დარბაში მოსამართლე შემოვიდა. ყველა აიყარა. მოსამართლემ ანიშნა, დასხედითო და თვითონაც დაჯდა. ბრალდებული დარბაზის მარჯვენა მხარეს, გისოსებით შეღობილ ადგილას იჯდა, ირგვლივ კი რამდენიმე ავტომატმომარჯვებული ბადრაგი ყარაულობდა. სიტუაციის დაძაბულობასა და მნიშვნელობას პროკურორის მკაცრი და პირქუში პირ-სახე ადასტურებდა, აშკარად საქმე ძალიან მძიმე დამნაშავეს ეხებოდა. მოსამართლემ უბრძანა პროკურორს, საქმე წაიკითხეო, ისიც ლარივით წამოიჭიმა, საქაღალდე გადაშალა და ბრალდებულის ისტორია გააცნო მსაჯულებს. მერე მოსამართლემ დამნაშავე გამოიძახა. ბადრაგებმა თავზე ჩამოფარებული ტომარა ააძრეს, აქეთ-იქით ამოუდგნენ და მსაჯულების წინ დააყენეს.
-მაშ ასე! თქვა მოსამართლემ, თუმცა მოეჩვენა, რომ ხმას სიმკაცრე აკლდა და გაიმეორა- მაშ ასე, შევუდგეთ ბრალდებულის დაკითხვას. დამნაშავე ძალიან გამხდარი და მაღალი კაცი იყო, თმები სულ ასწეწოდა, შეშინებული უყურებდა მსაჯულების ზიზღნარევ სახეებს.
-ჩვენ ეს-ესაა რაც მოვუსმინეთ პროკურორის მიერ წარმოდგენილ დანაშაულის ვერსიას. ახლა თქვენ გვითხარით, როგორ მოხდა ყველაფერი.
ბრალდებულმა შეხედა მოსამართლეს. შავ მანტიას მხრებზე მტვერი ეყარა, სახეს კი ვერ ხედავდა. წინ, მაგიდაზე, მარჯვენა მხარეს გლობუსი ედგა, მარცხენა მხარეს კი ხის ჩაქუჩი იდო.
-მე არაფერი მაქვს სათქმელი. ჩაილაპარაკა ბრალდებულმა. -პროკურორმა ყველაფერი სწორად თქვა.
-ეგ ისედაც გასაგებია, ჩვენ მიზეზები გვაინტერესებს! თქვა ცოტა გაღიზიანებით მოსამართლემ.
„ღმერთო ჩემო, სად აქვს სახე?“ ფიქრობდა ბრალდებული და შავ, როგორც ეჩვენებოდა, უთავო მანტიას უპასუხა:
-რა აზრი აქვს, მაინც არ დამიჯერებთ.
-ბრალდებულო!!! გამოსცრა კბილებში პროკურორმა- თქვენ მოკალით ბატონი დაზარალებულის კუთვნილი, სამხრეთამერიკული გომბეშო, როგორც გავარკვიეთ, ბატონ დაზარალებულთან ადრე არავითარი კავშირი არ გქონიათ, ჩვენ მოვითხოვთ კონკრეტულ პასუხს, რა იყო ამისი მიზეზი!
დარბაზის მეორე მხარეს ბატონი დაზარალებული იჯდა, ყავისფერი პიჯაკი ეცვა და ჰალსტუხი ეკეთა, რომელიც ძალიან უჭერდა. ბრლადებულმა გახედა მას. თითქოს ამას ელოდებოდაო, ბატონმა დაზარალებულმა მკვეთრად წამოიწია და შეჰყვირა.
-ეგ გომბეშო ათი შენნაირის ტოლფასი იყო, შე უნამუსო! ან თვალებში როგორ მიყურებ, ან ჰაერს როგორ სუნთქავ!
მერე ცოტა ხანი გაყუჩდა, მოსამართლეს შეხედა და ისევ ადგილზე დაჯდა. ბატონ დაზარალებულს სახე ბოლოკივით ჰქონდა გაწითლებული კი არა და, მგონი ნამდვილი ბოლოკი ჰქონდა. ბრალდებულმა თავი მოატრიალა.
