იოსებ იარღანაშვილი - თოვლის გრამაფონი

ძილბურანში ხმაური ჩამესმის — კარი გამეტებით ასკდება ჩარჩოს. გახურვაც ამას ჰქვია!
თიესა წავიდა...
აკი მაფრთხილებდა — თუ სმას თავს არ დაანებებ, მიგატოვებო.
დრო არ ვიცი. სარკმელში წინწკლებს ვხედავ — თოვს. თიესა, ალბათ, ქუჩაში მიაბიჯებს და ბრაზმორეული ფიფქებს არად აგდებს.
აღარ მეძინება, სარკმელს მივჩერებივარ. ნაბახუსევზე თავი ტკივილისგან ხმაურობს, პირი უგემური სიმშრალითაა სავსე. ხმაურიც და ტკივილიც ისეთი ხარისხისაა, რომ აზროვნებას გმირობად ვუთვლი თავს.
თიესა წავიდა...
ამას ნელ-ნელა ვაცნობიერებ. ბრაზი და შიში თანდათან მეუფლება. რომ ვიფიქრო, ვიცი შევიშლები. არც შემიძლია! უნდა ავდგე! წერას ვერ შევძლებ, ქუჩაში გავალ, თოვაში! უნდა ავდგე!...
შარვლით და მაისურით საძინებლიდან გამოვდივარ. სიცივეს არ ვგრძნობ, პირიქით, მთელი სხეული მიხურს.
სამზარეულოში სარკმელია შეღებული. მაცივარი და იატაკის ნაწილი დათოვლილია. ღია სივრციდან ცივი ჰაერიც შემოდის. სარკმელს ვხურავ და თოვა კუდამოძუებული ტოვებს ოთახს.
აქაურობა ჭიქებისა და თეფშების ნამსხვრევებითაა მოფენილი. ჩემი წუხანდელი შემოქმედება!...
ვიცი, თიესამ ეს ნაგავი იმიტომ არ გადაყარა, მეც რომ მეხილა ფხიზელი თვალით. სანახაობა შთამბეჭდავია — თავი მეზიზღება!
მაგიდაზე შამპანურის გაუხსნელი ბოთლი დგას, ქვევით ფურცელი აქვს ამოდებული. თიესას ერთსიტყვიანი წერილია — ,,გაამოს“ ხუთი ძახილის ნიშნით.
აბაზანაში სარკეში რომ ვუყურები, ისევ თავი მეზიზღება. ნელა ვიცვამ, ძალიან ნელა. ფიქრს ვერ ვუსხლტები. თავიც ამბოხს ვეღარ უძლებს, გუგუნებს, თითქოს იქ ორთქლის ტურბინები მუშაობენ.
პალტოს ვიცვამ და ერთხანს გასაღებს დავეძებ.
სადარბაზოში ნაბერტყი თოვლი ყრია. ქუჩაში დაბრეცით თოვს, ქარი უბერავს, სახეში ცივ ფიფქებს მაყრის და ამიტომ თავჩახრილი ჩქარი ნაბიჯით მივდივარ. თოვლი და ნაფეხურები ერთმანეთშია ალესილი. მხოლოდ ცივი ჰაერი მეხმარება — თავის ტკივილი და ქუჩის ხმაური ერთად მიღებენ ბოლოს...
ვიდრე მაღაზიაში შევიდოდე, კართან ფეხებს ვაბაკუნებ და პალტოდან თოვლს ვიბერტყავ. დახლისკენ სველ ნაფეხურებს მივყვები.
— კარი დაკეტეთ, სიცივე შემოდის! — მეძახის გამყიდველი ქალი.
ვბრუნდები. სუსხი მაწანწალა ძაღლივითაა — ფეხდაფეხ დაგდევს და ცდილობს ყველა კარში შემოგყვეს.
გამყიდველს თავი შემოუფუთნავს და თეთრ ხალათზე პალტო აქვს მოხურული, მკერდზე ბარათი უბნევია საკუთარი ფოტოსურათით, სახელითა და გვარით. არც ვცდილობ წავიკითხო.
— რა გნებავთ?! — მეკითხება და ხელებს, რომ გაითბოს, ერთმანეთზე უსვამს.
— მინერალური წყალი გამიხსენით! — ვიდრე ჯიბეში ფულს ვეძებ, ქალი ბოთლს დახლზე დგამს, — ჭიქა გნებავთ?! — და გასახსნელს ინახავს.
