ქალაქში, მტვერში, წაიქცა კაცი
ბესიკ ხარანაულს
რა კარგია, რომ მიხვდი,
რომ დღეს ბედნიერი ხარ,
დღეს, გადატყავებული ხელისგულებით,
ჩაჭრილი მაჯით,
დასერილი შუბლით,
ჩალურჯებული იდაყვით და მუხლით,
ბედნიერი ხარ,
რადგან ბოლოს და ბოლოს
ჭეშმარიტად დაეცი,
დაეცი ერთხელ, ორჯერ, სამჯერ -
დაეცი შენი ქალაქის მტვრიან ქუჩებში,
დაეცი შენი ქვეყნის პირველი პოეტის ბინიდან
ფორიაქით და ბორძიკით გამოსული,
დაეცი და მიხვდი -
მიხვდი, რომ ჭეშმარიტად დაეცი -
დაჰყურებ გადატყავებულ ხელისგულებს,
სისხლი, ვით მელანი,
თითებისაკენ ჩაედინება,
კალმისტრისაკენ იკვლევს გზას,
და შენც წერ ლექსს,
ახალ, უცნაურ ლექსს და
ბედნიერი ხარ,
რადგან პირველად ცხოვრებაში
ჭეშმარიტად დაეცი და იცი უკვე,
რას ნიშნავს ეს -
დაეცე -
დაეცე შენს ქალაქში,
შენს ქუჩაში,
შენი ხალხის თვალწინ,
შენი ხალხის ფეხებთან,
დაეცე,
დაეცე,
დაეცე...
რათა წამოგაყენონ,
რათა მიგიყვანონ სახლში,
რათა მოგიარონ,
რათა მოგეფერონ,
და შენც , - ერთხელ ჭეშმარიტად დაცემულმა,
ადგე და მშვიდად განაგრძო
დაცემულთა მარადი გზა...
უშანგი გაბიტაშვილის ხსოვნას
მხოლოდ მზის სხივი არ ჩერდებოდა
ჩემს თვალებთან დაეჭვებული.
თავწახრილიც რომ ვყოფილიყავი,
მხოლოდ ჩემ გამო,
მილიონობით წლის წინ განსაზღვრულ
ტრაექტორიას იმრუდებდა,
რათა როგორმე თვალის ჭრილში შემოეღწია
გაღუნული მზის სხივები,
აი, ერთი, რაც ცხოვრებამ დამამახსოვრა.
სხვა არაფერი იქ არ ყოფილა ნივთები და ანარეკლები,
ჩემს თვალებთან გაჩერებული,
სხვებთან დარიგდა.
და დაღუნული მზის სხივებიდან
გამოჭრილმა ალფაბეტის ასოებმა
გამომდეს მხოლოდ თავიანთი ბოლოები
ქუთუთოებზე.
სხვა არაფერი იქ არ ყოფილა
ამიტომაც მოხდა ისე, რომ
პირველივე რეალურ საგანს
ათას ცხრაას სამოც წელში
ავარიაში მოყოლილი ალბერ კამიუს
ავტომობილს თბილისის ქუჩებში
მივესალმე და შევეჯახე.
სიზმართან ჩავლილია მრუდად
დაღლილი ფეხი ტკეპნის
თოვლის ძველ ფენას, ყვითელს,
ბინად ელოდება ქალი
მამაკაცს, სიყვარულში მყვინთველს.
მუქი ღრუბლეთიდან მორბის
უფლის დაწყვეტილი განცდა,
ფეხის გადაღლილი გეზი
ბედის მკრთალ ნიშნულებს გასცდა.
და საღამურის მხურვალებას
კვლავაც ასამარებს მდედრი,
ყვითელს კი შიშის თხელ ფენად
ეკვრის უსაშველო თეთრი.
ასეთი არის ყოფა,
ასეთი იყო მუდამ,
კაცის გადაღლილი ფეხი
სიზმართან ჩავლილია მრუდად.
მფრინავი
გაფრინდა და მართალი აღმოჩნდა:
შეაქეს, დალოცეს, მოუდრიკეს ქედი.
