად წამოდგა, მაგიდასთან მივიდა და ქალაღაია აიღო!
`მე კანონიერი ცოლი ვარ ზურმუხტის რაჯას კანონიერი მემკვიდრისა, - გამოაცხადა ამ განსაცვიფრებელმა ქალმა. _ მე მაქვს ქორწინების მოწმობა. ჩემს წიაღში – ბაღდასარის შვილიშვილია. კი, ჩემმა განსვენებულმა ქმარმა ჩაიდინა მთელი რიგი მზიმე დანაშაულობანი, მაგრამ ამას რა დამოკიდებულება აქვს ჩემთან და ჩვენს მემკვიდრეობასთან?~
ამ დროს წამოხტა მისის სტამპი და შეეცადა ქალაღაია წაერთმია მისის კლებერისთვის.
`ბრაჰმაპურის რაჯას სამფლობელო და ქონება კონფისკირებულია ბრიტანეთის ხელისუფლების მიერ! _ საკმაოდ მტკიცედ განაცხადა ჩემმა თანამემამულემ, და მისი სიმართლე რომ არ გვეღიარებინა, შეუძლებელი იყო. _ ეს ნიშნავს, რომ საგანძური ეკუთვნის მის უდიდებულესობა დედოფალ ვიქტორიას!~
`ერთი წუთით! _ წამოხტა ჩვენი კეტილი ექიმი ტრუფო. _ მართალია მე იტალიელი ვარ დაბადებით, მაგრამ საფრანგეთის მოქალაქე და აქ მის ინტერესებს წარმოვადგენ! რაჯას საგანძური შეადგენდა ოჯახის კერძო მონაპოვარს და ბრაჰმაპურის სათავადოს არ ეკუთვნოდა, და აქედან გამომდინარე, მისი კონფისკაცია არაკანონერია! შარლ რენიე საფრანგეთის მოქალაქე თავისი ნებით გახდა. მან უმძიმესი დანაშაული ჩაიდინა თავისი ქვეყნის ტერიტორიაზე. ამგვარი ბოროტმოქმედება, თანაც სარგებლის მიზნით ჩადენილი, საფრანგეთის რესპუბლიკის კანონებით ისჯება დამნაშავის პირადი საკუთრების ჩამორთმევით სახელმწიფოს სასარგებლოდ. მომეცით ქალაღაია, მადამ! იგი საფრანგეთს ეკუთვნის~. და ისიც საკმაოდ საომრული გამომტყველებით ჩაეჭიდა ცხვირსახოცის კუთხეს.
პატის სიტუაცია შეიქმნა და ცბიერმა ფანდორინმა ამით ისარგებლა. მისი ერისათვის დამახასიათებელი ბიზანტიური ეშმაკობით ხმამაღლა განაცხადა: `ეს სერიოზული პრობლემაა, რომელიც გარჩევას საჭიროებს. ნება მომეცით, როგორც ნეიტრალური სახელმწიფოს წარმომადგენელს, რომ დროებით ჩამოგართვაD ქალაღაია, ნაკუჭებად რომ არ დაფლითოთ. აი, აქ დავდებ, დაე ცოტა მოშორებით იყოს კონფლიქტში ჩაბმული მხარეებისაგან~.
ამ სიტყვებზე მან გამოართვა ქალაღაია და კუთხის მაგიდასთან მიიტანა, ქარიანი ბორტის მხარეს რომ მდებარეობდა, სადაც ფანჯრები დახურული იყო. მოგვიანებით თქვენ მიხვდებით, საყვარელო ემილი, რატომ გაცნობებთ ამ წვრილმანებს.
მაშ ასე, ქალაღაია, განხეთქილებსი ვაშლი, ჭრელ სამკუთხედად იდო კუთხის მაგიდაზე და ოქროს ნაპერწკლებს ისროდა. ფანდორინი მისგან ზურგით იდგა, საპატიო ყარაულის თუ დაცვის როლში. ჩვენ ყველა, დანარჩენები, ერთად ვიყავით მოგროვილი სასადილო მაგიდასთან. დაყრთეთ ამას ფარდების შრიალიც ქარიანი ბორტიდან, პირქუში დღის ბაცი შუქი და იატაკის არათანაბარი რწევა ფეხქვეშ. აი, ფინალური სცენის ექსპოზიცია.
