ბაია ახალაიას
როცა მოვალ ბოშების სიმღერასავით
და დარდში ჩაგიწვებით ჩემი გრამატიკით
ცხოვრების გრამატიკის გათელვით
და უარყოფით, თქვენ ქოლგებით ხელში და
წვიმის და გაზაფხულის მომლოდინე სამშობლოთი,
ისევ ძველ გზებს გაუყვებით
და წარსულის ბრჭყვიალა მითებს არ უღალატებთ...
* * *
მე არც კი ვიცი
რამ მაქცია არარსებულ,
მტვრადქცეულ ხიროსიმად,
ადევნებული ოცნებებს და უტკბილეს სიზმრებს;
როგორც ღვთისმშობლის ღიმილს.
და ძმის ჩუმმა ძახილმა შემაკრთო
და თანაც მაშინ სიჩუმის უღრმეს ბუჩქნარებს ვყნოსავდი.
რამ მაქცია მტვრადქცეულ ხიროსიმად?...
ძლისპირი
ვის დაჭირდება შენი გულწრფელობა,
როცა მთელი ცხოვრება
საქანელიდან საქანელაზე და
საქანელაზე საქანელიდან გადაჯდომაა.
როცა საკუთარ გამონაგონს ისე ვიჯერებთ,
როგორც ღმერთის განკაცების ჭეშმარიტებას.
როცა დაჯერებული ტყუილის შემდეგ,
კი არ დაიღლები და დაიქანცები,
არამედ მოიგონებ უფრო რთულ ტყუილს.
სამყაროც ისე არ გიყურებს, როგორც შენ მას
და მშობელსაც უფრო გამძლე და ძლიერი ვუნდოდი,
და არა კალია, რომელიც გავურბივარ
ყოველგვარ საფრთხესა და განსაცდელს.
და ამ სპექტაკლში, ყველაზე მეტად,
ყოველდღიური ნიღბების ცვლა კი არ დაგღლის,
არამედ, ეჭვები დაგახრჩობს და
მდინარე, რომელიც კულისებიდან გამოედინება.
გლუვი სახე აქვს ჭაობში ცხოვრებასაც
და ცხოვრების საქანელიდან საქანელაზე თამაშიც
უძრაობაა,
უძრაობა ...
ჩამავალი სიმღერა
გადადი რუბიკონს,
გადალახე მდინარე ყველა,
ემოციების მდინარეები მკაცრად მოედინებიან
და ვიხრჩობით ტალღათა ბრძოლებში,
გვიანია მლაშე მშვიდობის
ნაპირზე გამორიყვა
და მერე ქვიშიანი სანაპიროდან
წყვილების ცქერა
ჩამავალი მზის სიმღერის,
ჩამავალი სიცოცხლის განწყობის
და კვირის დღეების
განსხვავებული ფერებისა და
სურნელებების შეგრძნება.
გადალახე მდინარე ყველა
და ნუ სველდები,
ემოციების მდინარეები ხომ მკაცრად მოედინებიან
და საჭიროა მეტი სიმკაცრე,
სიმკაცრე,
სიმკაცრე მეტი.
გადადი რუბიკონს,
გადალახე მდინარე ყველა
და ნუ იხრჩობი,
ემოციების მდინარეები მკაცრად მოედინებიან
და ნუ სველდები.
ნუ სველდები
ნაპირზე ხომ ქვიშად მშვიდობაა
და ჩამავალი სიცოცხლის სევდა.
შვილები
მარიამს
რას შემოაქვს ჩვენს ქალაქში სიცოცხლე?
რა ფიქრებს ატანს ზღვის ღელვას,
რა მოაქვს დასავლეთიდან ქარს?
ვინ უხმობს ჩვენთვის
სამყურების წვიმას -
კალაჰარის სიოსავით ნაოცნებარსა და სასურველს?
ვინ ჩააცმევს შთამომავლობას,
ვინ დააპურებს მათ ღირსებით და სინათლით?
დაისვენეთ ბავშვებო,
მოგთენთათ და დაგქანცათ პაპანაქება სიცხემ,
უფროსები აღარ მღერიან და
თავად თქვით ლექსები,
ლექსები მიყოლებით...
