კაცი მაგიდასთან მივიდა, წვრილყელიანი გრაფინიდან სირჩაში არაყი დაისხა, ,,გაგვიმარჯოსო “, ჩაიბუტბუტა და გადაჰკრა. ამ დილით ეს მეოთხე იყო. უკვე მშვენივრად გრძნობდა თავს. რომ დალია, სასმისი თითებში დაატრიალა — წახნაგებიანი თლილი სირჩა იყო.
გარეთ სოფელი იღვიძებდა: ისმოდა ყივილი, ყეფა, ბღავილი. გაზაფხულის დღე ღრუბლიანი ცით იწყებოდა.
კაცმა თეთრი წითელყვავილებიანი ფარდა გადასწია და სარკმელში გაიხედა. ბოსელთან ქალი ძროხას წველიდა.
— კოსტუმი მომიძებნე?! — გასძახა კაცმა.
— კედელზე ჰკიდია, კარს უკან! — ქალი არც მობრუნებულა. კაცი საკიდთან მივიდა (იატაკი ყოველი ნაბიჯის გადადგმაზე ხმებს გამოსცემდა), კარი ჭრიალით მიხურა და კოსტუმი ჩამოხსნა. ჩაიცვა. სამოსი ძველი იყო, გაცვეთილი და ფერდაკარგული, სახელოები დაჭმუჭნული ჰქონდა, ჯიბეები — ჩამოხეული. უნდოდა შეეკრა, მაგრამ არც ერთი ღილი აღარ შერჩენოდა.
კაცი სარკმელთან მივიდა, შეტრიალდა, შემოტრიალდა და ხელები გაშალა. საკუთარ თვალებს ჩააცქერდა (მრგვალი სახე და წითელი ცხვირი ჰქონდა) და გაუპარსავ ლოყაზე ხელი ჩამოისვა. იქვე კომოდზე მიყრილ-მოყრილ ნივთებსაც მოავლო მზერა.
— გამოდი, საქონელი გადენე!
ქალი ბიჭს ეძახდა. კაცი მაგიდასთან მივიდა და სარკმელში გაიხედა — ცოლი აღარ ჩანდა, მხოლოდ ძროხა იცოხნიდა და მალიმალ კუდს იქნევდა. სკამი გამოსწია, დაჯდა. არაყი ჩამოასხა და სავსე სირჩას მიაჩერდა.
ოთახში ქალი შემოვიდა, ხელში რძიანი სათლი ეჭირა. ძველი, მწვანე ფერის ხალათი ეცვა, შუბლზე შეკრული თმის ნაწილი ჩამოშლოდა.
— თეთრი ძროხა გაშრა! — თქვა და ქმარს ზურგში მზერა ესროლა, გრაფინსაც გახედა და გაღიზიანებულმა ჩაილაპარაკა — ეს სვამს, მთვრალია უკვე!
კაცს ცოლის სიტყვებზე პასუხი არ გაუცია. ,,მე სისხლი გამიშრო, ძროხას — რძე!“ — თქვა მხოლოდ თავისთვის.
კარი ისევ აჭრიალდა. გოგო შემოვიდა — ნამძინარევი სახით და ჩამოშლილი შავი თმით, ტანთ ფლანელის ხალათი ეცვა. ჩქარი ნაბიჯით სარკესთან მივიდა. კაცმა მზერა გააყოლა, ხელში სირჩა აიღო, ,,საპატარძლოს გაუმარჯოს!“ — თქვა და გადაჰკრა.
ქალიშვილმა მამას ჯერ სარკეში შეხედა, მერე მობრუნდა და ღიმილით უპასუხა:
— გაგიმარჯოს!
კაცსაც გაეღიმა. ქალიშვილი გავიდა. სადღაც მამალმა დაიყივლა. კაცი ფარდის ჭრილში ეზოს ფრაგმენტს უყურებდა.
ქალი შემოვიდა, ქმარს ავი მზერით შეხედა.
— გინდა გაილეშო, ხომ?! — უთხრა ყვირილით.
— მხოლოდ შენი სიყვარულით, ძვირფასოო! — წაუმღერა კაცმა.
— თფუ, ცხოველი! — მიალანძღა ქალმა და გაშორდა.
კაცს გაეღიმა. პირსახოცით ხელში ქალიშვილი შემოვიდა, ისევ სარკესთან მივიდა და ვარცხნა დაიწყო. დროდადრო მისი მზერა კომოდზე ეცემოდა.
— ვაიმე, ბეჭედი! — შეჰკივლა უცებ. სავარცხელი დააგდო და აჩქარებით ნივთების გადალაგება დაიწყო — ჩემი ბეჭედი არ გინახავს?! — იკითხა შეშფოთებით.
— მანდ იქნება, სად წავიდოდა. — წყნარად თქვა კაცმა.
— აქ არ არის! — ქალიშვილი ოთახიდან გავარდა.