გაფრინდა მეორედ და კვლავ მართალი აღმოჩნდა:
მიიღეს, არ დაამადლეს პური, წყალი და
სავარცხელი ფრთა-ბუმბულისათვის.
გაფრინდა მესამედ და ამჯერადაც მართალი აღმოჩნდა:
აიტანეს, შეეგუვნენ.
გაფრინდა მეოთხედ და მტყუანი აღმოჩნდა:
ანგელოზის სულელი პლაგიატორი უწოდეს.
მაინც გაფრინდა მეხუთედ და
ესროლეს,
მოკლეს.
შუქი
ანდრო ბუაჩიძეს, «გადამტყდარი ლექსების» ავტორს
ქალაქის ქუჩებში ასობდნენ ბოძებს
და ბოძებს შორის ჭიმავდნენ ნერვებს.
საღამოობით კი ნერვები იძაბებოდა
და ქალაქში მოჰქონდა შუქი.
აქეთ იდგა ნაყინის გუბე და იქით სისხლის.
ნაყინის გუბეს ლოკავდა კატა,
სისხლისას კი აშრობდა ქარი.
ელნათურები აწოწილი და წელში მოხრილი პოეტები კი
უჩუმრად იდგნენ და ქალაქის მწივანა ფერებს
ფართო თვალებით ჩასჩერებოდნენ.
აქეთ ეყარა ნამსხვრევები ბოთლების და იქით ლექსების.
ბოთლის ნამსხვრევებს მეეზოვე ქურთის ქალი ღიღინით ხვეტდა
და ლექსისას ფანტავდა ქარი.
კიდევ ერთი ნერვი ჩაწყდა რომელიღაც პოეტს სხეულში
და რეზინისხელთათმნიანმა მუშებმა იგი
მაღლა, ბოძებს შორის გააბეს.
აქეთ იდგა ერთი ბოძი და მეორე იქით.
ბოძებს შორის ეგდო დანა და
ბოძების გასწვრივ შიშატანილი გარბოდა ქარი.
ქალაქში თხრიდნენ ორმოებს და
რგავდნენ ხეებს და
მიცვალებულებს ასაფლავებდნენ.
ქალაქში თხრიდნენ ორმოებს და
შიგ დაჟანგულ მავთულებს და
მკვდარ ძაღლებს ყრიდნენ.
ქალაქში პოეტს აგლეჯდნენ ნერვებს,
კიდებდნენ ცაში,
მას კი ქუჩაში ტოვებდნენ და ამადლიდნენ
ღერ სიგარეტსა და ჭიქა არაყს.
აქეთ იდო კბილი ნიორი და იქით პური.
მაგიდაზე ობდებოდა ლექსები და
ღრიჭოებში ძვრებოდა ქარი.
ქალაქის ქუჩებში კი ისევ ისე ასობდნენ ბოძებს
და ბოძებს შორის ჭიმავდნენ ნერვებს.
საღამოობით კი ნერვები იძაბებოდა
და ქალაქში მოჰქონდა შუქი.
"არც მიწისა ვარ, არც ცისა"
რუსუდან კაიშაურს
სულისშემხუთავია ეს გაუთავებელი თავბრუდამხვევი სირბილი -
სამზარეულოდან ზეცისაკენ,
ზეციდან სამზარეულოსაკენ,
სამზარეულოდან ზეცისაკენ:
სიჩქარეში ტაფა რომ შერჩება ხოლმე მარცხენა ხელში და
შიშხინებს ერბო-კვერცხი,
და სანამ შემწვარა,
ასჯერ მოასწრებს ცაში აჭრას,
მარჯვენათი მობზრიალე კალმისტრით
ლაჟვარდის შეთქვეფას,
მერე კი კვლავ უკან ჩამობრუნებას
გაზქურის ლობიო-ტროპებთან და მწვანილ-მორფოლოგიასთან -
სულისშემხუთავია -
და ის კი დარბის, დარბის,
არ ეთმობა არც ერთი და რათა გაგვაგონოს,
ჩამოგვყვირის შუაგზიდან:
"ერბოკვერცხზე გეპატიჟებით!"
