ო, რა მარტოა
ო, რა მარტოა, ღმერთო ჩემო, ადამიანი,
ისიც, რომელიც თითქოს ქვეყნად არ არის მარტო,
სამგლოვიარო რიტუალმა გადაიარა
და შენ იკავებ შენთვის მკაცრად მოზომილ ფართობს.
ყველაზე ერთგულს და ყველაზე უფრო ახლობელს
გაჰყვება შენი ნიღაბივით ჩამქრალი სახე,
და ახსოვს, რადგან სახე მუდამ უნდა ახსოვდეს
გარდაცვლილისაც — ნაკვთებში რომ იგროვებს ნაღველს...
აჰა, მურდალი ბედისწერის ნამოქმედარი,
მან სისაძაგლე ჩაიდინა, როგორც გმირობა,
ის მთელი ღამე ცხენზე იჯდა, — უნდო მხედარი,
მერე ელოდა ცრემლს, სინანულს და... გულგრილობას!
ო, რა მარტოა, ღმერთო ჩემო, ადამიანი,
ისიც, რომელიც არ ამხელდა ამ მარტოობას,
უკვე დაკრძალვის რიტუალმაც გადაიარა,
ბედისწერა კი მაინც ახვევს ქსელს, ვით ობობა
და მოჰყავს თოვლი! ავანსცენას ანათებს თოვლი!
შუაღამისას აფენს საფლავს მაღალ ფარაჯას...
რადგან მარტომყოფს უსათუოდ სჭირდება ტოლი,
თავსასთუმალთან რომ მიუწვეს ერთგულ დარაჯად...
გამოღვიძება
რატომ იღვიძებ შუაღამისას
და საიდანღაც გესმის ქვითინი
და ესეც თითქოს ბედმა გაღირსა:
ქალაქი — ხელისგულზე მითივით...
განათებული და დაქანცული
და დაღდასმული ცივი ციმციმით,
გათენებისკენ მძიმედ დაძრული
ვრცელი სიჩუმით, ეჭვით, სიმძიმით...
რატომ მოფრინავთ შუაღამისას
ჩემთან სიტყვები, როგორც ჩიტები,
და ესეც თითქოს ბედმა მაღირსა,
რომ კვლავაც იტევთ, რასაც იტევდით.
ისევ მოვიდა, რამაც დამტოვა —
სევდა-ნაღველი და მეც მითივით
დავხვდი ამ ნაღველს და თან რატომღაც
ამ ზამთრისპირზე მესმის ქვითინი...
გასეირნება
მითხარი, როგორ უნდა ვიაროთ
აქ, ამ ფერდობზე, მე და შენ ერთად
და ვარსკვლავების ვიყოთ ზიარი
და მე მამა და შენ შვილი გერქვას.
აქ, ამ ფერდობზე, სადაც ნაძვები
დგანან და გვრჩება ნაფეხურები,
სადაც საღამოს ჩრდილი დაწვება
და ჩვენ ორივეს წაგვეხურება.
აქ, ამ ფერდობზე, მე და შენ ერთად,
და ამ ცოდვების ვიყოთ ზიარი
და მე მამა და შენ შვილი გერქვას,
რომ ვაგრძელებდეთ ასე სიარულს.
უნდა მიკვირდეს, რომ შენ აქამდე
არ არსებობდი, არ მყავდი გვერდით,
და თუ ორნი ვართ, მე ხელს გაკარებ
და მიკვირს, როგორ ვიყავი ერთი...
თოვლიანი პეიზაჟი
პეიზაჟია ნახატი კალმით,
ფანჯრიდან ვუმზერთ მე და ბავშვები,
სასაფლაოდან ამოდის კვამლი
და ეშურება ცას თავაშვებით.
უკვე ბაგების ტყეს შეესია
და ყრუ ხეობა დატოვა კვამლმა,
ფანჯრიდან მოჩანს შორს ეკლესია,
სადაც ქარია, თოვლი და მამა.