კაცი წამოდგა, მშვიდი სახით და იატაკის ჭრაჭუნით კომოდთან მივიდა. ნივთები გადაქექა. ხელში სადგისი მოხვდა. ,,ამას აქ რა უნდაო“, ჩაილაპარაკა.
ცოლი შემოვიდა.
— რას ეძებ?! —ჰკითხა ქმარს.
— ბეჭედს!
— რომელ ბეჭედს?!
— სასიძომ შენს ქალიშვილს რომ მოართვა! — ხმას აუწია კაცმა. ქალი კომოდთან მივიდა და ქმარს შეუტია — გაიწიე იქეთ, შენ რას მოძებნი, თვალებში ვერ იხედები?!
კაცმა არაფერი უპასუხა, მხოლოდ შეხედა ცოლს. ისევ მაგიდას მიუჯდა და სარკმელზე ფარდა გადასწია. შორს მთებში ნისლი მოჩანდა.
— ამ სახლში ყველა ერთნაირები ხართ: უტვინოები და სულელები! — ქალი თავისთვის ილანძღებოდა, თან ნივთებს აქეთ-იქეთ ალაგებდა, კაცს მათი მკვახედ დადების ხმა ესმოდა. მაგიდაზე სირჩა შეივსო.
ქალმა ძებნას თავი ანება, სიავით ანთებული თვალები ქმარს მიაპყრო და მიაწყევლა:
— ჯოჯოხეთის წყალი დალიე, შენ!
კაცს ჩაეღიმა და სირჩა საზეიმო ხმაურით დადგა. გადასაფარებელი მაგიდაზე წითელ-მწვანე ფერისა იყო.
— ამ კაცს რომ არაფერი ანაღვლებს, — კაპასობდა ქალი, — მისმა ქალიშვილმა საქორწინო ბეჭედი დაკარგა, ეს გულდამშვიდებით ზის და არაყით ილეშება! ყველა ასეთები ხართ კაცები! არაფერი გადარდებთ! ერთ დღეს ამოწყდით ყველა, ერთ დღეს!
— წინა დღეს — ქალები! — ჩაურთო ღიმილით კაცმა.
— მიწა ჩავიდა შენს პირში, მიწა! — იყვირა ქალმა. ახლა კომოდის უჯრებში დაიწყო ძებნა.
ქალიშვილი შემოვიდა ატირებული.
— დედა, ჩემი ბეჭედი არ გინახავს?!
— სად დადევი, შვილო, არ გახსოვს?! — წყრომით შეაგება ქალმა.
— მახსოვს, აქ იდო! — გოგო კომოდთან მივიდა.
— იქნებ საწოლთან დადე?!
— არა, ვეძებე, არ არის!
— აბა, სად ჯოჯოხეთში წავიდა?! — ჩაილაპარაკა ქალმა და უჯრებში ქექვა განაგრძო. გოგო პირზე ხელებაფარებული იდგა, ტიროდა.
კაცი წამოდგა, ქალიშვილი ტახტთან მიიყვანა და გვერდით მოისვა.
— ნუ ტირი, მოიძებნება შენი ბეჭედი! თუ არ მოიძებნება და ეშმაკსაც წაუღია, ქმარი ახალს გიყიდის! — კაცმა ატირებული ქალიშვილი გულში ჩაიკრა.
— სირცხვილია, მამა, — ზლუქუნებდა გოგო — რას იფიქრებს, საქორწინო ბეჭედს ვერ მოუარა, დაკარგაო?!
— არ იფიქრებს, შვილო, ის ახლა მხოლოდ შენზე ფიქრობს და თუ კარგი კაცია, ბეჭდის დაკარგვა არ უნდა განიცადოს. თუ ამ მიზეზით გაგიწყრა და გადაწყვეტილება შეიცვალა, მაშინ გაგიხარდეს ეგ დანაკარგი. ნეტავ, დედაშენს გაბნეოდა თავის დროზე საქორწილო ბეჭედი!
კაცმა ცოლს გახედა.
— რატომ სული არ დავლიე, შენ რომ გაგიცანი! — ისევ აკაპასდა ქალი.
ოთახში ბავშვი შემოვიდა. ძველი ტანსაცმელი ეცვა — რუხი სვიტრი და გახუნებული შავი შარვალი, ტოტებზე ტალახი შეხმობოდა. ხშირი შავი თმა დაუვარცხნელი ჰქონდა.
— შენი დის ბეჭედი ხომ არ გინახავს?! — შეაგება ქალმა.
ბავშვმა ოთახს თვალი მოავლო და წყნარად თქვა ,,არა“.
კაცი სარკმელთან მივიდა. გოგო ზლუქუნებდა. მამა ისევ ქალიშვილს მიუბრუნდა:
— ნუ ტირი, შვილო, ერთი ბეჭდისთვის თავს ხომ ვერ მოიკლავ?!
