klurxuli beqa - saxli sxvagan
მატარებელი ზღვისკენ მიიწევდა. უკვე მკაფიოდ იგრძნობოდა ზღვის სუნი.
კუპეში ოთხნი იყვნენ - ლანჩხუთელი მამა-შვილი, ერთი ჩოხატაურელი და თვითონ.
მცხეთიდან დაიწყეს სმა. შვილი არ სვამდა.
- ასეთი წელმოწყვეტილია ყველაფერში, - თავს იმართლებდა მამა.
ჩოხატაურელი მთელი გზა იმას ჩიოდა, როგორ მიუერთეს მისი სოფელი სამტრედიის რაიონს - «ქვეყნის და რაიონის საზღვარი კი არა, მისი ეზოს მიჯნა რომ ვერ გოუგიათ, მიტო მიდიან თავში, - იქინე ადვილია» -
- კაი კაცო! - ამშვიდებდა ლანჩხუთელი.
- კაი რაფერ! აბა, ლანჩხუთი მიუერთონ საცხა?
არაყი გათავდა. გორში ჩავიდა და სამი ბოთლი ამოიტანა - სუფთა საწამლავი დაინგრნენ ესენი, თვითონაც აღარ უნდოდა, მაგრამ მაინც სვამდა, ისეთი «ჟილკით» სვამდა თითქოს «გუსარსკაია რულეტკას» ატრიალებდა. ბოლო ჭიქები მარტომ დალია.
ძედა საწოლზე აძვრა. შანამ ძილი წაიღებდა, გრძნობდა როგორ წრიალებდა. ვაგონის ფანჯრიდან სიბნელეში თეთრად ანთებულ წერტილებს ხედავდა, საიდანღაც წვიმის ხმა მოვიდა და აღარ შეწყეტილა. მერე წვიმის ხმა არაყმა წაიღო. . . თითქმის თვალგახელილს ჩაეძინა.
* * *
არ უყვარდა გაღვიძებისთანავე ადგომა, როცა სხვა გზა არ ჰქონდა პირდაპირ მძინარე დგებოდა. საპირფარეშოსკენ წავიდა. მიბარბაცებდა. ისევ მთვრალი იყო. ცარიელ სხეულში მხოლოდ გულს გრძნობდა. გული აქეთ-იქით ეხეთქებოდა.
ონკანთან იდგა და გულგრილად უყურებდა თოფის ლულასავით მკვრივად და სწორად წამოსულ წყლის სვეტს. კარგა ხანს იბანდა პირს, ფხიზლდებოდა. გადათხაპნილ სარკეში მხოლოდ ცალი თვალი და სახის ნაწილი მოუჩანდა. თვალი ძალით ჩასმულს უგავდა. რკინის უნიტაზის პედალს ფეხი დააჭირა, მატარებლის ქვეშ შპალებმა დაგაზეს. შპალებსა და შპალებს შორის მწვანე ბალახი ჩანდა. მერე გაქრა. ზღვის სუნი შპალებისა და გუდრონის სუნში აირია.
საპირფარეშოში ფანჯარა ჩახსნილი იყო. გარეთ სველი ჩანდა ყველაფერი. დასავლეთის დაბურულ სიმწვანეს ჯერ ფერი არ ეცვალა, სიყვითლე არ შეჰპარვოდა.
წყალი დალია. დიდხანს სვამდა. Gაგრილდა, მაგრამ გულმა ცივად დაუწყო ძგერა. ცივად და ცუდად.
გასასვლელში იდგა და სიგარეტს ეწეოდა. ყოველი ნაფაზი თავში ურტყამდა. შეაქცია.
ვაგონის კარი გაიღო და კონდუქტორი გამოჩნდა. უხმოდ ჩაუარა. გაახსენდა გუშინ რომ «ენასტირნა», ოღონდ ვერ გაიხსენა რატომ.
კონდუქტორი ვაგონს ახლა ბოლოდან გამოუყვა, ისევ უბრად ჩაუარა. ზედ არ შეხედა: მრგვალი მსუქანი კაცი იყო, კეთილი ნამძინარევი სახით. - «მაგარი ნაწყენია» - გაიფიქრა. გული დასწყდა. უნდოდა რაღაც ეთქვა, მაგრამ ვერაფერი მოიფიქრა და კუპეში შებრუნდა. აღარვინ დახვდა. პირთავქვე გაწვა და თავი მკლავებში ჩარგო, ასე მარკესის ბებერი დიქტატორი იძინებდა, ეგრევე, პირდაპირ იატაკზე, იმასაც ცუდად ჰქონდა საქმე. . .
კონდუქტორის კეთილი, ნამძინარევი და ნაწყენი სახის გამო ცუდ ხასიათზე დადგა. მაგრად იყო გაბუტული არ დაელაპარაკა. - «ერთი მაგისიც» - შეუკურთხა, მაგრამ ესGცარიელი სიტყვები იყო და ახლა საკუთარ თავსაც მიუბრუნდა,ახლა საკუთარ თავს უხურებდა და ამწარებდა. «ერთი შენი!» - შეუკურთხა საკუთარ თავსაც და ეს მხოლოდ ცარიელი სიტყვები აღარ იყო.
თვალები დახუჭა. მატარებლის ხმა დროდადრო თქარა-თქურს წააგავდა. ამ თქარა-თქურში დაინახა, როგორ გაიშალა, გრძლად გაიშალა. ეგრევე წაქცეულმა ამოიღო დანა და გაშალა. დანა სისხლიანი იყო, მერე ფანქრად გადაიქცა. უმწეოდ ახედა ზედ წამომდგარ საკუთარ თავს - «კიდევ დაგარტყა, შე ახვარო?!» ჰკითხა საკუთარმა თავმა. ეს მისი სიტყვები აღარ იყო, სადღაც ჰქონდა წაკითხული თუ გაგონილი და ამიტომ ეგრევე გაახილა თვალი. მიქანაობდა ვაგონი. ახლა უფრო მკაფიოდ ისმოდა ზღვის სუნი. ისევ დაეძინა და დაესიზმრა: ქვევრში იჯდა. სუფთა, კრიალა ქვევრში. ცოლი მოუყვანეს. იდგა ის ცოლი ქვევრის პირას და ტვინს უჭამდა: «ამოდი, სახლში წავიდეთ, ამოდი, სახლში წავიდეთო.» «აუჰ!» თან მაღლა აიხედა, «ნეტავი კარგი რამე მაინც არისო. . . « ვერაფერი დაინახა, ვერ გაარჩია. ცოლი ისევ თავისას აწვებოდა - «ამოდი სახლში წავიდეთო.» «არსადაც არ წამოვალ» - გაიფიქრა და ქვევრში გასაძრომს დაუწყო ძებნა. პიჯაკის ჯიბიდან წეღანდელი ფანქარი ამოიღო, უთხრა, ისევ დანად გადააქცია და ქვევრში გვირაბის თხრა დაიწყო. ცოლმა ხელი ჩამოყო და ნჯღრევა დაუწყო: - «ამოდი სახლში წავიდეთ, ამოდი, სახლში წავიდეთო.» «მაგ იმედზე იყავი,» - გაიფიქრა. დაბოღმილმა და სიბრაზისგან ძალა მიცემულმა უფრო გააფთრებით დაიწყო თხრა. ბოლოს სინათლეც გამოჩნდა. ცოლი არ ეშვებოდა, სულ უფრო და უფრო ანჯღრევდა. თვალი გაახილა, კონდუქტორი თავზე ადგა და აღვიძებდა.
