ბოლო მარათონი
(bolo maratoni)
განთიადის ნისლშერეულ ჰაერს ოდნავ დაჰკრავდა ქუჩის მტვრის სუნი
დამრეც ქუჩას აღმა მიუყვებოდა, თითქოს უჩინარი კიბის საფეხურებზე ადიოდა, მაღლდებოდა, ზემოთ და ზემოთ... უსმენდა საკუთარი ფეხის ხმას, აწრიალებული გულის ბაგუნს. ყვირილი უნდოდა, ხმამაღალი, ცამდე ასული: გაჩნდა!.. სიცოცხლე გაჩნდა!.. შანგო თავის თავს ულოცავდა.
სამშობიარო სახლის კარზე ღამენათევს ალიონზე აუწყეს, ქალიშვილი შეგეძინაო. დაღვრილ ვერცხლისწყალს დაამსგავსა სიხარულმა. ქუცმაცდებოდა და კვლავ ერთიანდებოდა მისი განცდები, მთავარი აზრის ირგვლივ იკრიბებოდა. შვილი, შვილი ჰყავს... პირველი ნანატრი შვილი. ამიერიდან იგი მამაა! შანგო მამაა!
არც უფიქრია ასე ადრიანად აქეთ წამოსვლა, უნებლიეთ დაადგა გზას. გათენებას აშურებდა თითქოს. მიიჩქაროდა მიზნისკენ - კოხტა, თიხისფერსვეტებიანი შენობისკენ, ამაყად რომ გასცქეროდა კლდეებშუა მოქცეულ პატარა ქალაქს, მღვრიე, ტალახისფერ მდინარეს. შეფს აქ დაედო ბინა, ლითონის მესერშემოვლებულ წიწვნართა ბაღში აღმართულ საუკეთესო შენობაში, რომლის გარეგნული თუ შიგა იერი არქიტექტორთა მონდომებისა და ცდის წყალობად ჩაითვლებოდა. იგი კომუნისტების დროს გახლდათ აგებული და თავის დროზე ქალაქის სასტუმრო იყო, სადაც შანგოს მეზობელი ქალი მუშაობდა რაღაც თანამდებობაზე.
ბავშვობიდან ახსოვს, ვეება დარბაზის ერთ კუთხეში მდგარ შავ, პრიალა პიანინოს საღებავის სუნი ასდიოდა. ძალიან მოსწონდა მაშინ ის სუნი. შინ ინსტრუმენტი არ ჰქონდათ და, დედის თხოვნით, მეზობელი უხერხებდათ, რომ შანგოს ფორტეპიანოზე იქ ემეცადინა. ო, რა წვალებით არჩევდა ნოტებს, ეუფლებოდა დაწყებითი კლასების პროგრამას, თან ცალი ყური დარბაზის მეორე ბოლოსკენ ეჭირა. ბილიარდის მწვანე მაუდგადაკრულ დიდ მაგიდაზე მუდამ ვიღაც უცხო ძიები მომარჯვებული კიებით აჭახუნებდნენ ვერცხლისფერ ბურთებს. ზოგჯერ იგინებოდნენ კიდეც. შანგოს კი შიში სტანჯავდა, აგერ-აგერ დამიღრიალებენ, მორჩი, ყურები ნუ წაიღე ერთი და იმავეს ტყაპატყუპითო. მუსიკალურ სკოლაში ფაგოტის კლასში სწავლობდა, თან ფორტეპიანოს კურსსაც გადიოდა. მაშინ მუსიკაზე სიარული მოდაში იყო, ან, იქნებ, დედის აკვიატების შედეგად ცოდვილობდა. არც ფაგოტის ბერვა ეხალისებოდა, არც ფორტეპიანოს გაკვეთილების მომზადება. ერთი სული ჰქონდა, მისულიყო იმ კაცებთან, მათ მარაქაში გარეულიყო.