— შენ არაფერს დარდობ, — ყვირილით ჩაერია ქალი, — რას იტყვის ის კაცი, ამ ამბავს რომ გაიგებს?! შენ, ქორწილიც რომ ჩაიშალოს, იმასაც არ იდარდებ!
ბოლო სიტყვებზე გოგომ ტირილს უმატა. კაცს შეუმჩნეველი არ დარჩენია ეს.
— რას ყბედობ, ქალო?! — უყვირა ცოლს, — საიდან მოგდის ეს ბრიყვული აზრები?! არ შეგიძლია უხმოდ ეძებო ეგ ბეჭედი?!
კაცი მაგიდასთან მივიდა, რა თქმა უნდა, არაყისთვის, ვიდრე დალევდა, ბიჭს, რომელიც ოთახის კუთხეში იდგა, თვალი ჩაუკრა.
— მოემზადე და წავიდეთ, — უთხრა, სირჩა რომ დადგა, — საფრთხობელას ჩავაცვათ!
— რა დროს საფრთხობელაა, შეიშალა ეს კაცი?! — აენთო ქალი. — სხვა სადარდებელი არაფერი გაქვს?! რა თავში ვიხლი საფრთხობელას?!
— რა გაყვირებს?! — შეუტია ქმარმა, — რა გინდა რომ გავაკეთო?! ეგ ბეჭედი თუ სადმე სახლშია, შენზე უკეთ ვერავინ იპოვის! სახლს გარეთ, მე არ ვიცი სად ვეძებო! რამ გაგაკვირვა, გუშინ ხომ ვთქვი, ხვალ საფრთხობელა უნდა დავამთავრო-მეთქი! ბავშვსაც დავპირდი!
კაცმა ბიჭს გახედა. ბავშვი მას უყურებდა, ლოცვას მიუგავდა მზერა.
— რად აიჩემა ეს საფრთხობელა, რად უნდა?! — არ ცხრებოდა ქალი, გაბრაზებული თავისთვის ლაპარაკობდა.
— რომ მომენატრები, შევხედავ და გამეხარდება! — საკუთარი პასუხით კმაყოფილს, გაეღიმა კაცს. — იმ თესლს ფრინველი ამოკენკავს, თუ არავინ იქნა იქ! — თქვა მერე სერიოზულად.
ქალმა მხოლოდ გამოხედა. მისი გრიმასა სამყაროს ცინიზმს დაიტევდა. ჩამოშლილი თმა ხელის უხეში მოძრაობით გადაიწია.
კაცი კომოდთან მივიდა (ცოლმა ავი მზერა გააყოლა), სადაც ნივთებს შორის სადგისი ამოარჩია. ტახტზე ჩამოჯდა და კოსტუმი გაიხადა. გოგო გაშტერებული უყურებდა, ღილების ადგილას როგორ ხვრეტდა კოსტუმს მამა. საქმეს რომ მორჩა, კაცმა სამოსი მუხლებზე გადაიფინა. ხელები გადაუსვა და ქალიშვილს ყურში ჩასჩურჩულა:
— სუნამო დავასხათ?
გოგოს გაეღიმა, ნამტირალევ თვალებში ცრემლებმა გაიბრწყინეს.
— არ იტირო! — უთხრა კაცმა და ლოყაზე აკოცა. — ჩაიცვი და წავიდეთ! — ეს ბიჭის მისამართით თქვა. ბავშვი უმალ კარისკენ წავიდა.
— საჭმელი არ გინდა?! — მიადევნა დედამ.
— არ მინდა! — ბიჭი მამას უყურებდა. ქალმა თავი გადააქნია, არაფერი უთქვამს და ბავშვიც კარში გავარდა.
კაცი წამოდგა, სადგისი მაგიდაზე, სირჩასთან დააგდო და ვიდრე გავიდოდა, მზერა ოთახს მოავლო: ცოლი ოთახს ალაგებდა, კომოდის თავზე ისევ არეულად ეყარა ნივთები, ქალიშვილი ისევ ტახტზე იჯდა და იატაკზე თვალგაშტერებული ქსუტუნებდა; მაგიდაზე გრაფინში არაყი მხოლოდ ფსკერზე დარჩენილიყო, ერთი სირჩაც არ გამოვიდოდა...
მამა-შვილი მდუმარედ მიდიოდა. კაცი ორი კოსტუმით იყო: ერთი ეცვა, მეორე — მხარზე ეკიდა. ბავშვი ჩქარ ნაბიჯებს ადგამდა, ცდილობდა, არ ჩამორჩენილიყო. თან გოგრა მიჰქონდა. გოგრა დიდი, მაგრამ მსუბუქი იყო, რადგან გული გამოცლილი ჰქონდა. გოგრაზე თვალები და პირი იყო ამოჭრილი, რის გამოც გაბერილ თავის ქალას ჰგავდა.