`ვერავინ შეძლებს რაჯა ბაღდასარის შვილიშვილს წაართვას ის, რაც მას კანონერად ეკუთვნის! _ დოინჯის სემოყრით განაცხადა მისის კლებერმა. _ მე ბელგიის ქვეშევრდომი ვარ, და სასამართლო ბრიუსელში იქნება. საკმარისია დავპირდე, რომ მემკვიდრეობის მეოთხედი ბელგიის ქველმოქმედებას გადაეცემა, რომ ნაფიცი მსაჯულები საკითხს ჩემს სასარგებლოდ გადაწყვეტენ. მემკვიდრეობის მეოთხედი – ეს თერთმეტი მილიარდი ბელგიური ფრანკია, მთელი ბელგიის სამეფოს ხუთწლიანი შემოსავალი!~
მის სტამპმა სახეში შესცინა: `თქვენ ბრიტანეთი კიდევ არ იცით, საყვარელო. ნუთუ ფიქრობთ, რომ მაგ თქვენს საცოდავ ბელგიას ნებას მისცემენ ორმოცდაათი მილიონი ფუნტის ბედი გადაწყვიტოს? ამ ფულით ასობით უმძლავრეს ჯავსნოსანს ავაშენებთ და სამჯერ გავაძლერებთ ჩვენს ფლოტს, რომელიც ისედაც პირველია მსოფლიოში! ჩვენ წესრიგს დავამყარებთ მთელ პლანეტაზე!~
ჭკვიანი ქალია მისის სტამპი. მართლაც, ცივილიზაცია მხოლოდ მოიგებდა, ამისთანა ფანტასტიკურ თანხას რომ გაემდიდრებინა ჩვენი ხაზინა. ბრიტანეთი ხომ ყველაზე მოწინავე და თავისუფალი ქვეყანაა დედამიწაზე. ყველა ერი მხოლოდ მოიგებდა, თუკი ბრიტანული მაგალითის მიხედვით იცხოვრებდა.
მაგრამ მისტერ ტრუფო სხვა აზრის გახლდათ. `ეს ნახევარი მილიარდი ფრანგული ფრანკი საფრანგეთს საშუალებას მისცემს არა მხოლოდ წელში გაიმართოს გერმანიასთან ომის ტრაგიკული შედეგებისგან, არამედ ამით შექმნიდა ყველაზე თანამედროვე, ყველაზე კარგად აღჭურვილ არმიას მთელ ევროპაში. თქვენ, ინგლისელები არასოდეს ყოფილხართ ევროპელები. თქვენ კუნძულელები ხართ! ევროპის ინტერესები თქვენთვის უცხო და გაუგებარია. მუსიე დე პერე, ადრე კაპიტნის მეორე თანაშემწე, ამჟამად კი `ლევიათანის~ დროებითი ხელმძღვანელი, არ დაუშვებს, რომ ქალაღაია ინგლისელებს ჩაუვარდეთ ხელში. მე დაუყოვნებლივ აქ მოვიყვან ბატონ დე პერეს და ის ქალაღაიას კაპიტნის კაიუტის სეიფში მოათავსებს!~
მერე ყველა ხმამაღლა აყაყანდა, ცდილობდნენ ერთმანეთის ხმა გადაეფარათ, და გაბრძოლებულმა ექიმმა ისიც კი გაბედა, რომ ჩემთვის მკერდზე ებიძგებინა, ხოლო მისის კლებერმა მისის სტამპს კოჭში ჩაარტყა წიხლი.
მაშინ ფანდორინმა მაგიდიდან თეფში აიღო და იატაკზე დაახეთქა. ყველა გაოცებული მიაჩერდა მას, ხოლო ეშმაკმა ბიზანტიელმა თქვა: `ასე ჩვენს პრობლემებს ვერ გადავწყვეტთ. თქვენ მეტისმეტად გაფიცხდით, ქალბატონებო და ბატონებო. გთავაზობთ, სალონი გავანიავოთ – რაღაც ჩაიხუთა აქაურობა~.