-თუ ახლა მიზეზს ვიტყვი, თქვენ ჩათვლით, რომ განზრახ ვისულელებ თავს, მსაჯულებს რომ შევეცოდო, მაგრამ არ მინდა ასე გეგონოთ.
-გისმენთ! თქვა მოსამართლემ. თავი არ უჩანდა.
-გუშინ საღამოთი მე ამ კაცს...
-ბატონ დაზარალებულს?
შეაწყვეტინა პროკურორმა. ბრალდებულმა მარცხნივ გაიხედა.
-კი. ის სკამზე იჯდა ჩემ წინ და მუხლებზე შუშის ყუთი ედო. ყუთში გომბეშო იჯდა...
-შენ გომბეშოებისადმი სიძულვილი გაქვს! აჭრიალდა ბოლოკი. ბრალდებულს აღარ გაუხედავს მარცხნივ.
-მაშ რატომღა... თქვა პროკურორმა, გადაშალა საქმე და ამოიკითხა „უხეშად გამოჰგლიჯა ბატონ დაზარალებულს ხელებიდან სამხრეთამერიკული გომბეშო და ძირს დაანარცხა“.
-იმიტომ რომ ის მე დამცინოდა.
დარბაზში სიჩუმე ჩამოწვა. პროკურორმა სათვალეებიდან ამოხედა ბრალდებულს.
-ვინ?
-გომბეშო. თქვა ბრალდებულმა და უცებ დარბაზი ხარხარით აფეთქდა. იცინოდნენ მსაჯულები, იცინოდა მკაცრი პროკურორი, იცინოდა უთავო მოსამართლე, ჭრიალებდა ბოლოკი, მხოლოდ ბრალდებული იდგა ფერმკრთალი და თვალგაშტერებით ჩასცქეროდა იატაკს.
-მაშ გომბეშო დაგცინოდაო, ჰა, ჰა, ჰა! იგუდებოდა პროკურორი. მერე კი მოსამართლემ მოიწმინდა ცრემლები და თქვა:
-გვეყო.
წამში მთელი სიცილი თითქოს ჰაერიდან იატაკს დაენარცხა. ყველა გაჩუმდა.
-მაშ საიდან დაასკვენით, რომ გომბეშო თქვენ დაგცინოდათ?
სიჩუმეში ბოლოკის ჭრიალი გაისმა.
-არ ვიცი, მხოლოდ ის ვიცი, რომ დამცინოდა.
მოსამართლეს თავი არ ჰქონდა. “რანაირი კაცია ეს?“ ფიქრობდა ბრალდებული.
-კარგით, დავანებოთ თავი. ის მაინც თქვით, რატომ დაგცინოდათ?
ბრალდებულმა თავი დახარა.
-იმიტომ რომ ადამიანი ვარ.
დარბაზს ჩურჩულმა გადაუარა.
-ანუ ის ადამიანებს დასცინოდა?
ბრალდებულმა თავი გააქნია.
-სხვებს არა, მხოლოდ მე.
-მიუხედავად იმისა, რომ იქ ბევრი ადამიანი იყო! დაუმატა პროკურორმა.
-აჰა,მხოლოდ თქვენ დაგცინოდათ ადამიანობის გამო, მიუხედავად იმისა, რომ იქ ბევრი ადამიანი იყო. ჩაილუღლუღა მოსამართლემ და რაღაც ჩაიწერა.
-და რაღა მაინცდამაინც თქვენ? ჰკითხა პროკურორმა.
-უკვე გიპასუხეთ, ბატონო ინკვიზიტორო. თქვა ბრალდებულმა. ინკვიზიტორმა წითელი ხალათი შეისწორა.
-ყველაფერი გასაგებია! წამოიძახა მოსამართლემ და თავზე დაფნის გვირგვინი დაიდო.
-წაიყვანეთ!
ბრალდებულს ვიღაცამ ტომარა ჩამოაცვა. როცა ტომარა მოაშორეს, მან უზარმაზარი მოედანი დაინახა. ყველგან ხალხი იყო, ჩამოძონძილი, ჭუჭყიანი, კბილებგამოხრული, ხეიბარი ბრბო იდგა მოედნის ცენტრის ირგვლივ. ბრალდებულს უკნიდან ხელი ჰკრეს. ეს ბადრაგი იყო, თავზე ცენტურიონის ჩაფხუტი ეხურა და ბოროტი თვალებით უყურებდა.