— არა! — ქალის წინ ფულს ვდებ. იგი უხმოდ მშორდება და დახლს უკან ჯდება, ეჭვი არ არის, ელექტროღუმელთან, რადგან უკვე წელში მოხრილი ზის და ხელები დაბლა აქვს გაშვერილი.
კარისკენ ვბრუნდები და დახლზე მიყრდნობილი გაზიანი სითხით ხახას ხარბად ვიშუშხავ. აქა-იქ, შეორთქლილ ვიტრინაში, თეთრი ქუჩა მოჩანს მოჩქარე სილუეტებით — თავზე თეთრი ქუდები ახურავთ, ხელში თეთრი ქოლგები უჭირავთ და თეთრ ტროტუარზე მიაბიჯებენ. თეთრი ავტომობილები გამალებით იწმენდენ სითეთრეს საქარე მინებიდან...
თიესა ახლა ალბათ ვაგზლის გაყინულ შენობაში ზის, თუ ჯერ კიდევ არ გაჰყოლია მატარებელს. ვინ იცის, გაბრაზებული რას ფიქრობს?! მასთან საუბარი ახლა არ შეიძლება, უმალ აფეთქებად იქცევა. საკუთარი თავის ამბავიც ვიცი...
ბოთლი დაიცალა. ვბრუნდები და დახლს მიღმა კალენდარზე თარიღს ვხედავ. დღეს ორდეს დაბადების დღეა! გამყიდველი ხან მე მიყურებს, ხან — ბოთლს დახლზე.
—კიდევ გნებავთ რაიმე?! — მეკითხება ბოლოს.
თავს ვუქნევ. დგება. მეც ჩამოთვლას ვიწყებ: ყველაზე კარგი ჩაი — სამი კოლოფი, ვაფლი — ათი შეკვრა, ორი ძეხვი, ბოთლი არაყი, სულ ერთია რომელი! კიდევ ორი პური!
გამყიდველი ყველაფერს დახლზე ალაგებს და საანგარიშოზე თვლას იწყებს.
— შეგიძლიათ ეს ყველაფერი რამეში ჩამილაგოთ? — ვეკითხები, როცა თანხას მეუბნება.
ვიდრე მიბრუნდება, საანგარიშოზე ერთ კოჭსაც აჩხაკუნებს. ქუჩაში ცელოფნის ხელჩანთით გამოვდივარ. ჩანთაზე სურათია — ზღვა და გოგონები. პლაჟის გოგონები თოვაში?!..
ტაქსს ვაჩერებ. მძღოლი ასაკოვანი კაცია, ტყავის გაცვეთილი ქურთუკი აცვია და ნაქსოვი ქვაბურა ქუდი ახურავს. კარგია, საუბრით არ მაწუხებს. იქნებ შემატყო, მასლაათისთვის რომ არ ვარ განწყობილი.
თოვამ გადაიღო. ტროტუარის პირას აგორებული თოვლი უკვე ჭუჭყიანია. ვფიქრობ ორდეზე, ხანდახან — თიესაზე. მალე ქალაქიდან გავალთ. გონებაში ორდეს ასაკს ვთვლი — ჩემზე ორმოცი წლით უფროსია, ეს კარგად ვიცი! ესე იგი, დღეს სამოცდაცხრის ხდება! ყველაზე უფრო ვაფლი გაუხარდება, ვაფლი მისთვის ისაა, რაც ჩვილი ბავშვისთვის დედის რძე. ბოლოს როდის ვნახე?! ორი თვის წინ, მე და თიესა ვესტუმრეთ. თიესა... იქნებ უკვე მატარებელში ზის სველ, შეციებულ მგზავრებს შორის!.. ამაზე ფიქრსაც ვერ ვბედავ.
ქალაქს გამოვცდით. გზის ორივე მხარეს თეთრი ტრამალი მოგვყვება, ცას ქუფრი აჰკრია. მინებს მიღმა ქარის ხმა იფანტება, ავტომობილის დახშულ ხმაურშიც ისმის იგი. ნელ-ნელა ისევ თოვას იწყებს...
შლაგბაუმთან მძღოლს გაჩერებას ვთხოვ, ფულს ვაწვდი და მანქანიდან გადმოვდივარ. მძღოლი გაცრეცილ ბანკნოტს მიბრუნებს. ერთხანს თოვაში ვდგავარ, ვიდრე ტაქსი მობრუნდება და ღმუილით წავა.
სიჩუმეში გარემოს ვათვალიერებ. ლიანდაგის მიღმა სასაფლაოა, ხეებს შორის სახლის სახურავებიც მოჩანს, ცეცხლისა და კვამლის სუნი მოდის იქედან...
