მაცხოვარი ჩუჱნი და უფალი გვასწავებს მეტყველი: „ნუ მოიგებთ ოქროსა, ნუცა ვეცხლსა“. ცხადი რამ არის რომ ბოროტს მოგებას აყენებს, თორემ კეთილად მოგებას არ დააყენებს. კეთილად მოგებას რომ აყენებდეს, ოქრო და ვეცხლი უხმარი იქნება: თუ კეთილი მოგება დააყენა, ბოროტი ყოვლითურთ უკუთქმული და დაყენებული არის, და ვითარ უნდა იქმნეს სახმარი? დაბადებული სახმარი არ იყოს ერთს რასმე საქმეში არ იქმნება, ვითარცა იტყვის დამასკელი იოანე: „არა რაჲ არს დაბადებულთაგანი რაჲმე, რომელსა შინა არა დასდვა დამბადებელმან სახმარება რაჲმე“; და რადგან სახმარი არის თითოეული - ვეცხლისა და ოქროსას ბოროტად მოგებას აყენებს, თორემ კეთილის მოგებას არ აყენებს.
საღმრთოს წერილიდამ მოვიღოთ ამისი დამამტკიცებელი სახე და სიტყვა. ისრალეთ ეგვიპტიდამ გამოსლუა რომ ეგულვებოდათ, მაშინ ღმერმან უბრძანა: თითოეულმან ისრაელმან ეგვიპტელთაგან ითხოონ ჭურჭელი ოქროსა და ვეცხლისა, და გამოსლუაზედ თან წამოიღონ ყოველი ეგვიპტელთ ჭურჭელი, ოქროსი და ვეცხლისა. ისრაელთ ჰყუჱს ეს ბრძანება და ეგვიპტის დიდება თან წაიღეს, ვითარცა ხმობს წინასწარმეტყველი დავით: „და გამოიყვანნა იგინი ოქროთა და ვეცხლითა“. ხედავთ, კეთილი მოგება არ დააყენა ღმერთმან. კეთილი მოგება ვითარ იყო, თუ ამის ცნობა გნებავს, ესრეთ ჰსცან. ფარაოს მეფე ისრალეთ ამუშაკებდა და სასყიდელს არ აძლევდა; ამისთვის სასყიდლად ეგვიპტელთ ოქრო და ვეცხლი მისცა ღმერთმან ისრაელთ. მიხედეთ აქ, თუ დააყენა ღმერთმან კეთილი მოგება. კიდევ ლევიტელნი ათისთავს მოიგებდნენ, ღმერთი არ აყენებდა, უფროსად ამცნებდა ათეულის მიღებას, ვითარ იგი ხმობს მოციქული: „და რომელი ლევის ძეთაგანი მღუდელობასა მიიღებენ, მცნება აქუს ათეულისა მიღებად ერისაგან“; კვლად იგი მოციქული პავლე არ აყენებს ჯეროვნად მოგებას და იტყვის: „უკეთუ ჩუჱნ სულიერი დავთესეთ, დიდ-რამე არსაა, რათა ჩუჱნ ხორციელი მოვიმკოთ“.
აწ ერთი სახე მისთვის მოვიღოთ, თუ ვითარს მოგებას აყენებს ღმერთი. ელისეს მსახურმან, გეზიმ, მისის უფლისა ნება არ იყო, ისე მოიგო ვეცხლი და დაისაჯა სულით და ხორცით; ეგრეთუჱ რომელიც ქრიტეს მსახური, ამისს მსგავს ვეცხლს აღიღებ, რომელიც ქრისტეს ნება და ბრძანება არ არის, გეზის მსგავსად სულით და ხორცით დაისჯები. კვლად ღმერთი ამის მსგავსს მოგებას აყენებს: მოღება გნებავს და მიცემა არა. ეს ქრისტეს ღვთისა ნება არ არის; ქრისტე უფალი ასე გიბრძანებს: „ყოველი რაოდენი გინდეს, რათა გიყონ თქუჱნ კაცთა, ეგრეთუჱ თქუჱნ ჰყავით მათდა მიმართ“. მე უღირსი ამა სიტყუასა ესრეთ განგიმარტებ: ყოველი რაოდენიც კაცისა ქრისტეს ღვთისაგან შენ გნებავს, ეგეოდენი ქრისტეს შენ უნდა მისცე, ესე იგი, გლახაკს, ვითარ იგი გამცნებს ქრისტე: „რაოდენი უყავთ ერთსა მცირეთაგანსა ძმათა ჩემთასა, იგი მე მიყავთ“; და თუ ასე მოიგებ, რომ მიცემა აღარ გნებავს, ამის მსგავსის მოღებისაგან გაყენებს უფალი, ამისთვის რომ საქმესა შინა მოციქულთასა ლუკა სწერს ქრისტეს მიერ ბრძანებულს და იტყვის: „თავადმან სთქუა, უმჯობეს არს მიცემა, ვიდრე მოღებისა“. კვალად ვსთქუათ განცხადებით, რომელს მოგებას აყენებს ღმერთი. აყენებს ღმერთი მპარაობით მოგებას, ვითარცა ამცნო მოსეს: „ნუ იპარავ“. კიდევ სხუა მაგალითი მოვიღოთ. ისრაელთა შორის აქარქარიმის ძემან იპარა ოქრო და ვეცხლი და სიკუდიდ დაისაჯა; ეგრეთუჱ, რომელიც მპარაობით ოქროსა და ვეცხლს მოიგებს, სულით სიკუდილს, ესე იგი საუკუნო წარწყმედას, მიეცემა. კიდევ აყენებს ღმერთი ამის მსგავსს მოღებას: შენ ვეცხლი და ოქრო მოიგო და ერთი ვინმე უბრალო და გლახაკი შეაწუხო, საუკუნოდ დაისჯები, ვითარცა იუდამან ვეცხლი მოიგო და უბრალო ქრისტე ვნებად მისცა; ეგრეთუჱ ერთს ვისმე, ანუ დიდს, ანუ მცირეს, ვნებას და მწუხარებას მისცემ, იუდას მსგავსად დაისჯები, თუ ოქროსა და ვეცხლის მიღების მიზეზისათვის, ერთი ვინმე მწუხარებასა და ვნებას მიეცი. კიდევ აყენებს ღმერთი ესევითარსა მოგებას: რომელთამე ჰურითა მიიღეს ვეცხლი და დაფარეს ქრისტეს აღდგომა: ეგრეთუჱ შენ ვეცხლისა და ოქროსათვის ქრისტეს საიდუმლოს დაფარავ და კეთილად ერსა არ განუცხადებ, - ვინც ვეცხლისათვის ქრისტეს აღდგომა დაჰფარა, შენც მასთან აღირაცხები! იმანაც ქრისტეს საკვირველება დაჰფარა ვეცხლისათვის, და შენს საკვირველს საქმეებს ჰფარავ ვეცხლის მოყვარებისათვის და ერს კეთილად არ ასწავებ და არ განუცხადებ. გაყენებს უფალი ესევითარის მოგებისაგან, როგორც ანანიამ მოიგო ვეცხლი და მცირედი მისცა ქრსიტეს მოწაფეთა და მოციქულთა, სხუა დაუფარა; ამისთვის „ანანია დაეცა და სულნი წარხდეს“. ეგრეთუჱ შენ ოქროსა და ვეცხლს მოიგებ, მცირედს რასმეს მისცემ ქრისტეს მოწაფეთა და უმრავლესს დაუფარავ, ანანიას მსგავსად, სულიერებრივად დაეცემი, და როგორც ანანიას სული სიცოცხისა განეშორა, ისე შენგან სული საუკნოსა სიცოცხლისა (რომელ არს სული წმიდა) განგეშორება. იკითხავ: ყოველივე მას უნდა მივსცე, თუ რა ვჰყო? თუ ქრისტეს მოწაფე ხარ, ესრეთ უნდა ჰყო: შენთვის და სხუათა ქრისტეს მოწაფეთათვის საერთოდ უნდა იყოს შენი მოგებული; მოწაფენი ქრისტესნი ასე იქცეოდნენ, ვითარცა სწერს ლუკა საქმესა შინა მოციქულთასა: „არცა ერთმან ვინმე ჰთქვის მონაგები თვისად“. ეგების ეს საქმე ძნელად ვისმე აღუჩნდეს; აქ უფლის იესუს სიტყვა უნდა მოვიხსენოთ: „უადვილეს არს აქლემი განსლვად ხურელსა ნემსისასა, ვიდრე მდიდარი შესლუად სასუფეველსა ცათასა“. ვინც სიძნელე დასდუა მონაგების ერთად საზოგადოდ ხმარებისა, ნაცვალი სიძნელე ქრისტემან მიუგო შესამსგავსი, პირისპირ მდგომი.