- ძლივს ჩაგაგდე გონში, ადექი, ქობულეთში შევდივართ.
«მაინც დავტყდი» - გაიფიქრა.
- «მალე შევალთ?» - ჰკითხა და მასთან ერთად გამოვიდა კუპედან.
- ხუთ-ათ წყთში. . . .
- მადლობა! - გასძახა მიმავალ კონდუქტორს.
კონდუქტორმა მოიხედა, გაიღიმა და თავი დააქნია.
მატარებელი შექანდა და დაიძრა.
ქობულეთის სადგურზე ხალხი ირეოდა. პირდაპირ სადგურის ბუფეტში შევიდა. მაგრად შიოდა. მებუფეტე მარტო იყო.
- ხაში გაქვთ?
- აგერ, გახვალ აქედან, ოც მეტრს გაივლი, და იქ აკეთებენ კარგ ხაშს. - მაგრად უყვარდა მეგრული კილო «და იქ აკეთებენ კარგ ხაშს»
«იმიტომ არიან მაგარი მოჩალიჩეები, ისეთი კილო აქვთ, დამარწმუნებელი. . . «
ოცი მეტრიც გაიარა და ორმოციც. გრძნოდა, როგორ ეკეცებოდა სისუსტისაგან მუხლები და ალყიდან გამომსვლელის სიჯიუტით და დაჟინებით მიდიოდა პატარა დუქნისკენ. სწრაფად მიაბიჯებდა, რომ არ გაჩერებულიყო.
მოპირდაპირე მხრიდან ტყავის ქურთუკიანი მოდიოდა. დაბალი იყო, შემელოტებული, გამხდარი, უფერული სახე, ცისფერი თვალები და მსხვილი, მიწისფერი ტუჩები ჰქონდა.
დაიძაბა.
როცა ფეხები გეკრიფება, ეგეთ ტიპებს შემთხვევითაც არ უნდა შეხვდე.
ტყავის ქურთუკიანმა ჯიბიდან მობილური ამოიღო. - ჰო, - უპასუხა, - შენა ხარ? - და მშვიდად ჩასჩურჩულა მაგარი ბინძური გინება. გაჩერდა. მერე ნელა, თითქოს ფეხაკრეფით გააგრძელა გზა. ის ისევ სწრაფად მიდიოდა.
ერთმანეთს გაუსწორდნენ. თვალები მოუძებნა და შეხედა.
ციცაბოზე დგომა და უფსკრულში გადახედვაც ეგრე გაგდებს.
იმანაც შეხედა.
გასცდნენ ერთმანეთს.
«დათვიც მტაცებელია, მაგრამ ყოველთვის მურტალია, როცა დათვს ვარანი ჭამს,» - გაიფიქრა და დუქანში შევიდა.
- ხაში გაქვთ?
- სამი ლარი ღირს. პურთან ერთად სამნახევარი.
- მალე იქნება? - არყისა და ხაშის ფული დახლზე დადო.
მაგიდას მიუჯდა. ორი შუახნის კაცი საუზმობდა. მათ დანახვაზე ცოტა დამშვიდდა.
ხაში და არაყი მოიტანეს.
ვიღაცეები შედიოდნენ და გადიოდნენ. ის ტიპი არ შემოსულა. თუმცა ახლა სულ ერთი იყო ყველაფერი.
სკამის ზურგს მიეყრდნო, სიგარეტს მოუკიდა და საიდანღაც მოვიდა. ისე, თავისით მოვიდა - კუტუზოვზე, ტროტუარზე ამოჩრილი გამხმარი, გაფშეკილფოთლებიანი ბუჩქნარი და ნაცრისფერ პიჯაკზე წვრილ ზოლად წამოსული სისხლი, ზურგში ჩარჩენილი დანა. ისე წარჭმული, როგორც გარანდულ ფიცარში.
სასადილო უკვე სავსე იყო ხალხით. მაღალმა ფანჯარამ მისი სახე აირეკლა. მეგობრულად გაუღიმა საკუთარ სიფათს. მეოთხე ჭიქა დაისხა. საათს შეხედა.
მკვდარზე მეტი დრო ჰქონდა.
* * *
- აქ ძილი არ შეიძლება! - გააღვიძა ოფიციანტმა. მზე დიდ შუშას მოსდგომოდა და აცხუნებდა.
- აქ ძილი არ შეიძლება! - გაუმეორა ოფიციანტმა.
მოეჩვენა, რომ დიდხანს დგებოდა.
გარეთ ყველაფერი ოდნავ შემღვრეულ, გაბაცებულ წყალში ყვინთავდა.
გასაღები შარვლის უკანა ჯიბეში ედო. ხელით მოისინჯა. იქ იყო.
მაგარი რამეა სახლი. სახლი სხვაგან. მით უფრო თუ იმ სახლში არავინ ცხოვრობს და გასაღები შარვლის უკანა ჯიბეში გიდევს.
მიდიოდა, თვალს გამოზოგვით ახელდა. ზღვა უკვე ძალიან ახლოს იყო. დროდადრო როცა შენობები არ ეფარებოდა, ჩანდა კიდევაც, მაგრამ ზღვისკენ არ იყურებოდა, სახლს ეძებდა.
ადვილად იპოვა. ზუსტად ისეთი სახლი იყო, როგორიც წარმოედგინა - ეზოში ღრმად შეწეული, მწვანეში ჩაფლული, პატარა ფანჯრებით და უკანა მხარეს ქვის კიბით.
მაგარი რამეა გასაღებიც. სახლის გასაღები. გააღებ და შეხვალ.
ოთახებში მტვრის და ნესტის სუნი იდგა. სულ ორი ოთახი იყო. ფანჯრები და კარი ღია დატოვა. პიჯაკი და ფეხსაცმელი გაიხადა და პირდაპირ შარვლიანი გაიშხლართა ლოგინზე. პლედში გაეხვია, ვიღაცეებს გაურკვევლად შეუკურთხა და თავდახსნილის ნეტარებით დაიძინა.
სახლი უცებ გაივსო ზღვისა და მცენარეების სურნელით.
* * *
საღამოს ონკანთან, ვედროში მოგროვილი წვიმის წვეთებით დაიბანა პირი. ფეხსაცმელი გაიპრიალა. პიჯაკი თავის ფულიანად დამალა, გასაღები კიბის ქვეშ შეინახა და ქუჩაში გამოვიდა.
სასტუმროს წინა ეზო ვარდისფერი ფილაქნით იყო მოპირკეთებული. ფოიეში, სავარძელში, შორტებიანი, ღიპიანი ბიძები ისხდნენ, ტელევიზორს უყურებდნენ და ისე დაგემოვნებით და მშვიდად იგინებოდნენ, როგორც რუსი «აკუშერკები» სამოვართან მალინის მურაბას შეექცევიან.
იდგა სასტუმროს წინ და ზღვს გაჰყურებდა. იქვე ბაღის სკამზე მოხუცი ცოლქმარი იჯდა და ორად გაჭრილ ვაშლს შეექცეოდა. ქმარი პროფესორს ჰგავდა, ცოლი პროფესორის ცოლს. შეშურდა. .
«Бойшся сука старость захотелось» , - გაიფიქრა.
კიბე ზღვისკენ ეშვებოდა. ზღვა ნაპირისკენ იწევდა.
ორიოდ ნაბიჯში შუა ხნის ქალი გადმობრუნებულ ვედროზე იჯდა და მოხარშულ სიმინდს ჰყიდდა.
