ვარიაციები თემაზე “სამშობლო”
ბრძენი ლაო-ძი 25 საუკუნეა ამტკიცებს, ბორბლის არსს მორგვში მოქცეული სიცარიელე ქმნისო. როგორ არ მინდა, ჩემო სამშობლოვ, შენი არსიც საზღვრების შიგნით მოქცეულმა სიცარიელემ შექმნას. ჩემი ქვეყანა არც ჭურჭელია, არც ოთახი... თესლისგან დაცლილი მიწა, გლეხისგან დაცლილი სოფელი, ხეებისაგან დაცლილი ტყე, თევზისაგან დაცლილი მდინარე, შვილებისაგან დაცლილი სახლი, გმირებისაგან დაცლილი აწყმო, ღვთისაგან დაცლილი გული ვერასდროს შექმნის სამშობლოს არსს, როგორც ტაძრის არსს კედლების შიგნით მოქცეული სიცარიელე ვერ დაიბრალებს. სამშობლოს მრევლი უნდა გერქვას, თუ მოქალაქე? რამდენ კითხვას დასვამს ცხოვრება, ცხოვრების არსს კი გაუცემელი პასუხები შექმნის ყოველთვის, ვით წარმავალი ჩვენი ყოფა მარადიული სიცოცხლის არსს ქმნის აწ და მარადის . . .
ჩემი სამშობლო საფლავზე ამოსული ყვავილივითაა. ბოლომდე ვერ ტკბები მისი სილამაზით. ის სევდიანი მშვენიერებაა. ზავია ორ მარადიულ სოფელს შორის დადებული და უკვდავებაზე დაფიცებული.
შავი პური გავჭერი და უნებურად დავყნოსე. ოდესღაც ასეთი სუნი ტრიალებდა ჩემი წინაპრის კერაზე. შეფქვილული აბლაბუდა წამედო, თითქოს “ცოტა რამ სამშობლოს შესახებ” ასე მერქმეოდა იმ წუთში, ლექსი რომ ვყოფილიყავი. ასე მქვია, როცა მიწის, წვიმის, თივისა და რძის სურნელი მცემს. ასევე მქვია, როცა ვერ ვწერ ლექსებს სამშობლოზე, როცა ვუმზერ მას, ვუმზერ და ფიქრებსაც შავი პურის სურნელი ასდის.
სამშობლო ფოლკლორივითაა უავტორო, უჟამო, უმშვენიერესი. ერთადერთი რამ, წერტილი რომ არ ესმება, არ სრულდება . . .
დედაკაცია ჩემი საქართველო. ეგონა თავისუფლებაზე ვქორწინდებიო, ხელში კი მონობა შერჩა და საქორწილო სარეცელიც უშნოდ შეჩორკნილი დახლი აღმოჩნდა. გულს მაინც არ იტეხს. დედაკაცია და იმიტომ.
ამტკიცებენ, უძველესი ევროპელები ვართო! უძველეს აზიელობასაც არაფერი დაეწუნება, მაგრამ მე იმის მეშინია, უძველესი ამერიკელობა არ დაგაბრალონ, ჩემო ძალიან, ძალიან, სულ და მარად კავკასიის ქედზე მიჯაჭვულო საქართველოვ.
სამშობლოს მშვენიერება მისი გმირებია. გმირი, მწერალი და წმინდანი _ “ენა, მამული, სარწმუნოების” განკაცება და განსხეულება. დრო, რომელიც თავის გმირს ვერ წარმოქმნის, ბერწი და ფუჭი დროა. ისეც ხდება, რომ ეს სამება ერთ არსებად გვევლინება და ასეთი პიროვნება ერის ისტორიაში ნიშანსვეტად აღიმართება ხოლმე. იგი ასაზრდოებს ერის ცნობიერებას მარადიულობისა და უკვდავების რწმენით.
“ჩემო კარგო ქვეყანავ..” ეს სიმღერა ჩემი სამშობლოს ჰიმნია, ისევე თავისუფლად ამოსული და ამომღერებული ქართველის გულში, როგორც ქართლის ველებზე ყაყაჩოები. რაღას ეძებენ, რა უნდათ უკეთესი. ამ სიმღერას საქართველოს “ბედის იავნანაც” შეგიძლია უწოდო, არამც თუ ჰიმნი!
თუ ქართველების სიამაყე მათივე სიღატაკის ხარისხით განისაზღვრება, ჩვენზე ამაყი ხალხი ცოტა თუა დედამიწაზე. მაგრამ ვაი, რომ ჩვენში მდიდარი უფრო ამაყია ღარიბზე. გამოდის, რომ სიღატაკის მეფური განძი კი არ ყოფილა სიამაყე, არამედ ფუფუნების მათხოვრული ბუნებაც.
ვერლიბრი მხოლოდ თავისუფალი კი არა, მართალი ლექსიცაა. მაგრამ ადამიანებს არ აინტერესებთ სიმართლე. ადამიანებს უყვართ იმის კეთება და ქმნა, რაც ბუნებაში არ მოიპოვება. კაცთა მოდგმის მთელი ისტორია ბუნების წინააღმდეგ ამბოხებული სულის ისტორიაა, მაგრამ რითმიანი ლექსივით მშვენიერი და ცრუ. ადამიანები აშენებენ სახლებს, იშინაურებენ ცხოველებს. გამოჰყავთ დეკორატიული მუხა და ლომი, იგონებენ კანონებს და თამაშობენ როლებს. როცა ხორბლის მარცვლიდან მწვანე ღერო ამოდის, ეს უკვე მზესთან, მიწასთან, წვიმასთან ნაპოვნი რითმაა, თუნდაც ეს მარცვალი სველ ბამბაზე იყოს გაღვივებული. მაგრამ, როცა სულიდან ტკივილი ამოიზრდება და სამშობლოზე ფიქრობ, რითმებს უბრალოდ ვეღარ დაუწყებ თავმოყრას და ისევე გაიფანტები ფურცელზე, როგორც ვერლიბრი მართალი ლექსი, მართალი და ულამაზო, შეუქმნელი და უჭირისუფლო. ვეღარ იტყვი ასე კოპწიად:
ჩემი სამშობლო მწვანე ველია,
ვისთვის სამოთხე, ვისთვის _ საფლავი.
სამშობლო ჩემი მწვალებელია,
გაუმხელელი ცოდვის ამბავი.
ვერც ასე:
ვიცი, დიდია ცის სამყოფელი,
ვიცი, სამშობლო უფრო მეტია
და საამქვეყნო ციცქნა სოფელი
ჩემი სულის და ლექსის ბედია.
არამედ ფიქრობ და რწმუნდები, რომ სამშობლო კი არ გაქვს, გყავს უძლური, ყბედი, ტრაბახა და სკლეროზიანიც, თან ლამაზი და ნიჭიერი. სულ თავის განსაკუთრებულობას უსვამს ხაზს. იქნებ საკუთარი თავისადმი რწმენაც შველის გადარჩენაში? ჩინებულია, როცა შიში არაფრისა გაგაჩნია და გგონია, რომ ღმერთი უპირობოდ შენს მხარეზეა. იქნებ, ასეც სჯობდეს ამ უსამანო კოსმოსში? სინამდვილისა და სიმართლისა ან კი რა უნდა შეიტყო კაცმა? იქნებ, სწორედ სიმღერითა და პოეზიით ვაწვდენთ ხმას მარადისობას. იქნებ, დედამიწაც, ჩვენსავით ცერებზე რომ უვლის გარშემო მზეს, ჩვენივე მიუგნებელი სიმართლით იხანგრძლივებს სიცოცხლეს? ეჰ, რა პათეტიურია ეს სიტყვები, როცა სამშობლო გყავს ავად.. როცა სოფლისა და ქალაქის ხმა ერთმანეთში აირია. თიხა პლასტმასით შეიცვალა, სელი _ ცელოფნით, სანთელი _ პარაფინით, მარილი _ ემულგატორით, ამბიონი _ ეკრანით, ქალი _ კაცით, ხელოვნება _ ხელოვნურობით, წერილი _ მესიჯით, სხივი _ გამოსხივებით, მეგობარი _ პარტნიორით, მწერალი _ შოუმენით, მოძღვარი _ ფსიქოტერაპევტით, მასწავლებელი _ რეპეტიტორით, გლეხი _ ვაჭრით, დამარცხებული _ ლტოლვილით, მეფე – პრეზიდენტით, მდაბიო – მოქალაქით, ხმა _ ჩანაწერით, ლოცვა – შელოცვით, წიგნი – სარკით, ტყე _ ნაკაფით, ფიქრი _ კაიფით, საქმე _ მაიმუნობით, მრევლი – წევრით, განათლება _ პრეტენზიით და ასე დაუსრულებლივ.. როცა ფულმა შეიძლება გააღარიბოს ყველა და ყველაფერი. შენ კი უნდა დაიჯერო, ირწმუნო და მომავალს შეუნახო შენი სამშობლოს მშვენიერება და უკვდავება ისე, რომ ვერავინ შეიტყოს დედამიწაზე ეს ტანჯვა და ტკივილი. რომ მხოლოდ შენ გაგისკდეს გული და აიძულო საკუთარი თავი და შთამომავლობა, მთელი სიცოცხლე სამშობლოს მიუძღვნას, თუნდაც არაფერი ეღირსოს ქვეყნად სამშობლოს მიწის მეტი..
• მშვენიერი სამყოფელი გვაქვს ადამიანებს _ დედამიწა. ჩვენი საერთო სამშობლო, სამყაროს ერთი პაწია ატომი. ასეთი ატომების ვინ იცის, რა რაოდენობა ქმნის, ვინ იცის, ვის სამშობლოს.. ფიქრი რაც უნდა უსასრულობას მოავლო, მაინც დედამიწისკენ ბრუნდება. იმ მიწისკენ, რომელზეც ბალახივით ამოსულხარ კაცთა მოდგმის თესლიდან, სიკვდილისაგან სიცოცხლედ დათესილი. ან კი, რას ტევს ამდენს ამ ციცქნა საყანეში. რას მკის, რას ფქვავს და ვის პურს აცხობს მზის ცხელ კეცზე.