გაყენებს უფალი ესე ვითარის მოგებისაგან: ვითარცა ლაზარე გლახაკის ჟამში მდიდარე ვინმე რომ იყო, მან მრავალი სიმდიდრე მოიგო, და მისს სახლში მყოფი ლაზარე გლახაკი შიმშილისაგან იტანჯებოდა, - ამისთვის მდიდარი დაისაჯა ჯოჯხეთსა შინა, და აბრაჰამისაგან წვეთი წყლისა ითხოვა და ვერ მიემთხვა. ეგრეთუჱ შენ მრავალი სიმდიდრე გაქუს და გლახაკს მწუხარედ ჰხედავ და მის შორის სიმდიდრისაგან სუფევას არ მისცემ, მდიდრის მსგავსად ჯოჯხეთსა შინა დაისჯები და ვერცა თუ წვეთის შესამსგავსს მცირეს რასმე ღვთის მოწყალებას მიემთხუჱვი. - გაყენებს ღმერთი მტაცებლობით მოგებისაგან, ვითარცა გასწავებს უფალი იესუ: „ეკრძალენით და დაიცუჱნით თავნი თქუჱნნი ყოვლისაგან ჰანგარებისა, რამეთუ არა ნამეტნავ ვისამე არიან ცხოვრება თჳსი“. ეს უფლის სიტყვა მოწყალებითი სწავლა და განკრძალვა არის; და თუ სიტყვისაგან უფლისა არ შეისმენ, ჰანგარებისა და ტაცებისაგან არ განეყენები, შესაძრწუნებელის რისხვის სიტყვა გესმას უფლისაგან პირითა მოციქულისათა: „არცა მტაცებელთა სასუფეველი ღმრთისა ვერ დაიმკვიდრონ“. რაოდენის უჯეროს ვეცხლის მოგებისაგან უფალი გაყენებს, ეს შემოკლებით მცირედ ითქუა. თუ არ შეიგონე და არ დააყენე უჯერო ვეცხლის მოგება, დიდი რამ ბრალი შეგემთხუევა; როგორც უჯეროდ უჯერდო ვეცხლიე მოგებად ითქუა გლახაკთ უწყალოება. მარტო ამას მიხედე, თუ რა დიდი ვნება სდევს, და ერთისა ამისგან სხუთა ძნელი ვნება შეისწავე და განეკრძალე. თუ შენ სიმდიდრით ჰსუფევ და რომელიც გლახაკ შენდა მახლობელად არის და ის უპოვარებისათვის სწუხს და მას გლახაკსა ხორციელის საქმისა და სახმრის მწუხარებას არ აღუმსუბუქებ, ქრისტეს შემაწუხებელთა ჰურიათა თანა შეირაცხები. - ვითარ? ჰურიანი სიმდიდრითა და შვებით აღსავსენი იშვებდნენ და ჰხმოვანედნენ და იზახდნენ ხელმწიფებით. ქრისტე მწუხარებით მყოფი წყალს ითხოვდა და არივინ მიუპყრა. ეგრეთუჱ შენ სიმდიდრით იშუებდ და ხელმწიფებრ იზახებ და გლახაკს სიღარიბისაგან მწუხარედ ჰხედავ და მას მწუხარებას არ აღუმსუბუქებ, - შენც ქრისტეს შემაწუხელებლთა ჰურიათა თანა აღირაცხები; გლახაკიც ქრისტედ შერაცხილი არის თვით ქრისტეს მიერ, ვითარცა ბრძანებს: „რაოდენი უყავთ ერთსა მცირეთაგანსა ძმათა ჩემთასა, იგი მე მიყავთ“. ჰხედავ, საყუარელო, უჯეროდ ვეცხლის მოგებას და ქონებას რა ვნება შეუდგება! ანუ სრულიად უნდა მოიძაგო ოქრო და ვეცხლი, ანუ რომელიც თესლი და ვნება თან ჰყვება ოქროს და ვეცხლს, მისის ვნებისაგან განწმენდილი უნდა მიიღო. თუ ვითარ - მაგალითი უნდა მოვიღოთ. გველი შენ რომ შეიპყარ და სჭამო, გესლიანი არს და სიკუდილს მიგცემს. მკურნალისაგან თუ მიიღე, თრიაქ-ფარუქი, რომელიც არის გველი შემზადებული, არას გავნებს. ეგრეთუჱ ვეცხლი და ოქრო, შენის ძიებით და გონების წადილით თუ მიიღე, ვითარცა გუელი, ამის მსგავსად მკვლელ გექმნება; თუ ქრისტესაგან მიიღე, რომელიც მკურნალი არის სულთა და ხორცთა, მისგან მიღებული არას გავნებს. ეს საქმე აწ საღმრთო წერილიდამ დავამტკიცოთ. ისრაელთ რომ უფლის მცნებით მიიღეს ეგვიპტელთაგან ვეცხლი, გამოსვლის ჟამში, მათ არა ვნებია რა; ელისეს მსახურმა, გეზი, უფლის წინააღმდგომობით მიიღო ვერცხლი - სულით და ხორცით დაისაჯა; ეგრეთუჱ შენ, თუ უფლის მცნების მსგავსად მიიღებ ოქროსა და ვეცხლსა - არას გავნებს; თუ უფლის მცნების მსგავსად არ მიიღე და ურჩებით შეიკრიბე - სულით და ხორცით გეზისაებრ დაისჯები. თუ შესცთე, სიმდიდრის სურვილისაგან და უჯეროდ ვეცხლი და ოქრო შეიკრიბო, აქაც რომელსაც მაგალითს მოგახსენებ, მისდა მსგავსად უნდა ჰყო: თუ გესლიანი რამ საზრდელი მიიღო, მკურნალთან უნდა მიხვიდე და სამკურნალო წამალი მისგან უნდა ისწავო; ეგრეთუჱ გესლიანი უჯერო ვეცხლის შეკრება თუ ჰყო, მკურნალს ქრისტესთან უნდა მიხვიდე და წამალი საკურნებელი მისგან უნდა ისწავო და მიიღო, რომელსა გასწავებს და გეტყვის: „ისხენით თავისა თქუენისა მეგობარნი მამონასა მისგან სიცრუვისა, რათა რაჟამს მოაკლდეთ თქუენ ამიერ საყოფელთაგან თქუენთა, შეგიწყნარენ თქუენ საუკუნეთა შინა საყოფელთა“. მდაბიურად ასე ითქმის: სიცრუვის მამონას ვეცხლს ეძახის; ვეცხლის უხვად მიცემისაგან გალახაკნი მეგობრად უნდა მოვიგოთ, რომ როდესაც აქედამ სიკვდილისაგან მოვაკლდეთ, ქრისტემან შეგვიწყნაროს სასუფეველსა შინა ცათასა. ზემო თქმულთაგან ორი რამ წარმოჩნდა ვეცხლის გესლიანობის სამკურნალოდ: ერთი ესე რომ ქრისტეს ღვთისაგან უნდა ვითხოვოთ, და მისგან მოვიღოთ კურნება; მეორე - გლახაკთა უნდა განვუყოთ. ახლა ეს ვიძიოთ, თუ ამათი უქნელობის მიზეზი ვისმე აქუს. რა მიზეზი უნდა აქუნდეს? თუ ვინმე იტყვის: „ქრისტეს რომ ვსთხოვოთ, არ მოგვცემს“ - ეს ყოვლითურთ უჭეშმარიტო არის, ამისთვის რომ ქრისტეს სიტყუა ტყუილი არ იქნება, ვითარცა თვით ბრძანებს: „ცანი და ქუეყანა წარხდეს, ხოლო სიტყუანი ჩემნი არა-სადა წარხდეს“, და ეს უტყუველი პირი ქრისტესი ბრძანებს: „ ითხოვდით და მოგეცესთ“. და თუ იტყვი: „ვსთხოვე და არ მომცა“ - კიდეც შენი მიზეზი არის, რომ არა მოგცა, ამისთვის რომ ბოროტად ითხოვ და არ მოგცა, ვითარცა იტყვის მოციქული იაკობ: „ითხოვთ და ვერ მიიღებთ, რამეთუ ბოროტად ითხოვთ“; თუ კეთილად ითხოვ, შენის იესოს მსგავსად ვინ უნდა მოგცეს? ვერა რომელიმე მსგავსად მისსა ვერ მოგცემს. სხუამ რომ მოგცეს, გაყუედრებს, და შენი იესო შენდა მომართ ყვედრებას არ ჰყოფს და სხუათაგან უფრო სავსებით მოგცემს, ვითარცა თვით გიბრძანებს: „მოგეცეს თქუენ სასწაული კეთილი, შეხრილი და დატენილი და ზედა-გარდათხეული“. მეორედ გლახაკთ მიცემა ითქუა ვეცხლის მოყვარების სამკურნალოდ. და თუ ამის მიზეზად ამას ვინმე იტყვის, რომ სიმდიდრეს ვერ განვაბნევთ, ამას სოფელსა ამითი უნდა ვიცხოვროთო, - აწ ამისი ნაცვალი სიტყუა ვიძიოთ და სვთქუათ: საყუარელო, შენ რომ შეკრებას ეძახი, ვერ ჰხედავ, თორემ ეგ უფრო განბნევა არის; მაგრამ ვეცხლის მოყვარებას დაუბრმია შენი გონების თვალი და ვერ ჰხედავ, თუ შეკრებისაგან უფრო როგორ განაბნევ. იუდა ვეცხლის მოყვარებამან დააბრმო, ის შეჰკრებად ჰგონებდა - უფროსად განბნევა შეხუდა. თქუმულ არს მისთვის: „დააბნია ოცდაათი იგი ვეცხლი“. ეგრეთუჱ შენ შეჰკრებას ჰგონებ, უწყოდე, უფროსადა განაბნევ, ვითარცა ბრძანებს უფალი იესო: „რომელი არა შეჰკრებს ჩემ თანა, იგი განაბნევს“. რადგან გლახაკს არ განუყოფ შენს სიმდიდრეს, არც ქრისტესთან შეჰკრებ, მაშასადამე განაბნევ; შენ შენს საუნჯეს კეთილად ჰრაცხ, მაგრამ კეთილი არ არის: მღილი, მპარავი და ავაზაკი - ყოველივე შეეხება შენს საუნჯეს, და როგორ კეთილი საუნჯე იქნება? საკვირველი ეს არის: თუ გძულს ოქრო და ვეცხლი, გლახაკს რასათვის უშურველად არ მისცემ? თუ გიყუარს - რასათვის ასეთ საუნჯესა შინა არ დაჰმარხავ, რომ ვერც მღილი, ვერცა მპარავი მიეხოს, ვითარცა გიბრძანებს მაცხოვარი: „საუნჯე თქუენი იყავნ სადა მღილმან და მჭამელმან არა განრყუნის და სადა მპარავთა არა დათხარიან და განიპარიან“. თუ საუნჯისა ამის ცნობა გნებავსთ, გლახაკთა შორის იპოვება ამისი მსგავსი საუნჯე; მათ შორის დაუნჯებულს ვნება არა შეეხება რა, ამისთვის, რომ თვით ქრისტე მცველი ექმნება, სიტყვისა ამისგან სჩანს: „რაოდენი უყოთ ერთსა მცირეთაგანსა ძმათა ჩემთასა, იგი მე მიყავთ“. თუ ასე არა ჰყოთ და სხუა გვარად ვეცხლის მოყვარებით შეიკრებ, აქაც ცთომილი ხარ. თუ ვითარ - ვსთქუათ. მოციქული პავლე იტყვის: „რომელსა ეგონოს თავის თვისი ვითარმედ არს რაჲმე და იგი არა იყოს, თავსა თვისსა აცდუნებს“. სიტყვისა ამის მსგავსად, თავის-თავს აცდუნებს; მას თავისი თავი მდიდარი ჰგონია, მას არა აქუს რა მხოლოდ ერთის ტილოს მეტი. ამას მტკიცე აღმოჩინება მივსცეთ. მოციქული იტყვის: „არარაჲ შემოვიღეთ სოფლად“. ჰსჩანს, რომ არცა რაჲ განღებად ძალ-გვიძს. როდესაც იშვა მდიდარი, სოფლად არა რაჲ-მე შემოუღია, - ვეერცა რას განიღებს, მხოლოდ ერთი ტილოს მეტს; და ერთი ტილო რა სიმდიდრე არის? მიჰხედეთ, რა ცთომაში არის ვეცხლის მოყვარე! ეგების სთქუას ვეცხლის მოყუარემ: ერთის ტილოს მეტი როგორ არ მაქუს-რა; ჩემი საუნჯე სრულებით ოქროთა და ვეცხლით სავსე არის. ვეცხლის მოყვარეო, ეგე შენი არა არის! გესმის მეუფის იესოს მიერ: „სხუანი დამაშურალ-არიან, და თქუენ შრომილსა მათსა შემოხუჱდით“. შენზედ ეს სიტყვა არ ითქმის: დაჰშვერი და შეიკრიბე, მაგრამ შენს შრომილზედ სხუა შემოვა და სხუა მიიღებს, შენ ლიტონი და ცალიერი დაშთები. თქუმულსა ამას თუ არ ირწმუნებ, მე მდიდარს გიჩუჱნებ რომ თავისი სიმდიდრე არცა ცათა შინა აქუნდა და არცა ქუეყანასა ზედა. ეს ქრისტეს მიერი სიტყვით დაგიმტკიცო. ქრისტემან მდიდარს უთხრა: „განყიდე მონაგები შენი და მიეც გლახაკთ და გაქუნდეს საუნჯე ცათა შინა და ქვეყანასა ზედა“. ჰსჩანს თავისი მონაგები მტკიცედ არა ჰქონია; თუ მტკიცედ ჰქონებოდა - „გაქუნდეს“ ასე არ ეტყოდა, ასრე ეტყოდა: „გაქუს“. მაგრამ ვეცხლის მოყუარეს არც ცათა შინა და არც ქუეყანასა ზედა მტკიცედ არა რაჲმე აქუს, - ზემო ქრისტეს მიერ თქუმულმა ესრეთ წარმოაჩინა. კიდევ ვსთქუათ, რომ ვეცხლის მოყუარეს არა-რაჲმე აქუს სიმდიდრე; სიმდიდრის ქონება ეს არის, როცა რამე ენებებოდეს კაცს, თავსის სიმდიდრისაგან მოპიოვოს; თუკი ვერას მოიპოვებს, რაც ენებება, მდიდარი არ იქნება. ახლა მას მდიდარსა მივხედოთ, რომელიც ლაზარა გლახაკის ჟამში მდიდარი იყო; ერთი წვეთი წყალი დასჭირდა, რა დიდის სურვილით ითხოვა, მაგრამ ვერ მოიპოვა! თუ მდიდარი იყო, სადა ჰსჩანს მისი სიმდიდრე? - არა სადა! ამისთვის არა ჰსჩანს, რომ უგვანად შეკრებილი იყო. ოქრო და ვეცხლი ამაოდ და ცუდად განიბნევა.