ნელა, თითქმის ფრთხილად ჩაიარა საფეხურები. ოთხი საფეხური იყო. პლაჟზე ფეხი დაადგა თუ არა, პირველსავე ნაბიჯზე აჰყვა კენჭების ხმა. მიდიოდა, მიჩხრიალებდა. ეს მისი ფეხის ხმა იყო.
გამხდარი, პატარა ქალი დაინახა, ნაადრევად დაბერებული სახით, ჩავარდნილი, შავ უპეებში ჩაკარგული და იქიდან უცნაურად, მოულოდნელად ამონათებული ცისფერი თვალებით. შავები ეცვა, შავი ხილაბანდი ჰქონდა გაკრული, როგორც ქალების უმეტესობას დასავლეთ საქართველოში.
ერთი ტარო სიმინდი იყიდა და კიბისკენ გამობრუნდა. კენჭების ხმა თან მოჰყვებოდა. ბოლო საფხურზე ჩამოჯდა.
იჯდა, სიმინდს ჭამდა. მშვიდად და თავისუფლად გრძნობდა თავს. სიყვარულით უყურებდა ზღვას, ზღვის პირას მიფენილ ხალხს. ადგა და ისევ სიმინდის გამყიდველისკენ წავიდა.
რუსები ხელბურთს თამაშობდნენ.
მოშორებით ვიღაც გოგო იჯდა, მხრებზე ნაცრისფერი სვიტრი მოესხა, ხელები მუხლებზე შემოეხვია და სადღაც რუმინეთისკენ თუ ბულგარეთისკენ იყურებოდა.
ახლა უკვე ორი ტარო იყიდა.
მოსწყურდა.
- კოკა-კოლა გაქვთ?
- კი, - ჩანთას დასწვდა ქალი.
- ცივია?
არა, ცივი არაა, დედა, გამითბებოდა მთელი დღე. - შეწუხდა ქალი.
სასტუმროსკენ გაიხედა. წასვლა დააპირა, მაგრამ დაეზარა.
კოკა-კოლა იქვე რკინის ღობეზე გახსნა და თავისი კიბისკენ გაბრუნდა.
კოკა-კოლა თბილი იყო.
ისევ მოიღრუბლა. ზღვა თითქოს მოღრუბლული ციდან იღვრებოდა. მოერეკებოდა ტალღებს მიწისკენ.
ადგა და ზღვისკენ წავიდა. თან იმ გოგოს გახედა, რომელიც ახლა ნამდვილად რუმინეთისკენ იხედებოდა.
გოგოს სახე არ უჩანდა. შავი თმა ჰქონდა ჩამოყრილი. ნაცრისფერი სვიტრის სახელოები წინ, მკერდზე გაენასკვა.
«მაგარი გიჟი ჩანს,» - გაიფიქრა და ზღვაში შევიდა.
ზღვა ცივი იყო. მობრუნება დააპირა. მერე გადაიფიქრა. გრძნობდა, როგორ თბებოდა. თანაბრად უსვამდა მკლავებს, თვალები გახელილი ჰქონდა და ქვევით მრუმე ტალღების სიღრმეში საკუთარ ჩრდილს ხედავდა. თავს მხოლოდ ჰაერის ჩასასუნთქად ყოფდა წყლიდან. დიდხანს მიცურავდა. მერე გაჩერდა და უკან მოიხედა.
შორს შესულიყო. გული ძლიერად, მაგრამ თანაბრად უცემდა. მთელი სხეული უხურდა. კარგი იყო, მხეცივით გრძნობდა თავს.
ტალღამ გადაუარა. თევზსაჭერი სეინერი ბრუნდებოდა ბათუმისკენ. მზე წითლად იყო აჭრილი და ჩასასვენებლად ემზადებოდა.
«არ უნდა გახვიდე ზღვიდან. სიკვდილი იმდენად არის ახლოს შენთან, რამდენადაც და რამდენჯერაც მოღერებული დანის პირი გიახლოვდება. «ოჰ მოვიდა» ფიქრობ და თითქოს გაშაყირებენო, დილით ისევ იღვიძებ, ჰა-ჰა კოჭლობდე, და როცა კიდევ ერთხელ გადარჩები, წინათგრძნობას უბრალოდ შიშს არქმევ, ხედავ დანის წვერზე ხასასავით წამოგებულ სიკვდილს და გჯერა შიშის და აღარ გჯერა წინასწარმეტყველების, მით უფრო სიკვდილთან დაკავშირებით. არ გჯერა არც იმ ბებერი ალქაჯის - პილარის, რომელიც ამტკიცებს, რომ მატადორს, სახელად მანოლო გრანეროს სიკვდილის სუნი ასდიოდა მანამდე, სანამ მადრიდში plaza del toros-ზე ვერაგუას ფერმის ხარი რქას წაუყრიდა, რომ მანეროს სიკვდილის სუნი ასდიოდა ჯერ კიდევ ეკლესიაში, წირვისას. არ გჯერა არც საკუთარი ძმაკაცი გერკესი, რომელიც ამბობს, რომ სუნი მარტო მიცვალებულს და ვინც უნდა მოკვდეს იმას კი არა, თავად სიკვდილსაც აქვს: «აფხაზეთიდან რომ დავბრუნდი, იმ ტანსაცმელს, რომელიც იქ მეცვა, ვერაფრით მოვაშორე სიკვდილის სუნი და გადავყარეო.» თუმცა შეიძლება ეს მხოლოდ იმას ნიშნავს, რომ ცუდი ყნოსვა გაქვს.»
სამაგიეროდ თვალები უელავდა კატასავით: იწვა წყალზე გულაღმა, უყურებდა დიდ წითელ მზეს და ხედავდა სიმურზე გადებულ ფიცრის საცალფეხო, ალაგ-ალაგ ჩამტვრეულ ხიდს. იმ ხიდს იქით დაღესტანს, მთებში გაკლაკნილ მტვრიან გზას ყაშალხუთისკენ და ბეჟტისკენ.
გზაზე ყვითელი მტვერი დევს. ფლოქვებს უფარავს ის მტვერი ცხენებს. «დაგესტანსკაია პუდრას» ეძახიან ლეკები. ხედავდა 1993 წლის შემოდგომას და სწორედ ასეთ წითელ მზეს, რომელიც დიდოეთის მთებისკენ მიდიოდა. ხედავდა ნურულას, შარაფუდინას, მაგამედას, ხასანას, ყორანას და ბუნთუშას და მტვერში, გზის პირზე გადაყენებულ, ბენზინით სავსე კანისტრებაკიდებულ ცხენებს შორის ატეხილ ჩხუბს. ხედავდა, შარაფუდინას ლამაზ, თექვსმეტი წლის გოგოს ხორბლისფერი თმით და მელიის თვალებით.
ახლა იქაც რუსის ჯარი დგას და ზღვაში ჩამავალ მზეში თუ დაინახავ დაღესტანსა და დიდეთისკენ მიმავალ მზეს.
გამოცურა.
ნელა მოცურავდა. უკვე ნაპირთან მოსულმა ერთხელაც შეისვენა. პლაჟზე ტანსაცმელი მოძებნა.
გოგო აღარ ჩანდა. წასულიყო. პლაჟზე მხარ-თეძოზე წამოწოლილი, სახეზე ღიმილდაფენილი ბიძა უაქცენტო რუსულით ელაპარაკებოდა თეთრ, წითელ პომადაწასმულ რუსის ქალს და სიცილისას მუცელი უთამთამებდა.
