ზამთრისპირის აკვარელი
აივანიც, ეზო-ყურეც,
გაკრეფილი ზვარიც,
დაფენილა ყვიციანი
ყვავილებით ქარის,
ღარტაფებში წვება ბური,
იშრიტება წყარო.
ჩამტკბარ კვრინჩხის ჩამოკრეფას
ჯერ არავინ ჩქარობს.
რძიან ნისლებს, გადაპენტილს
ალისფრად და ლურჯად,
ალაგ-ალაგ ჩარღვეული
გულისპირი უჩანთ...
მე და ჩემი შემოდგომა
გადავუხვევთ გზიდან
ჩავლილ წყლებზე მოქანავე
ხიდზე გავლა გვინდა.
მთაწმინდა
რა კარგად მოჩანს აქედან გზები
და ცხელ მიწაზე ცხელი ქალაქი...
აქ უცებ წყდება, აქ უცებ წყდება
წამოწყებული იქ ლაპარაკი...
აქ საუკუნო ლოდი და დარდი
გულს ერთად აწევს და ხსოვნას ხედნის,
სურო გალავნის კედელზე დადის,
ვით მეთვალყურე წათვლემილ მხედრის...
მე ვზივარ, როგორც ბედის მჩხიბავი,
რომელიც ხშირად ამაოდ წვალობს
და გაცივებულ სხივებს თიბავენ
ხეთა წვერები, ჩრდილი და თვალი...
და ვუსმენ, ვუსმენ, როგორ გრძელდება
წამოწყებული იქ ლაპარაკი...
და საკუთარი, დაღლილი გზებით
ნელა ამოდის მთაზე ქალაქი.
მოლოდინი
გია ყარყარაშვილისადმი
შენც წინაპრისა გმართებს,
იმათი ზურგით დავობ!
ებღაუჭები მათი
სამარის ხავსს და ხაოს!
აბა, ამ ქურდულ ყომარს,
ამ ჩვენს მშობლიურ ქაოსს,
ეგ საფლავები რომ არ,
რა გაუძლებდა, ძმაო?!
იქნებ არც უნდა შველა
ამდენ ფესვიდან შემხმარს!
შენს ეტლში ვსხედვართ ყველა,
წელგამართული შენ ხარ!
მიიპარება თოვლი,
თავს გაზაფხული ადგას...
შენ ვისაც ელი, მოვლენ,
ჩვენთვის იცოცხლეს რადგან...
მე იმ ნიაღვარს ვლოცავ,
გზად რომ წალეკავს ბრელოს,
ოღონდ მოგისწრონ ცოცხალს,
მამულო, საყვარელო!
ნოსტალგია
(მანქანით მივემგზავრები წერაქვს და
ფიქრში ვეპაექრები მღვდელს, რომელსაც
ძალიან უყვარს ციკნის ჩახოხბილი...)
იკინძება სავალი
სევდანარევ კადრებად,
მოსდებია გზისპირებს
მათრობელა იელი...
მენატრება სიცოცხლე,
მოკეთე მენატრება,
მენატრება მისანდო
სიტყვა და საქციელი...
მართალია, სოფელი
დარჩა ფაფხურს ამაოს,
გახსოვთ, სწუხდა პოეტი —
ვეღარ განარჩიესო...
არც თქვენ გმოსავთ ნათელი,
ჯვრისმტვირთველო მამაო!
მენატრება სამშობლო,
მენატრება იესო...
სიმძიმილი
ნოდარ ქავთარაძის ხსოვნისადმი
უძლეველია დღე დღევანდელი.
სრულდება წესი.
მე, ვით უცხოს ისე ჩაგივლი.
ახლა ღიაა ყველა კარი
და დახურული ყველა ფანჯარა
და სულ სხვას ნიშნავს
დღეს ამდენი ერთად ყვავილი...
ქუჩაში გასულს
უცნაურად მომეჩვენება,
რომ ვიღაცას
სიცილი და სიმღერა უნდა,
რომ ნათურებთან
ირევიან უქმი მწერები
და დახლთან კაცი
არაყს სვამს და
ნელა თვლის ხურდას...
მოვა ზაფხული,
ისევ გავლენ ნავები ზღვაში,
როგორც უვლია,
ეს ქვეყანა ისევე ივლის...
მხოლოდ ჩვენს გულებს,
ვით სამარეს, სიმძიმე ჩაშლის,
რადგანაც გული სამარეა,
სამარე თბილი...
1966 წ.
ცისკრისა და ნისლისა
წამოთენდა. ძილგამკრთალი
ალასლასდა, ადგა ნისლი,
ცდილობს ამარიდოს თვალი,
ეგ ზნეს ვეღარ გამოიცვლის!
მიდის, გზა-გზა გუნდრუკს აკმევს,
ფეხქვეშ ეფინება წიფლებს,
ფრთხილად ააფარებს სარკმელს —
ნაძენძს — ნოტიოს და მყიფეს,
სულაც ნამლევს, სულაც ნელცივს,
სულაც დასასრულის ფერადს...
რა ვქნა, ღმერთო, ბრმა და ბეცი
წასულს — ვერ ვაშორებ მზერას,
თავსაც ვატყობ, ვეძებ ნებას,
აღარც მეძნელება თითქო,
ავდგე, კალთას გამოვება,
ჭკუას არაფერი ვკითხო.