-წინ!
ბრალდებული მიდიოდა ცენტრისკენ. ირგვლივ ველური, მუქი ხალხი ირეოდა და ღრიალებდა, იფურთხებოდნენ, აგინებდნენ. ქვებს ისროდნენ.
-რაო, გომბეშო დაგცინოდა? ისმოდა შეძახილები.
-ადამიანი ვარო!
-რასა ბედავს!
-არცა მალავს!
ხალხი ბრლადებულისკენ იწევდა, მაგრამ ვერ სწვდებოდა. როგორც იქნა, მოედნის შუაგულსაც მიაღწიეს. აქ ამაღლებული ადგილი იყო და დიდი კუნძი იდგა. ბრალდებულმა ზემოთ აიხედა. მოედნის თავში მოსამართლე იჯდა, თეთრი ტოგა ემოსა, მარჯვნივ ინკვიზიტორი იდგა წითელ წამოსასხამში, მარცხნივ კი ბოლოკთავა ბატონი დაზარალებული. მოსამართლემ ხელი ასწია. ყიჟინა მიყუჩდა. მერე კი ადგა და განაცხადა:
-თქვენ ყველამ ნახეთ, თუ რა საძაგელი დანაშაული ჩაიდინა ამ კაცმა!!! ერთადერთი,რაც მომდის თავში ( ახლა უკვე თავი ჰქონდა ) ეს არის...
-სიკვდილი! დაიგრიალა ბრბომ. მოსამართლემ თავი დაუკრა მათ, მერე ლალისბეჭდიანი თითი გაიშვირა ბრალდებულისკენ და თქვა:
-მას ედება ბრალი იმაში, რომ ის ადამიანია!
ბრალდებულმა დაინახა მოსამართლის სახე. ის გომბეშო იყო.
ვიღაცამ უკნიდან ფეხებში ჩაარტყა. დამნაშავე მუხლებზე დაეცა. ჯალათმა თავი კუნძზე დაადებინა და ცული აღმართა. მაღალი ტრიბუნიდან ტოგამოგდებული გომბეშო იცინოდა. ბრალდებულს წამიერად გაახსენდა, როგორ გატყდა შუშის ყუთი. ის მხოლოდ ახლა მიხვდა რომ ეს მოედანი დიდი არ ყოფილა, მას თვალებმა მოატყუეს. მოედანი შუშის ყუთში ჩაეტეოდა, ტრიბუნაზე გომბეშო იდგა. ბრალდებულმა აიღო შუშის ყუთი და მიწას მიამსხვრია.
გომბეშო მოკვდა.
-მაშ ასე! თქვა მოსამართლემ, თუმცა მოეჩვენა, რომ ხმას სიმკაცრე აკლდა და გაიმეორა- მაშ ასე, შევუდგეთ ბრალდებულის დაკითხვას. დამნაშავე ძალიან გამხდარი და მაღალი კაცი იყო, თმები სულ ასწეწოდა, შეშინებული უყურებდა მსაჯულების ზიზღნარევ სახეებს.
-ჩვენ ეს-ესაა რაც მოვუსმინეთ პროკურორის მიერ წარმოდგენილ დანაშაულის ვერსიას. ახლა თქვენ გვითხარით, როგორ მოხდა ყველაფერი.
ბრალდებულმა შეხედა მოსამართლეს. შავ მანტიას მხრებზე მტვერი ეყარა, სახეს კი ვერ ხედავდა. წინ, მაგიდაზე, მარჯვენა მხარეს გლობუსი ედგა, მარცხენა მხარეს კი ხის ჩაქუჩი იდო.
-მე არაფერი მაქვს სათქმელი. ჩაილაპარაკა ბრალდებულმა. -პროკურორმა ყველაფერი სწორად თქვა.
-ეგ ისედაც გასაგებია, ჩვენ მიზეზები გვაინტერესებს! თქვა ცოტა გაღიზიანებით მოსამართლემ.
„ღმერთო ჩემო, სად აქვს სახე?“ ფიქრობდა ბრალდებული და შავ, როგორც ეჩვენებოდა, უთავო მანტიას უპასუხა:
-რა აზრი აქვს, მაინც არ დამიჯერებთ.
