დამითმეთ ტრანსცენდენტულობა!
(damitmet transcendentuloba)
(damitmet transcendentuloba)
ნისლი დგას ქუჩაში. უმიზნო, უსაზღვრო, უშენო. დაბინდდა. ლოდინში დაღლილი, სუნთქვა გაყინული ქუჩა სთვლემს ნეკერჩხლის გაძარცვულ მკლავებზე. გაწვიმდა. შორეული სიმარტოვიდან ცა აქვითინდა, ფერწასულ ფოთლებს დაუწყო დევნა შეშლილმა ქარმა. უცებ ვიგრძენი, რომ ეს საგიჟეთი ჩემი სამყაროა, ვიგრძენი, რომ დრო მიქრის, მე კი ჩემი დროის პილოტი ვარ. ვიგრძენი უკანასკნელი პოლუსის ქაოსური გარინდება. გამოვერკვიე ფიქრის ბურუსიდან და დაფეთებულმა ხეებმა მიიპყრეს ჩემი დაბნეული და ამავდროულად ყველაზე გაბედული მზერა. ისინი ქარში ერწეოდნენ, მათი რიტმული და მარიონეტული მოძრაობები გულწასვლით მტკიოდა. ასე ფიქრებში გაჩერებულმა, გაუჩერებლივ მოვიარე უკიდეგანო სივრცის ვიწრო ჰორიზონტი, დავუბრუნდი რეალობას და ვიგრძენი გამვლელთა ცინიზმი, შემეცოდნენ. “ცინიზმი ხომ საკუთარი უსუსურობის შენიღბვის უშედეგო მცდელობაა.”
შემაძრწუნა ამ უსასრულო სივრცეების მარადიულმა დუმილმა, მივხვდი, რომ წუთისოფლის ხმაური დასცინის მარადისობას. მე ვხედავ ცხოვრებას ახლო და შორის ხედიდან, სადაც გარკვეული კანონზომიერებით ერთმანეთს ენაცვლება “ტრაგედია” და “კომედია”
კვლავ ირეოდა ხალხი ქუჩაში. ყოველი ადამიანის ცხოვრება ხომ სხვადასხვა გზით მიდის, ყოველი გზის ერთიმეორესთან სიახლოვეზე გაჩერება ეს უკვე სიყვარულია. აჰა... ყოველი ფიქრის ბოლო სადგური სიყვარულია, სიყვარული კი ტრფობის აგონიაა, რომელსაც თუ გინდა რომ სძლიო უნდა გაექცე, რადგან მის წინაშე სუსტდება ადამიანური სიძლიერე და ძლიერდება ადამიანური სისუსტე. აი ფიქრებმაც ამოგატივტივეს, ყოველი ნაბიჯი შენთან მაახლოვებს და მეც დროსა და სივრცეზე ყურმოჭრილი ყმასავით დამოკიდებული, მოვდივარ შენკენ და ჩემი სული შენთვის მომაქვს. შენ ხარ ვნებათა სიჭარბით კომპენსირებული სუნთქვის უკმარისობა. შემოდგომა ხარ ხის უკანასკნელ ფოთოლს გაყოლილი, სუნთქვა ხარ ჩემი წვიმაში აჭრილი, ტკბილი ზღაპარი ხარ “იყო და არა იყო რა”, მონატრება ხარ, წივილამდე, კივილამდე სულშეძრული, ჩემი ცრემლი ხარ წამწამთა ჯარზე მძივებად ასხმული. მე მიყვარს სულის შეხება შენი, შენი თვალები მიყვარს, რომელთა ცქერით სისხლი ალდება. შენ ჩემს მიღწევათაგან ერთადერთი ხარ. ყველაზე ბნელი საათი, ჩემთვის უშენო აისია.