აქ ამ ტრამალებს ვერ ააყვავებთ,
ვერ გააოაზისებთ,
თქვენ დაიბადეთ ჯურღმულეთის ქვეყანაში
და თქვენი ცხოვრებაც იქნება, ჩვენსავით,
კუთა სარბიელი.
და მთელი ცხოვრება
სიზმრებიდან გადმობიჯებული სიმართლე შეგაშინებთ,
როგორც საკუთარი სხეულიდან,
საკუთარი ხელით ამოჭრილი გული.
ვინ არიან განწყობის კომპოზიტორები?
როგორია სიმაღლე ყველაზე დაბალი?
სად არის ჩვენი სულის სანახები და
სურვილი ფრენის - უმეტესი სიყვარულისა?
ვის შემოაქვს ჩვენს ქალაქში სიცოცხლე?
მეისრე
ალექსანდრეს
და წვიმის შემდეგ
ატალახებულ მინებთან ვდგავარ,
მძინარეს გიყვები იგავებსა და ამბებს
ამ ქვეყნის შესახებ -
გასწვრივ მდგომებზე.
უსასრულო ხაზებად მდგომთა შესახებ.
ფოთლებივით მშვიდთა და ბედთან შეგუებულთა.
ხსოვნის ყველა უჯრედზე,
რომელმაც შემომინახა განცდა და შიში
თვალებში ცქერის,
გმირების გზას რომ დავადექით და
მივედით ყველაზე ახლოს
გახშირებული სუნთქვის მოსასმენად.
სიცივის ოხშივართან
და განწირულობის მხურვალებასთან.
ერთად ჩავხედეთ თვალებში
თვალებაკრულსა და უთვალებოს.
დედა კუთხეში ჩაჩოქილი მივატოვეთ -
ეს თაიგულია დედაშენი,
ეს გულსაცავი და
გულისფეთქვის გადანაწილება.
მე კი მეისრე,
უნდა გიჩვენოთ უსაფრთხო გზები.
ბჟუტავი სინათლე და
დილის ძილის მეზღაპრე,
რომელსაც თავზე ადევს გადაშლილი
ყველა შენი თვალღია შიში,
როგორც აღსაკვეცს წმინდა წერილი.
და წვიმის შემდეგ
ატალახებულ მინებთან ვდგავარ,
შორს ჩამქრალი მოჩანს გუმბათები,
მძინარეს გიყვები იგავებსა და ამბებს
ამ ქვეყნის შესახებ -
რომ მე როცა დავიბადე,
ბებიჩემის დედა, ალექსანდრა
იმ დღეს გარდაცვლილა.
თოვლის დასიზმრება
რამდენჯერაც მოინდომე შენი მიცვალებულების მოთქმით დატირება,
იმდენჯერ ამოეფარე მოთმინებას, როგორც ბუჩქს
და გულში მოიკალი ყველა სათქმელი,
რადგანაც კაცი იყავი და
სხვანაირად არ ეგებისო, დაგძახოდნენ.
თავისუფლების გმირობა კი ამქვეყნად არ იყიდება.
რამდენ ადამიანს ვკარგავთ და
მიმოვფანტავთ ხსოვნის და დროის უძირო უფსკრულებში,
და ვინც არ გვინდა რომ ჩვენს წარსულად იქცეს,
უნდა დავუშვათ ჩვენს ცხოვრებაში
გრძნობად, ფიქრად, ლოცვად და სიზმრად,
უნდა დავისიზმროთ თოვლში მოცეკვავე მეგობარი
და მზიდან, თურმე, მზეს ვერ დაინახავ.
მიცვალებულთ კი უფანტავენ განვლილ გზებზე დამჭკნარ ყვავილებს,
და სიკვდილი უკან დაბრუნებული, აქეთობისას, მათაც გათელავს.
თუ მოგინდება გამოჯანმრთელება ღამისაგან,
გადაისხი სისხლში ნათელი,
თოვლის ნათელი,
რომელმაც გააჭაღარავა იაკობ ნიკოლაძის ბიუსტი,
ჩემი დროებითი საცხოვრისის ეზოს პირდაპირ.