რეკვიემი წითელი ფოთლებისთვის
მიწაზე სინანული ბღუჯად დაიყარა, ბადრი,
მწვანე მინდორზე წყვილი ფოთოლი, ბადრი,
თითქოს სუნი იკრაო, შინდის ხემ ზამთრის
წითელი კაბა შემოიხია, ბადრი.
ეს ბღუჯა სიწითლე შენი ხსოვნაა, ბადრი,
ქარი დაუბერავს და ფოთლებს აურევს, ბადრი,
ჰაერში კორიანტელი იტრიალებს, ბადრი,
შენთვის იცეკვებენ წითელი ფოთლები, ბადრი,
შენთვის იცეკვებენ, შენ ვერ გაგიტეხეს ხათრი.
მართლა ასეა ეს ცხოვრება, ბადრი,
დნება ყველაფერი და ეს ნაღვენთები სანთლის,
ყრია მინდორზე და დასდის უხილავი მადლი,
შენს სასთუმალთანაც თავი მოიყარა, ბადრი,
თვითმკვლელის სასთუმალთან თავი მოიყარა, ბადრი,
დღის ორ საათზე წითელმა ფოთლებმა, ბადრი.
და მეც ჩამოვჯექი ამ ქვის მაგიდასთან, ბადრი,
კაცი არ ჭაჭანებდა თვალის გასაწვდენზე, ბადრი,
და სულ ერთიბეწო ეს მიწა, სულ ერთი ადლი,
რა ძვირად მიღირდა, მაშინღა ვიაზრე, ბადრი.
ირგვლივ შემოდგომა იდგა სოფელ დიღმის, ბადრი,
და მე უნებლიეთ ცრემლი მომერია, ბადრი,
ცრემლი ჩამომვარდა და ჭიქას შეეხო, ბადრი,
დარდი შემომაწვა ერთი ასეთივე სხვა დღის,
როცა შემოდგომა ანთებდა ჩირაღდნებს, ბადრი,
და შენთან მოვედი, მე სტუმრად გეწვიე ადრე.
ჭიშკარი შემოვაღე და უხმოდ შემოვედი, ბადრი,
არავინ არ იყო, არავინ არ ჩანდა, ბადრი,
და მე შენ გეძებდი, ეზო მოვიარე, ბადრი,
ქარი ატოკებდა დაბურულ ტალავერს, ბადრი,
ხეებიც ტოკავდნენ და ჩრდილებს მალავდნენ, ბადრი,
არსად არ იყავი, ვერსად ვერ გიპოვე, ბადრი,
უკუნი სხვენი და საღვინე სარდაფი სანთლით
ძლივსღა გავანათე და იქაც ვერ გნახე, ბადრი.
ჰო, ჩვეულებრივზე ჩვეულებრივი დღე იყო, ბადრი,
ცხოვრება ღვიოდა, ძაღლი მგზავრს უყეფდა, ბადრი,
ძროხა ზმუოდა და ყვავი ყრანტალებდა, ბადრი,
ხარები შარაზე დინჯად ირწეოდნენ, ბადრი,
მთვრალი ფეხათრევით მოეხეტებოდა, ბადრი,
და ენთო შინდის ხე, ისე ვით ჩირაღი, ბადრი,
და ვეღარ გამეგო, რომ შენ უჩინარი, ბადრი,
იყავი და უნდა მეძებნე სუყველგან მბჟუტავი სანთლით...
მაგრამ მე უეცრად თვალი ამეხილა, ბადრი,
ეს იყო სიზმარი ვერაგზე ვერაგი, ბადრი,
მივხვდი და მაშინვე ეგ თეთრი პერანგი, ბადრი,
შევნიშნე მწვანეში ქათქათა პერანგი, ბადრი,
შენ, გარემოსილი სიმწვანის მსუბუქი ფარდით,
იჯექი ტალავრის ჩეროში სუფრასთან, ბადრი,
და ღვინოს სისხლისფერს დიდი სასმისიდან სვამდი...