მიყვარს სიგიჟე. ბავშვობიდან მშურს ალუბლების უდარდელობა. გახსოვს როცა მითხარი, ისე გელოდები როგორც ელიან საპატიმროში თუთუნს და წერილსო? მე რომ ბავშვურად გიეგოისტე და გითხარი, არა მე უფრო გამალებით გელოდები თქო? გახსოვს რამდენჯერ შეგშინებია გაბუტულს არ დაბრუნების აპათია არ დამმართოდა? მოვდივარ და მონატრების ეკლებზე დაძონძილ სულს მოვეზინები. არ მინდა ოდესმე შენს გულთან ვიდგე და მის კარზე დაგვიანებული კაკუნი მესმოდეს, არ მინდა უსასრულოდ შეყვარებულმა, დასასრულამდე დაგკარგო, მინდა ოცნების ეტლში შევებათ, მინდა ხელისგულში ჩავატიო უსასრულობა და ბედნიერ წამში მოვათავსო მარადისობა, მინდა მონატრების ჰორიზონტს თამამად გადავაბიჯო და რაც მთავარია, მინდა მყავდე შენ, რომ შენი სიყვარულით გაცვეთილ გულზე მილიონობით სიყვარულმა იბოდიალოს.
ერთხელ დეკემბრის ცივ და სუსხიან დღეს ფანჯარასთან ვიჯექი. დაორთქლილ მინაზე პაწია თითები თავისთვის წერდნენ არაფრისმთქმელ სიტყვა “მიყვარხარ:”-ს. როცა მომბეზრდა ერთფეროვნება ავდექი, კეკლუცად მივუჯექი ფორტეპიანოს. ასე აჟღერდნენ ბეთჰოვენის უნატიფესი ნოტები. მოვრჩი. გამახსენდა რომ წასასვლელი ვიყავი.
გზაში შემხვდი. გამიხარდი...
- არ მეგონა ბეთჰოვენი თუ გიყვარდა.
- გამარჯობა. - გითხარი ნაზად და გაგიღიმე
- ხომ ხედავ, იმდენად მხიბლავ რომ დამაბნიე.
- მე თუ ბეთჰოვენი ?
- მაოცებ.
- გმადლობ.
- შეყვარებული ვარ.
- საინტერესოა
- თავი დავკარგე.
- ხო ? როდის მოასწარი ?
- ერთი წამიც საკმარისია.
- კიდევ აპირებ დაკავდე ხანმოკლე მიჯნურობის ოდისეადით ?
- არა. ამჯერად ყველაფერი სერიოზულადაა.
- საოცარია. მაინტერესებს ჩათვლი თუ არა ყველაფერს სერიოზულად როცა დამთავრდება ?
- რატომ არ გევხარ დანარჩენ თანატოლებს ?
- ალბათ იმიტომ რომ ისინი არითმეტიკული, მე კი გეომრეტრიული პროგრესიით ვიზრდები.
- შეყვარებული ხარ?
- კი.
- საინტერესო ადამიანი ხარ.
- ყველა ინდივიდი საინტერესოა მანამ, სანამ ბოლომდე შეიცნობ.
- ფიქრობ თუ ბოლომდე გაგიცნობ, აღარ იქნები ჩემთვის საინტერესო?
- დიახ!
უცებ წინ გამისწარი, შემობრუნდი, ახლოს მოხვედი, თვალებში ჩამხედე, მომეწონა შენს მწვანე თვალებში არეკლილი ოთხად დაჭრილი საკუთარი თავი.
- შენ ჩემი გაგიჟება გაქვს ჩაფიქრებული ?
კითხვა უპასუხოდ დავტოვე. თავი ირიბად დაგიქნიე და გზა გავაგრძელე.
მახსოვს ჩემში უბრალოება გიყვარდა. გიჟდებოდი ჩემს კულულებზე, მეც შენს გამო სარკის წინ საათებს ვკარგავდი. როგორ სულმოუთქმელად ჩაგიკითხე, ახლა ვნანობ ჩემი გრძნობა აბზაც-აბზაც, წერტილ-წერტილ, სტრიქონ-სტრიქონ რომ არ ავკინძე. მონატრებისაგან ვიწვი, მაგრამ მაინც მცივა. ალბათ საკუთარი თავისაგან განსხვავებით, სული ვერ ტყუვდება, რომ გრძნობათა ამაო ჭიდილმა ნაკუწებად აქცია, რაღაც დაუნდობელმა დაფლითა.