თუ იძიებ, რომ რომელს სიმდიდრეს აქუს კეთილი მდგომარეობა, გიჩუენო ქრისტეს მიერ სიტყვით. უფალი იესო ბრძანებს: „რაჟამს ძლიერი შეჭურვილი სცვიდინ ეზოსა თვისსა, მშვიდობით არიან მონაგები მისი“. როდესაც ქრისტეს შენს სიმდიდრეს ეზოს ჰსცავს, მაშინ შენი მონაგებიც მშვიდობით არის, და თუ ქრისტე არ სცავს, ყოვლითურთ უხმარი არის, ვითარცა არა ქონებული, ვითარცა ზემო წარმოვაჩინეთ ამისდა მაჩუენებლად საქმე მდიდრისა. მოვიდეთ და ქრისტესა და მოწაფეთა მისთა მიერ თქუმული ვეცხლი მოყვარებისა დასხნისათვის მაგალითად ვიხმაროთ. ქრისტემან ბრძანა: „რომელმან განუტეოს ცოლი თვინიერ სიტყვისა სიძვისა, მან იმრუშა და რომელმან განტევებული შეირთოს, მანცა იმრუშა“. მოწაფეთა მოახსენეს: „უკეთუ ესოდენი ბრალი არს დედაკაცისა თანა, არა-რა შეჰგავს ქორწინება“. ქრისტემან უბრძანა: „არა ყოველთა დაიტიონ“. ეგრეთუჱ სახედ ამისა მე უღირსი ვიტყვი: რომელიც უჯეროდ ვეცხლს შეიკრებს, ისიც ვეცხლის მოყუარე არის და რომელიც ჯეროვნად შეკრებულს როგორც ჯეროვანი არის, ისე გლახაკს არ განუყოფს, ისიც ვეცხლის მოყუარედ აღირაცხება; და თუ ესოდენი ბრალი არს ვეცხლისა, არა შეჰგავს მოგება; მაგრამ არა ყოველთა დაიტიონ, თორემ უმჯობესი - სრულიად მოუგებლობა არის, ვითარცა არს სიტყუა მაცხოვრისა: „ნუ მოიგებთ ოქროსა, ნუცა ვეცხლსა“. გნებავს ამის ცნობა, თუ სრულიად უპოვარება როგორ უმჯობესი არის სიმდიდრისაგან? მე გიჩუენო: მდიდათ ვაება აქუს ქრისტესაგან, ვითარცა ბრძანებს: „ვაჲ, თქუჱნდა მდიდარნო, რამეთუ მიგიღებიეს ნუგეშინის-ცემა თქუენი“; და გლახაკთა ნეტარება აქუს იესოს მიერ: „ნეტარ იყვნენ გალახკნი სულითა, რამეთუ მათი არს სასუფეველი ცათა“. მიჰხედენ, რაოდენად უმჯობესი შეიქმნა გლახაკი მდიდრისაგან: გალახკი ნეტარებაში არის და მდიდარი ვაებაში. უცხადესი წარმოჩენა ამის უმეტესი რაჲ იქმნება? მაგრამ ერთი სახე კიდევ მოვიღოთ მდიდრისა და გლახაკისა, თუ რომელი უმჯობესი არის. საეჭვო არ არის, რომ გლახაკი უმჯობესი არის: ლაზარე გლახაკი სასუფეველში და მდიდარი - ჯოჯოხეთსა შინა. აქ ერთი საკვირვო საქმე არის: უსულოსა და უგრძნობელსა ნივთზედ ყოვლითურთ ჯეროვნება ეს არის - შენ უნდა უფლებდე; და რადგან ვეცხლის მოყუარე ხარ, შენ ვეცხლის უფლად არა ჩანხარ; თუ უფალი ხარ, ეს როგორ არის, ხელით და ფერხით მისგან შეკრული და დამონებული ხარ: ხელი შეკრული გაქუს მოწყალებისათვის, რომ ერთი რამ ძვრა შენს ხელს მოწყალებისათვის არა აქუს; ფერხი შეკრული გაქუს და ეკკლესიასა შინა სვლას ვერ ახშირებ ამის მოშიშრებისათვის - ვეცხლი მპარავმან არ წარიღოს; თვალი მის მიერ დაბნელებული გაქუს და ქრისტეს მსგავს გლახაკს კეთილად მოწყალებით ვერ ჰხედავ.
კრატისტოს ვინმე ბრძები ვეცხლისაგან თავისის თავის შეკრვასა და მონებას ჰხედვიდა, ამისთვის ყოველივე სიმდიდრე მისი ზღვაში გარდაყარა, და ვეცხლს თავისი თავი არ დაამონა. თუ გნებავს, რომ შენც განირინო თავისი თავი, ვეცხლის მონებისაგან, ხელი განხსენ და აღძარ გლახაკთა მოწყალებისათვის, ფერხი განხსენ სვლად ეკკელსიასა შინა ლოცვისათვის, თვალნი განაღე გლახაკთა მოწყალებით მიხედვისათვის; კრატისტომან ზღვაში განაბნია, შენც ზღვის მიმსგავსებულს ქრისტეს სიყვარულში (ესე იგი, გლახაკთა მოწყალებაში) განაბნიე, რათა წარმავალისა და განხრწნადისა წილ წარუვალი და განუხრწნელი მიიღო საუკუნო დიდებაჲ, აწდა საუკუნეთა უკუნისამდე, ამინ.
სასო-წარკვეთილებისათვის
იტყვის საკვირველი მართალი იობ: ,,სასოება არა წმინდათა წარწყმდეს”. არა-წმიდება პირუტყვის საკუთარი არის, და ამას რომ ამბობს - ,,სასოება არა წმიდათა წარწყმდეს” - არამც პირუტყვზე არავინ ჰგონოს ეს სიტყუა. პირუტყვნი სასოებისა და მომავლისა ცხოვრებისაგან ყოვლითურთ უნაწილო და უცხო არიან; და მართალი იობ ამას სიტყუასა შინა საუკუნო ცხოვრების სასოებას ჰნიშნავს. მიიხედეთ აქ, თუ პირუტყვი როგორ უცხო და უნაწილო არის. ცხადად საჩინო რამ არის რომ კაცთათვის არის მართლის იობის სიტყუა; მაგრამ აქ ერთი რამ საძიებელი არის. იობ არა-წმიდებას ამბობს: ,,სასოება არა-წმიდათა წარწყმდეს”; და მოციქული თვით მოციქულთა საქმესა შინა ასე იტყვის: ,,და მე მიჩუჱნა ღმერთმან, რათა არავინ კაცი შევრაცხო ბილწად არა-წმიდად”. ჯერ ეს სიტყვები მოციქულისა და მართლისა იობისი დავაზაოთ, რომ ესენი წინააღმდგომად ჰსჩანან; მერმე სხუა მეტყველება ვიწყოთ. მოციქული ასე იტყვის: ,,არავინ კაცი შევრაცხო ბილწად და არა წმიდად”. და რომელიც განგრძობით უნანელად ცოდუაში სდგას, მას დავით წინასწარმეტყელი -კაცად არა რაცხს, უფროსად პირუტყვად ჰრაცხს და იტყვის: ,,ბაძვიდა იგი პირუტყვთა და უგნურთა და მიემსგავსა მათ”. და რადგან განგრძობით უნანელად ცოდუაში მდგომი პირუტყვად ითქმის, სამართლად დიდი იობ არა-წმიდას ეძახის. მაგრამ ამას რომ ამბობს - ,,სასოება არა წმიდათა წარწყმდეს” - მარტო არა წმიდისათვის არის სასმენელი, თუ წმიდისათვისაცა გასაგონი არის? ორისათვისვე სასმენელი არის: არა წმიდისათვის სამხილებელი არის, რომ ცუდად და ამაოდ შურება, რომ მისი სასოება ტყუილი და ამაო არის; წმიდათათვის სანუგეშო არის, - არამც სასოწარკუჱთილება არ ეკუჱთოს. სიტყვითა ამით ნუგეშს - სცემს მართალი იობ: არა წმიდის სასოება წარწყმდება და ამაოთ იქმნება; ხოლო იქუჱნ წმიდათა სასოება მტკიცე არს და არა წარწყმდების და არცა ამაო იქმნების. ამათ თქმულთაგან ასე წარმოიჩინება: შიში სასოწარკვეთილებისა წმიდათა და არა წმიდათა, ორთავე ეკვეთება, მაგრამ წმიდათა რომ ეკუჱთება - მას კუჱთებულსა ქრისტე ნუგეშინისცემს და განუქარვებს, ვითარცა მოციქულთა მოსცა ნუგეში ქრისტემან დახსნად სასოწარკვეთილებისა და ჰრქუა: ,,ნუ შეძრწუნდებიან გულნი თქუჱნნი გრწმენინ ღმრთისა და გრწმენინ ჩემდამო”. არა-წმიდას რომ ეკუჱთება სასოწარკვეთილება - მისთვის ვნება არის, ამისთვის რომ ქრისტე ნუგეშინისმცემლად არღარა ჰყავს. ამისთვის ვაებას აძლევს ისაია წინასწარმეტყველი და იტყვის: ,,ვაი მისა, რაჟამს დაეცეს ერთი და არა იყოს მეორე აღმადგინებელ მისა”, - მეორე - ესე იგი ქრისტე უფალი.