წელიწადის დრონი
ბასილი დიდისაგან
შთაგონებული განწყობანი
ვიდრე მოვა იასამანი
და დილის ნიავს შემოჰყვება მახარობელი,
მტრედისფერ ნისლებს
ნაწვიმარზე ადიდებულ ბალახების
სურნელი ასდის...
ჯერ ნექტარს ასმევს თბილი ქარი
აჟრჟუნებულ, ტანშიშველ ტყეებს,
მერმე შეჰბედავს მიფერებას, მისაყვარლებას...
დის ტკბილი ბანგი გაზაფხულისა,
მათრობელა, უხინჯო და
გულუბრყვილო მოლოდინით გაჯერებული...
მოდის აპრილი,
ფრთხილად, ფოფინით
შეუწვება საბანქვეშ ზამთარს
და სანაყოფე კვირტს გამონასკვავს...
გაზაფულის ნაყოფი კი
ყვავილია,
ყვავილი და
მხოლოდ ყვავილი...
გიჟმაჟი ჟამი —
მოჩუხჩუხე, თავაღერილი,
უღრუბლო და
ვარსკვლავებით მოკირწყლულ გზებზე
ულაგამო, ურა ტაიჭს თავმიცემული...
ჩირაღდნები ციცნათელების,
ჭრიჭინების სერენადები,
სარკმელიც და სამერცხულიც ყურთამდე ღია
და ქარშოშინს ამოყოლილი,
მწიფე ყანებში თავჩახრილი
ყაყაჩოს სუნი...
ფხაალესილებს
შეჰკიდებენ კაცები ცელებს
მაღალ-მაღალი ქლიავების ტოტთშესაყარზე —
ემანდ მორბედი
ან დედაკაცი არ დამარცხდესო
და სავახშმოდ ხელს დაიბანენ...
ვაი, ყანას შეყუჟული
მწყრის ჩოჩრების და
ჩამთბარ ბუდეში ჩარჩენილი
ჭორფლიანი კვერცხების ბრალი —
ფეხდაფეხ მისდევს
მკაში შესულ პატრონს მწევარი...
იმკის ზაფხული,
ნაყოფს იმკის ხელხვავიანი!
ნაყოფი მისი თაველია,
სავსე თაველი...
ბაღის კიდეში,
დამსკდარ ნაჭიდან ამომხტარი,
კაკალი ყრია,
გატეხავ და... ჯერ ნედლია,
ისევ რძიანი...
რამდენიმე კვირაც და ბაღებს
უკვე კარგა შეყვითლებული
კომშები თუ გაანათებენ...
დღეს-ხვალ კი
წყლიან ღორქლიავას,
ლურჯ ღოღნაშოებს,
ჩაყურჭებულ ჭანჭურებსაც ჩამოკრეფავენ...
ზოგს გაჩირავენ,
ზოგსაც დიდხანს ათუხთუხებენ,
მერე საჩირეს
და სატყლაპედ დამდგარ ჰარისას
გრძელ-გრძელ ლასტებზე გაფენენ და
მზეს მიუშვერენ...
სათესლე კვახებს,
ღობის ძირებში
არხეინად დაგორებულებს,
სულ ცოტას კიდევ დააცდიან
და როგორც კი პირველი ცივი ქარი დაბერავს,
როგორც კი მარნის გრილი კედლები
მაჭრის ნაჩქეფით გაიჟღინთება,
მაგ ბღენძებსაც მიაკითხავენ...
სევდის მდინარე
ჩამოღვენთილ ფოთოლს უკვე
იმდენს მიარწევს,
ვაშლის კრეფის ჟამიც დამდგარა!
შემოდგომის შემოძენძილ,
შემხმარ კალთასაც
ჩამტკბარი ვაშლის სურნელი ასდის —
ჩვენი გამზრდელი დიდედების უბის სურნელი...
შემოდგომის თავი ნაყოფი
ვაშლია, ვაშლი...
ზამთარია.
უქმი ზამთარი!
გამოღალული ისვენებს მიწა,
გულის ძილით სძინავს ბუნებას!
ქათქათა თოვლზე ჩამოღვრილი
ბინდიც, სიჩუმეც
მსუსხავია და შიშისმგვრელი...
აღმოსავლეთით, არ მეჩვენება,
კვლავ კაშკაშებს ცაზე ვარსკვლავი —
დიდი შვების მაუწყებელი
და სოფლის თავში მდგარი სახლისკენ
გარბის ქალი
მელოგინე ქალის საშველად...
ჩვილის სურნელი
ასდის ზამთარს,
ხოლო ნაყოფი —
ზამთრის ნაყოფი
„სიტყვაБ არს“,
მხოლოდ სიტყვა —
ხორცშესხმული,
მადლით სავსე და ჭეშმარიტი.
ჯარიაშენი
ალბათ, დღესაც დგას
გზის ნაპირას მაღალი ფშატი
და ვანოს ბიჭის ნაცვლად
ვინმე სხვა მწყემსავს ნახირს,
როცა ღამდება,
როგორც ვერცხლით ნაჭედი ხატი,
ხე ბრწყინავს მშვიდი,
ღონიერ ტოტებს
ჩუმი კდემით მიწისკენ დახრის
და იცის კარგად,
ფშანის წყალი საითკენ მიდის...