ის ქარიანი ბორტის მხარეს მდებარე ფანჯრებთან მივიდა და ერთმანეთის მიყოლებით დაიწყო მატი გაღება. როცა ფანდორინმა გამოხსნა იმ ფანჯრის ჩარჩო, რომელიც კუთხის მაგიდასთან მდებარეობდა, სადაც ქალაღაია იდო, მოულოდნელი რამ მოხდა: გამჭოლი ქარით აწეული ქსოვილი შეირხა, აფრიალდა და უცებ ჰაერში აფრინდა. ყველასგან აღმომხდარი გმინვის თანხლებით სამკუთხედმა გემბანის ზემოთ გასცურა, ორჯერ შეეხო ბორტის მოაჯირს – თითქოს ხელი დაგვიქნია გამომშვიდობების ნიშნად, და ნარნარით დაშვებულმა შორეთში გასწია. ყველა გაოგნებული მიაცილებდა თვალებით ამ აუჩქარებელ ფრენას, სანამ იგი არ დასრულდა სადღაც ძარმაც, თეთრქაფიან ტალღასთან.
`რა მოუხერხებელი ვარ, _ წარმოთქვა ფანდორინმა სამარისებურ სიჩუმესი. _ რამდენი ფული ჩაიძირა! ახლა ვერც ბრიტანეთი და ვეღარც საფრანგეთი ვეღარ უკარნახებენ მსოფლიოს თავის ნებას. რამხელა უბედურებაა ცივილიზაციისთვის. არადა ეს ხომ მთელი ნახევარი მილიარდი მანეტი იყო. საკმარისი იქნებოდა, რომ რუსეთს მთელი თავისი საგარეო ვალი გ-გადაეხადა~.
მერე კი აი, რა მოხდა.
მისის კლებერმა ველური, მსტვინავი ბგერა გამოსცა, რომლისგანაც მე ჭიანჭველებმა დამირბინეს ტანზე, მაგიდიდან ხილის დანას დასტაცა ხელი და ენითაღუწერელი მოხერხებით გაესწრაფა რუსისკენ. ის ამ მოულოდნელ შეტევას არ მოელოდა. აულესავმა და მოვერცხლილმა დანამ სტვენით გააპო ჰაერი და ფანდორინს შეერჭო ლავიწის ცოტა ქვემოთ, მაგრამ, ეტყობა, ღრმად არა. დიპლომატის თეთრი პერანგი სისხლით შეიღება. ჩემი პირველი აზრი იყო: ღმერთი მაინც არსებობს და გაიძვერებს სჯის. შეფუცხუნებული ბიძანტიელი გვერდზე გახტა, მაგრამ გააფთრებული ფურია არ დაკმაყოფილდა მიყენებული დაზიანებით და მთელის ძალით ჩაბღუჯული დანა ისევ შემართა დასარტყმელად.
და აქ ყველა გააოცა ჩვენმა იაპონელმა, აქამდე მონაწილეობა რომ არ მიუღია დისკუსიაში და ამ წუთამდე შეუმჩნევლად რომ ეჭირა თავი. ლამის ჭერის სიმაღლემდე ახტა, შემძარავად დაიყვირა არწივივით და ჯერ კიდევ იატაკს არ შეხებოდა, მისის კლებერს ფეხსაცმლის ცხვირი მაჯაში დაჰკრა! ამისთანა ტრიუკი იტალიურ ცირკშიც კი არ მინახავს!
ხილის დანა გვერდზე გაფრინდა, იაპონელი მუხლებზე დაეცა, ხოლო მისის კლებერმა მოღრეცილი სახით უკან გაქანდა, მარცხენა ხელით მტკივანი მაჯა ეჭირა.
თუმცა ამ მძვინვარე ქალს არც კი უფიქრია ხელი აეღო თავის სისხლისმსმელ მიზნებზე! იატაკის საათზე (მე მოგწერეთ ამ მონსტრზე) ზურგით მიჯახებული, უცებ მოიხარა და კაბა აიწია მაღლა. მოვენების უცაბედი ცვალებადობით ისედაც დაბნეული ვიყავი, მაგრამ ეს უკვე მეტისმეტი იყო! მე დავინახე (მაპატიეთ, ძვირფასო ემილი, ამაზედ რომ გწერსთ) შავ აბრეშუმის წინდაში გამოკვალთული ბარძაყი, ვარდისფერი პანტალონის ფურფუჭელა, მომდევნო წამს კი მისის კლებერი კვლავაც გასწორდა და მის მარცხენა ხელში აღმოჩნდა არვიცისაიდან გაჩენილი პისტოლეტი. ორლულიანი იყო, ძალიან პატარა, სადაფისფერი ნახელავი.
