malacidze irma ( ueno jiqa )
ყავისფერი ძაღლი იყო ჯეკა, უჯიშო და რაც მთავარია, უენო. ენა მგლებთან ჩხუბისას დაკარგა და ამიტომ სოფელში ყველა უენო ჯეკას ეძახდა. ადამიანებისათვის ძნელი იყო იმის გაგება, რას გრძნობდა დამუნჯებული ძაღლი, თუნდაც იმიტომ, რომ სწორედ ადამიანები იყვნენ ისინი, ვინც უენო ჯეკას და ათას სხვა ენიან ძაღლს თავს ძაღლად აგრძნობინებდა.
გადაგდებულ ძვალზე უნებლიედ შერჩენილ მჭლე ხორცზე გაყოლებული მათი შეცბუნებული, სინანულით თუ ადამიანური სიძუნწით აღსავსე მზერა და მზერასთან ერთად სულიც ისეთივე მდაბიო იყო იმ წუთებში, რომ საპირწონეზე შემოდებული ადამიანობა რის ვაი-ვაგლახით სძლევდა ცხოველურს თავის სასარგებლოდ, რაც ჯეკას ძაღლურ თვალსაც კი არ ეპარებოდა და მადას უკარგავდა.
არ იყო ჯეკასთვის იოლი ოთხფეხად, მით უმეტეს, უენო ოთხფეხად ცხოვრება. ისევე, როგორც არ არის იოლი ამ ქვეყნად ადამიანად, ან თუნდაც ვირად მოსვლა. ყველას თავისი წილი საპალნე და ჯვარი აქვს სათრევი, განსხვავება მხოლოდ იმაშია, ვინ როგორ ზიდავს და დედამიწაზე მისი მივლინების ღირსად ცნობის ხარისხს რის ფასად განსაზღვრავს.
ჩუმად, უხმაუროდ ცხოვრობდა ჯეკა, ეკავა ერთი ბეწო ადგილი ცისქვეშეთში, იმ თავისი ერთგული და ადამიანური გულით ატარებდა მგლებზე დაგროვილ ბოღმას და სოფელს პატრონობდა. ერთდროულად ყველასი იყო და არავისი _ საბოლოო ჯამში. შარას იყო მიჩვეული და არავის ეკედლებოდა. სოფლის განაპირას, მიტოვებულ ფარდულში ათევდა ღამეს და ჯილდას დაობლებულ ლეკვებზე ზრუნავდა. რასაც იშოვიდა _ სოფლის სანაგვეზე მოპოვებულ ნარჩენებს თუ სამადლოდ გადმოგდებულ ლუკმას, მათ აჭმევდა, თვითონ კი თავისი პირივით ცარიელი მუცლით იძინებდა. არა იმიტომ, რომ მათ მამობაზე ჰქონდა პრეტენზია _ ყველამ იცოდა, რომ ჯილდა ერთი ჩვეულებრივი ძუკნა იყო და სოფლის მაწანწალებს უარით არასოდეს ისტუმრებდა, ვიდრე ერთ მშვენიერ დღეს უცხვირპირო და მყრალმა იოსებამ მის ეზოში შესუნსულებულს თოფით ტყვია არ დაახალა და მეძუძური დედა სიცოცხლეს არ გამოასალმა. იმის შემდეგ ჯეკა იყო ლეკვების დედაც და მამაც. რა თქმა უნდა, არც ის იყო გამორიცხული, რომ სწორედ ჯეკა ყოფილიყო მათი მშობელი, მაგრამ არც ერთი ლეკვი არ ჰგავდა და ხრიკაძიანთ მურას უფრო მიუგავდათ სასაცილოდ დაბერილი დრუნჩები.
მაგრამ ამას ჯეკასთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ ჰქონდა _ საკუთარი შვილებივით უყვარდა, მათი წკმუტუნი საკუთარ ობოლ ლეკვობას, ამ უზარმაზარ ცისქვეშეთში მის ერთ, შეუმჩნეველ წერტილად ყოფნას, უსუსურობას, ყოველ ნაბიჯზე ადამიანების ფეხებისადმი, მანქანების ბორბლებისადმი თავზარდამცემ შიშსა და ძრწოლვას, ყველაფრისადმი უნდობლობას და ხიფათის შეგრძნებას აგონებდა, როცა სწორედ აქ, ამ ფარდულში, ობოლ და-ძმასთან ერთად შეხიზნულს, გულს უხეთქავდა ჭექა-ქუხილი და ვირთხების გულისგამაწვრილებელი წრიპინი.