და მერე ბოლოს და ბოლოს დაგეღლება გაწვდილი ხელიც
და თუ წელშიც გაიმართები თავს ზეცას მიარტყამ,
და კიდევ არ მაქვს გარკვეული, რაა ამბოხი
მაშინ როცა ყველა ნაბან წყალს გადამაყოლეს!
ავტობიოგრაფია
წვიმიანი ქალაქის არეული ფიქრები,
ჩვენს გაცოცხლებულ სიზმრების ბაღებს
დაულაგებელი ოცნებებითა და
სევდის ცრემლით გვინამავს.
საით მივყავართ არგათქმის ხეივანს,
რომელი საიდუმლო სიმღერა წაგვიძღვება
მოხუცებულთა თვალების თეატრისკენ?
ვინ ჩამოივლის შემოდგომის ხასიათით
და წყეული თებერვლის მისამართს,
ვინ მიაწერს ჩვენს ბიოგრაფიებს?
ჩვენ ვხედავდით მთვარის ლაქებს;
იერუსალიმის წუხილს
და ვივსებოდით სიღრმეებიდან ამომავალი
ნესტისა და სიბნელის სურნელით;
შევსწრებივართ თვალებდათხრილი ფრესკების ტირილს;
გვამხილეს ძველმა ბარათებმა დავიწყებული სიყვარულისთვის
და აღარ ვსაუბრობთ ცხოვრების შესახებ;
რომ თავიდანვე ჩვენი ნატვრის ახდენა იყო განწირული;
რომ გავუჩნდით დედებს,
რომლებიც ჩვენსავით გაუჩდნენ თავიანთ დედებს, ყველაზე დიდ ტყუილში;
რომ მათი სულისმიერი ლოცვები
არასდროს მოსავდა, იდუმალების სამოსით,
ღამეების საშიშ წყვდიადებს.
უცნობია ვარსკვლავთა ასაკიც,
უცნობია როგორ ბერდებიან გრძნობები,
როგორ თეთრდებიან ჩვენი და ვარსკვლავთა დედები,
წელიწადის ჩემი დრო კი არის შემოდგომა
ვკვდები, ვკვდები
და ვერა და ვერ ჩავძაღლდი.
ეჰ, ჩემო სულო, რამდენ რამეს გვთხოვს ჩვენი ღმერთი
და მის მხილებებს როდემდე უნდა გავექცეთ?
გვესაჭიროებიან ამინდის წინასწარმეტყველები,
რომელთაც სწამთ პოეზია პოეტთა გარეშეც,
მათი ლექსების გარეშე,
ფრაზების, სიტყვების, ბგერების გარეშე,
რომ ცხოვრება იღლება
ყოველდღიური მისალმებებით და დამშვიდობებით,
რომ უარესდება ცხოვრება ქალაქში,
სოფელში,
დაბაშიც. . .
რომ უარესდება ცხოვრება ქალაქში!
გვესაჭიროებიან ამინდის წინასწარმეტყველები.
ამბავი ფრთებზე
მდუმარედ ვყლაპავ
მეხთატეხის შუალედურ შემოძახილებს,
გრძნობის დარაბებს,
გარდავუალ დღის გარდუვალობას
და ფრთების დაბერებას.
თითქოს გავუცხოვდით
მე და პირვანდელი წყურვილის განცდა,
რომელიც გაშრა
და მშრალ ადგილებს ჩემს წარსულში
ახლიდან ვერ ვხნავ
და ვერც ვარწყულებ.
ვეღარ გამაქვს ფიქრი
ფიქრის გარეთ
სიტყვებად, სტრიქონებად და
კიდევ სიმღერებად,
რომელთა არსებობაც მითრთოლებდა
შინაგან ფოთლებს
და თვალებს,
რომლებსაც ვთესდი
ჩვენი სულების
უფსკრულებში და ჯურღმულებში.
ხელოვნური ფრთები ჩამოარიგეს,
არადა ხელს ვერსად გაშლი,
გავსილია უცხო ხალხით
ქალაქის სივრცე
და თევზივით დავცურავ მასში,
ბრბოში,
ბაზარში. . .
თითქოს გავუცხოვდით
მე და პირვანდელი წყურვილის განცდა,
რომელიც გაშრა,
რომელიც გაშრა.