• სამშობლო შენში იმდენია, რასაც შეძლებ და მოერევი, რამდენსაც დაიტევ.. საოცარი ისაა, რომ სრულიად განსხვავებული სამშობლოები ზუსტად ერთნაერად უყვართ ადამიანებს, ერთნაერად ეამაყებათ, ერთნაერად ერთგულებენ, ერთნაერად ეწირებიან, ერთნაერად აუკვდავებენ, ერთნაერად უმღერიან და ვაი, რომ ერთნაერადაც ღალატობენ, ამცრობენ, შეურაცხყოფენ, ჰყიდიან მას. ყველა ღირსეული თანამემამულე ისევე ჰგავს ერთმანეთს, როგორც ყველა უღირსი და შეცდენილი ძე, როგორც ყველა მოღალატე.
• სიბრძნე უჟამოა. გვითხრეს მე-12 საუკუნეში _ “სჯობს სახელისა მოხვეჭა ყოველსა მოსახვეჭელსა”. თუ სახელი როგორმე მოიხვეჭე, მერე რა გიშავს. ხელზე შეგიძლია იმსახურო ცხოვრება. ეს კაცმა! თორემ, სახელმწიფომ მილეთის ხალხი და მათი ბედიღბალიც შეგიძლია ფეხქვეშ გათელო! ჩემს სამშობლოში უმთავრესია სახელის “გაიმასქნება”.
ერთი თანამედროვე და ნამდვილსახელდაუდგენელი პოეტის ლექსის ,,ერთგულების,, პერიფრაზს გამოვიყენებ:
მაქვს ერთადერთი გული,
ერთადერთი გონება,
ორი თვალი, ერთი ცხვირი,
ორი ყური,
ათასი აზრი,
ხუთი ათასი სტრიქონი,
მილიონი ფიქრი,
ყველაფერი შენთვის.
უთვალავი მცდელობა იმისა, რომ
ხმა მოგაწვდინო,
მაგრამ ამაოდ..
თქვენდამი ერთგულებას ვერ დავამტკიცებ, ხალხნო, ყველაფერი რომ მოგიძღვნათ, რაც გამაჩნია, რადგან უმთავრესი არ მაქვს _ სახელი! რომელსაც ამ ხალხივით შენც უფრო მეტად ენდობი, ჩემო საქართველოვ, ვიდრე პოეტის გულს!
• ოქროს ხბო გაფურდა, გაფუვდა, გაფულდა. ყველაფერი გადაძოვა გზაზე _ დაფნა, ეკალი, ვარდი და ყაყაჩო.. უკერპობას ვერ ეგუება ეტყობა ხალხი. შენ ნუ აჰყვები მათ, თორემ ისტორიისათვის უძლეველობაც პირობითი მცნებაა. არ გაშინებ! მარტო მე კი არა, ყველას გვიყვარხარ. ხშირად უნდა გესაუბროთ სიყვარულზე. ლექსები და სიმღერები მოგიძღვნათ. უნდა გეფეროთ, მოგიაროთ, შეგილოცოთ ავი თვალისა, რათა ირწმუნო შენივე არსებობის აუცილებლობა ამ უკიდეგანო სამყაროში, თუნდაც ჩვენი სიყვარულის გამო.
• მტრის სიძულვილის ნიჭი არ გიბოძა ღმერთმა. მაგრამ ვაი, რომ ეს ის კეთილშობილი უნიჭობაა, რითაც მხოლოდ საკუთარ თავს უშავებ, ჩემო საქართველოვ, თორემ შენი მიწა-წყლის ხიზნებს, იცოცხლე, რგებ და აძლიერებს, საბრალოვ..
• ძლიერ აფიქრებთ დედამიწელებს ოზონის ხვრელი. ჩემს სამშობლოსაც გაუჩნდა ასეთი საშიში ხვრელი, მას ტელე-მედია-ხვრელი ჰქვია. ეკრანი ეშმაკის თვალია, ციკლოპის თვალივით მოუხუჭველი.
ბავშვობაში მასწავლიდნენ ერთი გმირი ჯარისკაცის ისტორიას, რომელიც მტრის ამბრაზურას გადაეფარა. ჩემი სკოლა ატარებდა მის სახელს. ხანდახან მინდა ასე გადავეფარო ამ მოციმციმე ტელე-ამბრაზურას. ნუთუ, ასე ძნელია, ეს ოხერი ყუთი და მის უკან მდგარი ინდუსტრია ზნეობის, კულტურისა და ეროვნული იდეოლოგიის სამსახურში (ძველმოდური სიტყვებია?) ჩააყენო და არა უსახურობისა და საყოველთაო გამოთაყვანების საშუალებად აქციო თავისუფალი არჩევანის და სიტყვის თავისუფლების სახელით, რაც არ უნდა დიდი ფული გიხადონ ამაში? ო, ჩემო მიამიტო აზრებო, თქვენ რომ უფლება მოგცეთ, უტელევიზორობის კვირეულებს ჩაატარებდით თვეში ოთხჯერ და ნახავდით, როგორ დამშვიდდებოდნენ ადამიანები, რომლებიც “ტელელომკის” გამო იძულებულები შეიქნებოდნენ მოეძებნათ მივიწყებული წიგნები და მეგობრები, დაერგოთ ყვავილები და გასულიყვნენ ქალაქგარეთ, ბუნების მარილის სალოკად.
• საოცარი რამაა ნაგავი. იგი აუცილებლობიდან ამოიზრდება ხოლმე. ის ისე უცნაურადაა შესისხლხორცებული მშვენიერ, ჯასაღ მატერიას, რომ ვერ ამჩნევ უსულო თუ სულიერ საგნებში მის არსებობას. არადა, დრო და მოვლენები განაცალკევებენ არსიდან ნაგავს, თავისთვის, წყნარად, ბუნებრივად. ხელოვნება არის ნიჭი და უნარი, არსებულ მატერიაში ფუჭებადობის დროის კოეფიციენტის გარეშე. უპირობოდ ამოარჩიო ჯანსაღი, მარგებელი, უხრწნელი ნაწილი და იგი ისეთი ფორმით და შინაარსით დაამკვიდრო ყოფაშიც და შემეცნებაშიც, რომ მასზე აღარ იმოქმედოს გარეშე ფაქტორებმა, როგორც მარილი სულისა და გონისა. მართალია, არსებობს ნაგვის გადამუშავებისა და საჭირო პროდუქციის კვლავწარმოების ტექნოლოგიებიც, მაგრამ ეს არაფერია იმასთან, რასაც სიცოცხლის მარადიული წრებრუნვა ეწოდება სა,ყაროში. ჩემი საქართველოს ისტორიაც ასე მარადიულად ბრუნავს და ვაი, რომ დღემდე ვერაფრით გამოაცალკევა ნაგავი მარგებელისაგან.
• შენ უნდა ფეთქავდე და ისე ძალუმად, მთელ კოსმოსს ესმოდეს სიმღერასავით. შენ უნდა ისმოდე ყველგან, ყოველთვის. შენ მარად ცოცხალი სისხლი ხარ სხეულისა, რომელსაც სამყარო ჰქვია და რომლის გული შენივე ხალხია. ოღონდ, გახსოვდეს, არასოდეს დაიდგა თავზე ქაფის გვირგვინი!
• სიყვარულზე საუბარი ადვილია, ვიდრე განცდა სიყვარულისა. სამშობლოსადმი სიყვარულზე საუბარი კი არც ღირს. სულერთია, არავინ დაგიჯერებს და რომ გააბრიყვო ვინმე, მაინც ვერ გააგებინებ, რაზე საუბრობ. ღადგან სამშობლო ყველას თავისებურად უყვარს და სამშობლო ყველასათვის სხვდასხვა რამეს ჰქვია. მხოლოდ ჯარისკაცებმა იციან ზუსტად, რა არის სამშობლო სინამდვილეში.
• შენით ამოთქმული ყველა სიტყვა, ყველა ბგერა, ყველაფერი ერთ პაწია ბალახის ღერში იკირება იმ ძალად, ქვას რომ ხეთქს და მზისკენ მიეზიდება ჩვენს იმედს, რათა ადამიანი დააჯეროს სიცოცხლის უძლეველობაში. შენი ისტორიაც, ჩემო საქართველოვ, სხვა არაფერია, თუ არა ამ ბალახის მოწამეობრივი არსებობა და მარადიული გზა მიწიდან ცისკენ, ციდან მიწისკენ და ასე დაუსრულებლივ, უკუნითი უკუნისამდე..
• მთელი ქვეყნიერება რომ მოიარო, ერთ ღია კარს ვერ მიაკვლევ, გარეთ რომ გახვიდე და ნამდვილი თავისუფლება შეიგრძნო. საერთაშორისო ფონდები, ბანკები, საბჭოები, ორგანიზაციები, კონვენციები, შეთანხმებები.. ხომ შეიძლება, გინდოდეს ცის ქვეშ შენთვის წყნარად ყოფნა, რომ არავინ გაწუხებდეს საკუთარი ღმერთისა და სინდისის გარდა.
• Pპენელოპეს ერთგულებით ელოდები გმირს. ქსოვ და არღვევ საკუთარ ისტორიას და მეც მაჯერებ, რომ იგი აუცილებლად დაბრუნდება.
• დროს დაეკარგა ამაღლებულის განცდა. დრო თანახმაა იყოს მდაბიური, უბრალო, ხელმისაწვდომი, მაგრამ მაძღარი და თვითკმაყოფილი. ამას გვიმტკიცებს მედია. შენც იგივეს გიპირებენ. რა უნდა შენი კეთილი გულის აჩუყებას. ორიოდე გროში მათი ჯიბიდან, ვინც სული მიჰყიდა ეშმაკს. ორიოდე ქათინაური ქართულად თქმული და იმის აღიარება, რომ ბოლოს და ბოლოს, არც მოხუცი მამა ხარ და არც ახალგაზრდა სატრფო. მაგრამ რა იციან მათ, რომ აქ მონადირეც და ბუღალტერიც პოეტია. რომ შენს მიწაზე, ჩემო საქართველოვ, საანგარიშო “ ჩოთქიც” ჩანგივით მღერის და მილიონები კაპიკადაც არ უღირს “ზმანება-მტკივან” რაინდებს..
• შენი ისტორია შენივე მარილია. ნუ დაგრჩება თვალი ემულგატორით გაჭყეპილ კეთილდღეობაზე. ნურც ის ფული დაგიბრმავებს თვალს, სიღატაკის მეტი რომ არაფერი მოაქვს კაცთა მოდგმისთვის. ნუ გაგიჩნდება ეჭვი საკუთარი თავისა და ღირსების მიმართ. გახსოვდეს, რომ საფლავები მიწაში ღრმად გადგმული სიცოცხლის ხის ფესვებია და ისე გრძელია და ისე ღონიერი შენი ფესვი, მთელ დედამიწას დაიჭერს ჭანგივით, რამე რომ გაუჭირდეს სამყაროს.