დრო ამედევნა, დროს ავედევნე. ოცნებებს შორს მივყავდი, შესაძლებლობის ფარგლების კიდესთან. ცხოვრების ფერხულში ძნელი იყო როკვა და მეც ვიღლებოდი. უცებ მომინდა დროისთვის დუელი გამომეცხადებინა, მინდოდა მეკივლა, რომ მიყვარდი და მებრძანებინა მისთვის, შეჩერებულიყო, გულწრფელად მენანებოდი, ვერ გავატანდი შენს თავს. მივხვდი, რომ ჩემი ნაწილი იყავი, მცირე... მცირე... მაგრამ მაინც, შენი ტკივილი ჩემი ცა იყო და მე ცა მტკიოდა. წვიმიან ბილიკს მივუყვებოდი, ცა გახელილ თვალებში მაწვიმდა. ჩემივე ჩრდილი ილეოდა ზურგსუკან ვგრძნობდი. სულის საზღვარი აღარ ჩანდა. დამტვრეული იყო ცაში ასასვლელი კიბე და ჩემი ფრთები. ათასობით გრძედები და განედები გზააბნეულ ლაბირინთებს ჰგავდნენ. მიწაზე წვიმის ოვალებს დავუწყე ძებნა. ალბათ მასზე არეკლილი ნეგატიური, უფერული და თალხი ფერები სრულიად ერგებოდა ჩემი სულის სამყაროს. ყველაფრის ბოლოს არსებობს “სიცარიელე”, უკეთესია ყველაფერი ისე დარჩეს, როგორც არის, არასოდეს დასრულდეს... ალბათ ყველაფერი იმიტომ მთავრდება რომ ვიგრძნოთ, თუ რაოდენ უკეთესი იქნებოდა რომ არ დამთავრებულიყო. ალბათ ასე იმიტომ ხდება, რომ ჩვენ აწმყოს ბედნიერებით იმდენად ვიმსჭვალებით რომ თავს ვეღარ ვაძლევთ უფლებას ყველაფერი მინუსებში დავინახოთ. თვალებდათხრილი გრძნობების ამაოება იყო ზღვარი, უკიდურესობასა და დასაბამობას შორის
სული მეყინება, სიცარიელე მტკივა, მენატრები. ის დრო მენატრება ერთად რომ დავრბოდით ქუჩაში, ქარში. ვკიოდით, მაგრამ ერთმანეთის არ გვესმოდა, სასაცილო იყო, მხიარული გიჟების მსგავსად, თავს ბევრის უფლებას ვაძლევდით. სიტყვებს ქარი გვპარავდა, მაშინ ალბათ ვერც კი ვგრძნობდი, რომ შორს ვიყავი წასული, ძალიან შორს, საკუთარი თავიდან... შენში.
მოდი ვაპატიოთ ერთმანეთს, რომ მხოლოდ ერთხელ ვითამაშეთ “დამალობანა”,რომ მხოლოდ ერთხელ ჩავკიდეთ ხელი ერთმანეთს და ნაწვიმარ ქუჩაში “თავაშვებული” ბავშვებივით, გუბეებში ფეხებს ვაჭყაპუნებდით. მაპატიე რომ თვალთან მოციმციმე ცრემლი გაყინულ ლოყაზე უკითხავად ორთქლდებოდა.მაპატიე რომ ერთხელ, მხოლოდ ერთხელ მოგეცი უფლება, ჩემი კულულებით გეთამაშა, მაპატიე, რომ ათასი ვარსკვლავის სანაცვლოდ, მხოლოდ ერთი გაჩუქე. სენტიმენტალიზმი მაპატიე, ბანალურობა მაპატიე, რომელიც საბოლოოდ შავმა რკალმა დადაღა.
შენ დასრულდები ჩემს ფიქრებში უცხო ფილმივით, შენ წამილეკავ ყველა გრძნობას ზღვის ნაპირივით, მე კი ფრთხილად დავჭრი ჩვენს სიყვარულს “კინოკადრებად”. ჩემი არსებობა უშენობით, მოწყენილ მასხარას გაუტოლდა. დასერილია ჩემი მაჯები და... იცი ახლა უფრო მეათმაგები. მთელი ცხოვრება ცივი გონებით ვაფერადებდი ახალ ფურცელს და ახლა, გვიან გადამალული ფერები მტკივა, მახსოვს როცა გიყვარდი, შემეძლო “უბრალო ფანქრით” ჭრელი სამყარო დამეხატა, ახლა კი “ჭრელი ფანქრებით” თავნება თითები ნეგატიურ სამყაროს ხატავენ. ახლა მე ტრანსცენდენტული სამყაროს მცირე ნაწილი ვარ. ახლა ჩემს არსებობას უხმოდ დაჩეხილი ბაროკო სისხლძარღვების მონოტონური თრთოლვა ამხელს. გაფაციცებით ვუსმენ ჩვენი გულის უცვლელ დისონანს, ატმოსფეროში გაბნეულ სუნთქვას ვაკოწიწებ და გქმნი შენ. კიდევ ერთი ამოსუნთქვა და მე უდირიჟორო ორკესტრივით დავდუმდები, თავნება ფიქრებიც შეწყვეტენ შენზე საათის წამზომის სიჩქარით ფიქრს. ჩემი უემოციო თვალები, უსიხარულოდ თხზავს სამყაროს, ჩემი ფაიფურის თოჯინა ახლა ჩვენს გამო ტირის.