აქ იწყება ჯარიაშენი,
ქარი მისწვდება
ულამაზეს ყვითელ მაქმანებს
და თუკი ახლოს
ჩაივლიან სოფლის ბავშვები,
მაღალი ფშატი
რომელიმეს შენ მიგამგვანებს...
ალბათ, დღესაც დგას
გზის ნაპირას მაღალი ფშატი...
1966 წ.
აისი
თენდება. თითქო უხილავს მირჩა
ბორცვებზე სუსტი შუქი იელის...
ჩემი ქალაქი — კრაზანის ფიჭა, —
ვაგლახად ფშუტე და ცარიელი,
იღვიძებს მძიმედ, მთვლემარე მთიდან
(ვით მადათოვის ერთხელ კუნძული!),
თითქო გამქრალა სავანე წმინდა
და მგლოვიარე ქალი უძლური...
თვალსაწიერთან გაკრთება წამით
შორი მწვერვალის თეთრი საყელო...
ისე მარტო ვარ, ვით მორგში გვამი —
უჭირისუფლო და უსახელო.
გამოთხოვება
მიდის დაუვიწყარი,
ასპიტივით გრძნეული,
მიდის — ჩემი ჭიპლარი
ხელზე აქვს დახვეული,
მიაქვს სიო ბავშვობის,
სიყმაწვილის პირქარი,
მიდის — ჩემი ცხოვრების
მიჯნური უტიფარი...
ვიცი, ზოგი ჭრილობა
რომ არ უნდა შეხორცდეს...
უკანმოუხედავად
მიდის ჩემი მეოცე!
განდობა
კახა გველესიანისადმი
გასივდა გული! ფიფქივით ლამის
გაწყალდა ყველა სიტყვა ნუგეშის!
მოდი, გავჯიქდეთ, ვინატროთ რამე,
როგორც იმ ერთხელ — სიჭაბუკეში!
მოდი, ჩავუთქვათ წმინდა წყლის ჩქამებს,
წრფელი ცისკრები და მიმწუხრები,
ყველა ღობესთან მიდგმული სკამი,
რაღაც ძვირფასი და ხელუხლები...
გადაფარული ბილიკით ხვართქლის
და გაბაწრული მაყვლის ფესვებით,
იქნებ გადმოდგეს ქონგურზე ქართლი
და მოგვაგებოს უკეთესები,
იქნებ მზირ კოშკებს, ნაქარს და ნაწვიმს,
განგაშის ცეცხლის ახსოვთ ალაგი,
თორემ საქვეყნოდ — ყოველთა თვალწინ
იხრწნება მძორი დიდი ქალაქის...
ამ სულის ხუთვას სიკვდილი მიჯობს!
ჩიტი კი წივის, წივის უბეში...
მოდი, ავჯანყდეთ, გულო და ნიჭო,
და... ლამაზები ჩავწვეთ კუბოში!
გვრინი
(დალი ცაავას ხსოვნას)
მშვიდი ტაროსი. ქარი უვნებო
და ძილისმგვრელი შუადღის რინდი...
წყალმა იცის და არ გეუბნება
ბეწვის როდისღა წაიღო ხიდი...
წიოკობს კრუხი, ბატის აღალი,
თავაღერილი, ღელისკენ მიდის...
ვის დარჩა შენი ჭერხო მაღალი
და მზის ნაჭვრეტი სარკმელი დიდი?
შენი ეზოდან გიღრენს მყეფარი!
შრიალებს ცაცხვი — შენი დარგული!
თუ გინდა მიწას ამოეფარე,
უცხო, უმწეო და გულნაკლული...
ნეტავ ამაღამ დაგაძინებდნენ
და ნაღველს აღარ გაგიძაღლებდნენ
ღობეს აკრული ლოკოკინები —
სინათლით სავსე თეთრი სახლები.
გუშინ
და აი, დილა
გამოაღებს უჩინარ ხელით
მეწამულ ფონზე
სარკმელივით
შეჭრილ ხეობას...
სიკვდილზე უფრო
საშინელი იყო წუხელი
შენი ღიმილი,
მოგონილი ჩემი მხნეობა...
ისე ცხადია აზრი,
თითქო შენ არ გეხება.
ხელში მიჭირავს
შემოდგომის ყვითელი ტომი.
გამოფხიზლება ჰგავს
უეცრად კარის შეღებას,
საკუთარ თავთან
სამარცხვინოდ
წაგებულ ომებს.
1966 წ.
დიდედა
ფანჯრის რაფაზე გრილდება სურა,
შუაღამეა და შუა ცეცხლი;
მე ბამბის თხელი საბანი მხურავს,
შენ სანთლის ჩრდილი და ჟამთა ვერცხლი.
ჩვენს სარკმელს ცუდად დაკიდულ სურათს,
პატარა სარკმელს, არ ჰყოფნის შუქი,
და მე მგონია, არ არის სულაც
შენი სიბერე ძნელი და უქმი.