• ქართულმა სულმა და ნიჭმა ერის სინდისი ლიტერატურად აქცია. ,,მეორე სახარებად” შეგვიქმნა სიტყვაკაზმული მწერლობა. გვარწმუნა ზნეობრიობის უპირობო უპირატესობაში უზნეობის წინაშე, დაგვაჯერა სიკეთის მარადიულობა. არამხოლოდ სულის უკვდავება გვიქადაგა, არამედ სწორედ ადამიანის ამსოფლიური წამისაც და გვაიძულა ეს წამი გვექცია მშევენიერებად. . . ტანჯვა სულის სამკაულად გვეტარებინა. შთაგვინერგა სამშობლოს ერთადერთობის და უკვდავების იდეა. შიყვარული დაგვიწესა სიცოცხლისა და ადამიანობის საზომად. Hჰოდა, როგორ შეიძლება ამის პატრონმა ვერ გაარჩიო ნამდვილი და მოჩვენებითი. ვერ მიხვდე, რა გზით მიყავხარ ქართული სიტყვის მადლს ადამიანი.
• ტალახიანი ფეხებით შეგდექი გულზე, მოგაფურთხე, გაგყიდე, მოგიხმარე, გიღალატე, გესროლე, გადაგწვი, ნაგვის გროვად გაქციე, გამოგალენჩე, სახლიდან გაგაგდე ღირსება აყრილი, შერცხვენილი. მთელ ქვეყანაზე მიმოგფანტე, ცოცხალ-მკვდარი შეგიგინე, ყველა ჯურის მამაძაღლი მოგისიე. მოგიკალი მორჩილი და ჭირისუფალი. . . მაინც გთხოვ პატიებას. დამიჯერე, რომ ერთმანეთზე ძვირფასი არავინ გვყავს, დამიჯერე რომ სამშობლო ღმერთმა გვობოძა, მიწაზევე რომ შევეჩვიოთ ჯოჯოხეთსა და სამოთხეს.
• ისინი, ვისაც თვალში ეპატარავები, ესირცხვილები და ეყიდვინები, არაფერზე დაგიფიცებენ. სახარებასაც მოიშველიებენ: “არა ჰფუცოო.” ისინი შენი ცრემლებით პირს დაიბანენ და იკეკლუცებენ უცხოტომელთა წინაშე _ სად თქმულა სამშობლოს ხატობაო. სახარებასაც დაიმოწმებენ: “არ შეიქმნაო ხატი ჩემს გარდა”. ისინი შეგამკობენ ახალ-ახალი კანონებით, ღერბებით, დროშებით, ჰიმნებით, რადგან უხდება მოსაკითხი უპოვარს და მორთვა მიცვალებულს. ისინი შექმნიან ეპოსს დემოკრატიის საგმირო საქმეებზე და მით უფრო გამდიდრდებიან რაც უფრო გაუძლიერდებათ უსამშობლობისა და უსინდისობის უნარი. ნუ შეახსენებთ მათ ნურაფერს საქართველოზე. გულს ნუ ატკენთ იმის მტკიცებით, რომ ჩვეულებრივი, ისტორიული ქართველები ყოფილან.
• სახლად და ეზო-კარად ქცეულო მამულო, ვინ გიბედავს, ცხრაკლიტულში გამოგამწყვდიოს? ვინ, ვინ ბედავს თვალშეუდგამი გალავნები შემოგავლოს და ნაწილ-ნაწილ დაისაკუთროს შენი მშვენება?აკაკის, სატრფო ქაჯეთის ციხეში ეგულებოდა, მისტიროდა და ვალალებდა. ახლა ეს ვითომდა გამოხსნილი ნესტანი მისხალ-მისხალ დაგვინაწილებია და საკუთარ ქაჯეთის ციხეებში ჩაგვიმწყვდევია და თანაც ვამტკიცებთ ქვეყანა მშვენდება და შენდებაო.
• ნურასოდეს შეგრცხვებათ სიყვარულის. მით უფრო სამშობლოს სიყვარულისა. მას არ სჭირდება მალვა. ის რელიგიაა, რომელსაც წმინდა გულით უნდა ემსახურო. როგორც ყველა რელიგიას, სამშობლოსაც, თავის მწვალებლები ჰყავს. არ იციან, რომ სამშობლო ბედისწერაცაა, სისხლის მეხსიერებაც, სინდისიც და გნებავთ, მფარველი ანგელოზიც. არ შეიძლება, ის მოდაში იყოს, გემსახუროს, ვალი ემართოს. მით უფრო, შეუძლებელია ლუკმად აქციო მამული და ამქვეყნიური კეთილდღეობის გარანტად გაიხადო. სამშობლოს გულითაც უნდა ხედავდე, გიყვარდეს და გრძნობდე. შენივე სამშობლოს წიაღში უნდა აღმოაჩინო მთელი ქვეყნიერება და მთელი სამყარო, როგორც ღმერთი – ადამიანში. სამშობლოს სიყვარულიც ისევე “ უსწავლელ არს” ვით “უსწავლელ არს ღმრთისა მიმართ სიყვარული”.
• ადამიანები გაცილებით ცოტას ცოცხლობენ, ვიდრე მათ მიერ შექმნილი უსულო საგნები. ხოლო ადამიანთა მიერ შექმნილი სულიერება მარადისობაში მკვიდრდება. ვინც შენ გქმნიდა, ჩემო სამშობლოვ, შენსავე უკვდავებაში განიმქვრა, შენი სულია მათი სულების მარადიული სამკვიდრო და სასუფეველი. დედამიწა ყველაფერს იზიდავს და შთანთქავს საბოლოოდ. ერთადერთი, სწორედ რომ სულია, რომლის მიზიდვა ვერცერთმა მსოფლიურმა ძალამ ვერ შესძლო გარდა ღმერთისა, რომლისკენაც თავისივე ნებით მიემართება სული კაცისა. ჩემი საქართველოს სულიც იმ ღმერთისაკენ მიისწრაფის მარადიულად, ამიტომაც არ მაშინებს ათასგვარი განსაცდელი, რაც შენს თავს ტრიალებს, საქართველოვ!
• სულისშემძვრელია, მოხუცი პრიამოსის გოდება აქილევსის წინაშე: “. . . რას მოვესწარი! ხედავ, გიკოცნი ჩემი შვილის მკვლელს საძულველ ხელებს! მომირთმევია დიდძალი ძღვენი. გთხოვ დამიბრუნო ცხედარი მაინც! . . . “ ჩვენც რომ ლიქნით შემოგციცინებთ, ტაშს გიკრავთ და გეერთგულებით, ტიკინა კერპებს გაწონებთ თავს და ხმასაც კი გაძლევთ. რას მოვესწარი, ჩემი სამშობლოს სული და უფლება უნდა ვიყიდო. მისსავე მკვლელებს ვუკოცნო ხელები და ფეხქვეშ გავეგო, თავისუფალი მოქალაქის როლი მოვირგო სიხარულით და აღტაცებით, უძლურმა მონამ. და სწორედ მისგან მოვიპოვო მოწონება, აღიარება, სიქველე, ტაში, ვინც უძვირფასესი მომიკლა და ისიც თვალწინ.
• როცა ჩვენ საზოგადოებას ვუყურებ, ღვაწლმოსილი და პატივცემული ადამიანების ქცევას, ტიფონის მითი მახსენდება ხოლმე. იგი ისეთი ურჩხული იყო, რომლის მსგავსი სამყაროს ჯერ არაფერი მოვლენოდა. ასი თავი ება, ცეცხლისმფრქვეველი თვალებით. იგი სხვადასხვანაირ ხმას გამოსცემდა. შეეძლო, ღმერთივით ესაუბრა, ძაღლივით ეყეფა, ლომივით ეღრიალა, გველივით ესისინა. ტიფონის რისხვას რომ გადარჩენოდნენ, ღმერთებმა ეგვიპტეში გაქცევით უშველეს თავს, როცა მან ოლიმპოსიც შეაზანზარა. მის მზერას რომ დამალვოდნენ, ზევსი ცხვრად გარდაისახა, დიონისე _ თხად, ჰერა _ ძროხად, არტემისი _ კატად, არესი _ ტახად. ყველამ, ყველამ იცვალა სახე გარდა ათენასი. ათენას საქცილემა აიძულა შეშინებული ზევსი ნამდვილი სახე დაებრუნებინა. იგი საბოლოო დამარცხებამდე შეებრძოლა ტიფონს და მიწისქვეშეთში ჩამარხა ურჩხული. დღევანდელ დღეზეაო ზედგამოჭრილი თითქოს ეს მითი. ჩემი სამშობლოს დღევანდელობაზეც. ეს გაუმარჯოს მას, ვინც თავის ნამდვილ სახელს არ უღალატებს, არ შეშინდება და ღმერთებსაც კი გამარჯვების რწმენით აღავსებს, არამც თუ ადამიანებს! ნუ დაივიწყებთ სიმართლეს, ნუ შეიცვლით სახეს, ნუ იქცევით ცხოველად. დღევანდელობას ტიფონზე საშინელი ხმა აქვს, მაგრამ ყოველთვის გახსოვდეთ ათენა!
• გვიჩიჩინებენ, დაძლიეთო სტერეოტიპი! სირცხვილიაო, სამშობლოს, სიყვარული უმტკიცო! არც არავისგან ითხოვ ამას. ნეტავი, თავს დაგანებებდეს ყველა ჩემნაერი გიჟი და შეშლილი. ნეტავი, გაცლიდნენ, შენს ნებაზე ყოფნას. ვისთვის მიწავ, ვისთვის რეგიონო, წყალო, ღვინოვ, ბაზარო, სიმღერავ, მაგისტრალო, ნეტავი გაცლიდნენ საქართველოდ ყოფნას და დაგეხსნებოდნენ მტრისა და მოყვრის ჯიბრით გაუხარელო მამულო, ჩემო ყველაისავ და არავისო, ჩემო ცისა და მიწის შუა გახიდულო, შეჩერებული ისტორიის წამო.
2004 წელი
დაბადება
ვეღარაფრით ვიხსენებ ტკივილს.
მხოლოდ შვებისა და ნეტარების განცდა მახსოვს. უსაზღვრო იყო.