დამიზეპირე დღეს საღამოს
დამიზეპირე დღეს საღამოს.
მერე დაწექი, დაიძინე.
დილით, როგორც კი გაიღვიძებ,
გამიმეორე.
მე ვიწვები შენ გვერდით და
ტკბილად ვიძინებ.
სიზმრად გნახავ ჩემზე თავდახრილს და
მობუტბუტეს.
გნახავ, როგორ უყვები ჩემს თავს
ხეებს, ვარსკვლავებს.
როგორ გადიხარ ქალაქში და
ყოველ შემხვედრს აბარებ საგანს,
სახელად «შოთა».
დამიზეპირე ყოველ საღამოს.
მერე იძინე ან იფხიზლე,
ხოლო დილით
ჩამაბარე ხალხსა და ნივთებს,
ლოცვას,
ბალახებს.
იქნებ ლექსი ვარ,
იქნებ კაცი,
იქნებ ბამბუკი.
დამიზეპირე.
ან, ბოლო-ბოლო, დამიზუთხე
მე ესეც მაწყობს.
მე ავიბლანდე
მე ავიბლანდე შენს დასავარცხნ თმაში,
ხოლო შენ თავი გადაიპარსე და წახვედი და
მე ძლივს გადავურჩი
საპარიკმახეროს დამლაგებლის დიდ ცოცხს.
რამდენიმე წლის შემდეგ,
მე ჩამოვეკიდე შენს ერთ,
უკვე წამოზრდილ ნაწნავს,
ხოლო შენ ადექი და
სულ მეორე ნაწნავით მცემე.
მერე,
მე ვცადე,
გადავქცეულიყავი შამპუნის ერთ წვეთად
და კიდევაც შევძელი,
მაგრამ შენ ცხელი შხაპის ნაკადით
ჩამომრეცხე შენი ოქროსფერი თმიდან.
და როცა
შენი სხეულის წმიდა ჭუჭყით
გაჯერებული წყალი
აბაზანის ფსკერზე შემზარავად პირდაღებული
ხვრელისაკენ მიმაქანებდა,
მე დავინახე ჩემკენ გამოწვდილი
შენი თმის ერთი ღერი და
როგორც ანდაზურ ჭეშმარიტებას,
ისე მოვეჭიდე მას...
ერთი თარგმანის ისტორია
მუხრანთან და გივისთან ერთად
შოთა ჩანტლაძეს დაევალა,
ეთარგმნა «კალევალა».
აწმყოსთვის დაწუნებული პოეტი
გახდა ნამყოში
დასაბრუნებელი,
წესიერად რათა დაემღერებინა
დიადი რუნები.
ჩრდილოეთის ქვეყანა პოხელი,
ჯადოსნური წისქვილი სამპო
და თვის ბოლოს ჰონორარი,
სიგარეტისთვის და თავისუფლებისთვის სამყო.
მაჭავარიანთან და ძნელაძესთან უწევდა
შოთას იმ დროს მუშაობა, დალევა და
ასე ითარგმნა ქართულად
კარელიურ-ფინური ხალხური ეპოსი
«კალევალა».
მეგობრობა
როცა ჩემი მეგობარი კეთროვანი ხდება,
ერთი დღით ვივიწყებ ყველა საქმეს,
მივდივარ ლეპროზორიუმთან,
ფანჯარაზე ვაკაკუნებ და მერე ჩვენ
ოდესღაც გაწმენდილი შუშის ბურუსში
ერთმანეთს შევცქერით
დიდხანს და ხარბად.
გამომშვიდობებისას
მომუჭულ მუშტებს ვშლით და
ხელისგულებით ფანჯრის მინას ვაწვებით
საკუთარი სივრცეებიდან.
და ჩვენი ხელისგულები
ერთმანეთს ეხება
ასე.
მეგობარი იღიმება და
ამ ღიმილით მანიშნებს, რომ
არ მოითხოვს ამაზე მეტს ჩემგან,
მაგრამ არც ამაზე ნაკლებს დასთანხმდებოდა.
აი, მაშინ ჩვენ ნამდვილი მეგობრები ვართ.