სამორიგეო პატარაა, შენობასაც ვერ უწოდებ, ერთი ოთახია მხოლოდ. გარედან ლურჯ-თეთრ ზოლებად არის შეღებილი, სამივე მხარეს სარკმელი, ბაქანი და რკინის სახელურები აქვს.
კიბეზე ავდივარ, კართან წარწერაა: ,,სამორიგეოში გარეშე პირთა შესვლა სასტიკად აკრძალულია!“. მინაზე ვაკაკუნებ და პალტოს ვიფერთხავ. კარის სარკმელში ორდეს ვხედავ. უმალვე საკეტის ჩხაკუნი მესმის.
— შემოდი! — მეპატიჟება და ნაბიჯს უკან დგამს. — მარტო ხარ?!
ოთახში სულისშემხუთველი სითბოა, ელექტროღუმელია ჩართული. ორდე არც ხელჩანთის დადებას მაცლის და არც გახდას, მეხვევა და ზურგზე ხელებს მითათუნებს, — გაგახსენდა ხომ?! — მეუბნება თან, — მჯეროდა, მოხვიდოდი!
მეღიმება. ,,კარგია, რომ წამოვედი“, ვფიქრობ ჩემთვის. ხელჩანთას კუთხეში ვდგამ. ორდე საწოლზე ჯდება, ხელებს მუხლებზე იწყობს. სქელი ყელიანი სვიტრი, ხაკის შარვალი და გადაჭრილი რეზინის ბაგვები აცვია. თმა სულ თეთრი აქვს... წვერიც. ჩავარდნილი უპეებიდან მომზირალ თაფლისფერ თვალებში სიხარული ციალებს. მხრებში კიდევ უფრო მოხრილა.
ვიხდი.
— პალტო მანდ დაკიდე, კარს უკან! — ორდე ხელს იშვერს. — ქუდი რატომ არ გახურავს?!
სკამს სარკმელთან ვდგამ, ვჯდები და ოთახს ვათვალიერებ. კედლები მწვანედაა შეღებილი. კარის პირდაპირ, სარკმელთან, მაგიდა დგას მუშამბის გადასაფარებლით, რომელზეც დახატული ატმები მეორდება. საწოლი კედელთან ფიცარნაგზეა მოწყობილი. ჭერისა და სარკმელზე ფარდების სითეთრე ოდესღაც, ალბათ, ისეთივე იყო, როგორც გარეთ თოვლისა.
სასაფლაოზე ადამიანებს ვხედავ, საფლავს თხრიან. ერთი წერაქვით მუშაობს, საფლავშია ჩასული და მხოლოდ მხრები და თავი მოუჩანს. მეორე, მსუქანი, ნიჩბით ელოდება. ორმაც, მოშორებით ქვის მაგიდასთან რომ დგანან, სახესთან მიტანილი ხელებით თავები ერთდროულად უკან გადაიქნიეს — შეციებულები არაყით თბებიან. სასმელზე ფიქრისგან ტანში მაჟრჟოლებს.
ორდე ახველებს. მაგიდაზე გრაფინი და ჭიქა დგას, იქვე წამლები აწყვია.
— როგორ ხართ? — კითხვას მასწრებს ორდე, როგორც ჩვევია, წყნარი ხმა და მშვიდი მეტყველება აქვს, — სად დაიკარგეთ? თიესა სად არის?
— არ დავკარგულვარ, ექსპედიციაში ვიყავი! — ვპასუხობ უხალისოდ.
— თიესა სად არის?
— თიესა?! თიესა წავიდა!
— სად წავიდა?! — ორდე გაკვირვებული სახით ჩემსკენ იხრება.
— არ ვიცი, ალბათ, მშობლებთან?!
— როგორ არ იცი, რას ნიშნავს ,,ალბათ მშობლებთან“?!
— წავიდა! წუხელ ვიჩხუბეთ და დილით წავიდა! მე ჯერ ისევ მეძინა. სამზარეულოში წერილი დამხვდა შამპანურის ბოთლთან ერთად.
— შამპანურთან ერთად?! — ორდეს ისევ სახე ეცვლება.
— ჰო, ქორწილიდან შემოვინახეთ. თიესამ თქვა, ჩვენი შვილიშვილი რომ დაიბადება, მაშინ გავხსნათო.
— დათვერი?
თავს ვუქნევ.
— ძალიან იჩხუბეთ?
— ჰო!