შემაძრწუნა ამ უსასრულო სივრცეების მარადიულმა დუმილმა, მივხვდი, რომ წუთისოფლის ხმაური დასცინის მარადისობას. მე ვხედავ ცხოვრებას ახლო და შორის ხედიდან, სადაც გარკვეული კანონზომიერებით ერთმანეთს ენაცვლება “ტრაგედია” და “კომედია”
კვლავ ირეოდა ხალხი ქუჩაში. ყოველი ადამიანის ცხოვრება ხომ სხვადასხვა გზით მიდის, ყოველი გზის ერთიმეორესთან სიახლოვეზე გაჩერება ეს უკვე სიყვარულია. აჰა... ყოველი ფიქრის ბოლო სადგური სიყვარულია, სიყვარული კი ტრფობის აგონიაა, რომელსაც თუ გინდა რომ სძლიო უნდა გაექცე, რადგან მის წინაშე სუსტდება ადამიანური სიძლიერე და ძლიერდება ადამიანური სისუსტე. აი ფიქრებმაც ამოგატივტივეს, ყოველი ნაბიჯი შენთან მაახლოვებს და მეც დროსა და სივრცეზე ყურმოჭრილი ყმასავით დამოკიდებული, მოვდივარ შენკენ და ჩემი სული შენთვის მომაქვს. შენ ხარ ვნებათა სიჭარბით კომპენსირებული სუნთქვის უკმარისობა. შემოდგომა ხარ ხის უკანასკნელ ფოთოლს გაყოლილი, სუნთქვა ხარ ჩემი წვიმაში აჭრილი, ტკბილი ზღაპარი ხარ “იყო და არა იყო რა”, მონატრება ხარ, წივილამდე, კივილამდე სულშეძრული, ჩემი ცრემლი ხარ წამწამთა ჯარზე მძივებად ასხმული. მე მიყვარს სულის შეხება შენი, შენი თვალები მიყვარს, რომელთა ცქერით სისხლი ალდება. შენ ჩემს მიღწევათაგან ერთადერთი ხარ. ყველაზე ბნელი საათი, ჩემთვის უშენო აისია.
მიყვარს სიგიჟე. ბავშვობიდან მშურს ალუბლების უდარდელობა. გახსოვს როცა მითხარი, ისე გელოდები როგორც ელიან საპატიმროში თუთუნს და წერილსო? მე რომ ბავშვურად გიეგოისტე და გითხარი, არა მე უფრო გამალებით გელოდები თქო? გახსოვს რამდენჯერ შეგშინებია გაბუტულს არ დაბრუნების აპათია არ დამმართოდა? მოვდივარ და მონატრების ეკლებზე დაძონძილ სულს მოვეზინები. არ მინდა ოდესმე შენს გულთან ვიდგე და მის კარზე დაგვიანებული კაკუნი მესმოდეს, არ მინდა უსასრულოდ შეყვარებულმა, დასასრულამდე დაგკარგო, მინდა ოცნების ეტლში შევებათ, მინდა ხელისგულში ჩავატიო უსასრულობა და ბედნიერ წამში მოვათავსო მარადისობა, მინდა მონატრების ჰორიზონტს თამამად გადავაბიჯო და რაც მთავარია, მინდა მყავდე შენ, რომ შენი სიყვარულით გაცვეთილ გულზე მილიონობით სიყვარულმა იბოდიალოს.