მაგრამ გადარჩენის ინსტიქტი ათ და ასმაგად უფრო დიდი აღმოაჩნდა, ვიდრე უბრძოლველად დანებების და ხელის, უფრო სწორად თათის ჩაქნევით ბედისწერასთან შეგუების სურვილი. პატარა კბილებით ებღაუჭებოდა ამ ქვეყნად მის დაუგეგმავად მოვლენილ სიცოცხლეს და ბედზე უდრტვინველად დამორჩილება ძაღლისათვის სწორედ რომ შეუფერებელ სილაჩრედ და სიმხდალედ მიაჩნდა.
მაშინაც, იმ ცივი ზამთრის ღამეს, როცა სოფელთან მოახლოებული მგლის სუნი იკრა, არ შეშინებულა, არ დამფრთხალა, დაუფიქრებლად გადაეშვა შესაძლოა მისთვის საბედისწერო, ისეთივე უთანასწორო და უსამართლო ბრძოლაში, როგორიც იყო სამყარო მის ირგვლივ. ამ სამყაროში ისეთივე კანონები მეფობდა, როგორც იმ ტყეში, რომელმაც თავისი სისასტიკით დაამშია მგლები და სათარეშოდ სოფლისკენ უბიძგა. ჯეკას ბუნება შორს არ იყო მგლის ბუნებისაგან. თუმც კი მათსავით მაგარი მუხლი და ბასრი კბილი არ ჰქონდა, მაგრამ იცნობდა მათ მოდგმას და ისიც იცოდა, მგლური სიამაყე ნებას რომ არ მისცემდა მტერს თავისი ჯიშის და ჯილაგის უპირატესობა არ დაემტკიცებინა, თავისზე სუსტი არ დაეჯაბნა და ამით მტაცებლური პატივმოყვარეობა არ დაეკმაყოფილებინა.
გააფთრებით იბრძოდა. შინაურ, თვინიერ ცხოველში მოულოდნელად გაღვიძებულმა ველურმა სიავემ ზნესავით მოუარა და ხშირად უმადური ადამიანების სამფლობელოში უბოდიშოდ შემოჭრილ მხეცებს ყელში ეცა. ისინი ორნი იყვნენ, ჯეკა _ ერთი. საბრაზემ ერთბაშად იფეთქა აქამდე შინაური, ახლა კი გაგარეულებული, გაცოფებული, გახელებული ცხოველის გულ-გვამიდან და ადამიანებზე დაგროვილი ბოღმა მგლებს თავზე ისე გადმოანთხია, როგორც ისინი გადმოუნთხევენ-ხოლმე თავის დამშეულ ნაშიერს კუჭში შემონახულ და დაუმუშავებელ ნანადირევს. მგლების კბილების ავისმომგვრელმა ღრჭენამ გაუცნობიერებელი, აქამდე უცნობი, ძაღლის ტყავში ჩაბუდებული, მისი ტვინის ნახევარსფეროებში საიმედოდ შეფუთულ-დაკონსერვებული მტაცებლური ინსტიქტები გაუღვიძა ჯეკას.
ესმოდა სოფელს გაავებული ღრენის, წკავწკავის, ყეფის, ყმუილის ხმა. იცოდნენ, სოფლის განაპირას, ფარდულში დაბინავებული ჯეკა რომ ებრძოდა მგლებს, მაგრამ არც კაცს და არც ძაღლს დახმარება აზრად არ მოსვლია. სოფლელებმა მხოლოდ ბოსლების კარი შეამოწმეს და საგულდაგულოდ ჩარაზეს, რომ მგლებს მათი სარჩო-საბადებელისათვის ზიანი არ მიეყენებინათ. ჯეკა მხოლოდ დილით მოიკითხეს _ ბრძოლის სავარაუდო ადგილისაკენ გაემართენ და როცა წითლად შეღებილ თოვლზე მისვენებული, პირდასისხლიანებული, მაგრამ ცოცხალი ჯეკა იხილეს, ხელი ხელს შემოჰკრეს _ ეს რა მაგარი ყოფილა, ბიჭოს, მგლები სოფელში არ შემოუშვია და უკან გაუბრუნებიაო _ შეიცხადეს. კვალი მართლაც ფარდულამდე მოდიოდა და შემდეგ უკან _ ტყისაკენ ბრუნდებოდა, რაც ჯეკას გმირობას უტყუარს ხდიდა.
ხოლო როცა საწყალმა ძაღლმა ყეფის ნაცვლად პირიდან გაურკვეველი ბგერები ამოუშვა, მერეღა ჩახედეს პირში და ნახეს, რომ ენა მგლებს ამოეგლიჯათ. შეეცოდათ, მაგრამ დარდი გაუქარწყლეს _ ძაღლი კოჭლობით არ მოკვდებაო _ დაამშვიდეს. ის არავის უკითხავს, რა ჯანდაბაში სჭირდებოდა ჯეკას ისედაც ძაღლური, ახლა კი კიდევ უფრო გაძაღლებული ცხოვრება.