— ნუ გეშინია, დაბრუნდება, აი, ნახავ! თიესა ჭკვიანი გოგოა!
ორდე დუმს, არ ვიცი, რას ფიქრობს.
— შენ რა დაგემართა, სუსტად გამოიყურები, მოძრაობაც გიჭირს?! — ჩემი კითხვების ჯერიც დგება.
— მოვხუცდი. სამოცდაცხრა წელი ცოტა როდია?! ჩემი ასაკის ელმავალი აღარ დადის რკინიგზაზე!
— წამლები ექიმმა დაგინიშნა?
ორდე არაფერს მპასუხობს, მხოლოდ თავს მიქნევს.
— როდის იყავი ექიმთან? — ვეკითხები ისევ.
— უკვე ერთი თვე გავიდა.
— ქალაქში თუ ჩამოდი, რატომ არ გვესტუმრე?!
— მორიგე ვიყავი, ვჩქარობდი.
— მოეშვი აქაურობას, ხომ ხედავ სუსტად ხარ!
— შინ დავჯდე?! სახლში რა ვაკეთო?! შინ მარტოობას აქ მარტოობა მირჩევნია, ხანდახან მატარებელი მაინც ჩაივლის! მხოლოდ პენსიის იმედზეც ვერ დავრჩები!
— შენი მიკვირს — ოცდათხუთმეტი წელი მემანქანედ მუშაობდი და მატარებელი ჩაივლისო, კიდევ ამას ამბობ?!
ჩემს სიტყვებს ორდე უპასუხოდ ტოვებს. ერთხანს მდუმარედ ვსხედვართ. უცებ კედელზე პატარა წითელი ნათურა ინთება და ზარი რეკს. ორდე დგება, მხრებში მოხრილი მოკლე ნაბიჯით სარკმელთან მიდის და გარეთ იცქირება, თან გვერდით ჩამრაზს სწევს. გზის გადაკვეთაზე ლიანდაგის ორივე მხარეს ზანტად ეშვება წყვილი შლაგბაუმი.
— რამდენიმე წუთში სახეებს ჩამოატარებენ, — ამბობს ორდე, — თუ გინდა დაათვალიერე.
— აქედან შევხედავ! — მეღიმება.
— არა, გარეთ უნდა დადგე! ასე სახეები უფრო მეტყველი და საინტერესო იქნება! დააკვირდი, ბევრ რამეს წაიკითხავ მათზე!
მატარებლის საყვირის ხმა მესმის და ვდგები, გამოვდივარ. ჩემს თავს კიდევ ხმაური უნდა?!
გარეთ სასიამოვნო სიგრილეა. ისევ თოვს. ორთქლადქცეული თითოეული ჩემი ამოსუნთქვა უმალ ცივი ჰაერის ლუკმა ხდება. მატარებელი უკვე ახლოვდება. მონოტონური ხმაური ზრიალითა და ღრჭიალით მოიწევს თოვლზე გახაზულ ფოლადის ნაურმალზე.
მემანქანეს ვერ ვხედავ. ვაგონები უცებ იწყება... ხმაურში ვექცევი... და ჩნდებიან სახეები... წყვილ-წყვილი თვალები. ყველანი მე მიმზერენ...
ვერ ვუძლებ და ოთახში ვბრუნდები. ხმაური ტონალობას იცვლის. მაგიდაზე გრაფინში წყალი თრთის. ორდე კედელთან დგას და მიმზერს, პირზე ოდნავშესამჩნევი ღიმილი უთამაშებს.
— ვერ გაუძელი? — მეკითხება.
— წუხანდელის ბრალია! — სარკმელთან ზურგით ვჯდები. თიესაზე ვფიქრობ. იქნებ ისიც მათსავით იმზირება ვაგონიდან...
ხმაური ნელ-ნელა სუსტდება, ცხრება. ბოლოს სადღაც მიდის... შორს. ორდე ჩამრაზს სწევს და კუთხეში ხელჩანთას დაჰყურებს.
— ეს რა მოგიტანია? — კითხულობს მერე.
— არაყია! დღეს ხომ შენი დაბადების დღეა!
— დამთავრდა ჩემი ლოთობა!
— კიდევ ვაფლია, ძეხვი, პური, ჩაი...
— ვაფლი კარგია! — ორდე თავისთვის ლაპარაკობს. — ჰოდა, წავიხემსოთ! — თან ჩანთის ამოლაგებას იწყებს.