ერთხელ დეკემბრის ცივ და სუსხიან დღეს ფანჯარასთან ვიჯექი. დაორთქლილ მინაზე პაწია თითები თავისთვის წერდნენ არაფრისმთქმელ სიტყვა “მიყვარხარ:”-ს. როცა მომბეზრდა ერთფეროვნება ავდექი, კეკლუცად მივუჯექი ფორტეპიანოს. ასე აჟღერდნენ ბეთჰოვენის უნატიფესი ნოტები. მოვრჩი. გამახსენდა რომ წასასვლელი ვიყავი.
გზაში შემხვდი. გამიხარდი...
- არ მეგონა ბეთჰოვენი თუ გიყვარდა.
- გამარჯობა. - გითხარი ნაზად და გაგიღიმე
- ხომ ხედავ, იმდენად მხიბლავ რომ დამაბნიე.
- მე თუ ბეთჰოვენი ?
- მაოცებ.
- გმადლობ.
- შეყვარებული ვარ.
- საინტერესოა
- თავი დავკარგე.
- ხო ? როდის მოასწარი ?
- ერთი წამიც საკმარისია.
- კიდევ აპირებ დაკავდე ხანმოკლე მიჯნურობის ოდისეადით ?
- არა. ამჯერად ყველაფერი სერიოზულადაა.
- საოცარია. მაინტერესებს ჩათვლი თუ არა ყველაფერს სერიოზულად როცა დამთავრდება ?
- რატომ არ გევხარ დანარჩენ თანატოლებს ?
- ალბათ იმიტომ რომ ისინი არითმეტიკული, მე კი გეომრეტრიული პროგრესიით ვიზრდები.
- შეყვარებული ხარ?
- კი.
- საინტერესო ადამიანი ხარ.
- ყველა ინდივიდი საინტერესოა მანამ, სანამ ბოლომდე შეიცნობ.
- ფიქრობ თუ ბოლომდე გაგიცნობ, აღარ იქნები ჩემთვის საინტერესო?
- დიახ!
უცებ წინ გამისწარი, შემობრუნდი, ახლოს მოხვედი, თვალებში ჩამხედე, მომეწონა შენს მწვანე თვალებში არეკლილი ოთხად დაჭრილი საკუთარი თავი.
- შენ ჩემი გაგიჟება გაქვს ჩაფიქრებული ?
კითხვა უპასუხოდ დავტოვე. თავი ირიბად დაგიქნიე და გზა გავაგრძელე.
მახსოვს ჩემში უბრალოება გიყვარდა. გიჟდებოდი ჩემს კულულებზე, მეც შენს გამო სარკის წინ საათებს ვკარგავდი. როგორ სულმოუთქმელად ჩაგიკითხე, ახლა ვნანობ ჩემი გრძნობა აბზაც-აბზაც, წერტილ-წერტილ, სტრიქონ-სტრიქონ რომ არ ავკინძე. მონატრებისაგან ვიწვი, მაგრამ მაინც მცივა. ალბათ საკუთარი თავისაგან განსხვავებით, სული ვერ ტყუვდება, რომ გრძნობათა ამაო ჭიდილმა ნაკუწებად აქცია, რაღაც დაუნდობელმა დაფლითა.