შუაღამეა... და ჩემ წილ ზღაპრებს
დაფურცლულ წიგნში ჩააწვენ თბილად,
ვით ქვევრებს ხაპი, ვეება ხაპი,
თალხ ფერებს ისე ამოსცლის დილა,
სხივი გადაჭრის შუაზე ხევებს
და როცა შარას ოქროთი დაბანს,
ბალახის ფერი მოჰყვება ხელებს,
მინდვრის სურნელი შენს ბებრულ კაბას...
როგორც ძველისძველ და ძვირფას ფრესკებს,
შენც გემატება წლები და ბზარი,
მაინც ღიმილით მოდიხარ ჩემკენ
და იცი ყოფნის ტკბილიც და მწარეც...
1966 წ.
ზაფხული გავიდა
ზაფხული გავიდა
შენს სიმშვიდეში
არის რაღაც ყალბი, ზედმეტი
ან, შეიძლება, მე მეჩვენება,
ჩამოვახიე დღეს
აგვისტოს ოცდათერთმეტი,
როგორც ფურცელი
საბოლოო ჩემს მოთმინებას...
ცას სნეულივით
ღრუბლის მაღალ ბალიშზე ვაწვენ
ახლა კარგა ხანს ასე იქნება
და ვაკვირდები ქარის შეშლილ,
დაკაწრულ ღაწვებს,
როგორც საკუთარ
აღმოჩენას და განცვიფრებას.
როგორ მახარებს,
რომ შორსა ხარ...
და არ გახსოვარ!
დღე ხვალინდელი
უმზეოდ და უხმოდ მიწყდება
და მე გიბრუნებ ზაფხულს,
როგორც წიგნებს ნათხოვარს,
ფოთლებს, რომლებიც ხეს დასცვივდა
და... დავიწყებას.
1966
დახუჭე თვალი
დახუჭე თვალი,
სარკმელს დავხურავ
და მზის ჩანჩქერში
მობანავე ავტომობილი
მყუდრო ოთახს დაემსგავსება,
დაგვეხსნება შლეგი პირქარიც.
დაიძინე, სიხარულო,
ნუ გედარდება,
ხომ მითხარი,
ხომ გამაფრთხილე,
გაგაღვიძებ, როცა დრო მოვა...
კარგი, ჰო, კარგი,
ჩემი მარცხენაც
მუხლზე გედოს,
მაშინაც კი არ გამოგაცლი,
როცა შენი პაწია ხელი
დადუმდება, მოიღვენთება...
დაიძინე, უსაყვარლესო,
ეს წამები მხოლოდ ჩემია,
მონატრებულს,
უნიღბოს და
გულს დანდობილს
მინდა გიცქირო...
ეხ, სიყმაწვილევ
ეხ, სიყმაწვილევ,
სიყმაწვილევ, ღვთის ანაბარავ,
უქონელის ერთი ხელი ტანსაცმელივით
უცებ გაგცვითე,
შენს თაფლს ხშირად
კრაზანა და ბუზი ეხვია!
შენი წყლისაც
ახლომახლო არავინ იყო,
არც სიბერით დაწმენდილი
გყავდა მშობელი...
ო, როგორ მინდა
შეგავლო თვალი —
სიფრიფანას,
გვირილების გვირგვინით შემკულს,
მზის ქარიშხლებში
მოლივლივე მინდვრად დიდი
პეპლების მდევარს...
მაპატიე, წრფელო, უბრყვილოვ,
გაგიმეტე,
ამღვრეული გამოგესალმე,
აქაური სევდის ფსკერიც
უშენოდ ვნახე —
უკვდავებაზე უარი ვთქვი
სიყვარულისთვის!
მშვიდობით, სიყვარულო
მშვიდობით, სიყვარულო,
მშვიდობით!
მხოლოდ შენ ჩამორჩი
ნოეს კიდობანს,
მას აქეთ
ნამღვრევში ფართხალებ,
მას აქეთ
წარღვნის მორევში იხრჩობი...
ნეტავ ვინ დაგწყევლა,
ერთხელაც,
ერთხელაც ვერ გადაგარჩინეს,
მუდამ უასაკო გვიკვდები...
მშვიდობით, სიყვარულო,
მშვიდობით,
მშვიდობით, სიცოცხლევ!
ნეტავ იცოდე
„— ნეტავ იცოდე,
როგორ მიყვარხარ!“
წამოგცდა უცებ
და სიკვდილიც
ისე მომწყურდა,
როგორც სიცოცხლე...
მიუსაფარი მორბედივით
მკერდზე გეკრობი,
მიტირის გული
დაუტეველ სიხარულისგან...
აურაცხელი
და უხრწნელი
განძის მფლობელის
შიშითაც ტირის
ჩემი მისანი...
ო, გულო ჩემო
ო, გულო ჩემო,
უგალავნო ქალაქივით
დაუცველო და ფარღალალავ,
ნუღარ ეტყვი, ვით გენატრება,
ქარს წინ ნუღარ გადაუდგები,
დაე, იქროლოს,
უსულო და უსაქმური
სიტყვები გზა-გზა ჩამოარიგოს,
რაც სურს, ის არ თქვას,
რაც არ უნდა, ის გაიგონოს,
ნუ დაუძახებ,
ნუღარ ეტყვი,
რომ ცოცხალი ხარ!