მე ვერ გავბედავ სიტყვა სიტყვით გავიმეორო ის, რაც ამ არსებამ უთხრა ფანდორინს, თანაც თქვენ ალბათ, არც იცით ამისთანა გამოთქმები. ძალიან ენერგიული და ექსპრესიული ნათქვამის აზრი დაახლოებით ის არის, რომ ეს `დამპალი წარყვნილი~ (მე ევფემიზმს ვიყენებ, რამეთუ მისს კლებერმა უფრო უხეშად თქვა) თავისი ფოკუსისთვის სიცოცხლით გადაიხდის. `მაგრამ ჯერ ამ შხამიან ყვითელ გველს მოვიშორებ!~ - დაჰკივლა მომავალმა დედამ, წინ გადადგა ნაბიჯი და მისტერ აონოს ესროლა. ის გულაღმა დაეცა და ყრუდ დაიგმინა.
მისის კლებერმა კიდევ ერთი ნაბიჯი გადადგა და თავისი პისტოლეტი ფანდორინს დაუმიზნა სახეში. `მე, მართლა, აუცილებლად ვისვრი, _ გამოცრა მან. _ და პირდაპირ მაგ ლამაზი თვალების შუაში ჩაგისვამ ტყვიას~.
რუსი იდგა, ხელისგული მიეჭირებინა პერანგზე გაფართოებად წითელ ლაქაზე. ვერ ვიტყვი, რომ შიშისგან ცახცახებდა, მაგრამ გაფითრებული იყო.
ხომალდი ჩვეულებრივზე მეტად შეირხა _ ბორტს დიდმა ტალღამ დაჰკრა, და მე დავინახე, ბიგ-ბენის მახინჯი მახინა როგორ გადმოიხრება, გადმოიხრება და... პირდაპირ მისის კლებერს დაეცემა! მაგარი ხის ყრუ დარტყმა კეფაში და ეს მოუსვენარი ქალი პირქვე დაეცა იატაკზე, მუხის კოშკის ქვეშ მოყოლილი.
ყველა მისტერ აონოსთან მივარდა, ნასროლი მკერდით რომ იწვა. გონებაზე იყო და სულ ცდილობდა წამოდგომას, მაგრამ ექიმი ტრუფო იქვე ჩაუცუცქდა, მხრით დაიჭირა და ძალით დააწვინა დაჭრილი. ექიმმა ტანსაცმელი შემოაჭრა და შემავალი ჭრილობა რომ დაათვალიერა, მოიღუშა.
`არაუსავს, _ წყნარად თქვა კბილი კბილზე დაჭერილმა იაპონელმა. _ სულ სოტა-სოტა არის დასიანებული ფილტვი~.
`და ტყვია? _ შეშფოთებით დაეკითხა ტრუფო. _ ტყვიას გრძნობთ, კოლეგა? სად არის?~
`მე მგონი, ტყვია გაისედა მარსხენა ბესში, _ მიუგო მისტერ აონომ და ჩემი აღმაფრთოვანებელი გულგრილობით დასძინა. _ მარსხენა, კვედა ნასილი. ზურგიდან მოგისევთ ძვლის გატეკვა. გთხოვთ მომიტევოთ, ამისთანა უსიამოვნებისტვის~.
აქ ფანდორინმა ამოუხსნელი ფრაზა თქვა. დაჭრილთან დახრილმა, წყნარად თქვა: `აჰა, აონო-სან, თქვენი ოცნება ასრულდა _ უკვე ჩემი ონძინი ხართ. იაპონურის უფასო გაკვეთილები, სამწუხაროდ, გაუქმებულია~.
თუმცა, ეტყობა, ეს ბოდვა მისტერ აონომ მშვენივრად გაიგო და სუსტი ღიმილი გამოაჩინა გაფითრებული ტუჩებით.
როცა მატროსებმა დაბინრული იაპონელი ჯენტლმენი საკაცით წაიყვანეს, ექიმმა მისის კლებერსაც მიხედა.
ჩვენს საყოველთაო განსაცვიფრებლად აღმოჩნდა, რომ ხის დასტამ თავის ქალა არ გაუტეხა, მხოლოდ კოპი დაასვა. როგორც იქნა გამოვაXრეთ ლონდონის ღირსშესანიშანობის ქვეშიდან გულწასული დამნაშავე და სავარძელში გადავასვენეთ.