მაინც რატომ მოხდა, რატომ გაჯიუტდი, ბადრი,
უწყინარ ვარსკვლავებს რატომ გაუტეხე ხათრი,
რატომ გაახარე მიწაზე სიკვდილი და ხვართქლი,
წინა დღეს მღვდლისთვის შენდობა გითხოვია, ბადრი,
ტალავრის რკინაზე ბაწარი გაგიკვანძავს, ბადრი,
და წითელ პარასკევს, ჰო, წითელ პარასკევს, ბადრი,
თავი ჩამოიხრჩვე იმ წყეულ ბაწარზე, ბადრი...
ახლა შემოდგომა ყელზე მომჭდობია, ბადრი,
წითელი ფოთლები და მწარე სინანული, ბადრი,
გულზე მეწებება როგორც სიკვდილი და ხვართქლი,
ვზივარ ამ ქვის სკამზე, ამ ქვის მაგიდასთან, ბადრი,
ვხედავ, შენს საფლავზე წითელი ფოთოლი ბარდნის
და სოფელ დიღმიდან გავცქერი ლაჟვარდებს, ბადრი,
უკვე საღამოა, ყველა შინ ბრუნდება, ბადრი,
მალე დაღამდება და ვარსკვლავების ქვეშ, ბადრი,
ერთად შეგვეწევა წითელი ფოთლების მადლი,
წითელი, წითელი, წითელი ფოთლების მადლი...
სტუდენტობის მეგობარს
შენ გეხსომება,
მტვრიან დახლებზე რომ ვსვამდით ღვინოს,
შენ გეხსომება,
გახსოვს კიდეც, მტვრიან დახლებზე...
წყალწყალა ღვინოს...
და ცხოვრებას, როგორც ნაფხრეწებს,
რომ ვიხსენებდით...
რამდენი რამე ჩაესვენა, გადაესვენა
და წავიდა სვენებ-სვენებით...
შენ გეხსომება,
რომ ვიხდიდით ე. წ. დაბადების დღეს
ძეხვით და პურით...
შენ გეხსომება,
რომ დავთვერით და დავიკარგეთ და
გვეძებდნენ და გვპოულობდნენ...
აქ, ამ ქალაქში...
შენ გეხსომება...
თუმცა კი ვიცი, რა გეხსომება?
შენ ხომ თვითონ ხარ მტვრიანი დახლი,
რომელსაც ქარი ნათურებს ახლის,
მე კი ქელეხის ნათურასავით,
ისევ ვანათებ შუქის სავსავით...
ასე მგონია, ჩვენ იმ დახლებზე
დაგვრჩა ცხოვრება,
ქარი დაჰბერავს
და გადაყრის როგორც გაზეთებს,
დაგვინახავენ,
დაგვიხსომებენ რაღაცნაირებს, ისეთ-ასეთებს...
შენ დამიჯერებ,
მე თუ გეტყვი, ჩემი ნაღვლიდან
ვხედავ ყველაფერს,
რასაც ქარი თავში მახლიდა,
და რასაც მახლის...
შენ გეხსომება,
დავწერე ლექსი ყრუ მაიმუნზე,
შენ გეხსომება,
დავწერე ლექსი ლიანდაგებზე
შენ გეხსომება,
როგორ ვსვამდით წყალწყალა ღვინოს
და ვიხსენებდით
ამ ცხოვრებას, როგორც ნაფხრეწებს...
გახსოვს, დავწერე ასეთი ლექსი:
„ჩამოცურდება ქვაფენილზე ჩრდილი იოლად,
ვარაზისხევში საღამო დგება,
ჩემი შეშლილი სიყვარული აქ დადიოდა,
და აქ ახლიდა ფილაქანს კეფას“.
გახსოვს „კარლიკა“, ზელიმხანი, თვითონ
„ყაზბეგი“?
ქალაქის მაგრად დასიცხული ქვაფენილები,
ამოვდიოდით ელბაქიძიდან
და ვირხეოდით
სარეცხივით მოაჯირზე გაფენილები...
როგორ წავიდა,
ის, რაც იყო, როგორ წავიდა!
როგორ გაგვფანტეს ქარიშხლებმა
და გადაგვხვეწეს!
დღეს აღარა ვსვამთ წყალწყალა ღვინოს
მტვრიან დახლებზე,
აღარ ვიხსენებთ ამ ცხოვრებას,
როგორც ნაფხრეწებს...