-Грузия будет одно из самых богатых и процветающих стран Европы вот увидите - თქვა ბიძამ.
-Но не без нас же не без нас же?! - სახლში დატოვებული ბავშვის გულის-ტკივილით აპროტესტებდა ქალი: -Пропадете без нас господи это же ясно как день мы никогда не допустим . . .
ბიძას მოულოდნელად ფერი ეცვალა, იმ ალალად ეშმაკურ ღიმილსაც ძალით იჩერებდა სახეზე - «წადი თქვენი», გამოსცრა კბილებში, როცა მიხვდა, რომ სიცილს ვეღარ შეიკავებდა და ეგრევე ფერდაკარგულმა სრულიად მოულოდნელი რამ თქვა:
-Ничегоо многие империи пережили и вас переживем! - თან უხერხულობისაგან ფეხები აასხმარტალა.
სელაპსა ჰგავდა, ჯიგარ სლაპს. მერე ეგრევე ზურგზე გადმობრუნდა და სრულიად უადგილოდ და ომახიანად გასძახა ძმაკაცს: «დაბერდი, თენგო, დაბერდი.» თეთრ წითელპომადიანი ქალისკენ აღარც გადაბრუნებულა. გულდაწყვეტილი კი ჩანდა. - ოხერი რამეა სამშობლო. . .
მზე ზღვაში წითლად, არხეინად იძირებოდა. ეტყობოდა, ისევ ამომსვლელი იყო.
იცვამდა. სველი ტანი სიცივისაგან გალურჯებოდა. ღრმად სუნთქავდა. წუხანდელი ღამისგან აღარაფერი დარჩენილიყო. მადლიერებით შეხედა ზღვას. ზღვა მზეს იღებდა.
* * *
კორტებზე შესვლამდე დაინახა. თეთრი ბოტასები ეცვა, მუხლებთან გადაჭრილი შეხუნებული ჯინსები და ორივე ხელით ჩაფრენოდა ჩოგანს.
კინაღამ შეხტა. ნაბიჯი დაიწყნარა.
- დაღამდა, გეყოფათ!
მართლა რა, გადადეთ თქვენი გეიმი. . .
- ცოტაც რა, - ჩოგბურთის ყვითელი ბურთი ჰაერს დაეკიდა.
სხვა აღმოჩნდა, ძალიან მაგარი გოგო, მაგრამ სხვა.
მობრუნდა და წამოვიდა. თვალწინ ედგა თეთრი ბოტასები და მაღალი, ლამაზი წვივწბი. სხვა იყო სხვისი. . .
ძალიან ბევრი რამეა სხვისი. . . რა დღეში არიან? ჩვენ სად ვიყავით, როცა ამათ ყველაფერი დახვეტეს? . . . გზოვრეთის «პადვალში», ვეძისზე ხროვად შეყრილები. . . და მაშინ ყველაფერი ჩვენი იყო. ჩვენი იყო იმიტომ, რომ ყველაფერი გადამწვარი, ბნელი, ცივი და საშიში იყო, ყველაზე დიდი ხეირი კი - ძვირადღირებული კუბო. ვინც კვდებოდა, ყველა მოულოდნელად კვდებოდა, ყოველგვარი წინათგრძნობის გარეშე. მაშინ არ იყვნენ ლამაზი გოგოები, მაშინ ლამაზი ბიჭები იყვნენ, რომლებიც ტყვიას მოგაკერებდნენ. . . მერე ესენი გაიჩითნენ, უცებ ყველა მხრიდან მოვიდნენ და ყველაფერს დაეპატრონენ. . . შენ იდექი ახლა და ითვალე «შრამები» მარცხენა ხელზე და უსმინე ათწლიანი შიშით გადაღლილ გულს, უკვე მერამდენედ გაქცეულმა და გზას მიყურადებულმა.
* * *
კიბეს ჩაუყვა.
სიგარეტის ფთილა-ფთილა დაკიდებული კვამლის მიუხედავად მაშინვე იცნო.
მარტო იჯდა ბართან. მაღალ და მრგვალ სკამზე, მხრებზე ისევ ის ნაცრისფერი სვიტრი ჰქონდა მოხურული.
ჩვეულებრივი გოგო იყო, თმაჩამოშლილი და გიჟი.
სმას ყოველთვის იმ სასმელით იწყებდა, რომელსაც კარგად იცნობდა, ენდობოდა.
«სმირნოვი» მოითხოვა.
დიდი ყლუპი მოსვა, ჯერ ენა აეწვა, მერე სასა და ყელი. გათბა და გოგოს შეხედა. გოგო კოქტეილს წრუპავდა.
მანამდე უყურა, სანამ არ გამოიხედა.
შავტუხა იყო. ძალიან ლამაზი თითებით კოქტეილის ჭიქა ინსტრუმენტივით ეჭირა.
- მე ნიკა მქვია.
გოგომ გაუღიმა.
კბილებიც ლამაზი ჰქონდა. ნაცრისფერი სვიტრის სახელოები ისევ მკერდზე ჰქონდა განასკვული.
ხელი არავის ეხლო.
- აქ ყველა ტეკილას სვამს, მაგარი ტეკილა აქვთ, ნამდვილი, - გოგომ არყიან ჭიქას ცერად გამოჰხედა.
- პირდაპირ ჩიუაუადან?
გოგომ თანხმობის ნიშნად თავი დაუქნია.
- მერე მე რომელი პანჩო ვილია ვარ?
- ვინ?
- პანჩო ვილია. მექსიკელი იყო. თოფს ისროდა.
- მაინც არ გეტყვი რა მქვია.
- კარგი, მაგრამ სანამ დავთვრები, თორემ მერე მეთვითონ დაგარქმევ.. . . რამეს.
გოგომ ისევ გაიცინა.
ძალიან ლამაზი თითები ჰქონდა და კოქტეილი უთავდებოდა.
ისევ მოყლუპა არაყი.
ნელ-ნელა, მყუდროდ თვრებოდა.
* * *
«მოეკლა ვინმეს ჩემამდე, არ შეიძლებოდა?» - გაიფიქრა და ეგრევე აუქნია. იმან გარიდება მოასწრო, უკან დაიწია, დანის პირმა პირდაპირ საღილეში გაუარა. ააცილა! . . . იგრძნო შიშისაგან როგორ გაუცივდა თმის ძირები, სახე მოექცა და დაიჯღანა. . . ის შებრუნდა და ხელი უკან წაიღო. ან უკანა ჯიბეში ედო, ან ქამარში. ამ დროს უკვე მეორედ ჰქონდა მოქნეული. დარტყმის ძალამ შემოაბრუნა, ძალიან ცუდად წავიდა, ბეჭქვეშ, რბილად და ბოლომდე. თითქოს სხეულიც ელოდა და მიიღო, დამახასიათებელი ღრჭიალიც კი არ ჩაესმა, როგორც ხორცის ლუკმა გაღეჭო - არაფერი, სიჩუმე... . .
გაქცეულმა მოიხედა და დაინახა:
ზურგით იდგა, ბეჭქვეშ შავტარიანი დანა ისე ჰქონდა წარჭმული, როგორც გარანდულ ფიცარში. დაინახა დანის ქვეშ წვრილ ზოლად წამოსული მუქი წითელი სისხლი.
გაიღვიძა. . .
«კარგია, რომ სიზმარში არ რჩები,» - გაიფიქრა.
ღამის სიჩუმეში ყრუდ ისმოდა ზღვის ხმა.