აივანიც, ეზო-ყურეც,
გაკრეფილი ზვარიც,
დაფენილა ყვიციანი
ყვავილებით ქარის,
ღარტაფებში წვება ბური,
იშრიტება წყარო.
ჩამტკბარ კვრინჩხის ჩამოკრეფას
ჯერ არავინ ჩქარობს.
რძიან ნისლებს, გადაპენტილს
ალისფრად და ლურჯად,
ალაგ-ალაგ ჩარღვეული
გულისპირი უჩანთ...
მე და ჩემი შემოდგომა
გადავუხვევთ გზიდან
ჩავლილ წყლებზე მოქანავე
ხიდზე გავლა გვინდა.
მთაწმინდა
რა კარგად მოჩანს აქედან გზები
და ცხელ მიწაზე ცხელი ქალაქი...
აქ უცებ წყდება, აქ უცებ წყდება
წამოწყებული იქ ლაპარაკი...
აქ საუკუნო ლოდი და დარდი
გულს ერთად აწევს და ხსოვნას ხედნის,
სურო გალავნის კედელზე დადის,
ვით მეთვალყურე წათვლემილ მხედრის...
მე ვზივარ, როგორც ბედის მჩხიბავი,
რომელიც ხშირად ამაოდ წვალობს
და გაცივებულ სხივებს თიბავენ
ხეთა წვერები, ჩრდილი და თვალი...
და ვუსმენ, ვუსმენ, როგორ გრძელდება
წამოწყებული იქ ლაპარაკი...
და საკუთარი, დაღლილი გზებით
ნელა ამოდის მთაზე ქალაქი.
მოლოდინი
გია ყარყარაშვილისადმი
შენც წინაპრისა გმართებს,
იმათი ზურგით დავობ!
ებღაუჭები მათი
სამარის ხავსს და ხაოს!
აბა, ამ ქურდულ ყომარს,
ამ ჩვენს მშობლიურ ქაოსს,
ეგ საფლავები რომ არ,
რა გაუძლებდა, ძმაო?!
იქნებ არც უნდა შველა
ამდენ ფესვიდან შემხმარს!
შენს ეტლში ვსხედვართ ყველა,
წელგამართული შენ ხარ!
მიიპარება თოვლი,
თავს გაზაფხული ადგას...
შენ ვისაც ელი, მოვლენ,
ჩვენთვის იცოცხლეს რადგან...
მე იმ ნიაღვარს ვლოცავ,
გზად რომ წალეკავს ბრელოს,
ოღონდ მოგისწრონ ცოცხალს,
მამულო, საყვარელო!
ნოსტალგია
(მანქანით მივემგზავრები წერაქვს და
ფიქრში ვეპაექრები მღვდელს, რომელსაც
ძალიან უყვარს ციკნის ჩახოხბილი...)
იკინძება სავალი
სევდანარევ კადრებად,
მოსდებია გზისპირებს
მათრობელა იელი...
მენატრება სიცოცხლე,
მოკეთე მენატრება,
მენატრება მისანდო
სიტყვა და საქციელი...
მართალია, სოფელი
დარჩა ფაფხურს ამაოს,
გახსოვთ, სწუხდა პოეტი —
ვეღარ განარჩიესო...
არც თქვენ გმოსავთ ნათელი,
ჯვრისმტვირთველო მამაო!
მენატრება სამშობლო,
მენატრება იესო...
სიმძიმილი
ნოდარ ქავთარაძის ხსოვნისადმი
უძლეველია დღე დღევანდელი.
სრულდება წესი.
მე, ვით უცხოს ისე ჩაგივლი.
ახლა ღიაა ყველა კარი
და დახურული ყველა ფანჯარა
და სულ სხვას ნიშნავს
დღეს ამდენი ერთად ყვავილი...
ქუჩაში გასულს
უცნაურად მომეჩვენება,
რომ ვიღაცას
სიცილი და სიმღერა უნდა,
რომ ნათურებთან
ირევიან უქმი მწერები
და დახლთან კაცი
არაყს სვამს და
ნელა თვლის ხურდას...
მოვა ზაფხული,
ისევ გავლენ ნავები ზღვაში,
როგორც უვლია,
ეს ქვეყანა ისევე ივლის...
მხოლოდ ჩვენს გულებს,
ვით სამარეს, სიმძიმე ჩაშლის,
რადგანაც გული სამარეა,
სამარე თბილი...
1966 წ.
ცისკრისა და ნისლისა
წამოთენდა. ძილგამკრთალი
ალასლასდა, ადგა ნისლი,
ცდილობს ამარიდოს თვალი,
ეგ ზნეს ვეღარ გამოიცვლის!
მიდის, გზა-გზა გუნდრუკს აკმევს,
ფეხქვეშ ეფინება წიფლებს,
ფრთხილად ააფარებს სარკმელს —
ნაძენძს — ნოტიოს და მყიფეს,
სულაც ნამლევს, სულაც ნელცივს,
სულაც დასასრულის ფერადს...
რა ვქნა, ღმერთო, ბრმა და ბეცი
წასულს — ვერ ვაშორებ მზერას,
თავსაც ვატყობ, ვეძებ ნებას,
აღარც მეძნელება თითქო,
ავდგე, კალთას გამოვება,
ჭკუას არაფერი ვკითხო.
