გვარ მელაძის ფუძეა საკუთარი სახელი მელა, მელი. აქედანაა მიღებული სოფლის სახელი მელაანი გურჯაანის რაიონში. ამავე ძირისაა გვარები: მელაია, მელაიძე, მელაშვილი, მელია.
1661 წელს ნასყიდობის წიგნში მოიხსენიება მელაძე დიაკონი და მელაძე საყვარელა.
მეჩვიდმეტე საუკუნის ნუსხაში კი მოიხსენიება დათუნიკა მელაძე.
1873 წლის აღწერაში, როგორც წერა-კითხვის მცოდნე და აღწერის ფურცლებზე ხელმომწერი, მოხსენიებულია სიმონ მელაძე.
გარისის მიწაზე საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან, უპირატესად იმერეთიდან და მთიულეთიდან გადმოსულები ხშირად ურთავდნენ ბოლოში შვილს, მაგალითად, ბერიძე – ბერიძეშვილი, წიკლაური – წიკლაურიშვილი, აფციაური – აფციაურიშვილი, მელაძე – მელაშვილი.
თავად დავით ბარათოვის გლეხად 1823 წელს სოფელ მარაბდაში მოიხსენიება მელაძეშვილი, მისი მეუღლე სარა, ვაჟი თევდორე, ქალიშვილები – მაია, ქეთევანი.
შიდა ქართლში ზოგი დრიაევი გახდა მელაძე, რადგან დრია ოსურად მელას ნიშნავს. ზოგ მელაშვილს კი დღესაც წინ უზის (წინსართი) ტერ-მელაშვილი. დროა, ეს მოაშორონ.
საქართველოში 6 479 მელაძე ცხოვრობს: თბილისში – 1 732, ქუთაისში – 448, გორში – 439. არიან სხვაგანაც.
1 356 მელაშვილი: თბილისში – 482, ამბროლაურში – 245, ქუთაისში – 75. არიან სხვაგანაც.