-ბრალდებულო!!! გამოსცრა კბილებში პროკურორმა- თქვენ მოკალით ბატონი დაზარალებულის კუთვნილი, სამხრეთამერიკული გომბეშო, როგორც გავარკვიეთ, ბატონ დაზარალებულთან ადრე არავითარი კავშირი არ გქონიათ, ჩვენ მოვითხოვთ კონკრეტულ პასუხს, რა იყო ამისი მიზეზი!
დარბაზის მეორე მხარეს ბატონი დაზარალებული იჯდა, ყავისფერი პიჯაკი ეცვა და ჰალსტუხი ეკეთა, რომელიც ძალიან უჭერდა. ბრლადებულმა გახედა მას. თითქოს ამას ელოდებოდაო, ბატონმა დაზარალებულმა მკვეთრად წამოიწია და შეჰყვირა.
-ეგ გომბეშო ათი შენნაირის ტოლფასი იყო, შე უნამუსო! ან თვალებში როგორ მიყურებ, ან ჰაერს როგორ სუნთქავ!
მერე ცოტა ხანი გაყუჩდა, მოსამართლეს შეხედა და ისევ ადგილზე დაჯდა. ბატონ დაზარალებულს სახე ბოლოკივით ჰქონდა გაწითლებული კი არა და, მგონი ნამდვილი ბოლოკი ჰქონდა. ბრალდებულმა თავი მოატრიალა.
-თუ ახლა მიზეზს ვიტყვი, თქვენ ჩათვლით, რომ განზრახ ვისულელებ თავს, მსაჯულებს რომ შევეცოდო, მაგრამ არ მინდა ასე გეგონოთ.
-გისმენთ! თქვა მოსამართლემ. თავი არ უჩანდა.
-გუშინ საღამოთი მე ამ კაცს...
-ბატონ დაზარალებულს?
შეაწყვეტინა პროკურორმა. ბრალდებულმა მარცხნივ გაიხედა.
-კი. ის სკამზე იჯდა ჩემ წინ და მუხლებზე შუშის ყუთი ედო. ყუთში გომბეშო იჯდა...
-შენ გომბეშოებისადმი სიძულვილი გაქვს! აჭრიალდა ბოლოკი. ბრალდებულს აღარ გაუხედავს მარცხნივ.
-მაშ რატომღა... თქვა პროკურორმა, გადაშალა საქმე და ამოიკითხა „უხეშად გამოჰგლიჯა ბატონ დაზარალებულს ხელებიდან სამხრეთამერიკული გომბეშო და ძირს დაანარცხა“.
-იმიტომ რომ ის მე დამცინოდა.
დარბაზში სიჩუმე ჩამოწვა. პროკურორმა სათვალეებიდან ამოხედა ბრალდებულს.
-ვინ?
-გომბეშო. თქვა ბრალდებულმა და უცებ დარბაზი ხარხარით აფეთქდა. იცინოდნენ მსაჯულები, იცინოდა მკაცრი პროკურორი, იცინოდა უთავო მოსამართლე, ჭრიალებდა ბოლოკი, მხოლოდ ბრალდებული იდგა ფერმკრთალი და თვალგაშტერებით ჩასცქეროდა იატაკს.
-მაშ გომბეშო დაგცინოდაო, ჰა, ჰა, ჰა! იგუდებოდა პროკურორი. მერე კი მოსამართლემ მოიწმინდა ცრემლები და თქვა:
-გვეყო.
წამში მთელი სიცილი თითქოს ჰაერიდან იატაკს დაენარცხა. ყველა გაჩუმდა.
-მაშ საიდან დაასკვენით, რომ გომბეშო თქვენ დაგცინოდათ?
სიჩუმეში ბოლოკის ჭრიალი გაისმა.
-არ ვიცი, მხოლოდ ის ვიცი, რომ დამცინოდა.
მოსამართლეს თავი არ ჰქონდა. “რანაირი კაცია ეს?“ ფიქრობდა ბრალდებული.
-კარგით, დავანებოთ თავი. ის მაინც თქვით, რატომ დაგცინოდათ?
ბრალდებულმა თავი დახარა.
-იმიტომ რომ ადამიანი ვარ.