მანამდე კი... მანამდე სანახევროდ ვხვდებოდი, რა ხდებოდა. ჩემს გარშემო მოფუსფუსე ადამიანების ხმები მესმოდა.
ფანჯრებიდან მაღალი ჭადრების გაფოთლილი ვარჯი მოჩანდა.
ვიღაცას კარგახანია გადაეკრიფა ვარსკვლავიანი მინდორი.
რომელი საათია-მეთქი, ვიკითხე.
შვიდის ათი წუთიაო.
თენდებოდა.… ჩვენ მიწაზე ვიწყებდით ცხოვრებას.
მანმადე კი...
მთელი სამყაროს პულსი ჩემ წიაღში ფეთქავდა. ჩემი სხეული უხილავი ძალით იკუმშებოდა და დუნდებოდა.
ასე თუ ფეთქავს მიწაში გაბერილი პურის მარცვალი, რათა გასკდეს და ახალი სიცოცხლე ამოიტანოს დედამიწიდან.
პულსი თანდათან ჩქარდებოდა.
ახლა უკვე სიცოცხლის ზარის გამალებულ რეკვას მიჰგავდა, ჩვენი ერთარსებად ყოფნის დასასრულის მაუწყებელს.
მალე უნდა გაცხადებულიყო უფლის საიდუმლო, რომელიც ყველა ქალშიც ისევეა ჩაფიქრებული და ჩატეული, როგორც თავად ღმერთში _ მთელი სამყარო.
კარგად მახსოვდა, რომ ორმოცი წამის განმავლობაში უნდა შემძლებოდა ერთი ღრმა ჩასუნთქვის უწყვეტად შენარჩუნება. დამჯერი მოსწავლესავით პირნათლად ვასრულებდი დავალებას. არაფრად მიღირდა რკინის სავარძელზე მიგდებული ჩემი სიშიშვლე, გულისპირამდე ჩაფხრეწილი თეთრი პერანგის მოჭმუჭნული და მოთხვრილი კალთები. გონება მხოლოდ იმ დროს აკონტროლებდა, რომლის განმავლობაში ძალა უნდა მომეკრიბა და ველურ ინსტინქტებს მინდობილი, შეკავებული და ჩაგუბული სუნთქვით, ძალისხმევა არ დამეკლო ჭინთვისათვის, რომ სხეული მეიძულებინა იმისაგან განთავისუფლებულიყო, ვისაც დამოუკიდებლად არსებობის უფლება მოეპოვებინა უკვე. გზა უნდა დამეთმო მომავლისათვის არა ყვირილითა და რისხვით, არამედ სიყვარულითა და დანდობით. მახსოვდა, რომ მთელი ენერგია ორი-სამი ასეთი ქმედებისათვის უნდა შემომენახა, ყველაფერი რომ იოლად და კარგად დამთავრებულიყო.
ის ტკივილები, აქამდე რომ მაწუხებდა, სადღაც გამქრალიყო. მთელი ძალით ვუჭერდი ხელებს რკინის სახელურებს. მთელი ძალით კი არა, უფრო მეტით, ვიდრე ყველანაირი ძალა ერთად აღებული გამაჩნდა.
თვალებს ვხუჭავდი და ის ცა, რომელიც ყოველთვის უკიდეგანო მეგონა,ახლა ყველა ვარსკვლავითა და მზით ჩემს თვალებში ეტეოდა, სულ მთლად მუჭისტოლა ახლა ჩემს შიგნით ჩაგუბულიყო.
ვიცოდი, რომ ყვირილი არ შეიძლებოდა. სიბრალულიც არ მაძლევდა ამის უფლებას. მისთვის ხომ გაცილებით მტკივნეული იყო გზის გამოვლა, ვიდრე ჩემთვის შეტევის ატანა. ვიცოდი, რომ მისი თავის ქალა ნაკერებში იხსნებოდა, ძვლები რომ ერთმანეთში შეცურებულიყო და ასე შეკუმშულსა და დაპატარავებულს უფრო მოხერხებულად გამოევლო ის გზა, რასაც `დაბადება~ ერქვა. ჩემი სხეულის თითოეული უჯრედი სითხით ივსებოდა, უფრო მეტად ელასტიკური და დამყოლი რომ გამხდარიყო. ძვლები, ეს გულქვა არსებანიც კი მორჩილად ასრულებდნენ უზენაესის ბრძანებას და ათასგვარად იცვლიდნენ ადგილსა და ფორმას. ჩემი ფილტვებიც ისე ქშენდა, როგორც საბერველი და მთელს სხეულში გიზგიზებდა საოცარი ცეცხლი, ამოსაფრქვევად გამზადებული ვულკანის მსგავსად.
ღმერთო, ხომ გესმოდა, რასაც გთხოვდი იმ წუთებში, ხომ კარგად გესმოდა ღმერთო?
მაშინ მეგონა, გარშემო ყველა სულიერი და უსულო მშობიარობდა. ქვებიც კი, სადღაც, უცხო თვალს მიფარებულნი, ტკივილით ავსილნი და მაინც მდუმარენი, აჩენდნენ პაწია კენჭებს, რომლებსაც მერე მკერდზე იხუტებდნენ და ეფერებოდნენ, თან სხვა ქვებისკენ აპარებდნენ თვალს მალულად, რომ დაენახათ, როგორ ჩაედოთ ძუძუ პირში ახალშობილისთვის. ქვის მკერდში ჩამდგარი რძე კი თავისთავად მოჟონავდა.…
მთელი სამყარო ჩემთან ერთად ელოდებოდა თავის პირმშოს, რომლისთვისაც მამის უზენაესი საიდუმლო – სიცოცხლე უნდა გადაეცა.
სხეული ზამბარასავით იჭიმებოდა. ეს არ იყო ტკივილის ფიზიკური განცდა. ეს იყო საქმე, უმძიმესი საქმე, რომელსაც აკეთებდი დაღლილი, გაოფლილი, გასავათებული, მაგრამ ბედნიერი. და საქმეს მაშინ დაესვა წერტილი, როცა რაღაც გასხლტა ჩემი სხეულიდან. ისევე როგორც წამები სხლტებიან ჟამიდან, სხივები – სინათლიდან, წვეთები _ ტალღებიდან, კივილი – შიშიდან, გრძნობა – გულიდან. რაღაც გასხლტა ჩემი სხეულიდან და ამას ის დრო დასჭირდა, რასაც მექანიკური საათი ვერასდროს დაააფიქსირებს. ეს დრო მხოლოდ ცის საათებზე აღინიშნება იმ უხილავი ღვედებითა და ზამბარებით, ვარსკვლავის ჭანჭიკებზე რომ გადაუჭიმავს განგებას.
ფანჯრებში მოჭვრიტინე ჭადრების მოხუცი ფოთლებიც კი ერთმანეთს ეჩიფჩიფებოდნენ: შეხედეთ, შეხედეთ, ხომ დაინახეთ, როგორ გადმოხტაო!
ნოემბრის ქარიც სარკმელში შემოძრომას ლამობდა.
ამ გამსხლტარ წამს ჰქონდა სიგრძეც, წონაც, ორი გაბერილი ლოყა, შუბლზე მიკრული შავი თმაც, ორი ხელი, ორი ფეხი ვარდისფერი ქუსლებით, და ერქვა ჩემი შვილი, რომელსაც ისე საგულდაგულოდ სინჯავდნენ ახლა, როგორც ნეფის მორთმეულ ძღვენს სასძლოს დობილები, როგორც შორეული ქვეყნიდან მოსულ ბარათს, როგორც უსინათლოები ერთმანეთს, სულ ამწამიერად რომ ჩაუდგათ თვალში ჩინი, როგორც ადამიანები, პირველად რომ დაინახეს ახალშობილი.…
ის კი ღნაოდა და ფილტვები ევსებოდა ჰაერით, სუნთქავდა, რომ როგორმე ჩამჯდარიყო სიცოცხლის აქაურ რიტმში. ძალიან ცდილობდა ამ უზარმაზარ კოსმოსში ფეხი არ არეოდა და სიცოცხლის ფერხულში მისი გულის რიტმიც ისეთი ყოფილიყო, რომ თავისიანად ეცნოთ ადამიანებს. ეს მოძმეთათვის თავმოწონების პირველი ცდები იყო… ამის მერე მთელი სიცოცხლე ასე გაგრძელდება...…
მე კი ვიწექი და ვკანკალებდი, ვძაგძაგებდი...…
ჩემმა პირმშომ გადამხადა ის საბანი, რომელშიც თბილად ვყავდი გამოხვეული ცხრა თვე. წაიღო სითბო დედის წიაღისა. იმ სითბოში ახლა თავად უნდა ამოიზარდოს.
ვიწექი, როგორც სულისაგან მიტოვებული სხეული, რომელსაც აღარაფერი სტკივა, და რომელსაც სიბრალულით დასცქერის განშორებული სული. განსხვავება ის იყო, რომ მე ჩემსავე სხეულში დავრჩი, მაგრამ სრულიად სხვა: განახლებული, ამაღლებული, წამიერად რომ გაიარა სამყაროული გზა. ჩემი პირმშო კი ისე მიყურებდა, როგორც განშორებული სული, რომელსაც უკვე თავისი ექნება სიხარულიცა და ტკივილიც და ყოველთვის შეაწუხებს ხსოვნა იმ წიაღისა, რომელსაც განეშორა. იგი ახლა ჩემი არსებობის გამართლება და ყველა კითხვის პასუხი გახდა.
უფლის ღიმილს მიჰგავდა ჩვილი...
თენდებოდა.
თენდებოდა ისევე ნელა და უხმაუროდ, როგორც ჩემი სხეული ივსებოდა შვილის სიყვარულით. როგორც ჩემი გულის უძირო ჭა იჭვირთებოდა მაცოცხლებელი წყლით. თვალები ვეღარაფერს არჩევდა გარშემო. მხოლოდ ახალშობილს მივჩერებოდი, რათა კარგად დამემახსოვრებინა მისი ციცქნა სახე, არასოდეს რომ ამრეოდა სხვა პატარებში. ისიც ისეთივე ჟინით მათვალიერებდა ალბათ, მაგრამ ვერაფერს ხედავდა თეთრ სხეულზე ჩამუქებული კერტის გარდა, რადგან სწორედ იქით მიცოცავდა და იქ ეძებდა სიცოცხლეზე მოსაჭიდებეელ პირველ ძალას. იმ დაბერილი დვრილიდან იწყებოდა მისთვის პირველი დილა, რომელმაც ცხადად და სამუდამოდ ასწავლა დედის სხეულის გემო და სუნი. პატარა ტუჩებით ცმუცნიდა ხსენს და სიცოცხლეს აგემოვნებდა, რომელიც ჩემთვისაც ისეთივე ძვირფასი გამხდარიყო, როგორც დედაჩემისთვის ჩემი დაბადებისას.