კიდევ ვსთ ქუათ საღმრთოს წერილის მაგალითად, თუ სასოწარკუჱთილება წმიდათა და არა-წმიდათა როგორ ბრძავს და თუ წმადათა როგორ ვერ ერევა და არა წმიდათა როგორ დაანქამს - ესენი ვაჩუჱნოთ. ნოეს ჟამში წყლით რღუნილება მოვიდა; სხუანი ქუჱყანასა ზედა მყოფი მოაშთო, მაგრამ ნოეს ვერა ავნო რა, ამისთვის რომ კიდობანი აქუნდა მფარველად. ეგრეთუჱ სასო-წარკუჱთილება მოიწევა სოფლად, არა-წმიდათა დანთქამს და წმიდათა ვერას ავნებს, ამისთვის რომ ეკკლესია აქუსთ მფარველად. იუდას ეკუცთა და საუკუნოდ დაისაჯა, - დიდს პეტრეს ვერა ავნო რა, ამისთვის რომ ცრემლითა მიერ ქრისტე თანაშემწედ მოიგო; და თუ ვისმე ჰნებავს შეწევნა ქრისტესი, თუ შეცოდებულსა პეტრეს შეეწია და არა დაუტევა, მასცა შეეწევა და არა დაუტევებს. და მაშინც თუ მეტის მოშიშებისაგან ვინმე სძრწის და სასოწარკვეთილების ღელვისაგან იურვის, აქ ერთი რამ ძლიერი სანუგეშო უნდა მოვიღოთ. წყლით რღუნა შესაძრწუნებელი იყო, მაგრამ ნოეს მართალსა კაცსა ღმრთის ბრძანებით ქმნილი კიდობანი აქუნდა ნუგეშად და მით განერა. ეგრეთუჱ სასო-წარკუჱთილება შესაძრწუნებელი რამ არის, მაგრამ რომელსააც სინანული ჰნებავს, ნოეს კიდობნისაგან ზესთა უსაკვირველესი და უაღრესი ღმერთის ბრძანებით ქმნილი კიდობანი აქუს ნუგეშად, რომელ-არს ღვთის-მშობელი მარიამ. კიდობანი ნოესი ულპოლველის ძელისაგან იყო, - და ეს ჭეშმარიტი კიდობანი არათუ ძელთაგან, არამედ სულისა სიტყვიერისა და ხორცთაგან, რომლისა შორის არა ხილული არს მღილი და სიმპალე ცოდუათა. ნოეს კიდობნისა შორის ტრედი იყო, - ამის ჭეშმარიტისა კიდობნისა შორის სული წმიდა იყო. მკვიდრად და არს უკვე. ძველს კიდობანში როდესაც სოფელსა შინა წყლით ღრუნა იყო, ნოე დაემკვიდრა,- ამას ახალსა კიდობანსა შინა როდესაც სოფელსა შინა ცოდვის რღუნა იყო, თვით ძე და სიტყვა ღმრთისა დაემკვიდრა. ძველის კიდობნიდამ ნოე გამოვიდა, ვენახი დაასხა და სვა ღვინო, მისგან დაითრო და განშიშვლდა; იხილა შიშვლოება მამისა თვისისა ქამ ყრმამან და განბასრა; იხილეს სემ და იაფეთ შიშვლობა მამისა თვისისა და ზურგ უკუნ ქცევით დაჰფარეს; განიღვიძა ნოემ და დასწყევლა ქამ ყრმა, ხოლო სემ და იაფეთ აკურთხა;- ახლის კიდობნიდამ, რომელ არს ღვთის-მშობელი მარიამ, გამოვიდა ახალი ნოე აღმაშენებელი ზეცისა და ქუჱყანისა, რომელ არს უფალი ქრისტე; ამან დაასხა ვენახი, რომელ არს წმიდა ჯვარი, მიიღო მისგან სასმელი სიკუდილისა და მიიძინა ჯვარსა ზედა ხორცითა; იხილა ჰურიათა ხორცითა შიშლოება მეუფისა და განკიცხეს; იხილა მზე მან და მთოვარემან ხორცითა შიშლოება მეუფისა თვისისა; სემისა და იაფეთის მსგავსად დაჰფარეს შიშლოება მეუფისა თვისისა სიბნელითა, რომელთა ნათელი თვისი არა გამოსცეს; განიღვიძა მეუფემან და აღსდგა მკუდრეთით; ქამის მსგავსად დასწყევა ქურიანი ურწმუნონი და სემისა და იაფეთის მსგავსად აკურთხნა მორწმუნენი. თუ ძველის რღუნაში ნოე და მისი კიდობანი დიდი ნუგეში იყო, ახალსა შინა მიხედე თუ როგორ ზესთა უაღრესი კიდობანი და ნოე გივის რომელ არს ღვთის-მშობელი მარიამ და უფალი იესო! და რასათვის წარიკუჱთ სასოებას! ეგების ჩემებრ ცოდვილს ვისმე ამისი მოშიშება აქუნდეს - ღვთის-მშობელმან და იესომ არ შეგიწყალოს და განგაგდოს? თუ შენ არ განეშორები ის არ განგაგდებს. ყორანი ნოემ კიდობანსა შინა შეიწყნარა და არა განაგდო, მაგრამ თითონ ყორანი განვიდა კიდობნისაგან და წყალთა შინა მოიშთო. ეგრეთუჱ შენ, ყორნის მსგავსად ცოდვისგან დაშავებულს, ქრისტემ ახლის კიდობნის ღვთის-მშობლის მარიამის საფარველიდამ არ განაგდებს, თუ შენ არ განხვალ, და თუ შენ განხვალ მისის საფარველისაგან, როგორც ყორანი მოიშთო რღუნილებისაგან, ეგრეთუჱ შენ ცოდვის რღუნილებისაგან სულით მოიშთვები.
საყვარელო, მიზეზი რა არის შენ შორის სასო-წარკუჱთილებისა? ანუ სრულიად უღმრთო ხარ და ანუ ღმერთი ცვალებულად გრწამს? თუ სასო-წარკუჱთილებაში ხარ, უეჭველად ორს საშინელს ვნებაში ერთი გაქუს: ანუ სრულიად უღმრთო ხარ, ანუ ღმერთი ცვალებულად გრწამს და კიდევ უღმრთოებაში იქმნები. თუ ღმერთი გრწამს და სრულიად უღმრთო არა ხარ, რასათვის ასე მოშიშებაში ხარ, რომ სასოება არა გაქუს? როგორ დაივიწყე მოციქულისა სიტყუა: ,,უკეთუნ ღმერთი ჩუჱნ - კერძო არს ვინ არს მტერ ჩუჱნდა?” მაგრამ რადგან სასოწარკუჱთილი ხარ, ჰსჩანს რომ სრულიად უღმრთო ხარ. თუ იტყვი სრულად უღმრთო არა ვარ, მაშ, რადგან სასო-წარკუჱთილებაში ხარ, უეჭველად ღმერთი ცვალებულად გრწამს და ესე კიდევ უღმრთოება არის, თუ ამას იტყვი, რომ არა მწამს ღმერთი ცუალებულად,-თუ ცუალებულად არ გწამს, მანასეს შემწყნარებელს ღმერთს ხედავ, რასათვის უსასო ხარ? პეტრეს შეცოდების მიმტევებელს ხედავ - ვითარ სასოწარკვეთილ ხარ?
თუ სხვა სინანული არა ძალგიძს - ,,ვსცოდე”,- ეს ლექსი როგორ დაივიწყე, რომელმან უძღებსა შვილსა პირველი პატივი მიანიჭა? თუ ეს გაშინებს რომ იუდამაც თქუა ,,ვსცოდე”, ლექსი, მაგრამ წარწყმდა, - იუდამ კეთილად ვერ იხმარა ეს ლექსი, ამისთვის კეთილად არ შეერაცხა, ვითარცა იტყვის დამასკელი იოანე: ,, არა კეთილ-არს კეთილი, უკეთუ არა კეთილად იქმნეს”. იუდას მიერ თქმული ლექსი ,,ვსცოდე” ამისთვის კეთილიდ არა იქმნა; ხოლოდ ლექსი სთქუა ,,ვსცოდე”, - საქმე ბოროტი შესძინა და შიშთვილობა. შენ როდესაც ,,ვსცოდე” ლექსის თქმა იწყო, ნუ ბოროტს შესძინებ უფროსად საქმით სინანული შესძინე და რით უნდა გეკუჱთოს სასო-წარკუჱთილება? თუ ამის მოშიშებაში ხარ, რომ ცოდვის სიმრავლის ღელვაში ხარ, აქ ერთს მაგალითს საღმრთო წერილიდამ მოვიღებ. იონა ზღვის სიღრმეში იყო, იქ არ წარიკუჱთა სასოება - და იხსნა ღმერთმან. იონას მხსნელი ღმერთი შენც გიხსნის, - რასათვის უასასო ვარ? ევედრე და იონას მსგავსად ცოდვათა სიღრმისაგან აღმოგიყვანს.
და თუ ვინმე მოხუცებულობის უძლურება შიდ ხარ და ეს გაურვებს, ხელი და ფერხი მოუძლურებული გაქუს და იურვი, რომ ღუაწლი და სასჯელი სინანულისა რომლით უნდა ვყოო,- სანუგეშო მაგალითი კიდევ საღმრთოს წერილიდამ უნდა მოვიღოთ. სამნი ყრმანი რომ ცეცხლსა შინა შეითხივნეს, ჴელით და ფერხით შეკრულნი იყვნენ; არცა ერთი სახმარად არა აქუნდათ, მაგრამ სიტყვით ევედრნენ ღმერთს, და შეისმინა ღმერთმან მათი ვედრება და იხსნა. ეგრეთუჱ შენც თუ უხმარად გაქუს ჴელი და ფერხი მოხუცებულობის უძლურებისაგან სიტყვით ევედრე ღმერთს და ისმენს, და გიხსნის ცეცხლისაგან უშრეტისა. თუ ამისთვის ხარ სასო-წარკუჱთილი, რომ არ იცი ამას სოფელსა შინა, შეგიწყნარებს ღმერთი თუ არა, - ამისი ჭეშმარიტი საცნობი სარკე მოგართვა : შთახედე ძველის სარკისა მანასესსა შორის და აღმოცნობ ცოდვილთა შეწყნარებასა; შთაიხედე ახლისა სარკისა პეტრეს შორის და აღმოცნობ სინანულითა აღხოცასა ცოდუათასა. თუ ეს გაძლევს სასო - წარკუჱთილებას, რომ სინანული აღარ ძალ-გიძს უძლურებისაგან - ამისთვის სანუგეშო მაგალითი ზემო ითქუა; მაგრამ ახლა კიდევ მეორედ სთქუათ ჭეშმარიტის მაგალითით. საყვარელო! შენგან შეუძლებელს ღმერთი არას ითხოვს; რომელიც შენგან შესაძლო არის მას ითხოვს; ვითარცა მარჯუჱნით ავაზაკი რომ იყო ქრისტესთან ჯვარსა ზედა დამსჭვალული, ავაზაკსა მისგან ქრისტეს შეუძლებელი არა უთხოვია რა; რომელიც ავაზაკს შეეძლო სიტყვით, ის ახსარება შესწირა, და ქრისტეს მისთვის მეტი არა უთხოვია რა და სიტყვით აღსარებისათვის სამოთხე მიანიჭა და უბრძანა: ,, დღეს ჩემთანა იყავ სამოთხესა შინა!” ეგრეთუჱ შენგან შეუძლებელს არას ითხოვს, რომელსა შეძლებისაებრ შესწირავ სიტყვით, თუ საქმით მას მიითვალავს და საუკუნო ცხოვრებას მოგცემს. დიდად განკვირვებული ვარ შენის სასო-წარკუჱთილებისათვის. რომელსაც ჴელმწიფება აქუს სიკუდილისა და ცხოვრებისა, იგი უფალი იჱსო ნუგეშს გცემს და გიბრძანებს: ,, ნუ შეძრწუნდებიან გულნი თქუჱნნი”. ახლა მიჩუჱნე-რომელს ეშიშვი?პეტრემ მოშიშებით ზღვაში დანთქმა იწყო,მაგრამ ქრისტე ჴელი უპყრა და ნუგეში სცა, შიშისაგან განთავისუფლდა: ეგრეთუჱ შენ მოშიშებით სასოწარკუჱთილების ზღვაში ინთქმი, მაგრამ რადგან ქრისტე ნუგეშინის გცემს,სასო-წარკვეთილებისაგან უნდა განთავისუფლდე.