ჭრილობა კი მოუშუშდა, მაგრამ ახალი ენა, რა თქმა უნდა, აღარ ამოსვლია. იმის შემდეგ წყალს ქათამივით სვამდა _ პირში იგუბებდა და ზეცას ახედავდა, თითქოს ღმერთს საყვედურობდა მისი ძაღლური ღირსების შელახვის და ამის შემდეგ ცოცხლად დატოვების გამო. ნორმალურად ჭამაც აღარ შეეძლო, ვეღარც ძვალს ღრღნიდა. გადაგდებული პურის ნატეხს კბილებში გვერდულად მოიქცევდა და აქლემივით იცოხნებოდა.
ცხოვრობდა ასე უგერგილოდ ადამიანებისათვის _ უენო, ძაღლებისათვის კი _ მუნჯი, გასაავებლად განგებ კუდწაჭრილ მწევარზე ბევრად უფრო მშვიდი და დინჯი და პირის ყოველ გაღებაზე ყველას სიცილით ხოცავდა. ჯგუფ-ჯგუფად, ყიჟინით დასდევდნენ აქაური თუ არდადეგებზე ჩამოსული ბავშვები და ცდილობდნენ დაცარიელებული პირი ძალით გაეღებინებინათ, მის უენობაში დარწმუნებულიყვნენ და აღტაცებულებს, პატარა ფეხებითა და ბავშვური სისასტიკით გადაერბინათ მის ძაღლურ თავმოყვარეობაზე და ეხალისათ.
დრო გადიოდა, ჯეკას ფუნქცია და ამ ქვეყნად მისი დანიშნულება კი იცვლებოდა. ძაღლი სოფლის მასხარად იქცა, როგორც მოხეტიალე თეატრის ლილიპუტი მსახიობი, რომელიც თავისი სიმახინჯის წყალობით შოულობს სხეულივით დაკნინებული სიცოცხლისათვის საჭირო საზრდოს, რათა შიმშილით სული არ გასძვრეს და იცოცხლოს ისევ და ისევ სხვათა თავშესაქცევად და გასართობად. ახლა ზაფხული იყო, სიმწვანეში ჩაკარგული, ახასხასებული, ახმაურებული ზაფხული და თუმცა ჯეკას არც წელიწადის დროებზე, არც კვირის დღეებზე ან დედამიწის ბრუნვაზე მთვარის გარშემო, წარმოდგენა არ ჰქონდა, მაინც მოუთმენლად ელოდა ზამთრის დადგომას. იცოდა, როცა იქნებოდა, ისევ მოუჭერდა ყინვა, ისევ თეთრად შეიმოსებოდა სოფლის ვიწრო ორღობეები, ტყე და მინდვრები, ისევ აუწრიალდებოდათ მგლებს შიმშილით კუჭი და მის დასაამებლად, ამოსაყორავად, ღმერთისაგან სასჯელივით დაკისრებული მოვალეობის შესასრულებლად ისევ მოადგებოდნენ სოფელს, რათა ადამიანებს იმაში ჩაზიარებოდნენ, რაც მათ მგლებზე ნაკლებად არ უყვარდათ. განსხვავება მხოლოდ იმაში მდგომარეობდა, რომ ის, რაც ნადირს ბასრი კბილის, მაგარი მუხლის და კარგი ყნოსვის წყალობით უნდა მოეპოვებინა, ადამიანს ბაგაზე საიმედოდ ჰყავდა მიბმული, ბოსელში ან ფარეხში ჰყავდა გამომწყვდეული და კუჭზე საზრუნავად ტყე-ტყე წანწალი კი არა, საკუთარი ეზოს გადაღმა გადასვლაც არ სჭირდებოდა.