ო, რა მარტოა, ღმერთო ჩემო, ადამიანი,
ისიც, რომელიც თითქოს ქვეყნად არ არის მარტო,
სამგლოვიარო რიტუალმა გადაიარა
და შენ იკავებ შენთვის მკაცრად მოზომილ ფართობს.
ყველაზე ერთგულს და ყველაზე უფრო ახლობელს
გაჰყვება შენი ნიღაბივით ჩამქრალი სახე,
და ახსოვს, რადგან სახე მუდამ უნდა ახსოვდეს
გარდაცვლილისაც — ნაკვთებში რომ იგროვებს ნაღველს...
აჰა, მურდალი ბედისწერის ნამოქმედარი,
მან სისაძაგლე ჩაიდინა, როგორც გმირობა,
ის მთელი ღამე ცხენზე იჯდა, — უნდო მხედარი,
მერე ელოდა ცრემლს, სინანულს და... გულგრილობას!
ო, რა მარტოა, ღმერთო ჩემო, ადამიანი,
ისიც, რომელიც არ ამხელდა ამ მარტოობას,
უკვე დაკრძალვის რიტუალმაც გადაიარა,
ბედისწერა კი მაინც ახვევს ქსელს, ვით ობობა
და მოჰყავს თოვლი! ავანსცენას ანათებს თოვლი!
შუაღამისას აფენს საფლავს მაღალ ფარაჯას...
რადგან მარტომყოფს უსათუოდ სჭირდება ტოლი,
თავსასთუმალთან რომ მიუწვეს ერთგულ დარაჯად...
გამოღვიძება
რატომ იღვიძებ შუაღამისას
და საიდანღაც გესმის ქვითინი
და ესეც თითქოს ბედმა გაღირსა:
ქალაქი — ხელისგულზე მითივით...
განათებული და დაქანცული
და დაღდასმული ცივი ციმციმით,
გათენებისკენ მძიმედ დაძრული
ვრცელი სიჩუმით, ეჭვით, სიმძიმით...
რატომ მოფრინავთ შუაღამისას
ჩემთან სიტყვები, როგორც ჩიტები,
და ესეც თითქოს ბედმა მაღირსა,
რომ კვლავაც იტევთ, რასაც იტევდით.
ისევ მოვიდა, რამაც დამტოვა —
სევდა-ნაღველი და მეც მითივით
დავხვდი ამ ნაღველს და თან რატომღაც
ამ ზამთრისპირზე მესმის ქვითინი...
გასეირნება
მითხარი, როგორ უნდა ვიაროთ
აქ, ამ ფერდობზე, მე და შენ ერთად
და ვარსკვლავების ვიყოთ ზიარი
და მე მამა და შენ შვილი გერქვას.
აქ, ამ ფერდობზე, სადაც ნაძვები
დგანან და გვრჩება ნაფეხურები,
სადაც საღამოს ჩრდილი დაწვება
და ჩვენ ორივეს წაგვეხურება.
აქ, ამ ფერდობზე, მე და შენ ერთად,
და ამ ცოდვების ვიყოთ ზიარი
და მე მამა და შენ შვილი გერქვას,
რომ ვაგრძელებდეთ ასე სიარულს.
უნდა მიკვირდეს, რომ შენ აქამდე
არ არსებობდი, არ მყავდი გვერდით,
და თუ ორნი ვართ, მე ხელს გაკარებ
და მიკვირს, როგორ ვიყავი ერთი...
თოვლიანი პეიზაჟი
პეიზაჟია ნახატი კალმით,
ფანჯრიდან ვუმზერთ მე და ბავშვები,
სასაფლაოდან ამოდის კვამლი
და ეშურება ცას თავაშვებით.
უკვე ბაგების ტყეს შეესია
და ყრუ ხეობა დატოვა კვამლმა,
ფანჯრიდან მოჩანს შორს ეკლესია,
სადაც ქარია, თოვლი და მამა.
რეკვიემი წითელი ფოთლებისთვის
მიწაზე სინანული ბღუჯად დაიყარა, ბადრი,
მწვანე მინდორზე წყვილი ფოთოლი, ბადრი,
თითქოს სუნი იკრაო, შინდის ხემ ზამთრის
წითელი კაბა შემოიხია, ბადრი.