რომლისამე სასო-წარკვეთილებას რომ ვხედავ, აქ სხუა იჭვი და შიში შემოვა ჩემის უღირსებისა შორის: ვაი ჩემს უღირსებას თუ ცოდვისაგან გამოსლვა და ხსნა არ გენებებოდეს! თუ კი ცოდვისაგან განშორება გნებავს, სასო-წარკვეთილების მიზეზი რა უნდა გაქუნდეს? - ვერას მიზეზს ჰპოებ. მაგრამ ცოდვისაგან გამოსლვა არ გნებავს, და რადგან არ გნებავს, ხსნაც შეუძლო არის: თუ ვითარ - მაგალითით ვსთქუათ. პეტრე მოციქული რომ შეპყრობილი იყო, მხსნელის ანგელოზის სიტყუა რომ არ ერწმუნა და საპყრობილიდამ არ გამოსრულ იყო და ანგელოზს არ შედგომოდა, პეტრე ისევ საპყრობილეში დაშთებოდა; მაგრამ მხსნელის ანგელოზის სიტყვა ირწმუნა, საპყრობილიდამ გამოვიდა და მას შეუდგა, ამისთვის საპყრობილიდამ ხსნილი შეიქმნა. ეგრეთუჱ შენ შენის მხნელის დიდისა მამისა ზრახვისა ანგელოზი ქრისტეს სიტყუას თუ არ ირწმუნებ და ცოდვის საპყრობილიდამ არ გამოხვალ და ქრისტეს არ შეუდგები, ისევ ცოდვის საპყრობილეში დაშთები; თუ მის სიტყვას ირწმუნებ და მას შეუდგები - უეჭველად ცოდვის საპყრობილიდამაც ხსნილ იქმნები. რომელმან საუკუნითგანნი კრულნი განათავისუფლნა, ის ტკბილი იჱსო მხსნელად გივის! მიჩუჱნე, რომლისა მოწიწებისათვის სასო-წარკუჱთილ ხარ? ეგების ამის მოშიშებაში იყო, ახლად ცოდვისაგან მოქცეულს მრავალი სიცოცხლის ჟამი არ მოგეცეს და იურვიდე, ამისთვის რომ მცირე ჟამში ვერ ჰსრულჰყო სინანული. რადგან ცოდვისაგან მოქცეული ხარ, მცირე ჟამისათვის ნუ იურვი. ამისა ჭეშმარიტი ნუგეში მოვიღოთ სიტყვით და საქმით,-სიტყვით-ვითარცა მოციქულის პირით გიბრძანებს უფალი: ,,რომლითაცა საქმით გიხილო აღსრულებული, მითვე საქმითა განგიკითხო”, ცოდვისაგან მოქცეულსა და სინანულსა შინა მყოფს აღსრულებულად გიხილავს და ამითვესსაქმითა განგიკითხავს და საუკუნოსა სუფევასა ღირს გყოფს. ახლა საქმით ვაჩუჱნოთ ამისა ნუგეში: ავაზაკი ჯვარსა ზედა დამსჭუალული რომ მოიქცა და ქრისტეს აღმსაარებელი რომ შეიქმნა, მცირე ჟამი აქუნდა სიცოცხლის, მაგრამ სამოთხე მიიტაცა. ეგრეთუჱ, შენ თუ ჭეშმარიტი სინანული ცოდვისაგან მოქცევა ჰყავ, ჟამის სიმცირე ვერას გავნებს და საუკუნო სუფევას მიიღებ. თუ ეს გაურვებს, რომ უძლური ხარ, ამისი ნუგეში ზემო ითქვა, მაგრამ ახლა კიდევ ახალი დავსძინოთ და ვსთქუათ. პეტრეს სიდედრი მხურვალებისაგან დავრდომილი და მოუძლურებული იყო; მაგრამ ქრისტემ რომ მის სახლსი მივიდა, ასე განნკურნა სიდედრი პეტრესი, რომ მის შორის უძლურება არ დაშთენილა მყის განძლიერდა, ვითარცა ცხად ჰყოფს მახარებელთა მიერ მისთვის აღწერილი: ,,აღსდგა და მსახურებდა მას”. ეგრეთუჱ, როდესაც შენ შორის ქრისტეს მოუწოდებ, ასე განკურნებს მოწყალების ჴელის შეხებით, შენ შორის ცოდვის მოუძლურება არარ დაშთეს, აღსდეგ ცოდვის მხურვალებისაგან დაცემული და მსახურებდე ქრისტესა; თუ ქრისტეს შენ არ მოიძულებ და შეიყვარებ, ნურც ამაზედ ხარ უსასო; შენის ცოდვის სიმყრალისათვის არ მოგიძულებს და კიდეც მოგიძიებს. ლაზარესი მოახსენეს: ,,უფალო, ყროდის”, მაგრამ მისთვის არ მოიძულა და საფლავით აღადგინა. ეგრეთუჱ შენ, მისდამი მისრულსა, ცოდვის სიმყრალისატვის არ მოგიძულებს და ცოდვის მოკუდავებისაგან განგაცხოველებს.
რაც სასო-წარკუჱთილების ნერგი იყოს, ყოველივე აღმოვფხრათ და უჩინო ვჰყოთ ქრისტეს მიერ! ეგების ამისთვის უსასო იყო, მრავალ ჟამ ეკკლესიაში არ შესრულ იყო და გარეშე ყოფილიყოს შენი ქცევა. ნურც ამისთვის წარიკუჱთ სასოებას. ამის სანუგეშო მაგალითი მოვიღოთ. ეშმაკეული ვინმე, რომელსა ლუკა სწერს, სახლსა შინა არა იყოფოდა მრავალჟამ სამოსელი არა შეემოსა, მაგრამ ქრისტემან არ უგულებელს ჰყო, და განაძო მისგან ეშმაკი. ეგრეთუჱ შენ მრავალ ჟამ ეკკლესიასა შინა არ ყოფილ იყო და სამოსელი სინანულისა არ შეგემოსოს, მაშინ ქრისტე არ უგულებელს ჰყო და ამისთვის თუ იშიშვი, შენი შინაგანი ადგილი სულისა ცოდვისაგან უპატიო ქმნილა და იშიშვი, ჩემ შორის ქრისტეს როგორ მოვუწოდო შეურაცხ ადგილში,-ვითარ თავს იდებს შემოსლვასო-ამისთვის ნუ იშიშვი; კაცთა ცხოვრებისათვის შეურაცხს და უნდოს ადგილს არ რიდებს. აქ მიხედე, უნდოს ადგილებს კაცთა ცხოვრებისათვის ქრისტემან თუ რიდა: პირუტყვთ ბაგასა შინა იშვა, ზაქეს უნდოსა და გლახაკს სახლში მისლვა ჯერ იჩინა; სიმონ კანანელის სახლში ისე რა. ესენი ყოველნივე უნდონი და შეურაცხებანი იყვნენ წინაშე ქრისტესა, მაგრამ ქრისტემან კაცთა ცხოვრებისათვის უნდოს ადგილს მისლვა არ უღირს იჩინა. ეგრეთუჱ შენის ცხოვრებისათვის შენის უნდოების შორის მისვლას არ უღირს იჩინებს ქრისტე. თუ ამას მწუხარე ხარ, რომ არ შევსწირო,-რომელიც ზაქემ შესწირა, შენც ის შესწირე. ზაქემ ეს შესაწირავი მოართვა: ,,უფალო ზოგი ნაყოფთა ჩემთა მივსცე გლახაკთა’’. მიითვალა ქრისტემან შესაწირავი ესე და უბრძანა: ,,დღეს იქმნა ცხოვრება სახლისა ამის!” აგრევე შენც ეს შესწირე და შენის ქონებულისაგან მიეც გლახაკთა, რომ სთქუა მეუფემან შენის შინაგანის სულის ადგილისათვის: ,,დღეს იქმნა ცხოვრება სახლისა ამის!”და თუ ნივთიური არა გაქუს რა- შენი უნივთო გონება შესწირე; თუ აღარც ის გაქუს, რომ ეშმაკისთვის მიგიცია, თუ ჴელ მეორედ არ წაართმევ, ქრისტე განსდევნის გონებიდამ. ეშმაკეული ვინმე რომ იხილა ქრისტემან, შერისხვოთ უბრძანა ეშმაკს: ,,განვედ და ნურღარა შეხვალ მაგისსა”, -მყის განვიდა მისგან ეშმაკი. აგრევე შენის გონებისატვის უბრძანებს ქრისტე: ,,განვედ და ნუღარა შეხვალ მაგისსა”. თუ შენს გონებას შენ კი მისცემ ქრისტეს, ეშმაკი მიახლოვებასაც ვერ იკადრებს. თუ შენ ჟამიურს და თვით ჟამში მყოფს ამისი მოშიშება გაქუს- ქრისტე არ შეგიწყნარებს,-და არა რომელსამე ჟამში ქრისტეს მიერ შეუწყნარებლობა არა ჰსჩანს, თუ კი გონებას ქრისტეს მიანდობ, რომელი ჟამი გაქუს შეუწყნარებლობის? შენის მყოფობის ჟამი ამას სოფელსა შინა სამი არის: სიყრმისა, ვაჟკაცობისა და მხცოვანებისა; ამას სამსავე ჟამსა შინა ქრისტე შენგან ნაყოფს ეძიებს ჭეშმარიტის თქმის მსგავსად: ,,სამი წელი არის ვინთაგან ვეძიებ ნაყოფსა”; სამი წელი ამას სამსა ჟამსა ჰნიშნავს-სიყრმისა, ვაჟკაცობისა და მხცოვანებისა ჟამსა; ამას სამსავე ჟამსა შინა, რომელსა შინა შენ გარე შეცულ ხარ, ქრისტე შენგან ნაყოფს ეძიებს; და რომელი ჟამი გაქუს შეუწყნარებლობისა, თუ კი შენს გონებას შესწირავ?
თუ კი შენის ცოდვისაგან მოშიშება გაქუს ქრისტესი და პირის-პირ ვედრებას ვერა
ჰყოფ-წმიდანი შუამდგომელად გივის და მათ მიერ ევედრე; უეჭველად მათის ვედრებით ხსნილ იქმნები. სიტყვით და საქმით ჰსჩანს ამისი სიმტკიცე. სიტყვით-ვითარ იგი ჴმობს წინასწარმეტყველი დავით: ,,ნება მოშიშთა მისთა ჰყოს და ვედრებისა მათისა შეისმინოს’’;--საქმით ჰსჩანს: ისრაელთ ხბოს თაყვანისცეს, ღვთისა მიერის რისხვით მოისრვოდენ; მაგრამ მოსეს შუამდგომლობით ხსნილ იქმნენ.ეგრეთუჱ შენ ცთომილ წმიდათა შუამდგომლობითა ხსნილ იქმნები. უხსენელობა და უკურნებელი განწირულება ეშმაკის არის, რომ მას სინანული არა შეუდგს, ამისთვის რომ უსხეულო არის. შენ სხეულევანი ხარ და სინანული გაქუს
გამოსახსნელად საუკუნოსა სატანჯველისაგან. თუ ამას იტყვით ,უძლურების ჟამში მეწია და სინანული არა ძალ-მიძს,ზემო თქმულსავე განგიახლებ,-გონება მიეც ქრისტეს და შენის სინანულის მაგიერს ის დასდებს სასწორთა ზედა ,როდესაც, აღსრულების ჟამში, შენის ცოდვის აღწონას იწყებენ ანგელოზნი, შენს მცუჱლს ანგელოზს უბრძანებს: მე რომ ცოდვილთათვის სასჯელი თავს ვიდევ,მისი სინანულის მაგიერ ის მიეცი სასწორს, რომ მადლი უფროს იქმნეს ცოდვისა მისისა და ცხოვნდეს. ამას ცხად ჰყოფს ზაქარია წინასწარმეტყველის პირით და იტყვის: ,,აღწონეთ, მიეცით სასყიდელი ჩემი.’’თუ გონებასა განუსაკუთრებ ქრისტეს-შენს უძლურებას ასე განაძლიერებს. ხედავ საყვარელო, ქრისტეს მიერის უსაზღვრო მოწყალებით ყოველი ძირი სასო-წარკუჱთილებისა აღმოიფხვრა? ახლა ყენება აღარ არის, ქრისტეს უნდა დაეგო; თვით გასწავებს ბრძნისა სოლომონის პირით: ,,ამბორს მიყოს მე ამბორის ყოფითა პირისაგან თვისისა.” შებღალულს გულს და ბაგეს ის განწმენდს და განაახლებს, ვითარ იგი ხმობს წინასწარმეტყუჱლი: ,,განცხრას მწიკული ძეთა და ასულთა სიონისათა.” მისმან განშორებამ მწიკლოვან გყო --და ახლოება კვალად განგწმენდს. მთოვარე რომ მზეს მოშორდება, დაბნელდება; როდესაც პირის პირ წარმოდგომით დაუახლოვდება, მაშინ ნათლით აღივსება.ეგრეთუჱ შენ, როდესაც ქრისტეს განეშორები, დაბნელდები; როდესაც დაუახლოვდები--ნათლით აღივსები.