თენდებოდა.
ქალაქი ხმაურით ივსებოდა. ჩვენ კი არაფერი გვესმოდა, ვერაფერს ვგრძნობდით ერთმანეთის გარდა.
გვინდობდა უფალი ორ ახალშობილს – დედას და შვილს…
1988 წელი
პაუზები
*
ისე შეითელა სამყარო, ჰორიზონტები ქუთუთოებზე ჩამომისხდნენ. არადა, მახსოვს, ცის ერდოს ოცნების ჭოკითაც ვერ ვწვდებოდი. სულ იმას ვფიქრობდი, რამდენი კიბე უნდა გადამება ერთმანეთზე, ცისთვის რომ მიმეწვდინა ხელი და ვარსკვლავები დამეკრიფა... ეს ბავშვობაში... კიბე უკვე აღარ მჭირდება. ერთადერთი საფეხურიღა დამრჩა – სიკვდილი.
*
ადრე ხალხი ცხოვრობდა ერთად... ღმერთთან ერთად, მე¬ფესთან ერთად, გვარ-ტომთან ერთად, ხატთან ერთად, მიწასთან ერთად... ახლა კი ცხოვრობს ცალ-ცალკე მხოლოდ პასპორტთან, ფულთან და პარტნიორთან შეწებებული. განსხვავება სულ ესაა ძველსა და ახალ ადამიანს შორის. ცა მაშინაც ლურჯი იყო, მიწა – ნოტიო, ომი კი – ბევრად მიამიტური დღევანდელ მშვიდობასთან შედარებით...
*
მოდის სიბერე – ცხოვრება უსიყვარულოდ, როგორც მგზავ¬რობა უბილეთოდ და რატომღაც, დამნაშავესავით, უხერხულობას ვგრძნობ.
*
ფრთამოტეხილი წეროსავით ჩამოვრჩი დრო-ჟამს. მელა¬ნი¬¬ვით შევაშრი ლექსებს. დეკემბრის ელამი მზე პეშვში სხივის ხურდას მიყრის. ზამთრის ბაღებში ნარინჯისფერი ხურმა ანთია. ჩიტები ახვევია. თოვლქვეშ ახლა ფუტკარსაც სძინავს და ალბათ ჭრელ მინდვრებს ნახულობს სიზმრად მათი მფარველი სული... ჩვენ ყველანი ერთად გამოვიზამთრებთ...
*
ნეტა ვერასდროს ამოვიდე სიცოცხლის ვალში, ნეტა არასდ¬როს წამიტეხოს სიკვდილმა პური.
*
ბაბუაწვერავ, ვის უგზავნი ამდენ თეთრ ლექსებს?
*
ბაობაბები, სამყურები და ენძელები ისევ ისეთები იზრდე¬ბიან, როგორებიც გაჩნდნენ... მე და შენ კი რა მოგვდის, ადამიანო?
*
იყო შემოქმედი, ნიშნავს იყო ჭურჭელი თავისუფლების, სულ გსვამდნენ და სულ ივსებოდე...
*
ნაკლოვანი ღვინო ძმარდება, სავსე თვითონვე იწმინდება. ჩვენი სულებიც სულ სავსე რომ იყოს სიყვარულით...
*
ღამის გვიანი მგზავრი რომ მღერის შიშის დასათრგუნავად, ისე ვაბამ სტრიქონზე სტრიქონს და ცხოვრებას მივუყვები...
*
წვიმს შხაპაშხუპით. ზაფხულია. ვიცი, ცაზე ცისარტყელა აყვავილდება. შემოდგომის ცივ წვიმებში კი, ვეღარ ასწრებს გაღვივებას და ამოსვლას მისი ჩირთები და ლეგა ¬ღრუბლებში რჩება ხოლმე ფერადი ოცნებები. სულშიც რამდენი რამ რჩება გაუღვივებელი.
*
ადამიანი ბედნიერია მაშინ, როცა რაღაც დიდის და მთლიანის ნაწილია, თუნდაც, სათამაშოსი (სამწუხა¬როდ)...
*
სანამ მარჯვენით კალამს დავიჭერთ, ხელის მტევანი და თითები ერთ საოცარ მდგომარეობას იკავებს – თითქოს პირჯვრის წერისათვის ემზადება. პირველი თითი (ცერი) – რწმენა, მეორე თითი (საჩვენებელი) – იმედი და მესამე (შუათითი) – სიყვარული კალამს ჩაეჭიდება და ერთმანეთს ეკვრის, ხოლო მეოთხე (არათითი) – შრომას და მეხუთე (ნეკი) – სწავლას რომ აღნიშნავს, მორჩილად მოიხრებიან და ხელისგულს ებჯინებიან. გამოდის, რომ თითები პირჯვრისწერის მდგომარეობას იმეორებენ და ასე გამოჰყავთ სიტყვები ფურცელზე კალმით. ხომ არის სასწაული და დასტური იმისა, რომ უფალი მართლა სიტყვაა და შემოქმედება – სულის საქმე.
*
ქართული პოლიფონიური, მრავალხმიანი სიმღერა – ერთდროულად სხვა ადამიანებთან (და ხალხებთან) თანაცხოვრებისა და ინდივიდუალურობის შენარჩუნების უბრწყინვალესი ნიშანი და მაგალითია. სულის ამ უნარმა მოგვიყვანა დღემდე.
*
კალიგრაფია – ფენომენი, რომელიც დაიკარგება ხელნაწე¬რებთან ერთად კომპიუტერის წყალობით.
*
სტუმარ-მასპინძლობა. მასპინძელი – მარადიული კატეგო¬რიაა ცხოვრებასავით, სტუმარი – ცვალებადი, ჩვენსავით.
*
გული რომ უგანცდოდ ყოფნას არ მიაჩვიონ, უსასრულობას რომ საზღვარი არ დაუდონ, მარადისობა რომ წამს არ დაატოლონ, ხორცზე მეტად სულმა უნდა ღვაროს ოფლი.
*
ვანქის ბაზარზე სამი გირვანქა იყიდებოდა როცა ილია, ნუ გეგონებათ, რომ ის დღეები შორს წასულია და ჩავლილია.
*
ლექსები – მარადისობის საკენკია.
*
როგორც დედამიწა – ჯუჯებს, პოეტები – სმარაგდებით გვა¬მარაგებთ. არ გვინდ, მათი ბრწყინვალება საჩინოს ხდის ჩვენს სიბნელეს.
*
ინფორმაციული წარღვნაა. კიდობანი შეიჭედება, მაგრამ შიგნით, სულში და, სამწუხაროდ, ვერავის შეიყვან შიგ, საკუთარი თავის გარდა...
*
ქუჩას ასფალტის თალხი აცვია. მოშორებით მწვანე სკვერი ღრმა დეკოლტესავით ჩანს.
*
იმდენი წიგნი ცხოვრობს ჩემს სახლში, ჩემზე კაი ხნით უფროსი, ზოგჯერ მდგმური მგონია თავი... ისე შევციცინებ მათ თვალებში, ისეთი რიდი მაქვს... ხანდახან ბა¬ტონობით მინდა მივმართო...
*
ქარი ხის კენწეროს არხევს... ფესვები მშვიდად მიიწევენ მიწის წიაღში და ქარების არ ეშინიათ... იმ ქარიშხლისგან დაგვიფარე, ღმერთო, ფესვიანად რომ შეუძლია ყველაფრის მოთხრა...
*
ბავშვი ძილში იზრდებაო. დიახ, ბავშვი – ძილში, მოზარდი – ურთიერთობაში, დიდი – ფიქრში.
*
მუდმივად იქ მახსენდები, სადაც არასდორს ვყოფილვართ ერთად – ცხადში.
*
რამდენჯერ მინახავს ვარსკვლავის მოწყვეტა ცაზე... ცას კი არაფერი ემჩნევა... როგორც დედამიწას ადამია¬ნების სიკვ¬დილი.
*
ასფალტითა და ცელოფნით დაბინტულ მიწას, სადღა აქვს უნარი, შენი ნაბიჯი იგრძნოს და დაიმჩნიოს...
*
სად არის ცხოვრება, ფეხი რომ ავუწყო? ან დრო სად არის? განა ჩამორჩენას ან გასწრებას ვჩივი... ხომ უნდა ვიცნობდეთ ერთმანეთს. ხომ უნდა დავიმახსოვროთ ერთმანეთი...
*
ყველა რელიგია, კულტურა, ფილოსოფია, მთელი ხელოვნება პოეზიით, მუსიკით, მხატვრობით, ერთადერთ მიზანს ემსახურება – კაცობრიული სულის სიცოცხლის მარა¬დისობას. ელოლიავება, უვლის, ზრდის, როგორც დედა შვილს. არ ვიცი, მართლა საიდანმე ვართ აქ, მიწაზე, მოსულები თუ დაბადებიდანვე მიწისანი ვიყავით, მაგრამ ერთი რამ ცხადია და უდაო – სული, რომელიც სხვადასხვა ერშია განფენილი, ერთი მთლიანი და განუყოფელი არსებაა. არსება, რომელსაც თითოეული ერისა და ადამიანის სული ერთი პა-წია უჯრედივით ემსახურება, უჯრედივით, რომელიც თავის თავში შეიცავს და იმეორებს მთელ სამყაროს, განუყოფელი სულის არსებობის კანონზომიერებას და საფუძველს. უდიდესი – უმცირესში! უსასრულობა სასრულში! უჟამობა ჟამში! გარეგანი შინაგანში!