ბესიკ ხარანაულს
რა კარგია, რომ მიხვდი,
რომ დღეს ბედნიერი ხარ,
დღეს, გადატყავებული ხელისგულებით,
ჩაჭრილი მაჯით,
დასერილი შუბლით,
ჩალურჯებული იდაყვით და მუხლით,
ბედნიერი ხარ,
რადგან ბოლოს და ბოლოს
ჭეშმარიტად დაეცი,
დაეცი ერთხელ, ორჯერ, სამჯერ -
დაეცი შენი ქალაქის მტვრიან ქუჩებში,
დაეცი შენი ქვეყნის პირველი პოეტის ბინიდან
ფორიაქით და ბორძიკით გამოსული,
დაეცი და მიხვდი -
მიხვდი, რომ ჭეშმარიტად დაეცი -
დაჰყურებ გადატყავებულ ხელისგულებს,
სისხლი, ვით მელანი,
თითებისაკენ ჩაედინება,
კალმისტრისაკენ იკვლევს გზას,
და შენც წერ ლექსს,
ახალ, უცნაურ ლექსს და
ბედნიერი ხარ,
რადგან პირველად ცხოვრებაში
ჭეშმარიტად დაეცი და იცი უკვე,
რას ნიშნავს ეს -
დაეცე -
დაეცე შენს ქალაქში,
შენს ქუჩაში,
შენი ხალხის თვალწინ,
შენი ხალხის ფეხებთან,
დაეცე,
დაეცე,
დაეცე...
რათა წამოგაყენონ,
რათა მიგიყვანონ სახლში,
რათა მოგიარონ,
რათა მოგეფერონ,
და შენც , - ერთხელ ჭეშმარიტად დაცემულმა,
ადგე და მშვიდად განაგრძო
დაცემულთა მარადი გზა...
უშანგი გაბიტაშვილის ხსოვნას
მხოლოდ მზის სხივი არ ჩერდებოდა
ჩემს თვალებთან დაეჭვებული.
თავწახრილიც რომ ვყოფილიყავი,
მხოლოდ ჩემ გამო,
მილიონობით წლის წინ განსაზღვრულ
ტრაექტორიას იმრუდებდა,
რათა როგორმე თვალის ჭრილში შემოეღწია
გაღუნული მზის სხივები,
აი, ერთი, რაც ცხოვრებამ დამამახსოვრა.
სხვა არაფერი იქ არ ყოფილა ნივთები და ანარეკლები,
ჩემს თვალებთან გაჩერებული,
სხვებთან დარიგდა.
და დაღუნული მზის სხივებიდან
გამოჭრილმა ალფაბეტის ასოებმა
გამომდეს მხოლოდ თავიანთი ბოლოები
ქუთუთოებზე.
სხვა არაფერი იქ არ ყოფილა
ამიტომაც მოხდა ისე, რომ
პირველივე რეალურ საგანს
ათას ცხრაას სამოც წელში
ავარიაში მოყოლილი ალბერ კამიუს
ავტომობილს თბილისის ქუჩებში
მივესალმე და შევეჯახე.
სიზმართან ჩავლილია მრუდად
დაღლილი ფეხი ტკეპნის
თოვლის ძველ ფენას, ყვითელს,
ბინად ელოდება ქალი
მამაკაცს, სიყვარულში მყვინთველს.
მუქი ღრუბლეთიდან მორბის
უფლის დაწყვეტილი განცდა,
ფეხის გადაღლილი გეზი
ბედის მკრთალ ნიშნულებს გასცდა.
და საღამურის მხურვალებას
კვლავაც ასამარებს მდედრი,
ყვითელს კი შიშის თხელ ფენად
ეკვრის უსაშველო თეთრი.
ასეთი არის ყოფა,
ასეთი იყო მუდამ,
კაცის გადაღლილი ფეხი
სიზმართან ჩავლილია მრუდად.
მფრინავი
გაფრინდა და მართალი აღმოჩნდა:
შეაქეს, დალოცეს, მოუდრიკეს ქედი.