დარბაზს ჩურჩულმა გადაუარა.
-ანუ ის ადამიანებს დასცინოდა?
ბრალდებულმა თავი გააქნია.
-სხვებს არა, მხოლოდ მე.
-მიუხედავად იმისა, რომ იქ ბევრი ადამიანი იყო! დაუმატა პროკურორმა.
-აჰა,მხოლოდ თქვენ დაგცინოდათ ადამიანობის გამო, მიუხედავად იმისა, რომ იქ ბევრი ადამიანი იყო. ჩაილუღლუღა მოსამართლემ და რაღაც ჩაიწერა.
-და რაღა მაინცდამაინც თქვენ? ჰკითხა პროკურორმა.
-უკვე გიპასუხეთ, ბატონო ინკვიზიტორო. თქვა ბრალდებულმა. ინკვიზიტორმა წითელი ხალათი შეისწორა.
-ყველაფერი გასაგებია! წამოიძახა მოსამართლემ და თავზე დაფნის გვირგვინი დაიდო.
-წაიყვანეთ!
ბრალდებულს ვიღაცამ ტომარა ჩამოაცვა. როცა ტომარა მოაშორეს, მან უზარმაზარი მოედანი დაინახა. ყველგან ხალხი იყო, ჩამოძონძილი, ჭუჭყიანი, კბილებგამოხრული, ხეიბარი ბრბო იდგა მოედნის ცენტრის ირგვლივ. ბრალდებულს უკნიდან ხელი ჰკრეს. ეს ბადრაგი იყო, თავზე ცენტურიონის ჩაფხუტი ეხურა და ბოროტი თვალებით უყურებდა.
-წინ!
ბრალდებული მიდიოდა ცენტრისკენ. ირგვლივ ველური, მუქი ხალხი ირეოდა და ღრიალებდა, იფურთხებოდნენ, აგინებდნენ. ქვებს ისროდნენ.
-რაო, გომბეშო დაგცინოდა? ისმოდა შეძახილები.
-ადამიანი ვარო!
-რასა ბედავს!
-არცა მალავს!
ხალხი ბრლადებულისკენ იწევდა, მაგრამ ვერ სწვდებოდა. როგორც იქნა, მოედნის შუაგულსაც მიაღწიეს. აქ ამაღლებული ადგილი იყო და დიდი კუნძი იდგა. ბრალდებულმა ზემოთ აიხედა. მოედნის თავში მოსამართლე იჯდა, თეთრი ტოგა ემოსა, მარჯვნივ ინკვიზიტორი იდგა წითელ წამოსასხამში, მარცხნივ კი ბოლოკთავა ბატონი დაზარალებული. მოსამართლემ ხელი ასწია. ყიჟინა მიყუჩდა. მერე კი ადგა და განაცხადა:
-თქვენ ყველამ ნახეთ, თუ რა საძაგელი დანაშაული ჩაიდინა ამ კაცმა!!! ერთადერთი,რაც მომდის თავში ( ახლა უკვე თავი ჰქონდა ) ეს არის...
-სიკვდილი! დაიგრიალა ბრბომ. მოსამართლემ თავი დაუკრა მათ, მერე ლალისბეჭდიანი თითი გაიშვირა ბრალდებულისკენ და თქვა:
-მას ედება ბრალი იმაში, რომ ის ადამიანია!
ბრალდებულმა დაინახა მოსამართლის სახე. ის გომბეშო იყო.
ვიღაცამ უკნიდან ფეხებში ჩაარტყა. დამნაშავე მუხლებზე დაეცა. ჯალათმა თავი კუნძზე დაადებინა და ცული აღმართა. მაღალი ტრიბუნიდან ტოგამოგდებული გომბეშო იცინოდა. ბრალდებულს წამიერად გაახსენდა, როგორ გატყდა შუშის ყუთი. ის მხოლოდ ახლა მიხვდა რომ ეს მოედანი დიდი არ ყოფილა, მას თვალებმა მოატყუეს. მოედანი შუშის ყუთში ჩაეტეოდა, ტრიბუნაზე გომბეშო იდგა. ბრალდებულმა აიღო შუშის ყუთი და მიწას მიამსხვრია.
გომბეშო მოკვდა.