ეს ბღუჯა სიწითლე შენი ხსოვნაა, ბადრი,
ქარი დაუბერავს და ფოთლებს აურევს, ბადრი,
ჰაერში კორიანტელი იტრიალებს, ბადრი,
შენთვის იცეკვებენ წითელი ფოთლები, ბადრი,
შენთვის იცეკვებენ, შენ ვერ გაგიტეხეს ხათრი.
მართლა ასეა ეს ცხოვრება, ბადრი,
დნება ყველაფერი და ეს ნაღვენთები სანთლის,
ყრია მინდორზე და დასდის უხილავი მადლი,
შენს სასთუმალთანაც თავი მოიყარა, ბადრი,
თვითმკვლელის სასთუმალთან თავი მოიყარა, ბადრი,
დღის ორ საათზე წითელმა ფოთლებმა, ბადრი.
და მეც ჩამოვჯექი ამ ქვის მაგიდასთან, ბადრი,
კაცი არ ჭაჭანებდა თვალის გასაწვდენზე, ბადრი,
და სულ ერთიბეწო ეს მიწა, სულ ერთი ადლი,
რა ძვირად მიღირდა, მაშინღა ვიაზრე, ბადრი.
ირგვლივ შემოდგომა იდგა სოფელ დიღმის, ბადრი,
და მე უნებლიეთ ცრემლი მომერია, ბადრი,
ცრემლი ჩამომვარდა და ჭიქას შეეხო, ბადრი,
დარდი შემომაწვა ერთი ასეთივე სხვა დღის,
როცა შემოდგომა ანთებდა ჩირაღდნებს, ბადრი,
და შენთან მოვედი, მე სტუმრად გეწვიე ადრე.
ჭიშკარი შემოვაღე და უხმოდ შემოვედი, ბადრი,
არავინ არ იყო, არავინ არ ჩანდა, ბადრი,
და მე შენ გეძებდი, ეზო მოვიარე, ბადრი,
ქარი ატოკებდა დაბურულ ტალავერს, ბადრი,
ხეებიც ტოკავდნენ და ჩრდილებს მალავდნენ, ბადრი,
არსად არ იყავი, ვერსად ვერ გიპოვე, ბადრი,
უკუნი სხვენი და საღვინე სარდაფი სანთლით
ძლივსღა გავანათე და იქაც ვერ გნახე, ბადრი.
ჰო, ჩვეულებრივზე ჩვეულებრივი დღე იყო, ბადრი,
ცხოვრება ღვიოდა, ძაღლი მგზავრს უყეფდა, ბადრი,
ძროხა ზმუოდა და ყვავი ყრანტალებდა, ბადრი,
ხარები შარაზე დინჯად ირწეოდნენ, ბადრი,
მთვრალი ფეხათრევით მოეხეტებოდა, ბადრი,
და ენთო შინდის ხე, ისე ვით ჩირაღი, ბადრი,
და ვეღარ გამეგო, რომ შენ უჩინარი, ბადრი,
იყავი და უნდა მეძებნე სუყველგან მბჟუტავი სანთლით...
მაგრამ მე უეცრად თვალი ამეხილა, ბადრი,
ეს იყო სიზმარი ვერაგზე ვერაგი, ბადრი,
მივხვდი და მაშინვე ეგ თეთრი პერანგი, ბადრი,
შევნიშნე მწვანეში ქათქათა პერანგი, ბადრი,
შენ, გარემოსილი სიმწვანის მსუბუქი ფარდით,
იჯექი ტალავრის ჩეროში სუფრასთან, ბადრი,
და ღვინოს სისხლისფერს დიდი სასმისიდან სვამდი...