კაცობრიული სული რომ წარმავალი არ გახდეს, არ განილიოს, არ მიიცვალოს, სწორედ ამისათვის იქმნება ხელოვნება. ამისათვის არსებობს პოეზიაც. რატომ არის, რომ შემოქმედება იმასვე ამტკიცებს დღეს, რასაც ათასწლეულების წინათ ამტკიცებდა, იმიტომ, რომ ის დარაჯობს და აყუ-რადებს კაცობრიული სულის სიცოც¬ხლის წარუვალობას, მარადიულობას. პოეზიით განუწყვეტლივ აფხიზლებ კაცთა მოდგმას, რათა მათ არ დაი¬ვიწყონ ჭეშმარიტი მისია – მარადიულისა, ამაღლებულისა, სიყვარულისა და არ დაუშვან არც ერთი წამით, რომ ისინი წარმავალი არსებანი არიან. პოეზია უქ-რობთ მათ შიშს სიკვდილისას, შიშს სასრულებისას, შიშს წამიერებისას. სიტყვა არის უხორცო არსის უხრწ¬ნელი სული, ანუ მატარებელი იმ მარადიულობის, რა¬საც ჩვენი ფიზიკური წარმავლობით, ჩვენი სიკვდილ-სიცოცხლით ვკვებავთ ადა¬მია¬ნები. სამყაროს იდუმალე¬ბის შეგრძნებას აადვილებს პოეზია. სხვადასხვა ხალხთა მითების, ზღაპრების, ლეგენდების ძირისძირში მიაკ¬ვლევ მარადისობის ფესვს და გაგიხარდება, რომ ამხელა სულის ნაწილი ხარ და აღარ გაშინებს არც სიკვ¬დილი, არც ბოროტება. გჯერა, რომ სიცოცხლე უსას¬რულოა და უსასრულოდვე მშვენიერი... და გიათას¬კეცდება ძალა და რწმენა, რომ, სხვებთან ერთად, შენც უნდა იხსნა სამყარო წარმავლობისგან.
2004 წელი
ომი
ხშირად პური გვრჩებოდა, ძველდებოდა და ვაგდებდით. რაც უნდა მტრედებისთვის გადაგეყარა, რაც უნდა ბეღურებისთვის, ძაღლისთვის. არადა, სულ მესმოდა საყვედური, პურს ნუ ყრით, ომი იცისო. ახლა ვერ ვიხსენებ, ვინ გვსაყვედურობდა... მამა? ნუთუ უჭმელი და კნაჭა ბავშვებიც მონაწილეები ვართ ამ დიდი უბედურებისა, ომი რომ ჰქვია... დედა კი ამბობდა, იმდენი ბიჭი იბადებაო, იმდენიო, სამშობიაროში მუშაობდა ... ესეც ომს სცოდნია.…მე კი დიდი ვნებიანი სიყვარულის ბრალი მეგონა ბიჭის დაბადება, ტყუპ ბიჭებზე ვოცნებობდი... თუმც მარტოს მეძინა და დედულეთის ცა მესიზმრებოდა ხშირად თვითმფრინავებით სავსე, მართლა მესიზმრბოდა, ცხელოდა სიზმარში, გადამწვარი მინდვრების სუნი ტრიალებდა. ომი, ერთ მშვენიერ დღეს, ჩვენთვისაც დაიწყო. დაიწყო და აღარ დამთავრებულა. ჩაგვისახლდა შინ. ნეტა გვეჭამა პური ბოლომდე, თურმე მშვიდობის უგემრიელეს ლუკმებზე ვამბობდით უარს. ბებიაჩემი იხსენებდა ბებიამისის ნათქვამს ; `კვერცი მილიონი რომ გახდება, მეფე მაშინ ჩამოვარდებაო” . ბებია გამუდმებით იმარაგებდა ასანთს, ნავთს, საპონს, მარილს. სულ მიკვირდა, რათ უნდოდა? ამ ყველაფრით მშვიდობის ციხეს აშენებდა და ეგონა,შიგ შვილებსაც ჩატევდა, შვილიშვილებსაც, სახლ-კარსაც. მაგრამ ის მარილი ცრემლის მარილად იქცა, ის ასანთი გადამწვარ სოფლებად, ის ნავთი ბომბებად... აკი გვაფრთხილებდა უფალი, ნუ იზრუნებთ ხვალინდელ დღეზეო? კვერცხი მართლა გახდა მილიონი (კუპონი), მეფეც ჩამოვარდა, კავკასიონიც გაიხვრიტა, საქართველოში სხვა `სახელმწიფოებიც~ გაჩნდა და ომიც ისე მოგვიშინაურდა, ლამის მშვიდობა გვიკვირს. დაკარგული სოფლები ხიდან ჩამოვარდნილ ფოთლად გვიღირს, რა მოხდა მერეო? ჯერ დასაღვრელი სისხლის მაცნედაც ისევ ჰყვავიან ყაყაჩოები ქართლში, მშვიდობის იმედიც ლამისაა გადაგეწუროს. თან რა უცნაური ომი აღარ გამოიგონა კაცობრიობამ ომი ომად, მკვდარი მკვდრად... მაგრამ ეს უხორცოო, ეს უხილავიო, ეს ცივიო, ეს საინფორმაციოო, ეს ბაქტეორლოგიურიო... მე დღეს უკვე ყველა ომის ვეტერანი ვარ. სოფელ შინდისში, იმ 17 გმირის მემორიალთან რომ ამიყვანა ერთმა მასწავლებელმა, მაშინ ვიგრძენი როგორ ვედექი სიკვდილს მკერდზე, როგორ ბორგავდა მიწა ჩემს ტერფებქვეშ, როგორ შხუოდა სისხლი მიწაში და როგორ გამდიოდა სხეულში ტყვიები და არ მკლავდა, ცრემლიც ტყვიის მეკიდა თვალზე. იქვე ლიანდაგი გადავკვეთე და გავხედე ტყიან ჰორიზონტს და ეს ტყეც მიწიდან ამოსული ომი მეგონა, ხეებიც ხომ დიდი ბალახებია, ჰოდა ეს იყო ომის საფლავზე ამოსული ბალახი და ომის საფლავია საქარტველო, ომის სოფელიც, ომის სფლავიც, ომის ბედისწერის ქვეყანაც. პოეტებიც ომს წერენ: ერთს ერცხვინება სამშობლო დამარცხებულ ნახოს, მეორე პირდაპირ ეკითხება, ხომ არ შეგეშინდაო? კიო შეგეშინდაო! _ პირში მიახლის. მესამე ეუბნება, მშვიდობისა უნდა გცხვენოდეს, ქარტველოო, ხმალი ხელს იკარო! მეოტხე კი გამოუსწორებელი პაციფისტია და მეხუთესტან ერტად “სტოპაგრესორ”!!! `სტოპენემი~!!!- გაჰყვირის. მე კი მეშინია, როცა ომია, როცა ჩემი შვილი აივანზე დგას და მტელი ხმიტ ყვირის, `ჩამოყარეთ, დროზე ჩამოყარეთ ეგ ბომბები და გაათავეთო, დროზეო!!!~, ზევიდან კი გაურკვეველი მიმართულებით ისმის სამხედრო ვერტმფრენების საზარელი ხმა, როცა მშვიდობაა და მაინც წამლით ვიხოცებით, სიმთვრალით ვიხოცებით, უსიყვარუოდ ვიხოცებით, დანებს მეგობრების გულმკერდზე ვლესავთ, როცა გესლით გულებს ვუხეთქავთ ერთმანეთს, როცა გაფუჭებულ პროდუქტს ჩვენსავე შვილებს ვაჭმევთ და ამით ფულს ვაკეთებთ. მერე რა, რომ სანგრებში არ ვსხედვართ? ეტყობა,ომია “ბოლო ჟამიც”, ბოლო ომია ეტყობა... ისე მიხარია,სამსახურიდან დაღლილი რომ ვბრუნდები, და კარადაში პურის ერთი ლუკმაც არ მხვდება, მიხარია... ჩემი ცარიელი საპურე ლურჯ, მშვიდობიან ცას გავს, ვერც ტყუპი ბიჭი გავაჩინე, გოგონები მეტი ჩნდებაო, ღვთისმშობელო, მარიამ, შენ გაუთენე მშვიდობიანი დილა ჩვენს პაწია, შეშინებულ დედამიწას...რატომ ჰყავს ომს ღმერთი?
2010
ვარდ-კოზაკიანი
(პოსტრევოლუციური ანდრეზი)
ასე იწყებოდა : `მას მერე, რაც თბილისის მეტოპოლიტენის გვირაბში აქლემების ქარავანმა ჩაიარა, ქალაქში სენსაციური აღარაფერი მომხდარა. რომც მომხდარიყო, ვეჭვობ, ვინმეს რაიმე გაეგო. ადამიანებმა კარგახანია დაკარგეს გაკვირვების უნარი – `შშ1შშ~ _ ეს სინდრომი პოსტსაბჭოთა სივრცეში კიდევ დიდ ხანს იმუშავებსო, ძველებიც ამას ამბობდნენ და ახლებიც. ახლა სამსახურში გავრბივარ და არ მცალია, დაწვრილებით აგიხსნა ყველაფერი. მერე, სხვა დროს იყოს. ისე, შეიძლება ფაილი გადმოგიგდო, ხომ მყავხარ სკაიპში? არა? დამამტე: კოკა-1990. ოკ”
_ იმ საუბრიდან მხოლოდ ეს ფრაგმენტი ჩამრჩა მეხსიერებაში. უნდა ჩამეწერა, ასეა ექსპედიციის წესი: მთხრობელი, ჩამწერი, ამდენი წლის, აქა და აქ…
მაგრამ ახლა რაღა დროსია. ესეც იმიტომ გამახსენდა, რომ დღეს სარედაქციოდ შემომიტანეს ტექსტი _ `პოსტრევოლუციური ანდრეზი~ და ამ ჩანაწერსაც, ვიღაც კოკა წერს. ნეტა ისაა? ის როგორ იქნება, ეს ხომ თითქმის 25 წლის წინანდელი ამბავია. ჯანდაბას, დილა რომ ასე დაიწყება, დაცდილი მაქვს, საღამოთი მართლა ხდება რაღაც. იმედია, რევოლუცია არა. იმედია, ხელფასი დაირიცხება _ ყოველდღიურობის სამკაული. რა დროს რევოლუცია და აქლემებია. არა, ეს ის კოკა ვერ იქნება. ის კოკა უკვე დიდი კაცი უნდა იყოს წესით და დავიჯერო, ისევ იმაზე დაწერდა და ისევ ის ხდება და ისევ ის აწუხებს? გამორიცხულია. დრო სწრაფად მიდისო, ამბობენ, მაგრამ გააჩნია სად? ეტყობა, ყველგან არა და `თეთრი ღამეებივით~ `თეთრი დრო~ დგას აქ. ანუ არსად გადის? ვახ, ეს როგორ? ანუ ჩვენ სამყაროს ჭიპი კი არა დროის პოლუსი ვყოფილვართ? ჰო, და ახლა პინგვინები თუ არა, მესაათეები მაინც ბევრი უნდა გვყავდეს, ან პარტია `დაო~ (დროის ასამოძრავებელი ორგანიზაცია). სიმწრით მეცინება და სიმწრით ველაპარაკები საკუთარ თავს.