მატარებელი ზღვისკენ მიიწევდა. უკვე მკაფიოდ იგრძნობოდა ზღვის სუნი.
კუპეში ოთხნი იყვნენ - ლანჩხუთელი მამა-შვილი, ერთი ჩოხატაურელი და თვითონ.
მცხეთიდან დაიწყეს სმა. შვილი არ სვამდა.
- ასეთი წელმოწყვეტილია ყველაფერში, - თავს იმართლებდა მამა.
ჩოხატაურელი მთელი გზა იმას ჩიოდა, როგორ მიუერთეს მისი სოფელი სამტრედიის რაიონს - «ქვეყნის და რაიონის საზღვარი კი არა, მისი ეზოს მიჯნა რომ ვერ გოუგიათ, მიტო მიდიან თავში, - იქინე ადვილია» -
- კაი კაცო! - ამშვიდებდა ლანჩხუთელი.
- კაი რაფერ! აბა, ლანჩხუთი მიუერთონ საცხა?
არაყი გათავდა. გორში ჩავიდა და სამი ბოთლი ამოიტანა - სუფთა საწამლავი დაინგრნენ ესენი, თვითონაც აღარ უნდოდა, მაგრამ მაინც სვამდა, ისეთი «ჟილკით» სვამდა თითქოს «გუსარსკაია რულეტკას» ატრიალებდა. ბოლო ჭიქები მარტომ დალია.
ძედა საწოლზე აძვრა. შანამ ძილი წაიღებდა, გრძნობდა როგორ წრიალებდა. ვაგონის ფანჯრიდან სიბნელეში თეთრად ანთებულ წერტილებს ხედავდა, საიდანღაც წვიმის ხმა მოვიდა და აღარ შეწყეტილა. მერე წვიმის ხმა არაყმა წაიღო. . . თითქმის თვალგახელილს ჩაეძინა.
* * *
არ უყვარდა გაღვიძებისთანავე ადგომა, როცა სხვა გზა არ ჰქონდა პირდაპირ მძინარე დგებოდა. საპირფარეშოსკენ წავიდა. მიბარბაცებდა. ისევ მთვრალი იყო. ცარიელ სხეულში მხოლოდ გულს გრძნობდა. გული აქეთ-იქით ეხეთქებოდა.
ონკანთან იდგა და გულგრილად უყურებდა თოფის ლულასავით მკვრივად და სწორად წამოსულ წყლის სვეტს. კარგა ხანს იბანდა პირს, ფხიზლდებოდა. გადათხაპნილ სარკეში მხოლოდ ცალი თვალი და სახის ნაწილი მოუჩანდა. თვალი ძალით ჩასმულს უგავდა. რკინის უნიტაზის პედალს ფეხი დააჭირა, მატარებლის ქვეშ შპალებმა დაგაზეს. შპალებსა და შპალებს შორის მწვანე ბალახი ჩანდა. მერე გაქრა. ზღვის სუნი შპალებისა და გუდრონის სუნში აირია.
საპირფარეშოში ფანჯარა ჩახსნილი იყო. გარეთ სველი ჩანდა ყველაფერი. დასავლეთის დაბურულ სიმწვანეს ჯერ ფერი არ ეცვალა, სიყვითლე არ შეჰპარვოდა.
წყალი დალია. დიდხანს სვამდა. Gაგრილდა, მაგრამ გულმა ცივად დაუწყო ძგერა. ცივად და ცუდად.
გასასვლელში იდგა და სიგარეტს ეწეოდა. ყოველი ნაფაზი თავში ურტყამდა. შეაქცია.
ვაგონის კარი გაიღო და კონდუქტორი გამოჩნდა. უხმოდ ჩაუარა. გაახსენდა გუშინ რომ «ენასტირნა», ოღონდ ვერ გაიხსენა რატომ.
კონდუქტორი ვაგონს ახლა ბოლოდან გამოუყვა, ისევ უბრად ჩაუარა. ზედ არ შეხედა: მრგვალი მსუქანი კაცი იყო, კეთილი ნამძინარევი სახით. - «მაგარი ნაწყენია» - გაიფიქრა. გული დასწყდა. უნდოდა რაღაც ეთქვა, მაგრამ ვერაფერი მოიფიქრა და კუპეში შებრუნდა. აღარვინ დახვდა. პირთავქვე გაწვა და თავი მკლავებში ჩარგო, ასე მარკესის ბებერი დიქტატორი იძინებდა, ეგრევე, პირდაპირ იატაკზე, იმასაც ცუდად ჰქონდა საქმე. . .
კონდუქტორის კეთილი, ნამძინარევი და ნაწყენი სახის გამო ცუდ ხასიათზე დადგა. მაგრად იყო გაბუტული არ დაელაპარაკა. - «ერთი მაგისიც» - შეუკურთხა, მაგრამ ესGცარიელი სიტყვები იყო და ახლა საკუთარ თავსაც მიუბრუნდა,ახლა საკუთარ თავს უხურებდა და ამწარებდა. «ერთი შენი!» - შეუკურთხა საკუთარ თავსაც და ეს მხოლოდ ცარიელი სიტყვები აღარ იყო.
თვალები დახუჭა. მატარებლის ხმა დროდადრო თქარა-თქურს წააგავდა. ამ თქარა-თქურში დაინახა, როგორ გაიშალა, გრძლად გაიშალა. ეგრევე წაქცეულმა ამოიღო დანა და გაშალა. დანა სისხლიანი იყო, მერე ფანქრად გადაიქცა. უმწეოდ ახედა ზედ წამომდგარ საკუთარ თავს - «კიდევ დაგარტყა, შე ახვარო?!» ჰკითხა საკუთარმა თავმა. ეს მისი სიტყვები აღარ იყო, სადღაც ჰქონდა წაკითხული თუ გაგონილი და ამიტომ ეგრევე გაახილა თვალი. მიქანაობდა ვაგონი. ახლა უფრო მკაფიოდ ისმოდა ზღვის სუნი. ისევ დაეძინა და დაესიზმრა: ქვევრში იჯდა. სუფთა, კრიალა ქვევრში. ცოლი მოუყვანეს. იდგა ის ცოლი ქვევრის პირას და ტვინს უჭამდა: «ამოდი, სახლში წავიდეთ, ამოდი, სახლში წავიდეთო.» «აუჰ!» თან მაღლა აიხედა, «ნეტავი კარგი რამე მაინც არისო. . . « ვერაფერი დაინახა, ვერ გაარჩია. ცოლი ისევ თავისას აწვებოდა - «ამოდი სახლში წავიდეთო.» «არსადაც არ წამოვალ» - გაიფიქრა და ქვევრში გასაძრომს დაუწყო ძებნა. პიჯაკის ჯიბიდან წეღანდელი ფანქარი ამოიღო, უთხრა, ისევ დანად გადააქცია და ქვევრში გვირაბის თხრა დაიწყო. ცოლმა ხელი ჩამოყო და ნჯღრევა დაუწყო: - «ამოდი სახლში წავიდეთ, ამოდი, სახლში წავიდეთო.» «მაგ იმედზე იყავი,» - გაიფიქრა. დაბოღმილმა და სიბრაზისგან ძალა მიცემულმა უფრო გააფთრებით დაიწყო თხრა. ბოლოს სინათლეც გამოჩნდა. ცოლი არ ეშვებოდა, სულ უფრო და უფრო ანჯღრევდა. თვალი გაახილა, კონდუქტორი თავზე ადგა და აღვიძებდა.