მოკლედ, ამ შენობასთან ადრევე დააკავშირა ბედმა. უფრო მეტიც, იგი ბავშვობის ნაცნობივით იყო, - შარვალჩაჩაჩულიც რომ უნახიხარ, ხელებგათოშილიც, ცხვირზე წვინტლმომდგარი, ანდა სულაც მდიდარი მეზობელივით, რომლის ჭერქვეშ სულ მუდამ დღესასწაული გეგულება, საიდუმლოებით მოცული, გაზღაპრებული.
მიდიოდა ახლა ამ სვეტებიანი შენობისკენ. იცოდა კია, ასე სისხამზე ჯერ ისევ ეძინებოდა შეფს, ქალაქის თავს და პატრონს. მაგრამ დაიცდის, ლოდინი რაა, მიჯდება სადმე და დაელოდება. დაისვენებს ცოტას, დაისვენებს, რომ მერე უკეთ იფხიზლოს. ცხოვრება შანგოსთვის ქცეულიყო ერთ გამუდმებულ სვლად და გამუდმებულ სიფხიზლედ. როცა პირობითია ყველაფერი, როცა მიჰქრის ცხოვრების სიმბოლური მატარებელი და მიჰყავხარ. შენი სადგური კი შორსაა, ვინ იცის, სად. მხოლოდ ტამბურში გერგო ადგილი და არავინ შეგნატრის, არავის შურს შენი... მაგრამ ახლა აშკარად გრძნობდა, ყველაფერი გაადვილებულიყო, აზრი მისცემოდა ყველაფერს. დილასისხამ აღმა-დაღმა, ყველასგან ანგარიშგაუწეველ ძუნძულსაც კი. შანგო ძველებურად როდიღა ნატრობდა, ნეტა კუნძულზე ვცხოვრობდეთ მე და შეფიო. იქ, რაც უნდა, ისა ქნას, რამდენიც გაეხარდება, იბუქნაოს, იასკინკილოს, გინდ ყირაზე დადგეს, გინდ კისერი მოიმტვრიოს, ჭრელაჭრულა სპორტულებით კი არა, ნიფხვისამარა იტანტალოსო.
გამვლელთა ქირდვისგან თავდასაღწევად ნატრობდა ხოლმე კუნძულზე გადასახლებას, როცა დილის მარათონისას შორიახლო მისდევდა ქალაქის მერს, რათა მისი უსაფრთხოება დაეცვა. მისდევდა, თან ეძალებოდა და ეძალებოდა ბოღმიანი ფიქრები: რას მომშტერებიხართ, მიხედეთ საკუთარ საქმეებს, თქვენს ჩასვრილ-ჩაოხრებულ საქმეებსო. ზოგჯერ ახერხებდა, ფეხზე დაეკიდა, ვინ რას ფიქრობდა, ვინ რა თვალით უცქერდა. პატარა ქალაქში ხომ ყველა ერთმანეთს იცნობს. აქ დაიბადა და გაიზარდა. ნუთუ მკვლელად თვლის ვინმე უგუნური? მართლა თუ ასეა, არც ამაზე იდარდებს. პირადი მცველის როლი, ბოლოს და ბოლოს, ბედმა დააკისრა, ისიც პატიოსნად ასრულებს, პურსაც დაუყვედრებელს ჭამს. თუ არ გადაგიხდიან, ოჯახს ვერ შეინახავ. მართლა ისვრიო? რაიმე რომ მოხდეს, მართლა გაიმეტებ თანამოქალაქესო? ამ ცხრა მთას იქიდან მოსულისთვის გასწირავ აქაურსაო? - უკითხავთ ხოლმე. აბა როგორო, ვინმემ უკადრისი იკადროს და შერჩებაო? ღმერთი არავის გაუწყრეს, წერამ არავინ აიტანოს! ეს ჩემი სამსახურია, ძმაო, გაიგეთ, ერთხელ და სამუდამოდ გაიგეთ, არ ვთამაშობ, მოვალეობას ვასრულებო.