ამაზე რომ ფიქრობდა, ჯეკა სულ უფრო იბნეოდა, სულ უფრო ეფანტებოდა და ნისლში ეკარგებოდა ის ზღვარი, რომელიც მის ძაღლურ წარმოსახვაში მგლებსა და ადამიანებს შორის გადიოდა. ასეთ წუთებში ძალიან უნდოდა, ნაფიქრალი თანამოძმეებისათვის გაეზიარებინა, მაგრამ ბედისწერას სხვა ყველაფერთან ერთად ამის უნარიც წაერთმია, თითქოს ის არ კმაროდა, ამ ქვეყნად ერთხელ მოსული მაინცდამაინც ძაღლად რომ უნდა დაბადებულიყო და ძაღლადვე უნდა დაესრულებინა უბადრუკი სიცოცხლე. `სიმუნჯე სიბრმავე არააო~, _ თავს კი იმშვიდებდა, მაგრამ სოფლის შემყურე ხანდახან სიბრმავეს, სიყრუეს, უფეხობას და საერთოდ არარსებობას, ამ ქვეყნად არმოსვლას ნატრობდა და მგლებთან ხელახალი შეხვედრის იმედითღა არსებობდა. ადამიანებთან ძაღლურად ცხოვრებას ისევ მგლებთან ღირსეული შერკინება ერჩია. ამის მიზეზი საკმარისზე მეტი ჰქონდა _ ერთს განდგომოდა და მეორესაც ვერ დამოყვრებოდა, მაგრამ ღმერთისაგან დაკისრებულ მოვალეობას ვერ ღალატობდა, ადამიანს ერთგულობდა და სამტროდ მგლებიც ეყოფოდა. ბოლოს და ბოლოს მტერიც ღირსეული სჭირდებოდა _ თუ ტოლი და სწორი არა, მასზე ძლიერი მაინც.
გრძნობდა ჯეკა, რომ დიდხანს ვერ გაძლებდა ასეთ სასჯელს უხმოდ შეგუებული და მტერთან პირისპირ შეხვედრას მომავალ ზამთრამდე ვერ დაელოდებოდა, ამიტომ ტყეში მიმავალ, მხარზე თოფგადაკიდებულ ივანესა და რაჟდენას თვალი რომ მოჰკრა, ლეკვებს დრუნჩი აულოკა და გადამწყვეტი ბრძოლის წინათგრძნობით შეპყრობილი ძუნძულით აედევნა მონადირეებს. მიდიოდა ლარივით გაჭიმული, უცნაურად თავაწეული და ყურებდაცქვეტილი, თიხის ქანდაკებასავით ლამაზი და შურისძიების წყურვილით თვალებანთებული.
ასეთი ჯეკა არასოდეს ენახა სოფელს.
***
_ სად გავარდა ის შობელძაღლი! _ გადააპურჭყა `პრიმას~ არომატშერეული ნერწყვი რაჟდენამ და თამბაქოს ბოლთან ერთად ტყის სუფთა ჰაერიც ღრმად ჩაისუნთქა.
_ ჯეკა! ჯეკა! _ გასძახა ივანემ და საკუთარი ღერძის ირგვლივ საათის ისრის მიმართულებით დატრიალდა.
_ ეგ მარტო მუნჯი კი არა, ყრუც ყოფილა, _ ჩაიფრუტნა რაჟდენამ და ხელი უიმედოდ ჩაიქნია.
_ რა ვქნათ, აქ ხომ ვერ დავტოვებთ, იქნებ გამოჩნდეს... _ ტკეპნიდა ივანე ისევ ერთ ადგილს.
უცებ შორიდან ხმა მოესმათ, ღრენის, წკმუტუნის და გააფთრებულის ჩხუბის. რაჟდენამ და ივანემ ერთმანეთს თოფნაკრავივით გადახედეს.
_ მგლები! _ კბილებში გამოსცრა ერთ-ერთმა. თოფები მოიმარჯვეს და იქით გავარდნენ, საიდანაც ხმა მოდიოდა. ტყის პირას, ფერდობთან ჯეკა სამ მგელს ებრძოდა. გვარიანად იყო დაგლეჯილ-დაკბენილი, მაგრამ ფეხზე ჯერ კიდევ იდგა. სისხლის დანახვით გაცოფებული მგლები არ ეშვებოდნენ, ცოცხლად გლეჯდნენ ხორცს და მტაცებლურ ჟინს იკმაყოფილებდნენ.
თოფის ხმამ დააფრთხო _ ერთს თავში დაეჭედა ივანეს გასროლილი ტყვია და იქვე უსულოდ დაეცა, ორმა კი გაქცევით უშველა თავს და ტყეში მიიმალა. დაგლეჯილი ჯეკა თავისსავე სისხლში ცურავდა და სულს ღაფავდა. ივანესა და რაჟდენას შეავლო თვალი და ერთიც არ დაუწკმუტუნია, ისე მოკვდა.
მონადირეებმა პატარა ნაძვის ქვეშ გაუთხარეს საფლავი და დამარხეს.
_ საცოდავი, მაინც მგლების წერა გახდა, _ ჩაილაპარაკა ჩაფიქრებულმა ივანემ, თოფი მხარზე მოიგდო და უხმოდ დაეშვა სოფლისაკენ მიმავალ ბილიკზე.