როცა მოვალ ბოშების სიმღერასავით
და დარდში ჩაგიწვებით ჩემი გრამატიკით
ცხოვრების გრამატიკის გათელვით
და უარყოფით, თქვენ ქოლგებით ხელში და
წვიმის და გაზაფხულის მომლოდინე სამშობლოთი,
ისევ ძველ გზებს გაუყვებით
და წარსულის ბრჭყვიალა მითებს არ უღალატებთ...
* * *
მე არც კი ვიცი
რამ მაქცია არარსებულ,
მტვრადქცეულ ხიროსიმად,
ადევნებული ოცნებებს და უტკბილეს სიზმრებს;
როგორც ღვთისმშობლის ღიმილს.
და ძმის ჩუმმა ძახილმა შემაკრთო
და თანაც მაშინ სიჩუმის უღრმეს ბუჩქნარებს ვყნოსავდი.
რამ მაქცია მტვრადქცეულ ხიროსიმად?...
ძლისპირი
ვის დაჭირდება შენი გულწრფელობა,
როცა მთელი ცხოვრება
საქანელიდან საქანელაზე და
საქანელაზე საქანელიდან გადაჯდომაა.
როცა საკუთარ გამონაგონს ისე ვიჯერებთ,
როგორც ღმერთის განკაცების ჭეშმარიტებას.
როცა დაჯერებული ტყუილის შემდეგ,
კი არ დაიღლები და დაიქანცები,
არამედ მოიგონებ უფრო რთულ ტყუილს.
სამყაროც ისე არ გიყურებს, როგორც შენ მას
და მშობელსაც უფრო გამძლე და ძლიერი ვუნდოდი,
და არა კალია, რომელიც გავურბივარ
ყოველგვარ საფრთხესა და განსაცდელს.
და ამ სპექტაკლში, ყველაზე მეტად,
ყოველდღიური ნიღბების ცვლა კი არ დაგღლის,
არამედ, ეჭვები დაგახრჩობს და
მდინარე, რომელიც კულისებიდან გამოედინება.
გლუვი სახე აქვს ჭაობში ცხოვრებასაც
და ცხოვრების საქანელიდან საქანელაზე თამაშიც
უძრაობაა,
უძრაობა ...
ჩამავალი სიმღერა
გადადი რუბიკონს,
გადალახე მდინარე ყველა,
ემოციების მდინარეები მკაცრად მოედინებიან
და ვიხრჩობით ტალღათა ბრძოლებში,
გვიანია მლაშე მშვიდობის
ნაპირზე გამორიყვა
და მერე ქვიშიანი სანაპიროდან
წყვილების ცქერა
ჩამავალი მზის სიმღერის,
ჩამავალი სიცოცხლის განწყობის
და კვირის დღეების
განსხვავებული ფერებისა და
სურნელებების შეგრძნება.
გადალახე მდინარე ყველა
და ნუ სველდები,
ემოციების მდინარეები ხომ მკაცრად მოედინებიან
და საჭიროა მეტი სიმკაცრე,
სიმკაცრე,
სიმკაცრე მეტი.
გადადი რუბიკონს,
გადალახე მდინარე ყველა
და ნუ იხრჩობი,
ემოციების მდინარეები მკაცრად მოედინებიან
და ნუ სველდები.
ნუ სველდები
ნაპირზე ხომ ქვიშად მშვიდობაა
და ჩამავალი სიცოცხლის სევდა.
შვილები
მარიამს
რას შემოაქვს ჩვენს ქალაქში სიცოცხლე?
რა ფიქრებს ატანს ზღვის ღელვას,
რა მოაქვს დასავლეთიდან ქარს?
ვინ უხმობს ჩვენთვის
სამყურების წვიმას -
კალაჰარის სიოსავით ნაოცნებარსა და სასურველს?
ვინ ჩააცმევს შთამომავლობას,
ვინ დააპურებს მათ ღირსებით და სინათლით?
დაისვენეთ ბავშვებო,
მოგთენთათ და დაგქანცათ პაპანაქება სიცხემ,
უფროსები აღარ მღერიან და
თავად თქვით ლექსები,
ლექსები მიყოლებით...