სარკმელში ისევ სასაფლაოს ვუყურებ: მსუქანს ვეღარ ვხედავ, ახლა საფლავში ორნი არიან ჩასულნი — ერთი ნიჩაბით მუშაობს, მეორე — ძალაყინით. ალბათ, ძალაყინი უსაშველოდ ცივია, როგორც მიწა... ან თოვლი...
— თიესაზე ფიქრობ? — მეკითხება უცებ ორდე, ხელში დანა უჭირავს და ძეხვს ფრცქვნის.
— არა, საფლავს თხრიან...
— ნუ გეშინია! დაბრუნდება, აუცილებლად დაბრუნდება!
ალბათ, ორდე ფიქრობს რომ ვიცრუე. არაფერს ვამბობ.
ორდეს მაგიდის ქვემოდან შეხვეული ქაღალდი გამოაქვს, შლის და მაგიდაზე თონის პურს და ყველს დებს. შემდეგ არაყსაც დგამს — ყოველი შემთხვევისთვის წამოვიღე, — მანიშნებს ბოთლზე. — მოდი, მოიწი! — თვითონ საწოლზე ჯდება.
შიმშილს არ ვგრძნობ, მაგრამ ადგილს მაინც ვიცვლი, ვიცი, ორდე არ მომეშვება.
უსიტყვოდ ვჭამთ. თვალი მაგიდის გადასაფარებელზე გამოსახულ ატმებზე მაქვს გაშტერებული და ისე ვილუკმები. თავში ხმაური დაცხრა. ახლა მხოლოდ თიესაზე ფიქრით იტბორება გონება. ორდე არაყის ბოთლს გახსნას უპირებს, მაგრამ ვაჩერებ.
— შენ თუ არ სვამ, ნუ გახსნი. მე ვერ დავლევ!
ორდე გაშეშებული მიყურებს — ცოტასაც არ დალევ?!
— არა! — თავს ვაქნევ, — ჰო, მართლა, მოგილოცა ვინმემ?! — უცებ ვცვლი საუბრის თემას.
— მორიგემ, — ორდე თითით ტელეფონზე მანიშნებს და ბოთლს დგამს, — ძველი მეგობარია!
ნოვაგობას ვამთავრებთ. ორდე ალაგებას იწყებს. მინდა მივეხმარო, მაგრამ ჯიუტად არ მანებებს თავს. ისევ სარკმელთან ვჯდები. მესაფლავეებმა თითოც გადაჰკრეს. მსუქანი და კიდევ ერთი საფლავში ჩადიან. ორდე კარიდან თავის პალტოს ხსნის, მხრებზე იხურავს და ნასუფრალით ხელში, რომელიც ქაღალდში შეხვეული უჭირავს, გარეთ გადის. მაგიდაზე ისევ წამლები, გრაფინი და ჭიქა რჩება მხოლოდ.
სარკმელთან მარტო ვდგავარ. ელექტროღუმელის გავარვარებულ სპირალზე მზერა მიხევდება და ფიქრის მგზავრი ვხდები. ვფიქრობ ერთდროულად ყველაფერზე: ჩავლილ ღამეზე, სიმთვრალეზე, ნამსხვრევებზე, თიესაზე და მარტოობაზე, მარტოობასა და ორდეზე...
ორდე მალე ბრუნდება, პალტოს კიდებს და საწოლზე ჯდება. სუნთქვა აჩქარებული აქვს. ერთხანს მაჯაზე საათს დაჰყურებს, მერე შუშიდან აბს იღებს და ჭიქას ავსებს. გრაფინში წყალი თითქმის აღარ რჩება.
— წამოვწვები ცოტა ხნით! — ამბობს და ცარიელ ჭიქას უხმოდ დგამს.
,,სუსტადაა, — ვფიქრობ ჩემთვის, — მოხუცდა“.
ორდე გულაღმა წევს, თვალები დახუჭული აქვს. ფეხებზე ნაქსოვი რუხი ფერის წინდები აცვია. ოთახის სიჩუმეში მხოლოდ მისი სუნთქვა ისმის...
ისევ გარეთ ვიმზირები. მსუქანი საფლავშია ჩასული, დროდადრო მისი ხელები და მოქნეული ნიჩაბი მოჩანს. ერთი დგას და სიგარეტს ეწევა. ცა მრუმე, გათოშილი ბავშვის ტუჩების ფერია. თოვამ იმატა. შიშველი ხეები, რკინის ზღუდეები და ჯვრები ფიფქებში მკრთალად ჩანან. ლიანდაგი სულ უფრო იძირება სითეთრეში. ორდეს, ალბათ, ჩასთვლიმა.