ყავისფერი ძაღლი იყო ჯეკა, უჯიშო და რაც მთავარია, უენო. ენა მგლებთან ჩხუბისას დაკარგა და ამიტომ სოფელში ყველა უენო ჯეკას ეძახდა. ადამიანებისათვის ძნელი იყო იმის გაგება, რას გრძნობდა დამუნჯებული ძაღლი, თუნდაც იმიტომ, რომ სწორედ ადამიანები იყვნენ ისინი, ვინც უენო ჯეკას და ათას სხვა ენიან ძაღლს თავს ძაღლად აგრძნობინებდა.
გადაგდებულ ძვალზე უნებლიედ შერჩენილ მჭლე ხორცზე გაყოლებული მათი შეცბუნებული, სინანულით თუ ადამიანური სიძუნწით აღსავსე მზერა და მზერასთან ერთად სულიც ისეთივე მდაბიო იყო იმ წუთებში, რომ საპირწონეზე შემოდებული ადამიანობა რის ვაი-ვაგლახით სძლევდა ცხოველურს თავის სასარგებლოდ, რაც ჯეკას ძაღლურ თვალსაც კი არ ეპარებოდა და მადას უკარგავდა.
არ იყო ჯეკასთვის იოლი ოთხფეხად, მით უმეტეს, უენო ოთხფეხად ცხოვრება. ისევე, როგორც არ არის იოლი ამ ქვეყნად ადამიანად, ან თუნდაც ვირად მოსვლა. ყველას თავისი წილი საპალნე და ჯვარი აქვს სათრევი, განსხვავება მხოლოდ იმაშია, ვინ როგორ ზიდავს და დედამიწაზე მისი მივლინების ღირსად ცნობის ხარისხს რის ფასად განსაზღვრავს.
ჩუმად, უხმაუროდ ცხოვრობდა ჯეკა, ეკავა ერთი ბეწო ადგილი ცისქვეშეთში, იმ თავისი ერთგული და ადამიანური გულით ატარებდა მგლებზე დაგროვილ ბოღმას და სოფელს პატრონობდა. ერთდროულად ყველასი იყო და არავისი _ საბოლოო ჯამში. შარას იყო მიჩვეული და არავის ეკედლებოდა. სოფლის განაპირას, მიტოვებულ ფარდულში ათევდა ღამეს და ჯილდას დაობლებულ ლეკვებზე ზრუნავდა. რასაც იშოვიდა _ სოფლის სანაგვეზე მოპოვებულ ნარჩენებს თუ სამადლოდ გადმოგდებულ ლუკმას, მათ აჭმევდა, თვითონ კი თავისი პირივით ცარიელი მუცლით იძინებდა. არა იმიტომ, რომ მათ მამობაზე ჰქონდა პრეტენზია _ ყველამ იცოდა, რომ ჯილდა ერთი ჩვეულებრივი ძუკნა იყო და სოფლის მაწანწალებს უარით არასოდეს ისტუმრებდა, ვიდრე ერთ მშვენიერ დღეს უცხვირპირო და მყრალმა იოსებამ მის ეზოში შესუნსულებულს თოფით ტყვია არ დაახალა და მეძუძური დედა სიცოცხლეს არ გამოასალმა. იმის შემდეგ ჯეკა იყო ლეკვების დედაც და მამაც. რა თქმა უნდა, არც ის იყო გამორიცხული, რომ სწორედ ჯეკა ყოფილიყო მათი მშობელი, მაგრამ არც ერთი ლეკვი არ ჰგავდა და ხრიკაძიანთ მურას უფრო მიუგავდათ სასაცილოდ დაბერილი დრუნჩები.
მაგრამ ამას ჯეკასთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ ჰქონდა _ საკუთარი შვილებივით უყვარდა, მათი წკმუტუნი საკუთარ ობოლ ლეკვობას, ამ უზარმაზარ ცისქვეშეთში მის ერთ, შეუმჩნეველ წერტილად ყოფნას, უსუსურობას, ყოველ ნაბიჯზე ადამიანების ფეხებისადმი, მანქანების ბორბლებისადმი თავზარდამცემ შიშსა და ძრწოლვას, ყველაფრისადმი უნდობლობას და ხიფათის შეგრძნებას აგონებდა, როცა სწორედ აქ, ამ ფარდულში, ობოლ და-ძმასთან ერთად შეხიზნულს, გულს უხეთქავდა ჭექა-ქუხილი და ვირთხების გულისგამაწვრილებელი წრიპინი.