აქ ამ ტრამალებს ვერ ააყვავებთ,
ვერ გააოაზისებთ,
თქვენ დაიბადეთ ჯურღმულეთის ქვეყანაში
და თქვენი ცხოვრებაც იქნება, ჩვენსავით,
კუთა სარბიელი.
და მთელი ცხოვრება
სიზმრებიდან გადმობიჯებული სიმართლე შეგაშინებთ,
როგორც საკუთარი სხეულიდან,
საკუთარი ხელით ამოჭრილი გული.
ვინ არიან განწყობის კომპოზიტორები?
როგორია სიმაღლე ყველაზე დაბალი?
სად არის ჩვენი სულის სანახები და
სურვილი ფრენის - უმეტესი სიყვარულისა?
ვის შემოაქვს ჩვენს ქალაქში სიცოცხლე?
მეისრე
ალექსანდრეს
და წვიმის შემდეგ
ატალახებულ მინებთან ვდგავარ,
მძინარეს გიყვები იგავებსა და ამბებს
ამ ქვეყნის შესახებ -
გასწვრივ მდგომებზე.
უსასრულო ხაზებად მდგომთა შესახებ.
ფოთლებივით მშვიდთა და ბედთან შეგუებულთა.
ხსოვნის ყველა უჯრედზე,
რომელმაც შემომინახა განცდა და შიში
თვალებში ცქერის,
გმირების გზას რომ დავადექით და
მივედით ყველაზე ახლოს
გახშირებული სუნთქვის მოსასმენად.
სიცივის ოხშივართან
და განწირულობის მხურვალებასთან.
ერთად ჩავხედეთ თვალებში
თვალებაკრულსა და უთვალებოს.
დედა კუთხეში ჩაჩოქილი მივატოვეთ -
ეს თაიგულია დედაშენი,
ეს გულსაცავი და
გულისფეთქვის გადანაწილება.
მე კი მეისრე,
უნდა გიჩვენოთ უსაფრთხო გზები.
ბჟუტავი სინათლე და
დილის ძილის მეზღაპრე,
რომელსაც თავზე ადევს გადაშლილი
ყველა შენი თვალღია შიში,
როგორც აღსაკვეცს წმინდა წერილი.
და წვიმის შემდეგ
ატალახებულ მინებთან ვდგავარ,
შორს ჩამქრალი მოჩანს გუმბათები,
მძინარეს გიყვები იგავებსა და ამბებს
ამ ქვეყნის შესახებ -
რომ მე როცა დავიბადე,
ბებიჩემის დედა, ალექსანდრა
იმ დღეს გარდაცვლილა.
თოვლის დასიზმრება
რამდენჯერაც მოინდომე შენი მიცვალებულების მოთქმით დატირება,
იმდენჯერ ამოეფარე მოთმინებას, როგორც ბუჩქს
და გულში მოიკალი ყველა სათქმელი,
რადგანაც კაცი იყავი და
სხვანაირად არ ეგებისო, დაგძახოდნენ.
თავისუფლების გმირობა კი ამქვეყნად არ იყიდება.
რამდენ ადამიანს ვკარგავთ და
მიმოვფანტავთ ხსოვნის და დროის უძირო უფსკრულებში,
და ვინც არ გვინდა რომ ჩვენს წარსულად იქცეს,
უნდა დავუშვათ ჩვენს ცხოვრებაში
გრძნობად, ფიქრად, ლოცვად და სიზმრად,
უნდა დავისიზმროთ თოვლში მოცეკვავე მეგობარი
და მზიდან, თურმე, მზეს ვერ დაინახავ.
მიცვალებულთ კი უფანტავენ განვლილ გზებზე დამჭკნარ ყვავილებს,
და სიკვდილი უკან დაბრუნებული, აქეთობისას, მათაც გათელავს.
თუ მოგინდება გამოჯანმრთელება ღამისაგან,
გადაისხი სისხლში ნათელი,
თოვლის ნათელი,
რომელმაც გააჭაღარავა იაკობ ნიკოლაძის ბიუსტი,
ჩემი დროებითი საცხოვრისის ეზოს პირდაპირ.