ბავშვს თავზე ფართოფარფლიანი ჭილის ქუდი ეხურა. ქუდი ძველი იყო და აქა-იქ დარღვეული წნულიდან ამოჩრილი ხმელი ღეროები მოჩანდა. სიძველესთან ერთად, დიდიც იყო, ხშირად თვალებზე ეშვებოდა და ბავშვი მალი-მალ იწევდა ზევით.
კაცი დუმდა, რადგან ფიქრობდა. შეუნელებლად მიაბიჯებდა და პირდაღებული ღრმად სუნთქავდა — არაყი ჰქონდა ნასვამი. ამინდი გაავდრებას აყოვნებდა. გროვდებოდნენ ღრუბლები და ცა საწვიმრად მუქდებოდა. ჩიტები დაბლა დაფრინავდნენ.
— მამა! — ბავშვმა ქუდი აიწია.
— რა?! — კაცი ფიქრიდან გამოერკვა, შეიცადა, ვიდრე შვილი გაუსწორდებოდა.
— ბეჭედი რომ ვერ ვიპოვოთ, ქორწილი აღარ იქნება?! — ბავშვის ხმაში შიში კანკალებდა.
— იქნება, შვილო, იქნება! — კაცს გაეღიმა. — გათხოვდება შენი და და ქორწილიც იქნება! დედაშენმა ეს ისე თქვა, ქალებს გადაჭარბება უყვართ!
ბავშვი ისევ დუმილს მიეცა.
— შეგეშინდა?!
ბავშვს შერცხვა, თქმა არაფრის სურდა.
ისევ მდუმარედ მიდიოდნენ. ტყე გაიარეს და შეღობილ ხნულს მიადგნენ.
— მოსავალს რომ ავიღებთ, საფრთხობელა უნდა დავშალოთ?! — იკითხა ბავშვმა.
— საფრთხობელა დარჩება! — კაცმა შეჭედილი ჭიშკარი გააღო და შვილი წინ გაატარა.
მიწა სველი იყო და ფეხსაცმელს ეკვროდა.
მათ ხნულში გააბიჯეს. ნათესიდან, ჭილყვავებთან ერთად, ჩიტებიც აფრინდნენ. ცაზე შავი ღრუბელი მიცურავდა. აქ ვერ აღწევდა სოფლის ხმაური. ჯვრის მსგავსი სადგარი განმარტოებით იდგა ხნულში.
ბავშვმა გოგრა მიწაზე ფრთხილად დადო, ზედ ქუდი დაახურა. თავი გაოფლიანებოდა. სველ შუბლზე ხელი მოისვა და მამას შეხედა. მამამ გაუღიმა, კოსტუმი გაშალა და მხრებზე მოახურა:
— ცოტა ხანს გეცვეს!
ბავშვმა სამოსზე დაიხედა, დაკიდებული გრძელი სახელოები ჩაათვალიერა. თავი რომ ასწია, მამა უკვე ჭილის ქუდს ახურავდა:
— ესეც გეხუროს!
კაცმა გოგრა გამოჭრილი ფსკერით ხეზე ჩამოაცვა, შეაბრუნ-შემოაბრუნა და უკან დაიწია, რათა უკეთ შეეთვალიერებინა ,,თავი“, მაგრამ ფეხი ბელტზე დაედგა და ლამის წაიქცა. ბავშვი იდგა გატრუნული, დიდ კოსტუმში, თავზე ჭილის ქუდით და დაუმთავრებელ საფრთხობელას მონუსხული უცქერდა.
ჰაერში ყვავის ჩხავილი გაიბნა. კაცმა ტყისკენ გაიხედა, რაღაც ჩაიბუტბუტა. შვილს ქუდი მოხადა, ხელით გაასწორა და გოგრას ჩამოახურა. ვიდრე თასმებით შეკრავდა, ერთიც შეათვალიერა.
— ახლა ჩაცმული ვნახოთ, როგორი იქნება! — თქვა და შვილს კოსტუმი შემოაძრო. ბავშვმა გათავისუფლებული ხელები აამოძრავა, თან გარინდებული უცქერდა მამას, როგორ გაშალა კოსტუმი და ხის მხრებს შემოაცვა. გრძელი სახელოები უძლურად დაეკიდნენ. კაცმა ჯიბიდან თასმები ამოიღო, კოსტუმის ჭრილებში გაატარ-გამოატარა და გაკვანძა. საფრთხობელა მზად იყო. წვიმას იწყებდა. მამა-შვილი გვერდიგვერდ იდგნენ და საფრთხობელას უმზერდნენ.
— როგორია?! — იკითხა კაცმა.
ბავშვს მხოლოდ ღიმილი ებადა. ხელი მამის ხელს ჩასჭიდა...
ერთბაშად ციდან ჩუმი წვიმა დაეშვა, ქარმაც მოუბერა. კაცმა მაღლა აიხედა, ,,ხეს შევეფაროთო“, თქვა და შვილს მხარში უბიძგა.