დიალოგის ტირეებსაც დასმა არ უნდა, ასე ადვილია.
ან აქვს ვინმეს დიალოგის თავი?
კოკაც ასე იწყებს: მას მერე, რაც თბილისის მეტოპოლიტენის გვირაბში აქლემების ქარავანმა* ჩაიარა, ქალაქში სენსაციური აღარაფერი მომხდარა. რომც მომხდარიყო, ვეჭვობ, ვინმეს რაიმე გაეგო. ადამიანებმა კარგახანია დაკარგეს გაკვირვების უნარი. ამ საშინელი სენის ვირუსი ჰუმანიტარულ ლობიოს* შემოჰყოლია ეროვნული შიმშილობის დროს. სამწუხაროდ მას ვეღარაფრით შველიან და ერთადერთი ,,ჩემიდედით” შედედებული მაწვნითღა ცდილობენ პროცესის შენელებას, რადგან პირდაპირ ტვინზე მოქმედებს თურმე და შთამომავლობით გამოშტერებას იწვევს. Kკიდევ კარგი, მაშინ პატარა და უჭმელი ბავშვი ვიყავი. ამ ლობიოს ბრალია, რომ დღემდე ხალხს ყველაფერი – ომიც, მიწისძვრაც, გველეშაპის კვერცხებიც*, ქათმის გრიპიც, შიმშილობაც საინფორმაციო გადაცემა ჰგონია, რომელიც ოდესმე დამთავრდება და აუცილებლად დაიწყება ცხოვრება. ეგ კი არა და, შემოდგომის ვარდ-კოზაკიანი რევოლუციაც საინფორმაციოს სპეცგამოშვება ეგონათ, ხოლო წვიმა გამუდმებით რომ ასხამდა ზედ, მარკესიდან* გადაწერილად ჩათვალეს, რადგან იმ ავადმყოფობის გამო დაავიწყდათ, რომ რევოლუციამდე დიდი ხნით ადრე იწინასწარმეტყველა ჩვენმა ერმა რომ წვიმიან დღეებში მოხდებოდა მოსახდენი და ,,ჟუჟუნა წვიმა მოვიდასაც~ ამიტომ მღეროდნენ დიდი ხნის წინათ. საყვედური არ გვეთქმის: .,,სი-ენ-ენ-მა”* მსოფლიოს აუწყა ჩვენი არსებობა და ,,ტელევიზორში გამოგვაჩინა~. ხალხმაც ნახა სარგებელი: გაიხსნა ცელოფანის* გადამჭიმთა შ.პ.ს-ეები. ბევრი უმუშევარი დასაქმდა დროშების სამკერვალო ფაბრიკებში*. დროშაზე გამოსახული პირვანდელი აგურების ჯვრებად გადასაკეთებლად მღებავებიც აიყვანეს სრულ განაკვეთზე საჩხერე-ჭიათურიდან (ეტყობა, კარგად იმუშავეს და მერე მთელ ქალაქში შეაღებინეს სახლები). ეროვნულად გაჩეხილ ტყეებში ნაპოვნი ტოტებიდან დროშის ტარების, ბუნიკების და პალოების გამომთლელებიც დასჭირდათ და პროფესიული გადამზადების კურსებიც გაიხსნა. არ ახსოვს ჩვენს ქვეყანას ბიზნესის ასეთი განვითარება და მოწინავე სახელმწიფოებსაც კი ჩვენგან სურს ახლა გამოცდილების შეძენა-გაზიარება. Kკულტურაც როგორ სწრაფად ვითარდება,ზეზვას და მზიას ოქროს ქორწილი ხომ გადავიხადეთ და ვინც თბილისის ახლადგახსნილ წიგნების მაღაზიებში ვერც ავტორად და ვერც გამყიდველად ვერ მოეწყო, ახლა მშვიდად კერავს დროშებს და ახალ ჰიმნს* ღიღინებს: ,,ამ ჩვენს დროშებს მიშიკო გუშინ მთელ დღეს ფერავდა, ეს წითელი ჯვრები კი გივიმ* გაუფერადა” ყველაზე მეტად კი ის გვახარებს, რომ 30 წლის გაუტანელი ნაგავი* გაიწმინდა. მოხდა ქართველი ხალხის გაერთიანება ერთპარტიულსივრცეში, გადაიბელა ყველა ჭადარი* და დაგუგუნდა ,,კმარაჟამიერი”!!! გაიზარდა ,,მარტოხაჭაპურზეროგვყოფნიდა”* ის პენსიაც და გახდა 100 ლარპატიოსანი და დღითიდღე იზრდება მეზობლის ბავშვივით. გაიზარდა ხელფასებიც. ზოგი - სამიათასიამერიკული მწვანით, ზოგი – სამასი ქართული თეთრით და რაც ყველაზე მეტად მნიშვნელოვანია, ქართულ გაზონებში ბოლოსდაბოლოს აყვავილდა არნახული სილამაზის ჰოლანდიური* ტიტები. არადა, რამდენი ხანია ელოდა ,,ჩუმის ნატვრითა ქართველი” ევროპული ყვავილების გაშლას ეროვნულ ნიადაგში. რა ფონდს, საბჭოს, გაერთიანებას, ბანკსა და კონგრეს-ორგანიზაციებს არ მიმართავდა და ეაჯებოდა, მაგრამ ვერა და ვერ ააყვავილა ,,მუხის ფესვით შეკერილი და ვაზის ფესვით დაკემსილი” * მამულის ჰუმუსმდიდარი და ოქრომრავალი მიწა ევროპულად. ვერ იქნა და ვერ დაუმტკიცა თავისი დემოკრატიული სიყვარული მსოფლიოს. ახლა უკვე აღარ დასჭირდება ჩემს საქართველოს იმდენი ჩალიჩი და სირბილი მსოფლიოს წამყვან ,,სტოლნაჩალნიკებთან”. ყველამ დაინახა, რა შესძლებია ჩვენს ხალხს. წალენჯიხ-სტრიტიდან ბოსტან-ქალაქამდე ერთ ჯაჭვად შეკვრა და შემოქსოვა საქართველოზე ავტობუს-პერანგისა!!! უკვდავია ჩვენი ხალხი, ბრძენი და არასდროს არავის აპატიებს ღირსების შელახვას, მაგრამ… მაგრამ ,,ვარდი უეკლოდ ვის მოუკრეფია?” ხალხს არც ,,უხსენებლის ეშინია, არც გველკუასი” , მაგრამ იმათ რა ვუყოთ, ვინც ისევ აქლემებს ელოდება, მეტროს გვირაბში რომ ჩაიარეს ოდესღაც? ზოგი ამტკიცებს იმ აქლემზე იჯდა სტალინიო, ზოგი ამბობს –გიორგაძე იჯდა და იქნებ კიდევ ჩამოიაროსო, ზოგი ამტკიცებს მაგ აქლემებს ჩამორჩენილმა კოზაკმა დააფრთხო მანქანა ბორითთან, თორემ დღეს გმირი ცოცხალი გვეყოლებოდაო, ზოგი - რას და ზოგი კიდევ - რას, მაგრამ მე ასეთების არ მჯერა. მე ვგრძნობ, რომ ჩემი სამშობლოს ქუჩებშიც ამოძრავდა ,,მარად მედინი~ მსოფლიო დრო და გოდოც აუცილებლად მოვა იმ ხესთან, შეიძლება ცოტას აგვიანებს, მაგრამ ეს რა გოდოს ბრალია, არ მოგვეჭრა ის ხე და დროზე გვიპოვიდა კაცი.… ძნელია, ძნელი ძველი სტერეოტიპების მსხვრევა. აქაა დამარხული ძაღლის თავი. სწორედ ამ ვარდკოზაკიანმა რევოლუციამ უნდა დაამსხვრიოს ყველა ძველი ბჭე. ხალხმა უნდა დაივიწყოს აქლემები, კორუფცია, ტერიტორიები, მიწისქვეშა გადასასვლელებში ფსმა, დარუბანდები, აკადემიკოსები, მწერალ-წინასწარმეტყველები, ერთსქესიანობა, ერთპროფესიანობა, ერთსამშობლოიანობა და ამისთანა უაზრო ტრადიციები, დაესწრონ და გაიარონ ყველა ტრეინინგი, გამოისწორონ ხასიათი, და დიქცია. ინგლისურში* საშინლად ჟღერს თურმე რბილი ,,ლ”, აბა?! უნდა ვუყუროთ ტელევიზორს რომ მივხვდეთ რა კარგი გახდა ცხოვრება თითოეული ჩვენგანისათვის. რა დროს შიმშილობაა, არა ჩემია ეს აქლემი და არა ჩემიო, სად ხედავთ აქლემებს? სად? ნუ შეჭამდით ამდენ ჰუმანიტარულ ლობიოს და არც ასე მძიმედ იქნებოდა საქმე! მთელი მსოფლიო შემოგვყურებს! ფუი აქლემს, ფუი აქლემს! რა დროს წარსულია. აღსდექ საქართველოვ! აღსდექ საქართველოვ! გიხაროდენ, ხალხნო, არა მარტო სამშობლოა თავისუფალი, არამედ შენი არჩევანიც! გათავისუფლდა არჩევან-დარეჯანი ქაჯეთის ციხიდან! დღეიდან შენ დემოკრატი ხარ, ნებისმიერი რამ შეგიძლია აირჩიო, აღარავინ შელახავს შენს უფლებებს, ყველა სექტის კარი ღიაა, ყველა უნივერსიტეტის კურსები შენ გელის, ყველა ბანკი შენთვის ზრუნავს, ყველა შოუ შენთვის შოუობს, ოღონდ განახლდი და გახდი კრიტიკულად მოაზროვნე და მთელი სამთავრობო და არასამთავრობო, ლოჟის, პარტერის, ბუფეტ-გარდერობიანი მსოფლიო შენს დასაცავად აღსდგება! ნუთუ ვერ ხვდები რა ოქროსქოშოვანი მომავალი გელის, რა დუბაიობანა გიღიმის. რით ვერ გაიგე, რომ დერეფან-შუშაბანდ-აბრეშუმი კი არა, გზა ყოფილხარ და პოლიგონ-ტერიტორია! ყოფილხარ ევროპა აზიაში და აზია ევროპაში, ყოფილხარ მარილი დემოკრატიისა, აკვანი რევოლუციისა, ვარდი სილაში, აღმაშენებელი მეჩეთში და სამხრეთ ოსეთი ჩრდილოეთ საქართველოში!!! ჩვენ გვიცავს ჩვენი ტელევიზია* – ფანჯარა მსოფლიოში და რაღა დროს აქლემები და ტრადიციებია. რომ მოჭკნეს ეს ევროპული ყვავილი რა გვეშველება? სადღეგრძელო-ლექს-შელოცვა თუ წირვა-ლოცვიან-ტრადიციულ-ფესვებიანი სულიერება უშველის ჩვენს გასაჭირს მერე? უმადურია, უმადური და ჩამორჩენილი ჩვენი ხალხი. ყველაფერში ცუდს როგორ ხედავს?! ამ ჩვენს მშვენიერ ჯვრიან დროშეაზე ამბობენ, ეგ რა არისო, სასწრაფო დახმარება თუ წითელი ჯვრის ორგანიზაცია ვართ თუ ათასწლოვანი ერი და სახელმწიფოო? ეს დროშა სულ დაჭრილ-სისხლდაცლილობა-დახმარების მოიმედეობას დაგვაბედებსო, რა მესიჯს ვუგზავნით მსოფლიოს, თქვენი ჭირიმე, გვიშველეთ, ვკვდებითო? გვეყოფა, ბატონოო, ერთი ფერშალ-პრეზიდენტი ხო გვყავდა და გვეყოფაო.