რასაღა ჰყოვნი ქრისტესთან მისლვას? თუ მისგან მოცემული ნათლით სამოსელი მტერმან განგძარცვა და შიშლოებისათვის იშიშვი , მაგისი მოშიშება ნუ გაყენებს: ადამ და ევა თავისის ცთომისაგან შიშველნი შეიქმნენ, მაგრამ ქრისტემან კვალად ნათლისა სამოსელი შემოსა. ეგრეთუჱ შენ შენის ცთომისაგან განშიშვლებულს კვალად ნათლისა სამოსლითა შეგმოსს, პირუტყვების საზრდელისაგან განგაშორებს და სიტყვიერების საზრდლით გამოგზრდის , ესე იგი უხრწნელითა ხორცითა გამოგზრდის, ესე იგი უხრწნელითა ხორცითა და სისხლითა თვისითა. ნურცა ამისათვის შეწუხდები, რომ უკანასკნელს მოხუცებულობის ჟამში მოხვიდე ქრისტესთან, ამისთვის რომ მისის მოწყალებით მეათერთმეტის ჟამის მოსრულთა არა განაძებს და პირველისაებრ შეიწყნარებს; ეგრეთუჱ შენ, უკანასკნელის მოხუცებულობის ჟამში მოსრულს, არა განგაძებს და პირველისაებრ შეგიწყნარებს.
კიდევ ვსთქუათ და გკითხავ, საყვარელო: მიჩუჱნე, რომლის მიზეზით უსასო ხარ? ცოდუას რაც ვნება აქუს ქრისტეს მიერის მადლით ყოველსავე აღმოფხვრილად და განხმობილად გიჩუჱნებ და მერმე რომლისამე მოშიშებისათვის უნდა მიეცე სასო-წარკუჱთილებას?-ვგონებ მიზეზი ვერა ჰპოვო რა. თუ შენს თავს ქრისტეს მიანდობ,ცოდვის ვნება ვერა შეგაძრწუნებს, თორემ ცოდვის შემაძრწუნებელი ვნებანი მოვიხსენოთ და განხმობა ვსთქუათ, და მიხედე და ჰსცანი, თუ რა ვნება შეეძლოს ცოდუას, თუ შენს თავს ქრისტესგან არ განაშორებ. ცოდუას შეუდგება საშინელი ვნება, ესე იგი სიკუდილი ვითარცა მოაკუდინა პირველი მამა ადამ: მაგრამ თუ ქრისტეს შედგომილ ხარ შენთვის სიკუდილი შესაძრწუნებელი არ არის, უფროსად ძილი და განსუჱნება არის, ვითარცა ხმობს უფალი იჱსო მეგობრისათვის ლაზარესა: ,, ლაზარემ, მეგობარმან ჩემმან, დაიძინა’’. იცის ცოდუამან საშინელი ღელვისა მიერი დათქმულება, ვითარცა ფარაო და ერი მისი დაანთქა ზღვასა მეწამულსა. მაგრამ თუ ქრისტეს შედგომილი ხარ, ცოდვის ღელვა ვერას გავნებს, ვითარცა მოსეს შედგომილთა ისრაელათა ზღვის ღელვამ ვერა ავნო რა: ფარაო და ერი მისი დაინთქა, ისრაელნი უვნებელად განვიდენ. ეგრეთუჱ შენ, ქრისტეს შედგომილს, ცოდვის ღელვა ვერას გავნებს: უხილავი ფარაო-ეშმაკი გუნდითურთ მისით დაინთქმია და შენ უვნებელად განხვალ. იცის ცოდუამან საძაგელი წყლულება და სიმყრალე, ვითარცა იტყვის წინასწარმეტყველი დავით: ,,შეყროლდეს და დალპეს წყლულებანი ჩემნი პირისაგან უგუნურებისა ჩემისა ’’; მაგრამ თუ ქრისტეს შედგომილი ხარ, შენის ცოდვის წყლულება და სიმყრალე ყოვლითურთ უჩინო იქმნების: ვითარცა მისდამი მისრულსა და შედგომილსა მეძავსა დედაკაცსა ქრისტემან ყოველი წყლულება და სიმყრალე ცოდვისა განუქარვა ეგრეთჱ შენ თუ ქრისტეს შეუდგები ყოველს შენს ცოდვის წყლულებას და სიმყრალეს უჩინო ჰყოფს. იცის ცოდუამან შესაძრწუნებელი ჯოჯოხეთად შთამხდელი სიმძიმე, ვითარცა მარცხენით ავაზაკი შთახდა ქუჱსკნელთა შინა ჯოჯოხეთისათა; მაგრამ თუ შენ ქრისტეს შედგომილ ხარ, ცოდვის სიმძიმეს ის აღგისუმბუქებს და სასუფევლად აღგაფრენს: ვითარცა მარჯუჱნით ავაზაკი იხსნა ქრისტემან სიმძიმისაგან ცოდუათასა და აღიყვანა სასუფეველად, ეგრეთუჱ თქჱნ, ჭეშმარიტთა ქრისტეს მოწაფეთა, აღგისუბუქებს ქრისტე სიმძიმესა ცოდუათასა და მკვიდრ გყოფს ზეცათა სასუფეველსა, რომლისა არს დიდება. აწ და საუკუნეთა უკუნისამდე. ამინ.
სიყვარულისთვის
იტყვის პეტრე მოციქული თვისთა კათოლიკეთა შინა: „ყოვლისა შინა ურთიერთარს სიყვარული გაქუნდინ“. ყოვლის სათნოების უპირველესად რასათვის ეს გვასწავა მოციქულმან, ასე რომ გვიბრძანებს: „ყოვლისა წინა ურთიერთარს სიყვარული განმარტებული გაქუნდინ“. თვით გამოცდილებით ხედავს მოციქული,-ტოველი სათნოება თვინიერ სიყვარულისა უძლური და უხმარ არის; ამისთვის ყოვლის უპირველესად სიყვარულს გვამცნებს. ახლა ეს ვთქუათ, თვინიერ სიყვარულისა სათნოება როგორი უხმარი არის. დიდი რამ სათნოება არის სარწმუნოება; და პეტრეს ასეთი მხურვალე სარწმუნოება აქუნდა, პირველ ყოველთასა ქრისტე ძედ ღვთისა მან აღიარა, მაგრამ მცირედ შიშისგან რომ სიყვარული განშორდა, სარწმუნოებაც მცირედ-ჟამ უხმარი შეექმნა,ამისათვის რომ უარ-ჰყო მოძღვარი თვისი და უფალი და სთქვა: „არა ვიცი კაცი იგი“. დიდი რამ სათნოება არის ლოცუა და მარხუა, მაგრამ თვინიერ სიყვარულიისა უხმარი არის, ვითარცა ფარისეველი ილოცვიდა, რომ ტაძარსა შინა წარდგომილ იყო ლოცვად. იმარხვიდა, ვითარცა თვით იტყვის: „ვიმარხავ ორ გზის შაბათსა შინა“, დართული კიდევ ამათ ზედ ქუჱლის საქმე აქუნდა, ამასაც თვითუჱ ხმობს: „და ათეულსა შევსწირავ ყოვლისაგან მონაგებისა ჩემისა“. მაგრამ სიყვარული რომ არ აქუნდა და მეზუჱრისა შურსა შურსა შინა იყო, ამისთვის ყოველივე მისი სათნოება უხმარი შეიქმნა, და დაისაჯა. შემოკლებით ვსთქუათ, რომ თვინიერ სიყვარულისა ყოველივე სათნოება უხმარი არის. პავლეს რა სათნოება აკლდა? თუ სათნოების ფრთა ჰკლებოდა, ხორცით სამოთხედ რომ აღფრინდა და უთქმელი სიტყუა ესმა, ეს რომლითა სხვითა საქმითა შეიძლებოდა? მაგრამ კაცთა შეძლებისაებრ სათნოებით აღსავსე იყო და მით შეუძლო ხორცით სამოთხედ მიწევნა. ასე საკვირველი პავლე თავისა თვისისათვის ასე ტყვის: „უკეთუ სიყვარული არ ამაქუნდეს, არა რავე ვარ.“ უდიდესი დასამტკიცებელი მივცეთ ამას, რომ ყოველივე კეთილი თვინიერ სიყვარულისა უხმარი არის. ეშმაკნი პირველ ანგელოზნი იყვნენ და საღმრთოს მადლისაგან კეთილით აღსავსე იყვნენ; ღვთის სიყვარულს რომ განეშორნენ, ყოვლითურთ ბოროტნი შეიქნენ: და კაცი თუ სიყვარულს მოშორდა-მისი კეთილი ყოველივე ბოროტად შეიცვალება. და რომელსაც თავისი ძმის სიყვარული არა აქუს, უეჭველად ღმერთი -ძმა რომ ვსთქვი , არა თუ მარტო შენის დედისაგან და მამისაგან შობილს ექოდება ძმა-წმიდის ემბაზისაგან აღმოშობილნი ყოველნივე ურთიერთარს ძმანი არიან; ყოველივე თუ სწორაბით არ გიყვარს,-ჰსცან ჭეშმარიტი,-ღმერთიც გძულს,ვითარცა ამტკიცებს იოანე მოციქული და მახარებელი თვისთა კათოლიკეთა შინა: „უკეთუ ვინმე სთქუას, ღმერთის მიყვარს და ძმა თვისი სძულდეს,იგი მტყუარ არს“. რადგან ღმერთი გძულს, შენი კეთილი უხმარი არის.
კიდევ ყოვლისა უპირველესად სიყვარულს გვასწავებს მოციქული ამის მიზეზისათვის: კაცთა ბუნებას მრავლის ცოდვისაგან შეცულად და სნეულად ხედავს, და სიყვარული ძლიერი-რამ წამალი არის, რომ ცოდვას უჩინო ჰყოფს, ვითარცა თვით პეტრე მოციქული იტყვის: „სიყვარულმან დაფარის სიმრავლე ცოდვათა“. კიდევ ვაჩუჱნოთ, თუ სიყვარული ცოდუას როგორ უჩინო ჰყოფს. უჩინო ჰყოფს და აღმოფხვრის დასაბამსა ცოდვისასა-ამპარტავანებას, მოციქულისაებრ, სადა იტყვის: „სიყვარული არა მაღლოინ“; უჩინო ჰყოფს უგუნურებისა უწვრთელობასა, სადა იტყვის: „არა განლაღნის“; უჩინო ჰყოფს წინაშე ქრისტესა სირცხვილეულებასა, სადა იტყვის: „არა სირცხვინელ-იქმნეს“; უჩინო ჰყოფს სიცრუეს,სადა იტყვის: „არა უხარიან სიცრუესა ზედა , არამედ უხარიან ჭეშმარიტებასა ზედა“. მტკიცე ჰტოფს კეთილსა სარწმუნოებასა შინა, სადა იტყვის: „ყოველი ჰრწამნ“. განმზადებ ქრისტესთვის ვნებათა თავს დებად, სადა იტყვის: „თყოველსა თავს იდებნ“.ზეშთა საქებელ არს ყოველსა ადგილსა შინა თქმისაებრ: „სიყვარული არა სადა დავარდების“, - კიდევ გვასწავებს ყოვლის უპირველესად სიყვარულს ამის მიზეზისათვის,-სათნოებათაშორის უმაღლესი არის, ვითარცა იტყვის დიდი იოანე ოქროპირი: „არა რაჲ არს სათნოებათა შორის უმაღლეს სიყვარულისა“. კიდევ გვამცნებს ყოვლის უპირველესად სიყვარულს,ამისთვის-ყოვლისა უფროსად სიყვარულმან გარდამმოიყვანა ძე ღვთისა ქუჱყანად, ვითარცა გვასწავებს იოანე მახარებალი: „ესე-ოდენ შეიყუარა ღმერთმან სოფელი, ვიდრეღა ძეცა თვისი მხოლოდ-შობილი მოსცა მათ“. ითქვა მოციქულისაგან ესე: „ყოვლის უპირველესად მოყუსის სიყვარული უნდა ვყოთ“. ამის მიზეზით აღმოჩნდა მოციქულისაგან დაამტკიცებით, - ეს მიზეზი, რომ თვინიერ სიყვარულისა ყოველივე სათნოება უხმარი არის; და კიდევ მოციქულის სიტყვით ითქუა, ესე იგი: „სიყვარულმან დასაბამი ცოდვისა, ამპარტავნება და სხუინი უჯერონი ცოდვანი, აღმოუფხრნა“. ახლა ეს უნდა ვიძიოთ: ზეშთა საქებელს სიყვარულს შეიტკბობთ, თუ არა? თუ სიყვარულს არ შეიტკბობთ და განაგდებთ,-ქრისტეს მოწაფეობის სახელი რომ გეწოდება,-ქრისტიანე,-ეს სახელიც უნდა განაგდო, რადგან ქრისტეს მოწაფეობის ნიშანი-სიყვარული არის, ვითარცა თვით უფალი იჱსო ბრძანებს: „უკეთუმცა იყვარებოდეთ ურთიერთარს, ამით გსცნან ყოველთა,ვითარმედ მოწაფენი ხართ ჩემნი“. რადგან ნიშანი ქრისტესმოწაფეობისა სიყვარული მოიძულე, უეჭვვველი არის, აღარც ქრისტეს მოწაფეობა გნებავს,-ჰსჩანს, რომ ისიც მოიძულე.