ისინი ტოტებქვეშ იდგნენ. ფოთლებზე წკაპ-წკაპით ცვიოდნენ წვეთები. კაცი ცას გაჰყურებდა, ბავშვი — საფრთხობელას, ნისლისფერ წვიმაში მკრთალად მოჩანდა იგი...
გარეთ სოფელი იღვიძებდა: ისმოდა ყივილი, ყეფა, ბღავილი. გაზაფხულის დღე ღრუბლიანი ცით იწყებოდა.
კაცმა თეთრი წითელყვავილებიანი ფარდა გადასწია და სარკმელში გაიხედა. ბოსელთან ქალი ძროხას წველიდა.
— კოსტუმი მომიძებნე?! — გასძახა კაცმა.
— კედელზე ჰკიდია, კარს უკან! — ქალი არც მობრუნებულა. კაცი საკიდთან მივიდა (იატაკი ყოველი ნაბიჯის გადადგმაზე ხმებს გამოსცემდა), კარი ჭრიალით მიხურა და კოსტუმი ჩამოხსნა. ჩაიცვა. სამოსი ძველი იყო, გაცვეთილი და ფერდაკარგული, სახელოები დაჭმუჭნული ჰქონდა, ჯიბეები — ჩამოხეული. უნდოდა შეეკრა, მაგრამ არც ერთი ღილი აღარ შერჩენოდა.
კაცი სარკმელთან მივიდა, შეტრიალდა, შემოტრიალდა და ხელები გაშალა. საკუთარ თვალებს ჩააცქერდა (მრგვალი სახე და წითელი ცხვირი ჰქონდა) და გაუპარსავ ლოყაზე ხელი ჩამოისვა. იქვე კომოდზე მიყრილ-მოყრილ ნივთებსაც მოავლო მზერა.
— გამოდი, საქონელი გადენე!
ქალი ბიჭს ეძახდა. კაცი მაგიდასთან მივიდა და სარკმელში გაიხედა — ცოლი აღარ ჩანდა, მხოლოდ ძროხა იცოხნიდა და მალიმალ კუდს იქნევდა. სკამი გამოსწია, დაჯდა. არაყი ჩამოასხა და სავსე სირჩას მიაჩერდა.
ოთახში ქალი შემოვიდა, ხელში რძიანი სათლი ეჭირა. ძველი, მწვანე ფერის ხალათი ეცვა, შუბლზე შეკრული თმის ნაწილი ჩამოშლოდა.
— თეთრი ძროხა გაშრა! — თქვა და ქმარს ზურგში მზერა ესროლა, გრაფინსაც გახედა და გაღიზიანებულმა ჩაილაპარაკა — ეს სვამს, მთვრალია უკვე!
კაცს ცოლის სიტყვებზე პასუხი არ გაუცია. ,,მე სისხლი გამიშრო, ძროხას — რძე!“ — თქვა მხოლოდ თავისთვის.
კარი ისევ აჭრიალდა. გოგო შემოვიდა — ნამძინარევი სახით და ჩამოშლილი შავი თმით, ტანთ ფლანელის ხალათი ეცვა. ჩქარი ნაბიჯით სარკესთან მივიდა. კაცმა მზერა გააყოლა, ხელში სირჩა აიღო, ,,საპატარძლოს გაუმარჯოს!“ — თქვა და გადაჰკრა.
ქალიშვილმა მამას ჯერ სარკეში შეხედა, მერე მობრუნდა და ღიმილით უპასუხა:
— გაგიმარჯოს!
კაცსაც გაეღიმა. ქალიშვილი გავიდა. სადღაც მამალმა დაიყივლა. კაცი ფარდის ჭრილში ეზოს ფრაგმენტს უყურებდა.
ქალი შემოვიდა, ქმარს ავი მზერით შეხედა.
— გინდა გაილეშო, ხომ?! — უთხრა ყვირილით.
— მხოლოდ შენი სიყვარულით, ძვირფასოო! — წაუმღერა კაცმა.
— თფუ, ცხოველი! — მიალანძღა ქალმა და გაშორდა.
კაცს გაეღიმა. პირსახოცით ხელში ქალიშვილი შემოვიდა, ისევ სარკესთან მივიდა და ვარცხნა დაიწყო. დროდადრო მისი მზერა კომოდზე ეცემოდა.
— ვაიმე, ბეჭედი! — შეჰკივლა უცებ. სავარცხელი დააგდო და აჩქარებით ნივთების გადალაგება დაიწყო — ჩემი ბეჭედი არ გინახავს?! — იკითხა შეშფოთებით.
— მანდ იქნება, სად წავიდოდა. — წყნარად თქვა კაცმა.
— აქ არ არის! — ქალიშვილი ოთახიდან გავარდა.
კაცი წამოდგა, მშვიდი სახით და იატაკის ჭრაჭუნით კომოდთან მივიდა. ნივთები გადაქექა. ხელში სადგისი მოხვდა. ,,ამას აქ რა უნდაო“, ჩაილაპარაკა.