`ვშიშობ, ამისთანა შოკის მერე, ნაყოფი ვეღარ იცოცხლებს, - ამოიოხრა მისის ტრუფომ. – არადა საბრალო პატარა რა შუაშია დედამისის ცოდვებთან~.
`პატარას არაფერიც არ მოუვა, _ მკიცედ უთხრა მეუღლემ. _ ეს... არსება ისეტი სიცოცხლისუნარიანია, რომ ნამდვილად ჯანმრთელ ბავშვს გააჩენს, თანაც იოლად და ვადაშიც~.
ფანდორინმა შეაჯამა ჩემთვის საჩოთირო ცინიზმით: `არის საფუძვლები იმედი ვიქონიოთ, რომ მშობიარობა ციხის ლაზარეთში მოხდება~.
`საშინელებაა იფიქრო, ვინ დაიბადება ამ წიაღიდან~, _ წარმოთქვა შემცბარმა მისის სტამპმა.
`ყოველ შემთხვევაში, ფეხმძიმობა გილიოტინისგან იხსნის~, _ შენიშნა ექიმმა.
`ანდა სახრჩობელადან~, _ გაიცინა მისის სტამპმა, ის ცხარე დისკუსია შეგვახსენა, რომელიც ერთხელ მოხდა კომისარ გოშსა და ინსპექტორ ჯეკსონს შორის.
`იმის მაქსიმუმი, რაც ემუქრება _ ციხეში ჯდომის პატარა ვადაა, სიკვდილის განზრახვით თავდასხმა მისტერ აონოზე, _ უკმაყოფილოდ ამბობდა ფანდორინი. _ და იქაც გამოიძებნება შემამასუბუქებელი გარემოებები: აფექტი, აღელვება, იგივე ორსულობა. მეტი ვერაფრის დამტკიცება ვერ მოხერხდება _ მან ბრწყინვალედ გვიჩვენა ეს. გარწმუნებთ, ძალიან მალე მარი სანფონი ისევ თავისუფალი იქნება~.
უცნაურია, მაგრამ არც ერთი ჩვენგანი არ ლაპარაკობდა ქალაღაიაზე, თითქოს არცა ყოფილაო, გეგონება ნათელი ნაჭრის კვალდაკვალ ქარმა არარსებობაში წაიღო არა მხოლოდ ასი ბრიტანული ჯავსნოსანი და ფრანგული რევანცჰე, არამედ ავადმყოფური ბანგი, გონებებსა და სულებს რომ ბინდავდა.
ფანდორინი დაზიანებული ბიგ-ბენის მახლობლად გაჩერდა, რომელსაც პირდაპირ ნაგავზე ჰქონდა გზა: მინა გატეხილი, მექანიზმი მოსლილი, მუხის პანელი თავიდან ბოლომდე გაიბზარა.
`დიდებული საათია, _ თქვა რუსმა, კიდევ ერთხელ დაადასტურა ის საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტი, რომ სლავები პირწმინდად მოკლებულნი არიან მხატვრულ გემოვნებას. _ აუცილებლად შევაკეთებ და თან წავიღებ~.
`ლევიათანმა მძლავრად დაიგუგუნა, ეტყობა, შემხვედრ ხომალდს მიესალმა და მე დავიწყე ფიქრი იმაზე, რომ მალე, ზალიან მალე, სულ რაღაც ორი-სამი კვირის შემდეგ, მე ჩამოვალ ტაიტზე და ჩვენ ისევ შევხვდებით, ჩემო თაყვანსაცემო მეუღლიკო. ეს ერთადერთია, რასაც აზრი და მნიშვნელობა გააჩნია. ყველაფერი დანარჩენი – ორთქლია, ღრუბელი და ქიმერა.
ჩვენ ერთად ვიქნებით და ვიქნებით ბედნიერნი – იქ, სამოთხის კუნძულზე, სადაც ყოველთვის ანათებს მზე.
ამ სასიხარულო დღის მოლოდინსი,
ვრჩები თქვენი ნაზად მოსიყვარულე _
რეჯინალდ მილფორდ-სტოუკსი.
დასასრული
×