აწ ეს არის ჩუჱნი საძიებელი: მიზეზი რა გაქუს სიყვარულის განგდებისა? თუ ამას იტყვი, მან ვინმე შემცოდა,-აქ უკურნებელს სასო-წარკვეთილებაში შთავარდები; თუ ვითარ-ვსთქვათ: შეცოდებისათვის სიძულვილი სამართალი არის,თუ უსამართლობა? თუ იტყვი: „უსამართლობა არის“. _შენ რისათვის ჰყოფ? და თუ სამართალი არის შეცოდებისათვის სიძულვილი, შეცოდებული ხარ წინაშე ქრისტესა! ამას ვერ იტყვი, არ გეცოდებიოს. ღვთის-მეტყველი და მახარებალი იოანეთვისთა კათოლიკეთა შინა იტყვის: „უკეთუ ვსთქუათ, ცოდუა არა გვაქუს, თავთა თვისთა ვაცთუნებთ, და ჭეშმარიტება არა არს ჩუჱნთანა“; და რადგან შეცოდებული ხარ წინაშე ქრისტესა, და შეცოდებისათვის თუ სიძულვილი სამართალი არის -ქრისტემ უნდა მოგიძულოს! მიხედე, რა საშინელს სასოწარკვეთილებაში შთავარდები! თუ ქრისტემ მოგიძულა,სხუა სასოება სიდამ უნდა მოიპოო? პეტრე მოციქული იტყვის: „არცაღა არს სხუა სახელი ცასა ქუჱშე, რომელითაცა ჯერიყო კაცთა ცხოვრება“. -მოვიღოთ კიდევ ამისათვის მეტყველება, რომ იყვარულის განმგდებელი უკურნებელს წყლულებაში არის. კურნება სათნოებით იქმნება; თვინიერ სათნოებისა სული არ განიკურნება, და ეს ზემო დამტკიცდა-თვინიერ სიყვარულისა ყოველი სათნოება უხმარი არის; სათნოებით აღვისლის პავლესაგან გესმის: „უკეთუ სიყვარული არამაქუნდეს, არა რავე ვარ“. შენ სიყვარული არა გაქუს, და რადგან საყვარული არა გაქუს, ყოველი სათნოება შენ შორის უხმარი არის, და რით უნდა განიკურნო სულის წტლულებისაგან?-შეუძლებელი არის შენი კურნება, თუ სიყვარულს არ შეიტკბობ. ახლა მაგალითი მოვიღოთ: ერთი ვინმე სნეულებისგან ჰკუდებოდეს და მკურნალი მასთან არ მივიდეს, და არც სნეულთან მივიდეს, ამისი განკურნება შეუძლებელი იქნება. აგრევე, რომალიც ცოდვისაგან სნეული არის და სულით ჰკვდება, თუ მტკიცედ მოყუსის სიყვარილს არ მოიგებს, არც მკურნალი ქრისტე მასთან მივა, და ვერც ის მივა ქრისტესთან, ამისთვის, რომ იოანე ღვთის-მეტყველი და მახარობელი თვისთა კათოლიკეთა ღინა ასე იტყვის: „რომელი ეგოს სიყვარულსა შინა, ღმერთი მისთანა ჰგიეს და იგი ღვთის თანა“ შენ სიყვარულზედ არ ჰგიე, არც ქრისტე ღმერთი შენთანა ჰგიეს, არც შენქრისტეს ღვთისა-თანა ჰგიე, ამის გამო დაჰშთი უკურნებელი! საყვარელო, ერთი რამ გამოვიკითხო შენგან, ეს მინდა: ვის სძულობ, მიჩუჱენე? მკითხავ, თუ სად ვეძიებ?-სხვა მ იზეზი არა მაქუს რა. შენის სიყვარულის მეტი. მინდა, რომ შენი ცთომილება გაცნობო. ეგების ამისთვის გსძულობდე ვისმე, რომ მას ვნება უყო?-ცთომილი ხარ: მას შენის სიძულვილით ვერას ავნებ, უფროსად თავის-თავს აძლევ ვნებას! თუ ვითარ-ვსთქუათ: მას შენ შენის სიძულვილით არათუ ავნებ-უფროსად განადიდებ, ამისათვის რომ მას ქრისტე ნეტარებას აძლევს და უბრძანებს: „ნეტარ იყვნე, რაჟამს მოგიძულენ თქუჱნ კაცთა“.-შენს თავს ძნელს რასმე ვნებას აძლევ, ვითარცა ღვთის-მეტყველი და მახარებელი იოანე გამცნებს: „რომელსა ჰსძულდეს ძმა თვისი, იგი ბნელსა შინა არს“. შენ გძულს ძმა, - უეჭველად წარმწყმედელს უმეცრების ბნელში ხარ! შენ ასე ჰგონებ-სიძულვილით მას უყოფ ბოროტს: მას კეთილს მოატყუჱბ და შენს თავს ბოროტს. ამისი დასამტკიცებელი სახეები ძველის წერილიდამ მოვიდაო: ესევმან იაკობ მოიძულა-იაკობ პშირმშოების მიღებით გამდიდრდა, ესავ პირმშოებისგან დაემხო, ძმათა იოსები მოიძულეს-იოსებ მეფობის პატივში ავიდა, ისინი სიყმილის მწუხარებაში იყვნენ. ეგრეთუჱ შენ უწყოდე: მოყუსის სიძულვილი შენ სიგლაკახეს მიგცემს და მას განამდიდრებს.
ეგების ჩემმებრმამ უმეცარმან კიდევ ვერ გულის-ხმა ჰყო კეთილად სიყვარულის სარგებლობა და სიძულვილის მავნებლობა. ორივესათვის ცხადი მაგალითი მოვიღოთ, რო ყოველთათვის ადვილად საცნობელი იყოს. თვით კაცი და მისი შექმნილება მოვიღოთ მაგალითად. კაცი ოთხის მივთისგან არის შემდგარი. თუ ოთხი ნივთი დაზავებით არის და ურთიერთთარს არ იბრძვიან-კაცის სიცოცხლეც წარემართება; თუ ოთხი ნივთი დაზავებით არ არის და ურთიერთარს იბრძვიან-კაცი სიკუდილს მიეცემა. ეგრეთვე კაცი თუ მოყუსისა მიმართ სიყვარულის დაზავებით არის და სიძულვილის ბრძოლა არა აქუს-მისი საუკუნო ცხოვრება კეთილად წარემართება; თუ სიყვარულით დაზავებული არ არის და სიძულვილის ბრძოლა აქუს-კაცი საუკუნო სიკუდილს მიეცემა (ესე იგი წარწყმედაას მიეცემა). კიდევ კაცი სულისა და ხორცისგან არის წარმომდგარი; საღმრთოს ბრძანებით ერთმანეთთან შეკრულნი არიან; სინამ ერთმანეთს არ განეშორებიან, კაცი ცხოველად არის; როდესაც ერთმანეთისაგან განშორდებიან, მყის თანად კაცი სიკუდილს მიეცემა. ეგრეთუჱ თქუჱნ, საყვარელნო, ურთიერთარს სიყვარულით შეკრულნი ხართ საღმრთოს ბრძანებით, ვათარცა ბრძანებს უფალი იჱსო: „შეიყვარე მოყვასი შენი, ვითარცა თავი თვისი“? სადამდის ასე სიყვარულით ურთიერთარს შეკრული ხართ, სულითაც ცხოველათ ხართ; როდესაც სიძულილისგან ურთიერთარს განშორდებით, მყის თანად სულით წარსაწყმედელს მიეცემით.