დრო ამედევნა, დროს ავედევნე. ოცნებებს შორს მივყავდი, შესაძლებლობის ფარგლების კიდესთან. ცხოვრების ფერხულში ძნელი იყო როკვა და მეც ვიღლებოდი. უცებ მომინდა დროისთვის დუელი გამომეცხადებინა, მინდოდა მეკივლა, რომ მიყვარდი და მებრძანებინა მისთვის, შეჩერებულიყო, გულწრფელად მენანებოდი, ვერ გავატანდი შენს თავს. მივხვდი, რომ ჩემი ნაწილი იყავი, მცირე... მცირე... მაგრამ მაინც, შენი ტკივილი ჩემი ცა იყო და მე ცა მტკიოდა. წვიმიან ბილიკს მივუყვებოდი, ცა გახელილ თვალებში მაწვიმდა. ჩემივე ჩრდილი ილეოდა ზურგსუკან ვგრძნობდი. სულის საზღვარი აღარ ჩანდა. დამტვრეული იყო ცაში ასასვლელი კიბე და ჩემი ფრთები. ათასობით გრძედები და განედები გზააბნეულ ლაბირინთებს ჰგავდნენ. მიწაზე წვიმის ოვალებს დავუწყე ძებნა. ალბათ მასზე არეკლილი ნეგატიური, უფერული და თალხი ფერები სრულიად ერგებოდა ჩემი სულის სამყაროს. ყველაფრის ბოლოს არსებობს “სიცარიელე”, უკეთესია ყველაფერი ისე დარჩეს, როგორც არის, არასოდეს დასრულდეს... ალბათ ყველაფერი იმიტომ მთავრდება რომ ვიგრძნოთ, თუ რაოდენ უკეთესი იქნებოდა რომ არ დამთავრებულიყო. ალბათ ასე იმიტომ ხდება, რომ ჩვენ აწმყოს ბედნიერებით იმდენად ვიმსჭვალებით რომ თავს ვეღარ ვაძლევთ უფლებას ყველაფერი მინუსებში დავინახოთ. თვალებდათხრილი გრძნობების ამაოება იყო ზღვარი, უკიდურესობასა და დასაბამობას შორის
სული მეყინება, სიცარიელე მტკივა, მენატრები. ის დრო მენატრება ერთად რომ დავრბოდით ქუჩაში, ქარში. ვკიოდით, მაგრამ ერთმანეთის არ გვესმოდა, სასაცილო იყო, მხიარული გიჟების მსგავსად, თავს ბევრის უფლებას ვაძლევდით. სიტყვებს ქარი გვპარავდა, მაშინ ალბათ ვერც კი ვგრძნობდი, რომ შორს ვიყავი წასული, ძალიან შორს, საკუთარი თავიდან... შენში.
მოდი ვაპატიოთ ერთმანეთს, რომ მხოლოდ ერთხელ ვითამაშეთ “დამალობანა”,რომ მხოლოდ ერთხელ ჩავკიდეთ ხელი ერთმანეთს და ნაწვიმარ ქუჩაში “თავაშვებული” ბავშვებივით, გუბეებში ფეხებს ვაჭყაპუნებდით. მაპატიე რომ თვალთან მოციმციმე ცრემლი გაყინულ ლოყაზე უკითხავად ორთქლდებოდა.მაპატიე რომ ერთხელ, მხოლოდ ერთხელ მოგეცი უფლება, ჩემი კულულებით გეთამაშა, მაპატიე, რომ ათასი ვარსკვლავის სანაცვლოდ, მხოლოდ ერთი გაჩუქე. სენტიმენტალიზმი მაპატიე, ბანალურობა მაპატიე, რომელიც საბოლოოდ შავმა რკალმა დადაღა.
შენ დასრულდები ჩემს ფიქრებში უცხო ფილმივით, შენ წამილეკავ ყველა გრძნობას ზღვის ნაპირივით, მე კი ფრთხილად დავჭრი ჩვენს სიყვარულს “კინოკადრებად”. ჩემი არსებობა უშენობით, მოწყენილ მასხარას გაუტოლდა. დასერილია ჩემი მაჯები და... იცი ახლა უფრო მეათმაგები. მთელი ცხოვრება ცივი გონებით ვაფერადებდი ახალ ფურცელს და ახლა, გვიან გადამალული ფერები მტკივა, მახსოვს როცა გიყვარდი, შემეძლო “უბრალო ფანქრით” ჭრელი სამყარო დამეხატა, ახლა კი “ჭრელი ფანქრებით” თავნება თითები ნეგატიურ სამყაროს ხატავენ. ახლა მე ტრანსცენდენტული სამყაროს მცირე ნაწილი ვარ. ახლა ჩემს არსებობას უხმოდ დაჩეხილი ბაროკო სისხლძარღვების მონოტონური თრთოლვა ამხელს. გაფაციცებით ვუსმენ ჩვენი გულის უცვლელ დისონანს, ატმოსფეროში გაბნეულ სუნთქვას ვაკოწიწებ და გქმნი შენ. კიდევ ერთი ამოსუნთქვა და მე უდირიჟორო ორკესტრივით დავდუმდები, თავნება ფიქრებიც შეწყვეტენ შენზე საათის წამზომის სიჩქარით ფიქრს. ჩემი უემოციო თვალები, უსიხარულოდ თხზავს სამყაროს, ჩემი ფაიფურის თოჯინა ახლა ჩვენს გამო ტირის.