მოვალეობისადმი ერთგულება არასოდეს აკლდა. ამიერიდან კი მეტი პასუხისმგებლობით მოეკიდება ყველაფერს. შვილი ჰყავს გასაზრდელი. ას თვალს გამოიბამს და ას ყურს, ვინც რა უნდა თქვას და იფიქროს, ბოლოს და ბოლოს, იგი მშვიდობას დარაჯობს. მშვენივრად იცის თავისი საქმე. შეფის სიცოცხლე უნდა დაიცვას თუნდაც საკუთარი სიცოცხლის ფასად. ამიტომ წუთით არ ადუნებს ყურადღებას, მორბენალს მუდამ ფეხდაფეხ მისდევს ქორის მზერაგამობმული. გაფაციცებით ათვალიერებს ასპარეზად არჩეულ ქუჩებს, გზადაგზა ჩარიგებულ ბებერ აკაციებს, ახლომახლო შენობათა ფანჯრებს, სახურავებს, შესახვევებსა თუ ჩიხებს, სულ მტკაველ-მტკაველ ზვერავს სავალს, სადმე საფრთხე არ საფრობდეს. ავტომატი მარცხენა მხარზე დასთრევს, მარჯვენა ხელი კი საიმედოდა აქვს ჩავლებული, მუდმივ მზადყოფნაშია. ერთი უბრალო გაფაჩუნება და იცის, რა მოიმოქმედოს. მთავარია მოქმედება, რეაქცია, სწრაფი და ზუსტი. ზოგჯერ თავს იიმედებს, ვინ რას გაბედავს, ორი თავი ვისა აქვსო, - ფიქრობს, თან ღაწვისთავი უხტის, ხან ერთი, ხან მეორე, გეგონება, საკუთარ ფიქრს უკრავდეს თვალს. ბავშვობიდან მოსდევს ეს უნებლიე თვალისპაჭუნი, - უცნაური აკვიატება თუ თანდაყოლილი ნაკლი, ჩვევადქცეული და შესისხლხორცებული. მისდევს შეფს ასე პაჭუნ-პაჭუნით., აინუნში არ აგდებს თანამოქალაქეთა უსიტყვო მოძახილს: შანგო, შე ძველო! შანგო, შე საწყალო! მზერით, მზერით მოსძახიან, თანაგრძნობისა თუ დაცინვის ღიმილით ანიშნებენ... გამგები გაიგებს. ეს კი მაინც მირბის, უფრო სწორად, მიძუნძულებს, მისდევს ამ შობელძაღლს, ფაშვზე სკდება. ხშირად ჭვალი ადგება მარჯვენა ფერდზე. საერთოდ, გამუდმებულ დისკომფორტს გრძნობს მარჯვენა მხარეს. ვერც ამხელს, ტკივილის უფლებაც არა აქვს. მისი სამსახური ფიზიკურ ტკივილს ვერ ითავსებს. მოდი და დაიწუწუნე!.. რა ვუყოთ, თუ ზამთარ-ზაფხულ ხვითქი გასდის, გასაწური ხდება, კეფიდან ხერხემალზე ცივად ჩაღვრილი ოფლი ზურგზე უსიამოდ აწებებს პერანგს. ფეხსაცმლის ქუსლებიც მთლად დაეღრიცა. ენერგია ძველებურად აღარ ეჭარბება. რა გასაკვირია, ჯეელობას კარგა ხანია დაემშვიდობა. თანაც, ფეხისგულებზე კოჟრები აზის. მაინც მარჯვედ მისდევს. ზოგჯერ კი უფრო საკუთარ თავს, ვიდრე შეფს, შეუსვენებლივ, თითქოს მათრახით ერეკებოდეს ზორბა, დაქანცულ სხეულს, მათრახს უტყლაშუნებდეს საკუთარ სიფხიზლეს, რომ არაფერი