მაგრამ გადარჩენის ინსტიქტი ათ და ასმაგად უფრო დიდი აღმოაჩნდა, ვიდრე უბრძოლველად დანებების და ხელის, უფრო სწორად თათის ჩაქნევით ბედისწერასთან შეგუების სურვილი. პატარა კბილებით ებღაუჭებოდა ამ ქვეყნად მის დაუგეგმავად მოვლენილ სიცოცხლეს და ბედზე უდრტვინველად დამორჩილება ძაღლისათვის სწორედ რომ შეუფერებელ სილაჩრედ და სიმხდალედ მიაჩნდა.
მაშინაც, იმ ცივი ზამთრის ღამეს, როცა სოფელთან მოახლოებული მგლის სუნი იკრა, არ შეშინებულა, არ დამფრთხალა, დაუფიქრებლად გადაეშვა შესაძლოა მისთვის საბედისწერო, ისეთივე უთანასწორო და უსამართლო ბრძოლაში, როგორიც იყო სამყარო მის ირგვლივ. ამ სამყაროში ისეთივე კანონები მეფობდა, როგორც იმ ტყეში, რომელმაც თავისი სისასტიკით დაამშია მგლები და სათარეშოდ სოფლისკენ უბიძგა. ჯეკას ბუნება შორს არ იყო მგლის ბუნებისაგან. თუმც კი მათსავით მაგარი მუხლი და ბასრი კბილი არ ჰქონდა, მაგრამ იცნობდა მათ მოდგმას და ისიც იცოდა, მგლური სიამაყე ნებას რომ არ მისცემდა მტერს თავისი ჯიშის და ჯილაგის უპირატესობა არ დაემტკიცებინა, თავისზე სუსტი არ დაეჯაბნა და ამით მტაცებლური პატივმოყვარეობა არ დაეკმაყოფილებინა.
გააფთრებით იბრძოდა. შინაურ, თვინიერ ცხოველში მოულოდნელად გაღვიძებულმა ველურმა სიავემ ზნესავით მოუარა და ხშირად უმადური ადამიანების სამფლობელოში უბოდიშოდ შემოჭრილ მხეცებს ყელში ეცა. ისინი ორნი იყვნენ, ჯეკა _ ერთი. საბრაზემ ერთბაშად იფეთქა აქამდე შინაური, ახლა კი გაგარეულებული, გაცოფებული, გახელებული ცხოველის გულ-გვამიდან და ადამიანებზე დაგროვილი ბოღმა მგლებს თავზე ისე გადმოანთხია, როგორც ისინი გადმოუნთხევენ-ხოლმე თავის დამშეულ ნაშიერს კუჭში შემონახულ და დაუმუშავებელ ნანადირევს. მგლების კბილების ავისმომგვრელმა ღრჭენამ გაუცნობიერებელი, აქამდე უცნობი, ძაღლის ტყავში ჩაბუდებული, მისი ტვინის ნახევარსფეროებში საიმედოდ შეფუთულ-დაკონსერვებული მტაცებლური ინსტიქტები გაუღვიძა ჯეკას.
ესმოდა სოფელს გაავებული ღრენის, წკავწკავის, ყეფის, ყმუილის ხმა. იცოდნენ, სოფლის განაპირას, ფარდულში დაბინავებული ჯეკა რომ ებრძოდა მგლებს, მაგრამ არც კაცს და არც ძაღლს დახმარება აზრად არ მოსვლია. სოფლელებმა მხოლოდ ბოსლების კარი შეამოწმეს და საგულდაგულოდ ჩარაზეს, რომ მგლებს მათი სარჩო-საბადებელისათვის ზიანი არ მიეყენებინათ. ჯეკა მხოლოდ დილით მოიკითხეს _ ბრძოლის სავარაუდო ადგილისაკენ გაემართენ და როცა წითლად შეღებილ თოვლზე მისვენებული, პირდასისხლიანებული, მაგრამ ცოცხალი ჯეკა იხილეს, ხელი ხელს შემოჰკრეს _ ეს რა მაგარი ყოფილა, ბიჭოს, მგლები სოფელში არ შემოუშვია და უკან გაუბრუნებიაო _ შეიცხადეს. კვალი მართლაც ფარდულამდე მოდიოდა და შემდეგ უკან _ ტყისაკენ ბრუნდებოდა, რაც ჯეკას გმირობას უტყუარს ხდიდა.
ხოლო როცა საწყალმა ძაღლმა ყეფის ნაცვლად პირიდან გაურკვეველი ბგერები ამოუშვა, მერეღა ჩახედეს პირში და ნახეს, რომ ენა მგლებს ამოეგლიჯათ. შეეცოდათ, მაგრამ დარდი გაუქარწყლეს _ ძაღლი კოჭლობით არ მოკვდებაო _ დაამშვიდეს. ის არავის უკითხავს, რა ჯანდაბაში სჭირდებოდა ჯეკას ისედაც ძაღლური, ახლა კი კიდევ უფრო გაძაღლებული ცხოვრება.