სახლი მახსენდება — მიტოვებული და ცარიელი, ნამსხვრევები სამზარეულოში და შამპანურის ბოთლი მაგიდაზე თიესას წერილით... კარგა ხანს ამგვარ ყოფაში ვარ...
ანაზდად შორიდან მატარებლის საყვირის გაბმული ხმა აღწევს. ორდე საწოლზე ჯდება, საათს დაჰყურებს და ჭაღარა წვერზე ხელს ისვამს, დგება და კედელთან მიდის.
— ისევ საფლავებს უყურებ?.. — მეკითხება, თან გარეთ იცქირება.
— ჰო! — ვპასუხობ ანგარიშმიუცემლად.
მსუქანი საფლავიდან ორის დახმარებით ამოდის, ხელებს იფერთხავს და თავს აქნევს, ალბათ, ამბობს, ,,აწი თქვენ ჩადით, მე მაქედან ვეღარ ამოვალო“. საინტერესოა, ხელთათმანების გარეშე რატომ მუშაობს?!
კედელზე წითელი ნათურა ინთება და ზარი რეკს.
ორდე ჩამრაზს სწევს. მატარებლის საყვირი მეორდება. პალტომოხურული ორდე გრაფინით ხელში გარეთ გადის.
მატარებელი ხმაურით იჭრება მდუმარე გარემოში. უცხო თვალების მზერა რომ ავირიდო, ვდგები და სარკმელს ვშორდები... მაგრამ ეს სატვირთო მატარებელია. მეც მაგიდაზე წამლებს ვათვალიერებ...
გუგუნი ნელ-ნელა სუსტდება. მატარებელი აღარ ჩანს, მხოლოდ მიმავალი მისი ხმაური ისმის. გარეთ ვიცქირები — შლაგბაუმი დაშვებულია, თუმცა ახლო-მახლო არავინ ჩანს. ჩამრაზს ვეხები და ისევ სარკმელთან ვჯდები.
ორდე ბრუნდება, პირი გაღებული აქვს და ღრმად სუნთქავს. ფიფქები მის პალტოზე უმალ ქრებიან. სავსე გრაფინს მაგიდაზე დგამს და პალტოს კიდებს,
— ძალიან მალე ვიღლები. — ამბობს და საწოლზე ჯდება. ნელა, ამასთან, მძიმედ ლაპარაკობს, — მალე და იოლად. ასაკით არა, მაგრამ ჯანმრთელობით გვარიანად მოვხუცდი. გულს აღარ ვენდობი. ხანდახან ტკივილი ისე ჩამაფრინდება, თითქოს ჩემი კი არა, მისი გული იყოს. იმ დროს მგონია, დასასრულმა მოაწიათქო. — ორდე წვება. გაშლილი ხელები საწოლზე უწყვია და ჭერს უყურებს. — უმნიშვნელო მოძრაობაც მღლის. ხომ ხუთი საფეხურია კართან, მათ ამოვლაზე სული მეკვრება, ჰაერი არ მყოფნის და მუხლებში სისუსტეს ვგრძნობ. ჯერჯერობით ვუმკლავდები. მხოლოდ, საკუთარი უძლურება მაგიჟებს — ნუთუ ისე დავბეჩავდი, ხუთი საფეხურის ამოვლა მიჭირს?! — ორდე თვალებსა და შუბლს ისრესს, შემდეგ გაუპარსავ სახეზე ისვამს ხელებს. — დასასვენებლად წავედი ერთხელ ზღვისპირეთში. ჩასვლისთანავე სახლი მოვძებნე და დავბინავდი თუ არა, ზღვაზე გავედი. ხომ იცი, ზღვასდანატრებულნი სულსწრაფობას ვიჩენთ. ცხელი შუადღე იყო და თავწაფარებული შიშველი სხეულები ყველგან ელაგნენ მხურვალე სილაზე. ვიბანავე და წყლიდან ამოსული მეც სილაში გავეხვიე. შორიახლოს ზორბა ტანის ახალგაზრდა კაცი შევნიშნე — დიდი ფერადი ქოლგის ქვეშ სელის სკამზე იჯდა, თეთრი გაპარსული პირ-სახე და გადავარცხნილი შავი თმა ჰქონდა. მისი ჩაცმულობაც მახსოვს და ჯდომაც — თეთრი მაისური და თეთრი შარვალი ეცვა, სკამის სახელურებზე იდაყვებდაყრდნობილი გაუნძრევლად იჯდა, ფეხებთან რეზინის ყვითელი ფლოსტები ელაგა. იჯდა ასე და მზერა ზღვისკენ, ჰორიზონტზე ჰქონდა მიბჯენილი, მხოლოდ დროდადრო, ქოლგის ჩრდილთან ერთად, სკამიანად იცვლიდა ადგილს, თან მალი-მალ ეწეოდა.