მაინც რატომ მოხდა, რატომ გაჯიუტდი, ბადრი,
უწყინარ ვარსკვლავებს რატომ გაუტეხე ხათრი,
რატომ გაახარე მიწაზე სიკვდილი და ხვართქლი,
წინა დღეს მღვდლისთვის შენდობა გითხოვია, ბადრი,
ტალავრის რკინაზე ბაწარი გაგიკვანძავს, ბადრი,
და წითელ პარასკევს, ჰო, წითელ პარასკევს, ბადრი,
თავი ჩამოიხრჩვე იმ წყეულ ბაწარზე, ბადრი...
ახლა შემოდგომა ყელზე მომჭდობია, ბადრი,
წითელი ფოთლები და მწარე სინანული, ბადრი,
გულზე მეწებება როგორც სიკვდილი და ხვართქლი,
ვზივარ ამ ქვის სკამზე, ამ ქვის მაგიდასთან, ბადრი,
ვხედავ, შენს საფლავზე წითელი ფოთოლი ბარდნის
და სოფელ დიღმიდან გავცქერი ლაჟვარდებს, ბადრი,
უკვე საღამოა, ყველა შინ ბრუნდება, ბადრი,
მალე დაღამდება და ვარსკვლავების ქვეშ, ბადრი,
ერთად შეგვეწევა წითელი ფოთლების მადლი,
წითელი, წითელი, წითელი ფოთლების მადლი...
სტუდენტობის მეგობარს
შენ გეხსომება,
მტვრიან დახლებზე რომ ვსვამდით ღვინოს,
შენ გეხსომება,
გახსოვს კიდეც, მტვრიან დახლებზე...
წყალწყალა ღვინოს...
და ცხოვრებას, როგორც ნაფხრეწებს,
რომ ვიხსენებდით...
რამდენი რამე ჩაესვენა, გადაესვენა
და წავიდა სვენებ-სვენებით...
შენ გეხსომება,
რომ ვიხდიდით ე. წ. დაბადების დღეს
ძეხვით და პურით...
შენ გეხსომება,
რომ დავთვერით და დავიკარგეთ და
გვეძებდნენ და გვპოულობდნენ...
აქ, ამ ქალაქში...
შენ გეხსომება...
თუმცა კი ვიცი, რა გეხსომება?
შენ ხომ თვითონ ხარ მტვრიანი დახლი,
რომელსაც ქარი ნათურებს ახლის,
მე კი ქელეხის ნათურასავით,
ისევ ვანათებ შუქის სავსავით...
ასე მგონია, ჩვენ იმ დახლებზე
დაგვრჩა ცხოვრება,
ქარი დაჰბერავს
და გადაყრის როგორც გაზეთებს,
დაგვინახავენ,
დაგვიხსომებენ რაღაცნაირებს, ისეთ-ასეთებს...
შენ დამიჯერებ,
მე თუ გეტყვი, ჩემი ნაღვლიდან
ვხედავ ყველაფერს,
რასაც ქარი თავში მახლიდა,
და რასაც მახლის...
შენ გეხსომება,
დავწერე ლექსი ყრუ მაიმუნზე,
შენ გეხსომება,
დავწერე ლექსი ლიანდაგებზე
შენ გეხსომება,
როგორ ვსვამდით წყალწყალა ღვინოს
და ვიხსენებდით
ამ ცხოვრებას, როგორც ნაფხრეწებს...
გახსოვს, დავწერე ასეთი ლექსი:
„ჩამოცურდება ქვაფენილზე ჩრდილი იოლად,
ვარაზისხევში საღამო დგება,
ჩემი შეშლილი სიყვარული აქ დადიოდა,
და აქ ახლიდა ფილაქანს კეფას“.
გახსოვს „კარლიკა“, ზელიმხანი, თვითონ
„ყაზბეგი“?
ქალაქის მაგრად დასიცხული ქვაფენილები,
ამოვდიოდით ელბაქიძიდან
და ვირხეოდით
სარეცხივით მოაჯირზე გაფენილები...
როგორ წავიდა,
ის, რაც იყო, როგორ წავიდა!
როგორ გაგვფანტეს ქარიშხლებმა
და გადაგვხვეწეს!
დღეს აღარა ვსვამთ წყალწყალა ღვინოს
მტვრიან დახლებზე,
აღარ ვიხსენებთ ამ ცხოვრებას,
როგორც ნაფხრეწებს...