ჭრილობა კი მოუშუშდა, მაგრამ ახალი ენა, რა თქმა უნდა, აღარ ამოსვლია. იმის შემდეგ წყალს ქათამივით სვამდა _ პირში იგუბებდა და ზეცას ახედავდა, თითქოს ღმერთს საყვედურობდა მისი ძაღლური ღირსების შელახვის და ამის შემდეგ ცოცხლად დატოვების გამო. ნორმალურად ჭამაც აღარ შეეძლო, ვეღარც ძვალს ღრღნიდა. გადაგდებული პურის ნატეხს კბილებში გვერდულად მოიქცევდა და აქლემივით იცოხნებოდა.
ცხოვრობდა ასე უგერგილოდ ადამიანებისათვის _ უენო, ძაღლებისათვის კი _ მუნჯი, გასაავებლად განგებ კუდწაჭრილ მწევარზე ბევრად უფრო მშვიდი და დინჯი და პირის ყოველ გაღებაზე ყველას სიცილით ხოცავდა. ჯგუფ-ჯგუფად, ყიჟინით დასდევდნენ აქაური თუ არდადეგებზე ჩამოსული ბავშვები და ცდილობდნენ დაცარიელებული პირი ძალით გაეღებინებინათ, მის უენობაში დარწმუნებულიყვნენ და აღტაცებულებს, პატარა ფეხებითა და ბავშვური სისასტიკით გადაერბინათ მის ძაღლურ თავმოყვარეობაზე და ეხალისათ.
დრო გადიოდა, ჯეკას ფუნქცია და ამ ქვეყნად მისი დანიშნულება კი იცვლებოდა. ძაღლი სოფლის მასხარად იქცა, როგორც მოხეტიალე თეატრის ლილიპუტი მსახიობი, რომელიც თავისი სიმახინჯის წყალობით შოულობს სხეულივით დაკნინებული სიცოცხლისათვის საჭირო საზრდოს, რათა შიმშილით სული არ გასძვრეს და იცოცხლოს ისევ და ისევ სხვათა თავშესაქცევად და გასართობად. ახლა ზაფხული იყო, სიმწვანეში ჩაკარგული, ახასხასებული, ახმაურებული ზაფხული და თუმცა ჯეკას არც წელიწადის დროებზე, არც კვირის დღეებზე ან დედამიწის ბრუნვაზე მთვარის გარშემო, წარმოდგენა არ ჰქონდა, მაინც მოუთმენლად ელოდა ზამთრის დადგომას. იცოდა, როცა იქნებოდა, ისევ მოუჭერდა ყინვა, ისევ თეთრად შეიმოსებოდა სოფლის ვიწრო ორღობეები, ტყე და მინდვრები, ისევ აუწრიალდებოდათ მგლებს შიმშილით კუჭი და მის დასაამებლად, ამოსაყორავად, ღმერთისაგან სასჯელივით დაკისრებული მოვალეობის შესასრულებლად ისევ მოადგებოდნენ სოფელს, რათა ადამიანებს იმაში ჩაზიარებოდნენ, რაც მათ მგლებზე ნაკლებად არ უყვარდათ. განსხვავება მხოლოდ იმაში მდგომარეობდა, რომ ის, რაც ნადირს ბასრი კბილის, მაგარი მუხლის და კარგი ყნოსვის წყალობით უნდა მოეპოვებინა, ადამიანს ბაგაზე საიმედოდ ჰყავდა მიბმული, ბოსელში ან ფარეხში ჰყავდა გამომწყვდეული და კუჭზე საზრუნავად ტყე-ტყე წანწალი კი არა, საკუთარი ეზოს გადაღმა გადასვლაც არ სჭირდებოდა.