წელიწადის დრონი
ბასილი დიდისაგან
შთაგონებული განწყობანი
ვიდრე მოვა იასამანი
და დილის ნიავს შემოჰყვება მახარობელი,
მტრედისფერ ნისლებს
ნაწვიმარზე ადიდებულ ბალახების
სურნელი ასდის...
ჯერ ნექტარს ასმევს თბილი ქარი
აჟრჟუნებულ, ტანშიშველ ტყეებს,
მერმე შეჰბედავს მიფერებას, მისაყვარლებას...
დის ტკბილი ბანგი გაზაფხულისა,
მათრობელა, უხინჯო და
გულუბრყვილო მოლოდინით გაჯერებული...
მოდის აპრილი,
ფრთხილად, ფოფინით
შეუწვება საბანქვეშ ზამთარს
და სანაყოფე კვირტს გამონასკვავს...
გაზაფულის ნაყოფი კი
ყვავილია,
ყვავილი და
მხოლოდ ყვავილი...
გიჟმაჟი ჟამი —
მოჩუხჩუხე, თავაღერილი,
უღრუბლო და
ვარსკვლავებით მოკირწყლულ გზებზე
ულაგამო, ურა ტაიჭს თავმიცემული...
ჩირაღდნები ციცნათელების,
ჭრიჭინების სერენადები,
სარკმელიც და სამერცხულიც ყურთამდე ღია
და ქარშოშინს ამოყოლილი,
მწიფე ყანებში თავჩახრილი
ყაყაჩოს სუნი...
ფხაალესილებს
შეჰკიდებენ კაცები ცელებს
მაღალ-მაღალი ქლიავების ტოტთშესაყარზე —
ემანდ მორბედი
ან დედაკაცი არ დამარცხდესო
და სავახშმოდ ხელს დაიბანენ...
ვაი, ყანას შეყუჟული
მწყრის ჩოჩრების და
ჩამთბარ ბუდეში ჩარჩენილი
ჭორფლიანი კვერცხების ბრალი —
ფეხდაფეხ მისდევს
მკაში შესულ პატრონს მწევარი...
იმკის ზაფხული,
ნაყოფს იმკის ხელხვავიანი!
ნაყოფი მისი თაველია,
სავსე თაველი...
ბაღის კიდეში,
დამსკდარ ნაჭიდან ამომხტარი,
კაკალი ყრია,
გატეხავ და... ჯერ ნედლია,
ისევ რძიანი...
რამდენიმე კვირაც და ბაღებს
უკვე კარგა შეყვითლებული
კომშები თუ გაანათებენ...
დღეს-ხვალ კი
წყლიან ღორქლიავას,
ლურჯ ღოღნაშოებს,
ჩაყურჭებულ ჭანჭურებსაც ჩამოკრეფავენ...
ზოგს გაჩირავენ,
ზოგსაც დიდხანს ათუხთუხებენ,
მერე საჩირეს
და სატყლაპედ დამდგარ ჰარისას
გრძელ-გრძელ ლასტებზე გაფენენ და
მზეს მიუშვერენ...
სათესლე კვახებს,
ღობის ძირებში
არხეინად დაგორებულებს,
სულ ცოტას კიდევ დააცდიან
და როგორც კი პირველი ცივი ქარი დაბერავს,
როგორც კი მარნის გრილი კედლები
მაჭრის ნაჩქეფით გაიჟღინთება,
მაგ ბღენძებსაც მიაკითხავენ...
სევდის მდინარე
ჩამოღვენთილ ფოთოლს უკვე
იმდენს მიარწევს,
ვაშლის კრეფის ჟამიც დამდგარა!
შემოდგომის შემოძენძილ,
შემხმარ კალთასაც
ჩამტკბარი ვაშლის სურნელი ასდის —
ჩვენი გამზრდელი დიდედების უბის სურნელი...
შემოდგომის თავი ნაყოფი
ვაშლია, ვაშლი...
ზამთარია.
უქმი ზამთარი!
გამოღალული ისვენებს მიწა,
გულის ძილით სძინავს ბუნებას!
ქათქათა თოვლზე ჩამოღვრილი
ბინდიც, სიჩუმეც
მსუსხავია და შიშისმგვრელი...
აღმოსავლეთით, არ მეჩვენება,
კვლავ კაშკაშებს ცაზე ვარსკვლავი —
დიდი შვების მაუწყებელი
და სოფლის თავში მდგარი სახლისკენ
გარბის ქალი
მელოგინე ქალის საშველად...
ჩვილის სურნელი
ასდის ზამთარს,
ხოლო ნაყოფი —
ზამთრის ნაყოფი
„სიტყვაБ არს“,
მხოლოდ სიტყვა —
ხორცშესხმული,
მადლით სავსე და ჭეშმარიტი.
ჯარიაშენი
ალბათ, დღესაც დგას
გზის ნაპირას მაღალი ფშატი
და ვანოს ბიჭის ნაცვლად
ვინმე სხვა მწყემსავს ნახირს,
როცა ღამდება,
როგორც ვერცხლით ნაჭედი ხატი,
ხე ბრწყინავს მშვიდი,
ღონიერ ტოტებს
ჩუმი კდემით მიწისკენ დახრის
და იცის კარგად,
ფშანის წყალი საითკენ მიდის...