ცოლი შემოვიდა.
— რას ეძებ?! —ჰკითხა ქმარს.
— ბეჭედს!
— რომელ ბეჭედს?!
— სასიძომ შენს ქალიშვილს რომ მოართვა! — ხმას აუწია კაცმა. ქალი კომოდთან მივიდა და ქმარს შეუტია — გაიწიე იქეთ, შენ რას მოძებნი, თვალებში ვერ იხედები?!
კაცმა არაფერი უპასუხა, მხოლოდ შეხედა ცოლს. ისევ მაგიდას მიუჯდა და სარკმელზე ფარდა გადასწია. შორს მთებში ნისლი მოჩანდა.
— ამ სახლში ყველა ერთნაირები ხართ: უტვინოები და სულელები! — ქალი თავისთვის ილანძღებოდა, თან ნივთებს აქეთ-იქეთ ალაგებდა, კაცს მათი მკვახედ დადების ხმა ესმოდა. მაგიდაზე სირჩა შეივსო.
ქალმა ძებნას თავი ანება, სიავით ანთებული თვალები ქმარს მიაპყრო და მიაწყევლა:
— ჯოჯოხეთის წყალი დალიე, შენ!
კაცს ჩაეღიმა და სირჩა საზეიმო ხმაურით დადგა. გადასაფარებელი მაგიდაზე წითელ-მწვანე ფერისა იყო.
— ამ კაცს რომ არაფერი ანაღვლებს, — კაპასობდა ქალი, — მისმა ქალიშვილმა საქორწინო ბეჭედი დაკარგა, ეს გულდამშვიდებით ზის და არაყით ილეშება! ყველა ასეთები ხართ კაცები! არაფერი გადარდებთ! ერთ დღეს ამოწყდით ყველა, ერთ დღეს!
— წინა დღეს — ქალები! — ჩაურთო ღიმილით კაცმა.
— მიწა ჩავიდა შენს პირში, მიწა! — იყვირა ქალმა. ახლა კომოდის უჯრებში დაიწყო ძებნა.
ქალიშვილი შემოვიდა ატირებული.
— დედა, ჩემი ბეჭედი არ გინახავს?!
— სად დადევი, შვილო, არ გახსოვს?! — წყრომით შეაგება ქალმა.
— მახსოვს, აქ იდო! — გოგო კომოდთან მივიდა.
— იქნებ საწოლთან დადე?!
— არა, ვეძებე, არ არის!
— აბა, სად ჯოჯოხეთში წავიდა?! — ჩაილაპარაკა ქალმა და უჯრებში ქექვა განაგრძო. გოგო პირზე ხელებაფარებული იდგა, ტიროდა.
კაცი წამოდგა, ქალიშვილი ტახტთან მიიყვანა და გვერდით მოისვა.
— ნუ ტირი, მოიძებნება შენი ბეჭედი! თუ არ მოიძებნება და ეშმაკსაც წაუღია, ქმარი ახალს გიყიდის! — კაცმა ატირებული ქალიშვილი გულში ჩაიკრა.
— სირცხვილია, მამა, — ზლუქუნებდა გოგო — რას იფიქრებს, საქორწინო ბეჭედს ვერ მოუარა, დაკარგაო?!
— არ იფიქრებს, შვილო, ის ახლა მხოლოდ შენზე ფიქრობს და თუ კარგი კაცია, ბეჭდის დაკარგვა არ უნდა განიცადოს. თუ ამ მიზეზით გაგიწყრა და გადაწყვეტილება შეიცვალა, მაშინ გაგიხარდეს ეგ დანაკარგი. ნეტავ, დედაშენს გაბნეოდა თავის დროზე საქორწილო ბეჭედი!
კაცმა ცოლს გახედა.
— რატომ სული არ დავლიე, შენ რომ გაგიცანი! — ისევ აკაპასდა ქალი.
ოთახში ბავშვი შემოვიდა. ძველი ტანსაცმელი ეცვა — რუხი სვიტრი და გახუნებული შავი შარვალი, ტოტებზე ტალახი შეხმობოდა. ხშირი შავი თმა დაუვარცხნელი ჰქონდა.
— შენი დის ბეჭედი ხომ არ გინახავს?! — შეაგება ქალმა.
ბავშვმა ოთახს თვალი მოავლო და წყნარად თქვა ,,არა“.
კაცი სარკმელთან მივიდა. გოგო ზლუქუნებდა. მამა ისევ ქალიშვილს მიუბრუნდა:
— ნუ ტირი, შვილო, ერთი ბეჭდისთვის თავს ხომ ვერ მოიკლავ?!
— შენ არაფერს დარდობ, — ყვირილით ჩაერია ქალი, — რას იტყვის ის კაცი, ამ ამბავს რომ გაიგებს?! შენ, ქორწილიც რომ ჩაიშალოს, იმასაც არ იდარდებ!