იმ დღეს საღამომდე დავრჩი ნაპირზე. დღის ბოლოს სილას ნელ-ნელა დაეტყო სიგრილე. ნამზეურმა სხეულებმა კანტი-კუნტად დატოვეს ნაპირი, პლაჟზე მათი ტვიფრები დარჩა. მზე საბოლოოდ რომ ჩაიძირა, კაცი წამოდგა, ქოლგა და სკამი აკეცა და მძიმე ნაბიჯით წავიდა.
დილით ისევ ისე დამხვდა, იჯდა მზერაგატყორცნილი. ქოლგის ჩრდილი ერთხელ დატოვა. უკან ხელში სიგარეტის კოლოფით დაბრუნდა. საღამოს მზის ჩასვლის შემდეგ წავიდა. პლაჟზე ფოტოგრაფი გავიცანი, ჭილის ქუდით აპარატჩამოკიდებული ნაპირზე უსაქმოდ დაფლატუნობდა. უცნობზე მითხრა შვილი ახლახან ზღვაში დაეღუპაო. ახლა ისევ აქ დაბრუნდა, ზის ზღვის პირას და არაფრის გაგონება არ სურს, ახლოსაც არავის იკარებსო... — ორდე ისევ გულაღმა წევს და მზერას ჭერს არ აშორებს, თითქოს რასაც ჰყვება, ყველაფერი იქ წერია. გარეთ ისევ თოვს. მესაფლავეები ჩქარობენ, მოძრაობებზე ეტყობათ...
— ერთ დღეს ნაპირზე გვიან გავედი, — აგრძელებს ორდე. — ყველაფერი ჩვეულებრივი იყო: თეთრი ულმობელი მზე, ცხელი სილა, კრიალა ცა, ტალღების შხრიალი და დაშიშვლებული სხეულების გაფანტული ყრუ ყიჟინი... ნივთები უცნობისგან რამდენიმე ნაბიჯში დავაწყვე. ჩემი ადგილიდან ლურჯი ზღვის ფონზე ქოლგას, სკამის გამობურცულ საზურგეს და სახელურზე დადებულ სიგარეტიან ხელს ვხედავდი. ვიბანავე და ზღვიდან ამოსულმა უცნობს რომ ჩავუარე, სახეზე შევავლე მზერა. ასე ახლოს არ მენახა იგი. ერთი შეხედვა საკმარისი იყო, რომ გეგრძნო, როგორი პირქუში მზერა იბადებოდა ამ წარბებჩამოზვავებულ თვალებში. ტუჩები მოკუმული ჰქონდა, შუბლი შეეჭმუხნა. ჩემი მიახლოება არ უგრძვნია, ნაძერწივით იჯდა.
ცხელ სილაზე დავწექი და სახეზე ქუდი წავიფარე. ერთხანს ასე ვფიქრობდი,... სიგარეტის სუნი მცემდა. მერე ჩამთვლიმა...
გაოფლიანებულს გამომეღვიძა. წამოვდექი და ზღვისკენ გავემართე. მაშინ აღმოვაჩინე უცნობის სიკვდილი — სილაზე დავარდნილ მოკიდებულ სიგარეტზე მივხვდი, რაღაც რომ ვერ იყო ძველებურად. სახე ფერშეცვლილი და ოფლით დაცვარული, თავი კი გადაგვერდებული ჰქონდა. ორივე ხელით სკამის სახელურები ჩაებღუჯა... მოგვიანებით გავიგე — გულს ვეღარ გაეძლო.
არაერთხელ მიფიქრია იმ კაცზე. არ ვიცი როგორ, მაგრამ მგონია ზღვას ებრძოდა, შინაგანად ებრძოდა და შური რომ ვერ იძია, საკუთარ უძლურებას ემსხვერპლა. როცა ადამიანი უძლურია, ტირის, თუ შეუძლია. ალბათ, იმ კაცს ტირილი არ შეეძლო...
ორდე დუმს. მალე შებინდებას დაიწყებს. მესაფლავეები უკვე საფლავს ფიცრებს აფარებენ. მსუქანი იარაღებს აგროვებს. ჩემი წასვლის დროცაა. ვდგები.