გაფრინდა მეორედ და კვლავ მართალი აღმოჩნდა:
მიიღეს, არ დაამადლეს პური, წყალი და
სავარცხელი ფრთა-ბუმბულისათვის.
გაფრინდა მესამედ და ამჯერადაც მართალი აღმოჩნდა:
აიტანეს, შეეგუვნენ.
გაფრინდა მეოთხედ და მტყუანი აღმოჩნდა:
ანგელოზის სულელი პლაგიატორი უწოდეს.
მაინც გაფრინდა მეხუთედ და
ესროლეს,
მოკლეს.
შუქი
ანდრო ბუაჩიძეს, «გადამტყდარი ლექსების» ავტორს
ქალაქის ქუჩებში ასობდნენ ბოძებს
და ბოძებს შორის ჭიმავდნენ ნერვებს.
საღამოობით კი ნერვები იძაბებოდა
და ქალაქში მოჰქონდა შუქი.
აქეთ იდგა ნაყინის გუბე და იქით სისხლის.
ნაყინის გუბეს ლოკავდა კატა,
სისხლისას კი აშრობდა ქარი.
ელნათურები აწოწილი და წელში მოხრილი პოეტები კი
უჩუმრად იდგნენ და ქალაქის მწივანა ფერებს
ფართო თვალებით ჩასჩერებოდნენ.
აქეთ ეყარა ნამსხვრევები ბოთლების და იქით ლექსების.
ბოთლის ნამსხვრევებს მეეზოვე ქურთის ქალი ღიღინით ხვეტდა
და ლექსისას ფანტავდა ქარი.
კიდევ ერთი ნერვი ჩაწყდა რომელიღაც პოეტს სხეულში
და რეზინისხელთათმნიანმა მუშებმა იგი
მაღლა, ბოძებს შორის გააბეს.
აქეთ იდგა ერთი ბოძი და მეორე იქით.
ბოძებს შორის ეგდო დანა და
ბოძების გასწვრივ შიშატანილი გარბოდა ქარი.
ქალაქში თხრიდნენ ორმოებს და
რგავდნენ ხეებს და
მიცვალებულებს ასაფლავებდნენ.
ქალაქში თხრიდნენ ორმოებს და
შიგ დაჟანგულ მავთულებს და
მკვდარ ძაღლებს ყრიდნენ.
ქალაქში პოეტს აგლეჯდნენ ნერვებს,
კიდებდნენ ცაში,
მას კი ქუჩაში ტოვებდნენ და ამადლიდნენ
ღერ სიგარეტსა და ჭიქა არაყს.
აქეთ იდო კბილი ნიორი და იქით პური.
მაგიდაზე ობდებოდა ლექსები და
ღრიჭოებში ძვრებოდა ქარი.
ქალაქის ქუჩებში კი ისევ ისე ასობდნენ ბოძებს
და ბოძებს შორის ჭიმავდნენ ნერვებს.
საღამოობით კი ნერვები იძაბებოდა
და ქალაქში მოჰქონდა შუქი.
"არც მიწისა ვარ, არც ცისა"
რუსუდან კაიშაურს
სულისშემხუთავია ეს გაუთავებელი თავბრუდამხვევი სირბილი -
სამზარეულოდან ზეცისაკენ,
ზეციდან სამზარეულოსაკენ,
სამზარეულოდან ზეცისაკენ:
სიჩქარეში ტაფა რომ შერჩება ხოლმე მარცხენა ხელში და
შიშხინებს ერბო-კვერცხი,
და სანამ შემწვარა,
ასჯერ მოასწრებს ცაში აჭრას,
მარჯვენათი მობზრიალე კალმისტრით
ლაჟვარდის შეთქვეფას,
მერე კი კვლავ უკან ჩამობრუნებას
გაზქურის ლობიო-ტროპებთან და მწვანილ-მორფოლოგიასთან -
სულისშემხუთავია -
და ის კი დარბის, დარბის,
არ ეთმობა არც ერთი და რათა გაგვაგონოს,
ჩამოგვყვირის შუაგზიდან:
"ერბოკვერცხზე გეპატიჟებით!"