- ძლივს ჩაგაგდე გონში, ადექი, ქობულეთში შევდივართ.
«მაინც დავტყდი» - გაიფიქრა.
- «მალე შევალთ?» - ჰკითხა და მასთან ერთად გამოვიდა კუპედან.
- ხუთ-ათ წყთში. . . .
- მადლობა! - გასძახა მიმავალ კონდუქტორს.
კონდუქტორმა მოიხედა, გაიღიმა და თავი დააქნია.
მატარებელი შექანდა და დაიძრა.
ქობულეთის სადგურზე ხალხი ირეოდა. პირდაპირ სადგურის ბუფეტში შევიდა. მაგრად შიოდა. მებუფეტე მარტო იყო.
- ხაში გაქვთ?
- აგერ, გახვალ აქედან, ოც მეტრს გაივლი, და იქ აკეთებენ კარგ ხაშს. - მაგრად უყვარდა მეგრული კილო «და იქ აკეთებენ კარგ ხაშს»
«იმიტომ არიან მაგარი მოჩალიჩეები, ისეთი კილო აქვთ, დამარწმუნებელი. . . «
ოცი მეტრიც გაიარა და ორმოციც. გრძნოდა, როგორ ეკეცებოდა სისუსტისაგან მუხლები და ალყიდან გამომსვლელის სიჯიუტით და დაჟინებით მიდიოდა პატარა დუქნისკენ. სწრაფად მიაბიჯებდა, რომ არ გაჩერებულიყო.
მოპირდაპირე მხრიდან ტყავის ქურთუკიანი მოდიოდა. დაბალი იყო, შემელოტებული, გამხდარი, უფერული სახე, ცისფერი თვალები და მსხვილი, მიწისფერი ტუჩები ჰქონდა.
დაიძაბა.
როცა ფეხები გეკრიფება, ეგეთ ტიპებს შემთხვევითაც არ უნდა შეხვდე.
ტყავის ქურთუკიანმა ჯიბიდან მობილური ამოიღო. - ჰო, - უპასუხა, - შენა ხარ? - და მშვიდად ჩასჩურჩულა მაგარი ბინძური გინება. გაჩერდა. მერე ნელა, თითქოს ფეხაკრეფით გააგრძელა გზა. ის ისევ სწრაფად მიდიოდა.
ერთმანეთს გაუსწორდნენ. თვალები მოუძებნა და შეხედა.
ციცაბოზე დგომა და უფსკრულში გადახედვაც ეგრე გაგდებს.
იმანაც შეხედა.
გასცდნენ ერთმანეთს.
«დათვიც მტაცებელია, მაგრამ ყოველთვის მურტალია, როცა დათვს ვარანი ჭამს,» - გაიფიქრა და დუქანში შევიდა.
- ხაში გაქვთ?
- სამი ლარი ღირს. პურთან ერთად სამნახევარი.
- მალე იქნება? - არყისა და ხაშის ფული დახლზე დადო.
მაგიდას მიუჯდა. ორი შუახნის კაცი საუზმობდა. მათ დანახვაზე ცოტა დამშვიდდა.
ხაში და არაყი მოიტანეს.
ვიღაცეები შედიოდნენ და გადიოდნენ. ის ტიპი არ შემოსულა. თუმცა ახლა სულ ერთი იყო ყველაფერი.
სკამის ზურგს მიეყრდნო, სიგარეტს მოუკიდა და საიდანღაც მოვიდა. ისე, თავისით მოვიდა - კუტუზოვზე, ტროტუარზე ამოჩრილი გამხმარი, გაფშეკილფოთლებიანი ბუჩქნარი და ნაცრისფერ პიჯაკზე წვრილ ზოლად წამოსული სისხლი, ზურგში ჩარჩენილი დანა. ისე წარჭმული, როგორც გარანდულ ფიცარში.
სასადილო უკვე სავსე იყო ხალხით. მაღალმა ფანჯარამ მისი სახე აირეკლა. მეგობრულად გაუღიმა საკუთარ სიფათს. მეოთხე ჭიქა დაისხა. საათს შეხედა.
მკვდარზე მეტი დრო ჰქონდა.
* * *
- აქ ძილი არ შეიძლება! - გააღვიძა ოფიციანტმა. მზე დიდ შუშას მოსდგომოდა და აცხუნებდა.
- აქ ძილი არ შეიძლება! - გაუმეორა ოფიციანტმა.
მოეჩვენა, რომ დიდხანს დგებოდა.
გარეთ ყველაფერი ოდნავ შემღვრეულ, გაბაცებულ წყალში ყვინთავდა.
გასაღები შარვლის უკანა ჯიბეში ედო. ხელით მოისინჯა. იქ იყო.
მაგარი რამეა სახლი. სახლი სხვაგან. მით უფრო თუ იმ სახლში არავინ ცხოვრობს და გასაღები შარვლის უკანა ჯიბეში გიდევს.
მიდიოდა, თვალს გამოზოგვით ახელდა. ზღვა უკვე ძალიან ახლოს იყო. დროდადრო როცა შენობები არ ეფარებოდა, ჩანდა კიდევაც, მაგრამ ზღვისკენ არ იყურებოდა, სახლს ეძებდა.
ადვილად იპოვა. ზუსტად ისეთი სახლი იყო, როგორიც წარმოედგინა - ეზოში ღრმად შეწეული, მწვანეში ჩაფლული, პატარა ფანჯრებით და უკანა მხარეს ქვის კიბით.
მაგარი რამეა გასაღებიც. სახლის გასაღები. გააღებ და შეხვალ.
ოთახებში მტვრის და ნესტის სუნი იდგა. სულ ორი ოთახი იყო. ფანჯრები და კარი ღია დატოვა. პიჯაკი და ფეხსაცმელი გაიხადა და პირდაპირ შარვლიანი გაიშხლართა ლოგინზე. პლედში გაეხვია, ვიღაცეებს გაურკვევლად შეუკურთხა და თავდახსნილის ნეტარებით დაიძინა.
სახლი უცებ გაივსო ზღვისა და მცენარეების სურნელით.
* * *
საღამოს ონკანთან, ვედროში მოგროვილი წვიმის წვეთებით დაიბანა პირი. ფეხსაცმელი გაიპრიალა. პიჯაკი თავის ფულიანად დამალა, გასაღები კიბის ქვეშ შეინახა და ქუჩაში გამოვიდა.
სასტუმროს წინა ეზო ვარდისფერი ფილაქნით იყო მოპირკეთებული. ფოიეში, სავარძელში, შორტებიანი, ღიპიანი ბიძები ისხდნენ, ტელევიზორს უყურებდნენ და ისე დაგემოვნებით და მშვიდად იგინებოდნენ, როგორც რუსი «აკუშერკები» სამოვართან მალინის მურაბას შეექცევიან.
იდგა სასტუმროს წინ და ზღვს გაჰყურებდა. იქვე ბაღის სკამზე მოხუცი ცოლქმარი იჯდა და ორად გაჭრილ ვაშლს შეექცეოდა. ქმარი პროფესორს ჰგავდა, ცოლი პროფესორის ცოლს. შეშურდა. .
«Бойшся сука старость захотелось» , - გაიფიქრა.
კიბე ზღვისკენ ეშვებოდა. ზღვა ნაპირისკენ იწევდა.
ორიოდ ნაბიჯში შუა ხნის ქალი გადმობრუნებულ ვედროზე იჯდა და მოხარშულ სიმინდს ჰყიდდა.