და მერე ბოლოს და ბოლოს დაგეღლება გაწვდილი ხელიც
და თუ წელშიც გაიმართები თავს ზეცას მიარტყამ,
და კიდევ არ მაქვს გარკვეული, რაა ამბოხი
მაშინ როცა ყველა ნაბან წყალს გადამაყოლეს!
ავტობიოგრაფია
წვიმიანი ქალაქის არეული ფიქრები,
ჩვენს გაცოცხლებულ სიზმრების ბაღებს
დაულაგებელი ოცნებებითა და
სევდის ცრემლით გვინამავს.
საით მივყავართ არგათქმის ხეივანს,
რომელი საიდუმლო სიმღერა წაგვიძღვება
მოხუცებულთა თვალების თეატრისკენ?
ვინ ჩამოივლის შემოდგომის ხასიათით
და წყეული თებერვლის მისამართს,
ვინ მიაწერს ჩვენს ბიოგრაფიებს?
ჩვენ ვხედავდით მთვარის ლაქებს;
იერუსალიმის წუხილს
და ვივსებოდით სიღრმეებიდან ამომავალი
ნესტისა და სიბნელის სურნელით;
შევსწრებივართ თვალებდათხრილი ფრესკების ტირილს;
გვამხილეს ძველმა ბარათებმა დავიწყებული სიყვარულისთვის
და აღარ ვსაუბრობთ ცხოვრების შესახებ;
რომ თავიდანვე ჩვენი ნატვრის ახდენა იყო განწირული;
რომ გავუჩნდით დედებს,
რომლებიც ჩვენსავით გაუჩდნენ თავიანთ დედებს, ყველაზე დიდ ტყუილში;
რომ მათი სულისმიერი ლოცვები
არასდროს მოსავდა, იდუმალების სამოსით,
ღამეების საშიშ წყვდიადებს.
უცნობია ვარსკვლავთა ასაკიც,
უცნობია როგორ ბერდებიან გრძნობები,
როგორ თეთრდებიან ჩვენი და ვარსკვლავთა დედები,
წელიწადის ჩემი დრო კი არის შემოდგომა
ვკვდები, ვკვდები
და ვერა და ვერ ჩავძაღლდი.
ეჰ, ჩემო სულო, რამდენ რამეს გვთხოვს ჩვენი ღმერთი
და მის მხილებებს როდემდე უნდა გავექცეთ?
გვესაჭიროებიან ამინდის წინასწარმეტყველები,
რომელთაც სწამთ პოეზია პოეტთა გარეშეც,
მათი ლექსების გარეშე,
ფრაზების, სიტყვების, ბგერების გარეშე,
რომ ცხოვრება იღლება
ყოველდღიური მისალმებებით და დამშვიდობებით,
რომ უარესდება ცხოვრება ქალაქში,
სოფელში,
დაბაშიც. . .
რომ უარესდება ცხოვრება ქალაქში!
გვესაჭიროებიან ამინდის წინასწარმეტყველები.
ამბავი ფრთებზე
მდუმარედ ვყლაპავ
მეხთატეხის შუალედურ შემოძახილებს,
გრძნობის დარაბებს,
გარდავუალ დღის გარდუვალობას
და ფრთების დაბერებას.
თითქოს გავუცხოვდით
მე და პირვანდელი წყურვილის განცდა,
რომელიც გაშრა
და მშრალ ადგილებს ჩემს წარსულში
ახლიდან ვერ ვხნავ
და ვერც ვარწყულებ.
ვეღარ გამაქვს ფიქრი
ფიქრის გარეთ
სიტყვებად, სტრიქონებად და
კიდევ სიმღერებად,
რომელთა არსებობაც მითრთოლებდა
შინაგან ფოთლებს
და თვალებს,
რომლებსაც ვთესდი
ჩვენი სულების
უფსკრულებში და ჯურღმულებში.
ხელოვნური ფრთები ჩამოარიგეს,
არადა ხელს ვერსად გაშლი,
გავსილია უცხო ხალხით
ქალაქის სივრცე
და თევზივით დავცურავ მასში,
ბრბოში,
ბაზარში. . .
თითქოს გავუცხოვდით
მე და პირვანდელი წყურვილის განცდა,
რომელიც გაშრა,
რომელიც გაშრა.