აქ იწყება ჯარიაშენი,
ქარი მისწვდება
ულამაზეს ყვითელ მაქმანებს
და თუკი ახლოს
ჩაივლიან სოფლის ბავშვები,
მაღალი ფშატი
რომელიმეს შენ მიგამგვანებს...
ალბათ, დღესაც დგას
გზის ნაპირას მაღალი ფშატი...
1966 წ.
აისი
თენდება. თითქო უხილავს მირჩა
ბორცვებზე სუსტი შუქი იელის...
ჩემი ქალაქი — კრაზანის ფიჭა, —
ვაგლახად ფშუტე და ცარიელი,
იღვიძებს მძიმედ, მთვლემარე მთიდან
(ვით მადათოვის ერთხელ კუნძული!),
თითქო გამქრალა სავანე წმინდა
და მგლოვიარე ქალი უძლური...
თვალსაწიერთან გაკრთება წამით
შორი მწვერვალის თეთრი საყელო...
ისე მარტო ვარ, ვით მორგში გვამი —
უჭირისუფლო და უსახელო.
გამოთხოვება
მიდის დაუვიწყარი,
ასპიტივით გრძნეული,
მიდის — ჩემი ჭიპლარი
ხელზე აქვს დახვეული,
მიაქვს სიო ბავშვობის,
სიყმაწვილის პირქარი,
მიდის — ჩემი ცხოვრების
მიჯნური უტიფარი...
ვიცი, ზოგი ჭრილობა
რომ არ უნდა შეხორცდეს...
უკანმოუხედავად
მიდის ჩემი მეოცე!
განდობა
კახა გველესიანისადმი
გასივდა გული! ფიფქივით ლამის
გაწყალდა ყველა სიტყვა ნუგეშის!
მოდი, გავჯიქდეთ, ვინატროთ რამე,
როგორც იმ ერთხელ — სიჭაბუკეში!
მოდი, ჩავუთქვათ წმინდა წყლის ჩქამებს,
წრფელი ცისკრები და მიმწუხრები,
ყველა ღობესთან მიდგმული სკამი,
რაღაც ძვირფასი და ხელუხლები...
გადაფარული ბილიკით ხვართქლის
და გაბაწრული მაყვლის ფესვებით,
იქნებ გადმოდგეს ქონგურზე ქართლი
და მოგვაგებოს უკეთესები,
იქნებ მზირ კოშკებს, ნაქარს და ნაწვიმს,
განგაშის ცეცხლის ახსოვთ ალაგი,
თორემ საქვეყნოდ — ყოველთა თვალწინ
იხრწნება მძორი დიდი ქალაქის...
ამ სულის ხუთვას სიკვდილი მიჯობს!
ჩიტი კი წივის, წივის უბეში...
მოდი, ავჯანყდეთ, გულო და ნიჭო,
და... ლამაზები ჩავწვეთ კუბოში!
გვრინი
(დალი ცაავას ხსოვნას)
მშვიდი ტაროსი. ქარი უვნებო
და ძილისმგვრელი შუადღის რინდი...
წყალმა იცის და არ გეუბნება
ბეწვის როდისღა წაიღო ხიდი...
წიოკობს კრუხი, ბატის აღალი,
თავაღერილი, ღელისკენ მიდის...
ვის დარჩა შენი ჭერხო მაღალი
და მზის ნაჭვრეტი სარკმელი დიდი?
შენი ეზოდან გიღრენს მყეფარი!
შრიალებს ცაცხვი — შენი დარგული!
თუ გინდა მიწას ამოეფარე,
უცხო, უმწეო და გულნაკლული...
ნეტავ ამაღამ დაგაძინებდნენ
და ნაღველს აღარ გაგიძაღლებდნენ
ღობეს აკრული ლოკოკინები —
სინათლით სავსე თეთრი სახლები.
გუშინ
და აი, დილა
გამოაღებს უჩინარ ხელით
მეწამულ ფონზე
სარკმელივით
შეჭრილ ხეობას...
სიკვდილზე უფრო
საშინელი იყო წუხელი
შენი ღიმილი,
მოგონილი ჩემი მხნეობა...
ისე ცხადია აზრი,
თითქო შენ არ გეხება.
ხელში მიჭირავს
შემოდგომის ყვითელი ტომი.
გამოფხიზლება ჰგავს
უეცრად კარის შეღებას,
საკუთარ თავთან
სამარცხვინოდ
წაგებულ ომებს.
1966 წ.
დიდედა
ფანჯრის რაფაზე გრილდება სურა,
შუაღამეა და შუა ცეცხლი;
მე ბამბის თხელი საბანი მხურავს,
შენ სანთლის ჩრდილი და ჟამთა ვერცხლი.
ჩვენს სარკმელს ცუდად დაკიდულ სურათს,
პატარა სარკმელს, არ ჰყოფნის შუქი,
და მე მგონია, არ არის სულაც
შენი სიბერე ძნელი და უქმი.