ბოლო სიტყვებზე გოგომ ტირილს უმატა. კაცს შეუმჩნეველი არ დარჩენია ეს.
— რას ყბედობ, ქალო?! — უყვირა ცოლს, — საიდან მოგდის ეს ბრიყვული აზრები?! არ შეგიძლია უხმოდ ეძებო ეგ ბეჭედი?!
კაცი მაგიდასთან მივიდა, რა თქმა უნდა, არაყისთვის, ვიდრე დალევდა, ბიჭს, რომელიც ოთახის კუთხეში იდგა, თვალი ჩაუკრა.
— მოემზადე და წავიდეთ, — უთხრა, სირჩა რომ დადგა, — საფრთხობელას ჩავაცვათ!
— რა დროს საფრთხობელაა, შეიშალა ეს კაცი?! — აენთო ქალი. — სხვა სადარდებელი არაფერი გაქვს?! რა თავში ვიხლი საფრთხობელას?!
— რა გაყვირებს?! — შეუტია ქმარმა, — რა გინდა რომ გავაკეთო?! ეგ ბეჭედი თუ სადმე სახლშია, შენზე უკეთ ვერავინ იპოვის! სახლს გარეთ, მე არ ვიცი სად ვეძებო! რამ გაგაკვირვა, გუშინ ხომ ვთქვი, ხვალ საფრთხობელა უნდა დავამთავრო-მეთქი! ბავშვსაც დავპირდი!
კაცმა ბიჭს გახედა. ბავშვი მას უყურებდა, ლოცვას მიუგავდა მზერა.
— რად აიჩემა ეს საფრთხობელა, რად უნდა?! — არ ცხრებოდა ქალი, გაბრაზებული თავისთვის ლაპარაკობდა.
— რომ მომენატრები, შევხედავ და გამეხარდება! — საკუთარი პასუხით კმაყოფილს, გაეღიმა კაცს. — იმ თესლს ფრინველი ამოკენკავს, თუ არავინ იქნა იქ! — თქვა მერე სერიოზულად.
ქალმა მხოლოდ გამოხედა. მისი გრიმასა სამყაროს ცინიზმს დაიტევდა. ჩამოშლილი თმა ხელის უხეში მოძრაობით გადაიწია.
კაცი კომოდთან მივიდა (ცოლმა ავი მზერა გააყოლა), სადაც ნივთებს შორის სადგისი ამოარჩია. ტახტზე ჩამოჯდა და კოსტუმი გაიხადა. გოგო გაშტერებული უყურებდა, ღილების ადგილას როგორ ხვრეტდა კოსტუმს მამა. საქმეს რომ მორჩა, კაცმა სამოსი მუხლებზე გადაიფინა. ხელები გადაუსვა და ქალიშვილს ყურში ჩასჩურჩულა:
— სუნამო დავასხათ?
გოგოს გაეღიმა, ნამტირალევ თვალებში ცრემლებმა გაიბრწყინეს.
— არ იტირო! — უთხრა კაცმა და ლოყაზე აკოცა. — ჩაიცვი და წავიდეთ! — ეს ბიჭის მისამართით თქვა. ბავშვი უმალ კარისკენ წავიდა.
— საჭმელი არ გინდა?! — მიადევნა დედამ.
— არ მინდა! — ბიჭი მამას უყურებდა. ქალმა თავი გადააქნია, არაფერი უთქვამს და ბავშვიც კარში გავარდა.
კაცი წამოდგა, სადგისი მაგიდაზე, სირჩასთან დააგდო და ვიდრე გავიდოდა, მზერა ოთახს მოავლო: ცოლი ოთახს ალაგებდა, კომოდის თავზე ისევ არეულად ეყარა ნივთები, ქალიშვილი ისევ ტახტზე იჯდა და იატაკზე თვალგაშტერებული ქსუტუნებდა; მაგიდაზე გრაფინში არაყი მხოლოდ ფსკერზე დარჩენილიყო, ერთი სირჩაც არ გამოვიდოდა...
მამა-შვილი მდუმარედ მიდიოდა. კაცი ორი კოსტუმით იყო: ერთი ეცვა, მეორე — მხარზე ეკიდა. ბავშვი ჩქარ ნაბიჯებს ადგამდა, ცდილობდა, არ ჩამორჩენილიყო. თან გოგრა მიჰქონდა. გოგრა დიდი, მაგრამ მსუბუქი იყო, რადგან გული გამოცლილი ჰქონდა. გოგრაზე თვალები და პირი იყო ამოჭრილი, რის გამოც გაბერილ თავის ქალას ჰგავდა.
ბავშვს თავზე ფართოფარფლიანი ჭილის ქუდი ეხურა. ქუდი ძველი იყო და აქა-იქ დარღვეული წნულიდან ამოჩრილი ხმელი ღეროები მოჩანდა. სიძველესთან ერთად, დიდიც იყო, ხშირად თვალებზე ეშვებოდა და ბავშვი მალი-მალ იწევდა ზევით.