საყვარელნო ერნნო ქრისტესნო! ურთიერთარს სიყვარული თქუჱნის კერძოებისაგან ისწავეთ, კერძოებისაგან ისწავეთ: თვალისა, კელისა და ფერხისაგან,-თუ თვალი თითოეულს კერძოებს როგორ ხედავს?-ამისთვის ხედავს-ვნება არა შეხვდეს რა; ვნებულსაც განიცდის და ჰხედავს, წყლულებისათვის სწუხს, სიმრთელისათვის მხიარულებს. ეგრეთუჱ თქუჱნ ჰყავთ;: მიხედეთ თითოეულს სიყვარულით, ვნება არა შეხუდეს რა, ვნებულს მიხედეთ და მასთან იმტკივნეულეთ, და სიმართელისათვის თანამხიარულ იქმნენით, თქმისაებრ მოციქულისა: „გიხაროდენ მოხარულთა-თანა და სტიროდენ მტირალთა-თანა!“ ეგრეთუჱ ხელნი მსახურებენ თითოეულსა კერძოსა სიმართლესა და სნეულებასა შინა: ეგრეთუჱ თქუჱნცა მსახურეთ სნეულთა და მრთელთა, და იყვარებოდეტ ურთიერთარს, ვითარცა ქრისტემან შეგიყვარნა თქუჱნ. კვალად ფერხი მსახურებს სრულიად გუამსა, რამეთუ იტვირთავს მას, მრთელსა და სნეულსა. ეგრეთუჱ მსახურეთ თქუჱნ ყოველსა გვამსა მოყუასთა და ძმათა, არა მხოლოდ მრთელთა, არამედ სნეულთაცა, რათა გესმას ქრისტესგან: „სნეულ ვიყავ და მომხედეთ მე“. თუ არცა ერთს ჩემს მეტყველებს არ შეიწყნარებთ და სიძულვილს არ განაგდებთ, ცხადად ეშმაკეულის მსგავსი და ეშმალის მოყვარე შეიქმნებით. ეშმაკეულს ეს საქმე აქუს,-კეთილი სძულს და ბოროტი უყვარს, და რომელიც მოყვასსა ჰსძულობს, ისიც ეშმაკის მსგავსად კეთილს სიყვარულს სსსულობს დაბოროტს სიძულვილს ჰყუარობს; ღვთის ხატად და მსგავსად შექმნილ კაცს ჰსძულობს და ეშმაკს ჰყუარობს. ეგების სთქუას ვინმე: „ეშმაკი არ მიყვარს“. აქ იოანე ღვთის-მეტყველისა და მახარებელის სიტყუა მაგალითად უნდა მოვიღოთ: „უკეთუ ვინმესთქუას, ღმერთი მიყვარს და ძმა თვისი ჰსძულდეს, იგი მტყუარ არს“; ეგრეთუჱგარმოქცევით მე გეტყვი: უკეთუ ვინმე ჰსთქუას, ძმა მძულს და ეშმაკი არა მიყვარს, ის მტყუანი არის, ამისთვის რომ თვით მოყუასის სიძულვილი ეშმაკის სიყვარულს აღმოაჩენს.ქრისტეს მიერ თქმული არის, როგორც ზემო ვსთქუ, სიყვარული მოყუასისა ქრისტეს მოწაფეობის ნიშანი არი, ვითარ იგი ბეძანებს უფალი იჱსო: „უკეთუმცა იყვარებოდეთ ურთიერთარს, ამით ჰსცნან ყოველთა, ვითარმედ ჩემნი მოწაფენი ხართ“.როგორც ქრისტეს სიყვარულუსა და მოწაფეობის ნიშანი არის სიყვარული, ეგრეთუჱ მოყვასისსიძულვილი-ეშმაკის სიყვარულისა და მოწაფეობის ნიშანი არის. შესემსგავსი არის ეშმაკისა, რომ სთქუას: უკეთუმცა გაქუნდეს ურთიერთარს სიძულვილი, ამით ჰსცნან ყოველთა, ვითარმედ მოწაფენი ხართ ჩემნი. ეგების სთქუას: „ცოდვისათვის მძულს მოყვასი“. აქ კიდევ ქრისტეს მოწაფეობისაგან შორს ყოფა გამოჩნდება, ამისათვის რომ მოძღვარი შენი ქრისტე ცოდვილთა არა მოიძულებს, უფროსად ცოდვილთათვის მოვიდა მოწყალებად, ვითარცა თვით ბრძანებს: „არა მოვედ წოდებადმართალთა, არამედ ცოდვილთა სინანულად“ძ ქრისტესსიტყვისაგან ჭეშმარიტებით ჰსჩანს, თუ ქრისტე მოწაფეობისგან არ განხვალ, ცოდვისათვის მოყვასს ვერ მოიძულებ. თუ ამას იტყვი: შეგცოდა და მისთვის ჰსძულობ-აქაც ამას გეტყვი: თუ ქრისტეს მოწაფე ხარ, ვინც შეგცოდა, მას სიტკბოებით უნდა მიხედო, თორემ არ უნდა მოიძულო. ამისდა დასამტკიცებლად სახედ. თვით ქრისტეს მიერ ქმნილი მოვიღო, რომელიც მან მისდა შეცოდებულთათვის ჰყო: პეტრე მოციქულმამ ქრისტე უარყო, ქრისტრემან არათუ მოიძულა, უფროსად სიტკბოებით მიხედა შეცოდების ჟამში, ვითარცა გვამცნებს ლუკა მახარობელი: „მიხედა იჱსომ პეტრეს“. თუ მოწაფე ხარ ქრისტესი, შენც შენდა მომართ შეცოდებულთა ასე სიტკბოებით უნდა მიხედო,-ასე გესმის შენის მოძღვარისა და უფლისა იჱსოსგან: „ესრეთ ჰყოფდით ვითარცა იხილეთ“. ზემო თქმული სიტყვები და სახეები საუკუნო ცხოვრებისათვის საჭიროებას შემოიღებს:თუ ვისმე ცხოვრება ჰნებავს, ჭეშმარიტი და უზაკველი უნდა აქუნდეს მოყვასისა, ვითარ იგი გვასწავებს მოციქული: „დასასრული მცნებისა არს სიყვარული გულისაგან წმინდისა და გონებისაგანკეთილისა და სარწმუნოებისა შეუორგულობისა“. მოციქულის თქმის მსგავსად აასრე უმანკოდ და წმინდად უნდა იპყრასიყვარული; თორემ თუ მცირედ მანკიერება შეეზავა უმანკო სიყვარულს, ის მცირედი ასე განდიდნება, სიყვარულს უხმარად ჰყოფს. და თუ ჭეშმარიტი სიყვარული გნებავს, ჭეშმარიტისა ქრისტეს ღვთისგან ისწავე, რომეკსაც გასწავებს: „შეიყვარო მოყვასი შენი, ვითარცა თავი თვისი“. ამას დაიბეჭდავს და ბრძანებს: „უფროს არს ესე, ყოველთა მსხვერპლთა და შესაწირავთა“. ეგების ძნელად ვისმე აღგიჩნდეს და ჰსთქუა; ჩემისთავის მსგავსად როგორ შევიყვარო? რაც ჩემთვის საფასე მაქუს მას როგორ მივსცე?-მე გკითხავ: რასათვის არ მისცემ? თუ იტყვი,-დაგაკლდება-თვით უფალი იჱსო ფრიად უმეტესს აღგითქვამს: „მოგეცეს თქვენ საწყაული კეთილი, შეხრილი და დატენილი და ზედა გარდათხეული“. აქ რომელი ნაკლებობა გაყენებს, რომ მოყვასი თავის მსგავსად არ შეიყვარო? თუ ამას უტყვი-მოძულე არის შენი,-შენი მოძულე უფროსად შეუყვარო. მიზეზს თუ იძიებ ჩემგან,რომ რასათვის უფრო უნდა შეიყვარო შენი მოძულე, შემოკლებით წარმოგითხრა: ნავთიურს თუ რასმე წარაგებ, ამითი შენზედ ნაკლუვანება არა არის რა, ამისთვის რომ, ვითარცა ზემოვსთქუ, ქრისტემან უფროსი აღვითქუა, და სასყიდელი უფროსი სიყვარულისათვის მაშინ არის, როდესაც შენი მოძულე გიყვარს, ვითარცა ბრძანებს უფალი იჱსო: „უკეთუ გიყვარდენ მოყვარენი ხოლო თქვი, რა სასყიდელი გაქუს; გიყვარდენ მტერნი თქუჱნნი და კეთილსა უყოფდით მოძულეთა თქუჱნთა და ულოცევდით მათ, რომელნი გმძლავრობენ თქუჲჱნ“. თუ იკითხავ ქრისტესგან ამის სარგებელს-მიუწდომელს ნიჭს აღგითქუამს: „რათა იყვნეთ შვილ მამისა თქვენისა ზეცასათა“: თუ ამას ივნეულებ, ნაცვალი სიძულვილი რომ არ მიაგო და დასდუმდე და ამისთვის მტერი მძლე გექმნას, აქაც მოციქულის სიტყვას რასასთვის არ მოიხსენებ? „უკეთუ ღმერთი ჩუჱნ კერძო არს, ვინ არს მტერ ჩუჱნდა“. კიდევ სანუგეშო მაგალითი მოვიღოთ. ისრაელნი თავისის მტერის ფარაონისგან რომ შეშინდნენ, მოსემ უთხრა: „თქუჱნ სდუმნეთ და უფალი ბრძოდეს თქუჱნ წილ“. კიდევ ებრძოლა მათ წილ უფალი, და ფარაო, მტერი მათი, შეიმუსრა. ეგრეთუჱ მე გეტყვი შენ: შენს მოძულესა და მტერზედ დასდუმდი, და შენ წილ უფალი ჰყოფს ბრძოლას. თუ კიდევ იჭვეული ხარ ამისათვის, რომ შენს მტერს სიძულვილით არ მიაგო და დასდუმდედ, და უფალი არ ებრძოლოს შენ მაგიერ, ამისი დასამტკიცებელი სახეები ძველის წერილიდამ მოგართვა. თუ სიყვარულით დუმილს მოიგებ შენის მოძულეთა მიმართ, უფალი შენ წილ ბრძოლას ჰყოფს: აბელ დადუმებული იყო მოძულისა ძმისა მიმართ, მაგრამ ნაცულად მისა უფალი ებრძოლა,
დასწყევა კაი კაინ და დაამხო; იაკობ სდუმდა მოძულისა ძმისა ესავის მიმართ; მას სიძულვილი არ ჰქონდა,-იაკობის ნაცვლად უფალი ებრძოლა, ესავ პირმშოებისგან დაამხო და იაკობ პირმშოებისგან აღაშენა. ეგრეთუჱ შენ: თუ შენის მოძულისა მიმართ სიყვარულით დუმილს მოიგებ, მოძულე სასუფეველის პირმშოებოსგან დაემხობა, შენ სასუფეველის მიღებიტ აღეშენები. იოსები სდუმდა მოძულეთა ძმთა მიმართ, მას გონებაში სიძულვილი ძმათა არ აქუნდა; ამისათვის იოსების ნაცვლად მის ძმათა ღმერთი ებრძოლა, ისინი სიყმილს მისცა და იოსებ იფქლითა აავსო. ეგრეთვე შენის მოძულისა მიმართ სიყვარულსა ჰყოფ, ის უხრწნელის ქრისტეს ხორცისა და სიხმლის სიყმილს მიეცემა, რომ ღირსებით ვერ მიიღებს, და შენ მისის მიღებისაგან და განმდიდრდები. საყვარელო, მოძულის შეყვარებით შენ ქრისტეს მსგავსებას მიიღებ და შენი მოძულე ეშმაკის მსგავსებას მიიღებს! ეშმაკის მსგავსებას ასე მიიღებს: ეშმაკიც მოძულე კაცის და მტერი არის და კსცის კეთილისალვის ჰსწუხს და ბოროტისათვის უხარის. ეგრეთუჱ შენი მოძულე შენის შურით და მტერობით შენის კეთილისათვის ჰსწუხს და ბოროტისათვის ხარობს. შენ შენის მოძულის შეყვარებით ქრისტეს მსგავსებას ასე მიიღებ: ვითარცა ქრისტე იგინებოდა და არავის აგინებდა, ისე დუმილით თავს იდებდა ყოველსავეს; თუ შენის მოძულისა მიმართ სიყვარულსა ჰყოფ, უეჭველად ყოველსავე შეურაცხებას ქრისტეს მსგავსად თავს. იდებ, თქმისამებრ მოციქულისა: “ყოველსა თავს იდებნ“.
ღმერთი მოიძულა, ვითარცა ბრძანნებს უფალი პირითა დავით წინასწარმეტყველებისათა : „მომიძულეს მე ცუდად “. ამათ მოძულეთა კაცთა მომართ ძე ღვთისა უფალი იჱსო მოვიდა, ვითარცა თვით ბრძანებს: „მე მოვედ, რათა ცხოვრება აქუნდეს და უმეტესი აქუნდეს“; თვისთა მოძულეთა თანა მოვიდა, თვით სიტკბოებით მიიზიდა და ისე სიყვარულით თავის-თავის მიმართ დაიგო. მიემსგავსე ქრისტეს, შენც შენის მოძულისა მიმართ მიხვედ, ტკბილის სიტყვით მოიზიდე და დაიგე; მან ვერ გულის-ხმა ჰყო? შენ აცნობე კეთილი სიყვარულლი; ქრისტესებრ განანათლე შენის მოძულებისაგან დაბნელებული და ისევ სიყვარულად მოიყვანე, და ვითარცა ქრისტესმან შესწირა ღმერთსა მამასა მის-მიერ განახლებული კაცთა ბუნება, ეგრეთვე შვენის სიყვარულისაგან განათლებული შენი მოყვასი ქრისტესშესწირე, რათა მადლი
ქრისტესი გაქუნდეს მოუკლებლად, აწდა საუკუნეთა უკუნისადმე. ამინ.
ცაგარელ-ჭყონდიდელი ანტონ - Cagareli-Chkondideli Anton
⏱️ 1 წთ.
👁️ 3
100%