— მიდიხარ? — ორდე საწოლზე ჯდება.
— ჰო, გზამდე ფეხით უნდა გავიდე! — ხელს პალტოსკენ ვიწვდი.
— ტაქსი ვერ დაიბარე?
— არ ვიცოდი, აქ დამხვდებოდი თუ სახლში?! არც მინდოდა რატომღაც!
— იქნებ აქ დაელოდო რამეს?! — ორდე ბაგვებს იცვამს.
— არა, არა! —ვუარობ. აქ რომ მოვიცადო, ორდეც ჩემთან ერთად დადგება ამ თოვაში შლაგბაუმთან.
— გზაჯვარედინამდე საკმაო მანძილია... — ორდე კიდევ აპირებს რაღაცის თქმას, მაგრამ ვაჩერებ:
— მომისმინე: აქაურობას თავი უნდა დაანებო, ხომ ხედავ, შენს ჯანმრთელობას პატრონობა სჭირდება?!
— მერე სად წავიდე?! — უკმაყოფილოდ კითხულობს ორდე, — სახლში რა ვაკეთო?!
— ჩემთან წამოხვალ!
— არა! აქ თავს მშვენივრად ვგრძნობ! არც ის ხუთი საფეხური მომკლავს! სახლში უსაქმოდ ლეშად ვიქცევი!...
არ ვკამათობ. ეს შემდეგ იყოს. პალტოს ვიცვამ.
— კარგი კაცი ხარ, მოხუც ბიძას რომ არ ივიწყებ! — მეუბნება დამშვიდობებისას კართან. — რომ მიხვალ, თიესა შინ დაგხვდება და მომიკითხე!
ორივეს გვეღიმება.
— ნუ დაიკარგები! — შლაგბაუმთან მესმის ორდეს ხმა...
ჩქარა მივაბიჯებ. თოვლის ჭრაჭუნთან ერთად, ფიფქის ცვენის მოჩვენებითი ხმაც მესმის. მალი ნაბიჯისგან გავხურდი კიდეც.
გზაჯვარედინთან უკვე შებინდებულია. ავტომობილები ანთებული ფარებით დადიან, თოვა ფრაგმენტულად ჩანს მათ სინათლეზე. კარგა ხანს ვიცდი, არავინ მიჩერებს, ფეხები მეყინება და ადგილზე სიარულს ვიწყებ...
ქალაქში ძველი ავტობუსით ვბრუნდები, სალონში ბნელა და ცივა. გვერდით მოხუცი ქალი ზის. ჩავლილი ავტომობილების შუქზე ვხედავ, რომ თვალები დახუჭული აქვს, ალბათ, დაღლილია და თვლემს...
გზა თიესაზე ფიქრში ილევა...
უკვე დაღამებულია, თოვამ გადაიღო. შეციებული აჩქარებით მივაბიჯებ. თოვლი ფეხქვეშ ხრაშუნობს...
მშობლიური სარკმელი ჩაბნელებულია. აღარსად ვჩქარობ...
შინ გაყინული სიჩუმე მხვდება. პალტოგაუხდელი სამზარეულოში ვჯდები. ხელები ჯიბეებში მაქვს ჩაწყობილი და შამპანურის ბოთლს მივჩერებივარ. მაინც წავიდა! ორდე კი მარწმუნებდა, დაბრუნდებაო...
ქანდაკებასავით ვზივარ და ყველაფერთან ერთად, განძრევაც მეზარება. სიცივე ნელ-ნელა ეპატრონება სხეულს. მესაფლავეები, ალბათ, სითბოში სხედან და შესანდობარს სვამენ. ორდე იქნებ წევს, ვინ იცის, რაზე ფიქრობს ახლა?!
სიჩუმე ნელ-ნელა იმღვრევა — კიბეებზე ვიღაც ამოდის. თითქოს ნაცნობი ნაბიჯების ხმაა. რაც უფრო იზრდება იგი, მით უფრო ვგრძნობ, როგორ მიახლოვდება საკუთარი გული. განძრევა მიჭირს, თითქოს უსაზღვრო სიმძიმის ქვეშ მოვყევი. ათასი შიში და ათასი იმედი ერთდროულად წიწკნის სხეულს...
უმალ ხმას ვუბრუნდები. ნაბიჯები მოდიან, ნელ-ნელა, სიმშვიდით... და მათთან ერთად მიახლოვდება სასოწარკვეთილება, რადგან მეშინია რომ ჩაიარონ და სხვაგან წავიდნენ...