კაცი დუმდა, რადგან ფიქრობდა. შეუნელებლად მიაბიჯებდა და პირდაღებული ღრმად სუნთქავდა — არაყი ჰქონდა ნასვამი. ამინდი გაავდრებას აყოვნებდა. გროვდებოდნენ ღრუბლები და ცა საწვიმრად მუქდებოდა. ჩიტები დაბლა დაფრინავდნენ.
— მამა! — ბავშვმა ქუდი აიწია.
— რა?! — კაცი ფიქრიდან გამოერკვა, შეიცადა, ვიდრე შვილი გაუსწორდებოდა.
— ბეჭედი რომ ვერ ვიპოვოთ, ქორწილი აღარ იქნება?! — ბავშვის ხმაში შიში კანკალებდა.
— იქნება, შვილო, იქნება! — კაცს გაეღიმა. — გათხოვდება შენი და და ქორწილიც იქნება! დედაშენმა ეს ისე თქვა, ქალებს გადაჭარბება უყვართ!
ბავშვი ისევ დუმილს მიეცა.
— შეგეშინდა?!
ბავშვს შერცხვა, თქმა არაფრის სურდა.
ისევ მდუმარედ მიდიოდნენ. ტყე გაიარეს და შეღობილ ხნულს მიადგნენ.
— მოსავალს რომ ავიღებთ, საფრთხობელა უნდა დავშალოთ?! — იკითხა ბავშვმა.
— საფრთხობელა დარჩება! — კაცმა შეჭედილი ჭიშკარი გააღო და შვილი წინ გაატარა.
მიწა სველი იყო და ფეხსაცმელს ეკვროდა.
მათ ხნულში გააბიჯეს. ნათესიდან, ჭილყვავებთან ერთად, ჩიტებიც აფრინდნენ. ცაზე შავი ღრუბელი მიცურავდა. აქ ვერ აღწევდა სოფლის ხმაური. ჯვრის მსგავსი სადგარი განმარტოებით იდგა ხნულში.
ბავშვმა გოგრა მიწაზე ფრთხილად დადო, ზედ ქუდი დაახურა. თავი გაოფლიანებოდა. სველ შუბლზე ხელი მოისვა და მამას შეხედა. მამამ გაუღიმა, კოსტუმი გაშალა და მხრებზე მოახურა:
— ცოტა ხანს გეცვეს!
ბავშვმა სამოსზე დაიხედა, დაკიდებული გრძელი სახელოები ჩაათვალიერა. თავი რომ ასწია, მამა უკვე ჭილის ქუდს ახურავდა:
— ესეც გეხუროს!
კაცმა გოგრა გამოჭრილი ფსკერით ხეზე ჩამოაცვა, შეაბრუნ-შემოაბრუნა და უკან დაიწია, რათა უკეთ შეეთვალიერებინა ,,თავი“, მაგრამ ფეხი ბელტზე დაედგა და ლამის წაიქცა. ბავშვი იდგა გატრუნული, დიდ კოსტუმში, თავზე ჭილის ქუდით და დაუმთავრებელ საფრთხობელას მონუსხული უცქერდა.
ჰაერში ყვავის ჩხავილი გაიბნა. კაცმა ტყისკენ გაიხედა, რაღაც ჩაიბუტბუტა. შვილს ქუდი მოხადა, ხელით გაასწორა და გოგრას ჩამოახურა. ვიდრე თასმებით შეკრავდა, ერთიც შეათვალიერა.
— ახლა ჩაცმული ვნახოთ, როგორი იქნება! — თქვა და შვილს კოსტუმი შემოაძრო. ბავშვმა გათავისუფლებული ხელები აამოძრავა, თან გარინდებული უცქერდა მამას, როგორ გაშალა კოსტუმი და ხის მხრებს შემოაცვა. გრძელი სახელოები უძლურად დაეკიდნენ. კაცმა ჯიბიდან თასმები ამოიღო, კოსტუმის ჭრილებში გაატარ-გამოატარა და გაკვანძა. საფრთხობელა მზად იყო. წვიმას იწყებდა. მამა-შვილი გვერდიგვერდ იდგნენ და საფრთხობელას უმზერდნენ.
— როგორია?! — იკითხა კაცმა.
ბავშვს მხოლოდ ღიმილი ებადა. ხელი მამის ხელს ჩასჭიდა...
ერთბაშად ციდან ჩუმი წვიმა დაეშვა, ქარმაც მოუბერა. კაცმა მაღლა აიხედა, ,,ხეს შევეფაროთო“, თქვა და შვილს მხარში უბიძგა.
ისინი ტოტებქვეშ იდგნენ. ფოთლებზე წკაპ-წკაპით ცვიოდნენ წვეთები. კაცი ცას გაჰყურებდა, ბავშვი — საფრთხობელას, ნისლისფერ წვიმაში მკრთალად მოჩანდა იგი...