დამიზეპირე დღეს საღამოს
დამიზეპირე დღეს საღამოს.
მერე დაწექი, დაიძინე.
დილით, როგორც კი გაიღვიძებ,
გამიმეორე.
მე ვიწვები შენ გვერდით და
ტკბილად ვიძინებ.
სიზმრად გნახავ ჩემზე თავდახრილს და
მობუტბუტეს.
გნახავ, როგორ უყვები ჩემს თავს
ხეებს, ვარსკვლავებს.
როგორ გადიხარ ქალაქში და
ყოველ შემხვედრს აბარებ საგანს,
სახელად «შოთა».
დამიზეპირე ყოველ საღამოს.
მერე იძინე ან იფხიზლე,
ხოლო დილით
ჩამაბარე ხალხსა და ნივთებს,
ლოცვას,
ბალახებს.
იქნებ ლექსი ვარ,
იქნებ კაცი,
იქნებ ბამბუკი.
დამიზეპირე.
ან, ბოლო-ბოლო, დამიზუთხე
მე ესეც მაწყობს.
მე ავიბლანდე
მე ავიბლანდე შენს დასავარცხნ თმაში,
ხოლო შენ თავი გადაიპარსე და წახვედი და
მე ძლივს გადავურჩი
საპარიკმახეროს დამლაგებლის დიდ ცოცხს.
რამდენიმე წლის შემდეგ,
მე ჩამოვეკიდე შენს ერთ,
უკვე წამოზრდილ ნაწნავს,
ხოლო შენ ადექი და
სულ მეორე ნაწნავით მცემე.
მერე,
მე ვცადე,
გადავქცეულიყავი შამპუნის ერთ წვეთად
და კიდევაც შევძელი,
მაგრამ შენ ცხელი შხაპის ნაკადით
ჩამომრეცხე შენი ოქროსფერი თმიდან.
და როცა
შენი სხეულის წმიდა ჭუჭყით
გაჯერებული წყალი
აბაზანის ფსკერზე შემზარავად პირდაღებული
ხვრელისაკენ მიმაქანებდა,
მე დავინახე ჩემკენ გამოწვდილი
შენი თმის ერთი ღერი და
როგორც ანდაზურ ჭეშმარიტებას,
ისე მოვეჭიდე მას...
ერთი თარგმანის ისტორია
მუხრანთან და გივისთან ერთად
შოთა ჩანტლაძეს დაევალა,
ეთარგმნა «კალევალა».
აწმყოსთვის დაწუნებული პოეტი
გახდა ნამყოში
დასაბრუნებელი,
წესიერად რათა დაემღერებინა
დიადი რუნები.
ჩრდილოეთის ქვეყანა პოხელი,
ჯადოსნური წისქვილი სამპო
და თვის ბოლოს ჰონორარი,
სიგარეტისთვის და თავისუფლებისთვის სამყო.
მაჭავარიანთან და ძნელაძესთან უწევდა
შოთას იმ დროს მუშაობა, დალევა და
ასე ითარგმნა ქართულად
კარელიურ-ფინური ხალხური ეპოსი
«კალევალა».
მეგობრობა
როცა ჩემი მეგობარი კეთროვანი ხდება,
ერთი დღით ვივიწყებ ყველა საქმეს,
მივდივარ ლეპროზორიუმთან,
ფანჯარაზე ვაკაკუნებ და მერე ჩვენ
ოდესღაც გაწმენდილი შუშის ბურუსში
ერთმანეთს შევცქერით
დიდხანს და ხარბად.
გამომშვიდობებისას
მომუჭულ მუშტებს ვშლით და
ხელისგულებით ფანჯრის მინას ვაწვებით
საკუთარი სივრცეებიდან.
და ჩვენი ხელისგულები
ერთმანეთს ეხება
ასე.
მეგობარი იღიმება და
ამ ღიმილით მანიშნებს, რომ
არ მოითხოვს ამაზე მეტს ჩემგან,
მაგრამ არც ამაზე ნაკლებს დასთანხმდებოდა.
აი, მაშინ ჩვენ ნამდვილი მეგობრები ვართ.