შუაღამეა... და ჩემ წილ ზღაპრებს
დაფურცლულ წიგნში ჩააწვენ თბილად,
ვით ქვევრებს ხაპი, ვეება ხაპი,
თალხ ფერებს ისე ამოსცლის დილა,
სხივი გადაჭრის შუაზე ხევებს
და როცა შარას ოქროთი დაბანს,
ბალახის ფერი მოჰყვება ხელებს,
მინდვრის სურნელი შენს ბებრულ კაბას...
როგორც ძველისძველ და ძვირფას ფრესკებს,
შენც გემატება წლები და ბზარი,
მაინც ღიმილით მოდიხარ ჩემკენ
და იცი ყოფნის ტკბილიც და მწარეც...
1966 წ.
ზაფხული გავიდა
ზაფხული გავიდა
შენს სიმშვიდეში
არის რაღაც ყალბი, ზედმეტი
ან, შეიძლება, მე მეჩვენება,
ჩამოვახიე დღეს
აგვისტოს ოცდათერთმეტი,
როგორც ფურცელი
საბოლოო ჩემს მოთმინებას...
ცას სნეულივით
ღრუბლის მაღალ ბალიშზე ვაწვენ
ახლა კარგა ხანს ასე იქნება
და ვაკვირდები ქარის შეშლილ,
დაკაწრულ ღაწვებს,
როგორც საკუთარ
აღმოჩენას და განცვიფრებას.
როგორ მახარებს,
რომ შორსა ხარ...
და არ გახსოვარ!
დღე ხვალინდელი
უმზეოდ და უხმოდ მიწყდება
და მე გიბრუნებ ზაფხულს,
როგორც წიგნებს ნათხოვარს,
ფოთლებს, რომლებიც ხეს დასცვივდა
და... დავიწყებას.
1966
დახუჭე თვალი
დახუჭე თვალი,
სარკმელს დავხურავ
და მზის ჩანჩქერში
მობანავე ავტომობილი
მყუდრო ოთახს დაემსგავსება,
დაგვეხსნება შლეგი პირქარიც.
დაიძინე, სიხარულო,
ნუ გედარდება,
ხომ მითხარი,
ხომ გამაფრთხილე,
გაგაღვიძებ, როცა დრო მოვა...
კარგი, ჰო, კარგი,
ჩემი მარცხენაც
მუხლზე გედოს,
მაშინაც კი არ გამოგაცლი,
როცა შენი პაწია ხელი
დადუმდება, მოიღვენთება...
დაიძინე, უსაყვარლესო,
ეს წამები მხოლოდ ჩემია,
მონატრებულს,
უნიღბოს და
გულს დანდობილს
მინდა გიცქირო...
ეხ, სიყმაწვილევ
ეხ, სიყმაწვილევ,
სიყმაწვილევ, ღვთის ანაბარავ,
უქონელის ერთი ხელი ტანსაცმელივით
უცებ გაგცვითე,
შენს თაფლს ხშირად
კრაზანა და ბუზი ეხვია!
შენი წყლისაც
ახლომახლო არავინ იყო,
არც სიბერით დაწმენდილი
გყავდა მშობელი...
ო, როგორ მინდა
შეგავლო თვალი —
სიფრიფანას,
გვირილების გვირგვინით შემკულს,
მზის ქარიშხლებში
მოლივლივე მინდვრად დიდი
პეპლების მდევარს...
მაპატიე, წრფელო, უბრყვილოვ,
გაგიმეტე,
ამღვრეული გამოგესალმე,
აქაური სევდის ფსკერიც
უშენოდ ვნახე —
უკვდავებაზე უარი ვთქვი
სიყვარულისთვის!
მშვიდობით, სიყვარულო
მშვიდობით, სიყვარულო,
მშვიდობით!
მხოლოდ შენ ჩამორჩი
ნოეს კიდობანს,
მას აქეთ
ნამღვრევში ფართხალებ,
მას აქეთ
წარღვნის მორევში იხრჩობი...
ნეტავ ვინ დაგწყევლა,
ერთხელაც,
ერთხელაც ვერ გადაგარჩინეს,
მუდამ უასაკო გვიკვდები...
მშვიდობით, სიყვარულო,
მშვიდობით,
მშვიდობით, სიცოცხლევ!
ნეტავ იცოდე
„— ნეტავ იცოდე,
როგორ მიყვარხარ!“
წამოგცდა უცებ
და სიკვდილიც
ისე მომწყურდა,
როგორც სიცოცხლე...
მიუსაფარი მორბედივით
მკერდზე გეკრობი,
მიტირის გული
დაუტეველ სიხარულისგან...
აურაცხელი
და უხრწნელი
განძის მფლობელის
შიშითაც ტირის
ჩემი მისანი...
ო, გულო ჩემო
ო, გულო ჩემო,
უგალავნო ქალაქივით
დაუცველო და ფარღალალავ,
ნუღარ ეტყვი, ვით გენატრება,
ქარს წინ ნუღარ გადაუდგები,
დაე, იქროლოს,
უსულო და უსაქმური
სიტყვები გზა-გზა ჩამოარიგოს,
რაც სურს, ის არ თქვას,
რაც არ უნდა, ის გაიგონოს,
ნუ დაუძახებ,
ნუღარ ეტყვი,
რომ ცოცხალი ხარ!