ნელა, თითქმის ფრთხილად ჩაიარა საფეხურები. ოთხი საფეხური იყო. პლაჟზე ფეხი დაადგა თუ არა, პირველსავე ნაბიჯზე აჰყვა კენჭების ხმა. მიდიოდა, მიჩხრიალებდა. ეს მისი ფეხის ხმა იყო.
გამხდარი, პატარა ქალი დაინახა, ნაადრევად დაბერებული სახით, ჩავარდნილი, შავ უპეებში ჩაკარგული და იქიდან უცნაურად, მოულოდნელად ამონათებული ცისფერი თვალებით. შავები ეცვა, შავი ხილაბანდი ჰქონდა გაკრული, როგორც ქალების უმეტესობას დასავლეთ საქართველოში.
ერთი ტარო სიმინდი იყიდა და კიბისკენ გამობრუნდა. კენჭების ხმა თან მოჰყვებოდა. ბოლო საფხურზე ჩამოჯდა.
იჯდა, სიმინდს ჭამდა. მშვიდად და თავისუფლად გრძნობდა თავს. სიყვარულით უყურებდა ზღვას, ზღვის პირას მიფენილ ხალხს. ადგა და ისევ სიმინდის გამყიდველისკენ წავიდა.
რუსები ხელბურთს თამაშობდნენ.
მოშორებით ვიღაც გოგო იჯდა, მხრებზე ნაცრისფერი სვიტრი მოესხა, ხელები მუხლებზე შემოეხვია და სადღაც რუმინეთისკენ თუ ბულგარეთისკენ იყურებოდა.
ახლა უკვე ორი ტარო იყიდა.
მოსწყურდა.
- კოკა-კოლა გაქვთ?
- კი, - ჩანთას დასწვდა ქალი.
- ცივია?
არა, ცივი არაა, დედა, გამითბებოდა მთელი დღე. - შეწუხდა ქალი.
სასტუმროსკენ გაიხედა. წასვლა დააპირა, მაგრამ დაეზარა.
კოკა-კოლა იქვე რკინის ღობეზე გახსნა და თავისი კიბისკენ გაბრუნდა.
კოკა-კოლა თბილი იყო.
ისევ მოიღრუბლა. ზღვა თითქოს მოღრუბლული ციდან იღვრებოდა. მოერეკებოდა ტალღებს მიწისკენ.
ადგა და ზღვისკენ წავიდა. თან იმ გოგოს გახედა, რომელიც ახლა ნამდვილად რუმინეთისკენ იხედებოდა.
გოგოს სახე არ უჩანდა. შავი თმა ჰქონდა ჩამოყრილი. ნაცრისფერი სვიტრის სახელოები წინ, მკერდზე გაენასკვა.
«მაგარი გიჟი ჩანს,» - გაიფიქრა და ზღვაში შევიდა.
ზღვა ცივი იყო. მობრუნება დააპირა. მერე გადაიფიქრა. გრძნობდა, როგორ თბებოდა. თანაბრად უსვამდა მკლავებს, თვალები გახელილი ჰქონდა და ქვევით მრუმე ტალღების სიღრმეში საკუთარ ჩრდილს ხედავდა. თავს მხოლოდ ჰაერის ჩასასუნთქად ყოფდა წყლიდან. დიდხანს მიცურავდა. მერე გაჩერდა და უკან მოიხედა.
შორს შესულიყო. გული ძლიერად, მაგრამ თანაბრად უცემდა. მთელი სხეული უხურდა. კარგი იყო, მხეცივით გრძნობდა თავს.
ტალღამ გადაუარა. თევზსაჭერი სეინერი ბრუნდებოდა ბათუმისკენ. მზე წითლად იყო აჭრილი და ჩასასვენებლად ემზადებოდა.
«არ უნდა გახვიდე ზღვიდან. სიკვდილი იმდენად არის ახლოს შენთან, რამდენადაც და რამდენჯერაც მოღერებული დანის პირი გიახლოვდება. «ოჰ მოვიდა» ფიქრობ და თითქოს გაშაყირებენო, დილით ისევ იღვიძებ, ჰა-ჰა კოჭლობდე, და როცა კიდევ ერთხელ გადარჩები, წინათგრძნობას უბრალოდ შიშს არქმევ, ხედავ დანის წვერზე ხასასავით წამოგებულ სიკვდილს და გჯერა შიშის და აღარ გჯერა წინასწარმეტყველების, მით უფრო სიკვდილთან დაკავშირებით. არ გჯერა არც იმ ბებერი ალქაჯის - პილარის, რომელიც ამტკიცებს, რომ მატადორს, სახელად მანოლო გრანეროს სიკვდილის სუნი ასდიოდა მანამდე, სანამ მადრიდში plaza del toros-ზე ვერაგუას ფერმის ხარი რქას წაუყრიდა, რომ მანეროს სიკვდილის სუნი ასდიოდა ჯერ კიდევ ეკლესიაში, წირვისას. არ გჯერა არც საკუთარი ძმაკაცი გერკესი, რომელიც ამბობს, რომ სუნი მარტო მიცვალებულს და ვინც უნდა მოკვდეს იმას კი არა, თავად სიკვდილსაც აქვს: «აფხაზეთიდან რომ დავბრუნდი, იმ ტანსაცმელს, რომელიც იქ მეცვა, ვერაფრით მოვაშორე სიკვდილის სუნი და გადავყარეო.» თუმცა შეიძლება ეს მხოლოდ იმას ნიშნავს, რომ ცუდი ყნოსვა გაქვს.»
სამაგიეროდ თვალები უელავდა კატასავით: იწვა წყალზე გულაღმა, უყურებდა დიდ წითელ მზეს და ხედავდა სიმურზე გადებულ ფიცრის საცალფეხო, ალაგ-ალაგ ჩამტვრეულ ხიდს. იმ ხიდს იქით დაღესტანს, მთებში გაკლაკნილ მტვრიან გზას ყაშალხუთისკენ და ბეჟტისკენ.
გზაზე ყვითელი მტვერი დევს. ფლოქვებს უფარავს ის მტვერი ცხენებს. «დაგესტანსკაია პუდრას» ეძახიან ლეკები. ხედავდა 1993 წლის შემოდგომას და სწორედ ასეთ წითელ მზეს, რომელიც დიდოეთის მთებისკენ მიდიოდა. ხედავდა ნურულას, შარაფუდინას, მაგამედას, ხასანას, ყორანას და ბუნთუშას და მტვერში, გზის პირზე გადაყენებულ, ბენზინით სავსე კანისტრებაკიდებულ ცხენებს შორის ატეხილ ჩხუბს. ხედავდა, შარაფუდინას ლამაზ, თექვსმეტი წლის გოგოს ხორბლისფერი თმით და მელიის თვალებით.
ახლა იქაც რუსის ჯარი დგას და ზღვაში ჩამავალ მზეში თუ დაინახავ დაღესტანსა და დიდეთისკენ მიმავალ მზეს.
გამოცურა.
ნელა მოცურავდა. უკვე ნაპირთან მოსულმა ერთხელაც შეისვენა. პლაჟზე ტანსაცმელი მოძებნა.
გოგო აღარ ჩანდა. წასულიყო. პლაჟზე მხარ-თეძოზე წამოწოლილი, სახეზე ღიმილდაფენილი ბიძა უაქცენტო რუსულით ელაპარაკებოდა თეთრ, წითელ პომადაწასმულ რუსის ქალს და სიცილისას მუცელი უთამთამებდა.