ამაზე რომ ფიქრობდა, ჯეკა სულ უფრო იბნეოდა, სულ უფრო ეფანტებოდა და ნისლში ეკარგებოდა ის ზღვარი, რომელიც მის ძაღლურ წარმოსახვაში მგლებსა და ადამიანებს შორის გადიოდა. ასეთ წუთებში ძალიან უნდოდა, ნაფიქრალი თანამოძმეებისათვის გაეზიარებინა, მაგრამ ბედისწერას სხვა ყველაფერთან ერთად ამის უნარიც წაერთმია, თითქოს ის არ კმაროდა, ამ ქვეყნად ერთხელ მოსული მაინცდამაინც ძაღლად რომ უნდა დაბადებულიყო და ძაღლადვე უნდა დაესრულებინა უბადრუკი სიცოცხლე. `სიმუნჯე სიბრმავე არააო~, _ თავს კი იმშვიდებდა, მაგრამ სოფლის შემყურე ხანდახან სიბრმავეს, სიყრუეს, უფეხობას და საერთოდ არარსებობას, ამ ქვეყნად არმოსვლას ნატრობდა და მგლებთან ხელახალი შეხვედრის იმედითღა არსებობდა. ადამიანებთან ძაღლურად ცხოვრებას ისევ მგლებთან ღირსეული შერკინება ერჩია. ამის მიზეზი საკმარისზე მეტი ჰქონდა _ ერთს განდგომოდა და მეორესაც ვერ დამოყვრებოდა, მაგრამ ღმერთისაგან დაკისრებულ მოვალეობას ვერ ღალატობდა, ადამიანს ერთგულობდა და სამტროდ მგლებიც ეყოფოდა. ბოლოს და ბოლოს მტერიც ღირსეული სჭირდებოდა _ თუ ტოლი და სწორი არა, მასზე ძლიერი მაინც.
გრძნობდა ჯეკა, რომ დიდხანს ვერ გაძლებდა ასეთ სასჯელს უხმოდ შეგუებული და მტერთან პირისპირ შეხვედრას მომავალ ზამთრამდე ვერ დაელოდებოდა, ამიტომ ტყეში მიმავალ, მხარზე თოფგადაკიდებულ ივანესა და რაჟდენას თვალი რომ მოჰკრა, ლეკვებს დრუნჩი აულოკა და გადამწყვეტი ბრძოლის წინათგრძნობით შეპყრობილი ძუნძულით აედევნა მონადირეებს. მიდიოდა ლარივით გაჭიმული, უცნაურად თავაწეული და ყურებდაცქვეტილი, თიხის ქანდაკებასავით ლამაზი და შურისძიების წყურვილით თვალებანთებული.
ასეთი ჯეკა არასოდეს ენახა სოფელს.
***
_ სად გავარდა ის შობელძაღლი! _ გადააპურჭყა `პრიმას~ არომატშერეული ნერწყვი რაჟდენამ და თამბაქოს ბოლთან ერთად ტყის სუფთა ჰაერიც ღრმად ჩაისუნთქა.
_ ჯეკა! ჯეკა! _ გასძახა ივანემ და საკუთარი ღერძის ირგვლივ საათის ისრის მიმართულებით დატრიალდა.
_ ეგ მარტო მუნჯი კი არა, ყრუც ყოფილა, _ ჩაიფრუტნა რაჟდენამ და ხელი უიმედოდ ჩაიქნია.
_ რა ვქნათ, აქ ხომ ვერ დავტოვებთ, იქნებ გამოჩნდეს... _ ტკეპნიდა ივანე ისევ ერთ ადგილს.
უცებ შორიდან ხმა მოესმათ, ღრენის, წკმუტუნის და გააფთრებულის ჩხუბის. რაჟდენამ და ივანემ ერთმანეთს თოფნაკრავივით გადახედეს.
_ მგლები! _ კბილებში გამოსცრა ერთ-ერთმა. თოფები მოიმარჯვეს და იქით გავარდნენ, საიდანაც ხმა მოდიოდა. ტყის პირას, ფერდობთან ჯეკა სამ მგელს ებრძოდა. გვარიანად იყო დაგლეჯილ-დაკბენილი, მაგრამ ფეხზე ჯერ კიდევ იდგა. სისხლის დანახვით გაცოფებული მგლები არ ეშვებოდნენ, ცოცხლად გლეჯდნენ ხორცს და მტაცებლურ ჟინს იკმაყოფილებდნენ.
თოფის ხმამ დააფრთხო _ ერთს თავში დაეჭედა ივანეს გასროლილი ტყვია და იქვე უსულოდ დაეცა, ორმა კი გაქცევით უშველა თავს და ტყეში მიიმალა. დაგლეჯილი ჯეკა თავისსავე სისხლში ცურავდა და სულს ღაფავდა. ივანესა და რაჟდენას შეავლო თვალი და ერთიც არ დაუწკმუტუნია, ისე მოკვდა.
მონადირეებმა პატარა ნაძვის ქვეშ გაუთხარეს საფლავი და დამარხეს.
_ საცოდავი, მაინც მგლების წერა გახდა, _ ჩაილაპარაკა ჩაფიქრებულმა ივანემ, თოფი მხარზე მოიგდო და უხმოდ დაეშვა სოფლისაკენ მიმავალ ბილიკზე.