ღირსია ეს ხალხი ყველაფრის, რა! უნდა შესვა იმ აქლემებზე და გააყოლო უდაბნოს გზას! მაგრამ ამ ჰუმანიზმს რა ვუთხარი მე და ამ ცრემლიან თვალებს, თორემ მაგათ წითელი ბორშჩი როგორ უნდა აჭამო უფასოდ? ანდა დაგვეტოვებინა ყველა ,,მარტოხაჭაპურზეროყოფნიდა” იმ პენსიაზე და ენახათ, როგორია ცხოვრება ინტეგრაციისა და ტრანშის* გარეშე.
მე კი, როგორც ახალგაზრდამ და სინდის-მოდერნმა, კარგახანია, ვირწმუნე ახალი ცხოვრების ყოველგვარი სიკეთე, დავამთავრე სკოლა, ეროვნული გამოცდებით ჩავირიცხე სახელმწიფო ადაპტირების ინსტიტუტში. სამ თვეში გავიარე გვირაბი ბოლოში სინათლით, ინტერნეტით დავამთავრე ჯერ ლონდონის ,,ქალიშვილობის ინსტიტუტი”, მერე თავისუფლების ინსტიტუტის უფასო კურსი (მანმადე დაუსწრებლად ვსწავლობდი სიღნაღის თავისუფლების კოლეჯში), ახლა მაგისტრატურისათვის ვემზადები ,,შავი ზღვისა და თეთრი აფრების საერთაშორისო უნივერსიტეტში”. პარალელურად ვამზადებ სადისერტაციო ნაშრომს გენდერულ თემაზე : ,,უკრაინელი ქალის როლი პოსტსაბჭოთა ქართველი მამაკაცის ცნობიერების ჩამოყალიბებაში”, ვვარჯიშობ ხრიდოლ-კარატეში და პარალელურად ვასრულებ ერთ-ერთი გამომცემლობის შეკვეთას ,,პატარა ვეფხისტყაოსანზე”, რომელშიც სულ 12 სტროფი იქნება, ითარგმნება ინგლისურად და პრეზენტაცია მოეწყობა ერთდროულად მსოფლიოს ,,პოპულის” ქსელის ყველა სუპერმარკეტებში.. ამით მოვხსნით მადონასა* და როულინგის* შედეგებს და იმ მკითხველს დავუბრუნებთ ლიტერატურას, რომელიც ერთდროს ჰყავდა ,,მგლის ბილიკსა და ,,ანასტასიას და გიორგის მოგზაურობას სიზმარეთში”. ბევრი სხვა პერსპექტივაც გამოგვიჩნდა ახალგაზრდებს, მაგრამ წინასწარ ლაპარაკი არ მიყვარს. ერთი კი ვიცი, როცა დედა გავხდები, შვილს არასგზით ჩავაკრავ აკვანში ბაზალეთის ტბის ფსკერზე. როგორც ფსიქოლოგებმა დაადგინეს მთელი ჩვენი ჩამორჩენილობის, აგრესიის და საკუთარი დედის თვითგინების მიზეზი ეს ყოფილა! გაუშვით, იხოხონ ბავშვებმა თავისუფლად ქუჩებში, ბაზრებში, მეტროსადგურებში, იმღერონ, შეაგროვონ ფული, ჯართი, იყიდონ წებო. რა არის ამაში ცუდი? რა უნდა ბავშვს ტბის ფსკერზე? დედა კი იარაღითა და თასით ხელში ამვლელ-ჩამვლელს ეგებება. აი, ამ ფსევდო-ეროვნული ტრადიციებისაგან უნდა გათავისუფლდეს ერი. იმ ლობიოს ჭამასაც უნდა გადავეჩვიოთ, რით არ სჯობს ლობიოს ბრინჯი? ხომ ხედავ როგორ ამრავლებს ბრინჯი ხალხს და როგორ შეგვაკვეკვესტრა ამ ლობიომ თუ გონებრივად თუ რაოდენობრივად? უნდა ვიგრძნოთ პროგრესის სუნი საიდან მოდის. ინტერნეტში ამოვქექე, გაკვირვების უნარის აღსადგენად და პროგრესული აზროვნების ჩამოსაყალიბებლად ანანასის ცხელ-ცხელი ტომატის საფენებიაო კარგი შუბლზე და სამარხვო ძროხის (მარტო ბალახზე გაზრდილის) ფაშვის კოტლეტები. ვისაც ვუთხარი, არავინ დამიჯერა: სად ანანასი და სად ეროვნულ-პროგრესული ცნობიერებაო? მაგრამ თურმე საფენების ხშირი ცვლა და ზედ კოტლეტების ჭამისას ,,იავნანას~ ხშირი მოსმენა, მართლა შველის დაკარგულ მეხსიერებას. და თუ ამანაც ვერ გიშველა, ვაი, შენ მწერალო და წინასწარმეტყველო, აღარ ყოფილა შენი ადგილი სამშობლოში, არც ლიტერატურულ კაფეში, არც ლიტერატურულ ვებგვერდებზე, ვერც საბა გიხსნის და ვეღარც დავითი.*
უნდა აიკრა გუდა-ნაბადი და იმ აქლემებს უნდა გაჰყვე, როკის გვირაბში* რომ მოჰკრეს თვალი უკანასკნელად.
მე მაინც არ ვკარგავ იმედს, რადგან ბრძენია ჩვენი ხალხი. იგი აუცილებლად აუწყობს ფეხს პროგრესულ მსოფლიოს, რომლის დედააშენებულმა ეკონომიკამ უზარმაზარი ინვესტიციები შემოიტანა ჩემს დედადანგრეულ და ღობე-ყორემორღვეულ სივრცეში, რათა ხვალ ყველა ვიყოთ ბედნიერი! მადლობელი ვარ ყველასი: ` მადლობა რუსსა* და სომეხს*, არაბსა* და ამერიკელს*, უკრაინელსა* და ყაზახს*”! ეს მსოფლიომ გვაჩუქა გადარჩენის ახალი ფორმულა~ ,,გადაფხიკე და მოიგე~! აი, ამ ორ ჯადოსნურ სიტყვაშია ჩვენი მარად არსებობის ძალა შენახული. ჩვენ უნდა გადავფხიკოთ არაფრისმაქნისი და გაბუდაყებული ხსოვნა, ტრადიცია, მეხსიერება, წარსული, აწმყო და მოვიგებთ მომავალს, პროგრესს, სიმდიდრეს, განვითარებას! გადავფხიკავთ შოთას და მოვიგებთ ხერხეულიძეს*, გადავფხიკავთ ილიას და მოვიგებთ ჯორჯს, გადავფხიკავთ კულტურას და მოვიგებთ შოუს, გადავფხიკავთ ეკლესიას და მოვიგებთ საგუშაგოს, გადავფხიკავთ ქართლს და მოვიგებთ ოსეთს, გადავფხიკავთ აფხაზეთს და მოვიგებთ რუსეთს, გადავფხიკავთ კაცს და მოვიგებთ ქალს!… ვფხიკოთ, ვფხიკოთ და აუცილებლად მოვიგებთ რამეს, აბა, უსაშველო ხო არ დაგვემართება. სიმბოლოებით აზროვნება უნდა ისწავლო, ქართველო! ჯერ კიდევ როდის ჩააყოლეს ციხეს ზურაბი, თვითშეწირვა უნდა შეგეძლოს ქვეყნისათვის, ვარდის ეკლით ფხიკვაც უნდა შეძლო. ჯერ კიდევ როდის დარბოდა საქართველოს სიყვარულით ფანტიაი* და გაჰყვიროდა: `თუ საქართველო გიყვართ და ვერაფერს უკეთებთ, ვირბოლოთ მაინცო” და დარბოდა ისეთ ცუდ გზებზე და ჩვენ კი რაღა დაგვიშლის ასეთ განათებულ და ასეთ გაასფალტებულ გზებზე რბოლას? მივიღოთ თითოეულმა მონაწილეობა ქვეყნის აღორძინებაში, მერე რა რომ ძალიან მსუქანია ბენდუქიძე*? აბა, სად ჩაეტიოს ამდენი მოწადინება, გენაცვალე, მერე რა რომ სხვა მსუქანი კიდევ თვალებს აცეცებს? გაბრწყინებული ივერიის* შუქი ჭრის თვალს და რა მაგის ბრალია? ნუ იქნებით უმადურები, აუწყვეთ ფეხი ცხოვრებას, არ გადართოთ რევოლუცია სხვა არხზე, არც პროგრესი გადართოთ, არც ევროპა გადართოთ, არც ამერიკა, როცა დაიწყება და არც კოზაკს აუქშიოთ, თქვენს სავაჭრო დახლში თუ შემოეხეტა, გახსოვდეთ კოზაკი დიდი გარდაქმნებისა და განვითარების სიმბოლოა.…
2004 წ.
წიკლაური მარიამი - Tsiklauri Mariami
⏱️ 1 წთ.
👁️ 3
100%