-Грузия будет одно из самых богатых и процветающих стран Европы вот увидите - თქვა ბიძამ.
-Но не без нас же не без нас же?! - სახლში დატოვებული ბავშვის გულის-ტკივილით აპროტესტებდა ქალი: -Пропадете без нас господи это же ясно как день мы никогда не допустим . . .
ბიძას მოულოდნელად ფერი ეცვალა, იმ ალალად ეშმაკურ ღიმილსაც ძალით იჩერებდა სახეზე - «წადი თქვენი», გამოსცრა კბილებში, როცა მიხვდა, რომ სიცილს ვეღარ შეიკავებდა და ეგრევე ფერდაკარგულმა სრულიად მოულოდნელი რამ თქვა:
-Ничегоо многие империи пережили и вас переживем! - თან უხერხულობისაგან ფეხები აასხმარტალა.
სელაპსა ჰგავდა, ჯიგარ სლაპს. მერე ეგრევე ზურგზე გადმობრუნდა და სრულიად უადგილოდ და ომახიანად გასძახა ძმაკაცს: «დაბერდი, თენგო, დაბერდი.» თეთრ წითელპომადიანი ქალისკენ აღარც გადაბრუნებულა. გულდაწყვეტილი კი ჩანდა. - ოხერი რამეა სამშობლო. . .
მზე ზღვაში წითლად, არხეინად იძირებოდა. ეტყობოდა, ისევ ამომსვლელი იყო.
იცვამდა. სველი ტანი სიცივისაგან გალურჯებოდა. ღრმად სუნთქავდა. წუხანდელი ღამისგან აღარაფერი დარჩენილიყო. მადლიერებით შეხედა ზღვას. ზღვა მზეს იღებდა.
* * *
კორტებზე შესვლამდე დაინახა. თეთრი ბოტასები ეცვა, მუხლებთან გადაჭრილი შეხუნებული ჯინსები და ორივე ხელით ჩაფრენოდა ჩოგანს.
კინაღამ შეხტა. ნაბიჯი დაიწყნარა.
- დაღამდა, გეყოფათ!
მართლა რა, გადადეთ თქვენი გეიმი. . .
- ცოტაც რა, - ჩოგბურთის ყვითელი ბურთი ჰაერს დაეკიდა.
სხვა აღმოჩნდა, ძალიან მაგარი გოგო, მაგრამ სხვა.
მობრუნდა და წამოვიდა. თვალწინ ედგა თეთრი ბოტასები და მაღალი, ლამაზი წვივწბი. სხვა იყო სხვისი. . .
ძალიან ბევრი რამეა სხვისი. . . რა დღეში არიან? ჩვენ სად ვიყავით, როცა ამათ ყველაფერი დახვეტეს? . . . გზოვრეთის «პადვალში», ვეძისზე ხროვად შეყრილები. . . და მაშინ ყველაფერი ჩვენი იყო. ჩვენი იყო იმიტომ, რომ ყველაფერი გადამწვარი, ბნელი, ცივი და საშიში იყო, ყველაზე დიდი ხეირი კი - ძვირადღირებული კუბო. ვინც კვდებოდა, ყველა მოულოდნელად კვდებოდა, ყოველგვარი წინათგრძნობის გარეშე. მაშინ არ იყვნენ ლამაზი გოგოები, მაშინ ლამაზი ბიჭები იყვნენ, რომლებიც ტყვიას მოგაკერებდნენ. . . მერე ესენი გაიჩითნენ, უცებ ყველა მხრიდან მოვიდნენ და ყველაფერს დაეპატრონენ. . . შენ იდექი ახლა და ითვალე «შრამები» მარცხენა ხელზე და უსმინე ათწლიანი შიშით გადაღლილ გულს, უკვე მერამდენედ გაქცეულმა და გზას მიყურადებულმა.
* * *
კიბეს ჩაუყვა.
სიგარეტის ფთილა-ფთილა დაკიდებული კვამლის მიუხედავად მაშინვე იცნო.
მარტო იჯდა ბართან. მაღალ და მრგვალ სკამზე, მხრებზე ისევ ის ნაცრისფერი სვიტრი ჰქონდა მოხურული.
ჩვეულებრივი გოგო იყო, თმაჩამოშლილი და გიჟი.
სმას ყოველთვის იმ სასმელით იწყებდა, რომელსაც კარგად იცნობდა, ენდობოდა.
«სმირნოვი» მოითხოვა.
დიდი ყლუპი მოსვა, ჯერ ენა აეწვა, მერე სასა და ყელი. გათბა და გოგოს შეხედა. გოგო კოქტეილს წრუპავდა.
მანამდე უყურა, სანამ არ გამოიხედა.
შავტუხა იყო. ძალიან ლამაზი თითებით კოქტეილის ჭიქა ინსტრუმენტივით ეჭირა.
- მე ნიკა მქვია.
გოგომ გაუღიმა.
კბილებიც ლამაზი ჰქონდა. ნაცრისფერი სვიტრის სახელოები ისევ მკერდზე ჰქონდა განასკვული.
ხელი არავის ეხლო.
- აქ ყველა ტეკილას სვამს, მაგარი ტეკილა აქვთ, ნამდვილი, - გოგომ არყიან ჭიქას ცერად გამოჰხედა.
- პირდაპირ ჩიუაუადან?
გოგომ თანხმობის ნიშნად თავი დაუქნია.
- მერე მე რომელი პანჩო ვილია ვარ?
- ვინ?
- პანჩო ვილია. მექსიკელი იყო. თოფს ისროდა.
- მაინც არ გეტყვი რა მქვია.
- კარგი, მაგრამ სანამ დავთვრები, თორემ მერე მეთვითონ დაგარქმევ.. . . რამეს.
გოგომ ისევ გაიცინა.
ძალიან ლამაზი თითები ჰქონდა და კოქტეილი უთავდებოდა.
ისევ მოყლუპა არაყი.
ნელ-ნელა, მყუდროდ თვრებოდა.
* * *
«მოეკლა ვინმეს ჩემამდე, არ შეიძლებოდა?» - გაიფიქრა და ეგრევე აუქნია. იმან გარიდება მოასწრო, უკან დაიწია, დანის პირმა პირდაპირ საღილეში გაუარა. ააცილა! . . . იგრძნო შიშისაგან როგორ გაუცივდა თმის ძირები, სახე მოექცა და დაიჯღანა. . . ის შებრუნდა და ხელი უკან წაიღო. ან უკანა ჯიბეში ედო, ან ქამარში. ამ დროს უკვე მეორედ ჰქონდა მოქნეული. დარტყმის ძალამ შემოაბრუნა, ძალიან ცუდად წავიდა, ბეჭქვეშ, რბილად და ბოლომდე. თითქოს სხეულიც ელოდა და მიიღო, დამახასიათებელი ღრჭიალიც კი არ ჩაესმა, როგორც ხორცის ლუკმა გაღეჭო - არაფერი, სიჩუმე... . .
გაქცეულმა მოიხედა და დაინახა:
ზურგით იდგა, ბეჭქვეშ შავტარიანი დანა ისე ჰქონდა წარჭმული, როგორც გარანდულ ფიცარში. დაინახა დანის ქვეშ წვრილ ზოლად წამოსული მუქი წითელი სისხლი.
გაიღვიძა. . .
«კარგია, რომ სიზმარში არ რჩები,» - გაიფიქრა.
ღამის სიჩუმეში ყრუდ ისმოდა ზღვის ხმა.