გამოეპაროს. მირბის და უნებლიეთ ეჯიბრება კაფანდარა მორბენალს, დილის მარათონი წესად რომ უქცევია. კაცი თუ არ ვარჯიშობს, საკუთარ სხეულზე არ ზრუნავს, ქვეყანასა და ხალხს ვერ გამოადგებაო, - ხშირად ესმის მისგან. ეს სიმართლესა ჰგავს. ჰოდა, რა გაეწყობა, მისდევს უსიტყვო მორჩილებით, ითვისებს, ისისხლხორცებს ამ სიბრძნეს. თავის კანტურით ეთანხმება ყველაფერზე, ბატონი ბრძანდებით, როგორც გენებოთ, მიმსახურეთო. თან თვალი უხტის ზედმეტი მგრძნობელობისგან - ხან ერთი, ხან მეორე. თანხმობას დუმილით აცხადებს, რაც ნიშნავს, რომ შეფის სიტყვა ბეჭედია. დილის მარათონიც თითქმის იგივეა, მოგონილი არა მხოლოდ ქალაქელთა საქირქილოდ, არამედ ყოველგვარი უპირატესობის დასტურად, რასაც მინდა, იმას ვიზამ, ეს ჩემი სახლია! ეს პატარა ქალაქი ჩემი სახლიაო. მე ვარ მისი ბატონ-პატრონი, მე ვქმნი ამინდს, ჩემზე ხართ დამოკიდებული. მსურს, გამოგიცხობთ პურს, მსურს, საერთოდ ავკრძალავ ცხობას. თუ სიკეთის დაფასებას ვერ ისწავლით, წყალს გადაგიკეტავთ, ნაგავს არ გავაზიდვინებ, სიბინძურის მთებშუა ივლით, სიმყრალეში ამოიხრჩობით. არ გამაჯავროთ! მე მწყემსი ვარ, თქვენ - ჩემი სამწყსო, ჩემი ბატკნები.
შანგოს სადღაც გულის სიღრმეში კიდეც სიამოვნებდა მწყემსის გვერდით ყოფნა. მასაც თითქოს მცირეოდენი უპირატესობა ენიჭებოდა იმათთან შედარებით, ვინც ირგვლივ იყო, ვისგანაც უნდა დაეცვა იგი. მაგრამ ვინ იყო ეს უჩინარი მტერი, ვისი მიზეზითაც ასი თვალი და ასი ყური უნდა სხმოდა? როგორ აღმოეჩინა იგი ძაღლების ყეფით გაყრუებულ ქალაქში, როგორ გამოეთრია ეჭვისა და ბოღმის ბურუსიდან, რათა მშიერი დღეების, უშუქო, კუნაპეტ ღამეთა მაგიურ საშოში დაბადებულ ბოღმას კედლად აღმართვოდა, დროულად აღეკვეთა პროტესტის აგრესიული ფორმით ყოველგვარი გამოვლენა, შეფის ძვირფასი სიცოცხლის ხელყოფის ყოველგვარი მცდელობა.
ჰო, კედელი იყო, მოძრავი და ყრუ, აღმართული ქალაქელთა და მორბენალ ხელისუფალს შორის, ესოდენ რომ ზრუნავდა საკუთარ სხეულზე, ჯანმრთელობას რომ იკაჟებდა.
შეფს უფლებაც არა აქვს სხვაგვარად მოიქცესო. მან ყველაზე უკეთ იცის, რა გააკეთოს, მისი გონება მილიონი საფიქრალითაა დაკავებული. ის პასუხისმგებელია ყველაზე უკანასკნელ მოქალაქეზეც კი, ჩიტი რაა, ქალაქში რამდენი ჩიტი დაფრინავს, უნდა იცოდეს. ამათ ყველაფერი ხუმრობა ჰგონიათ, ესენი მხოლოდ მის სირბილს ხედავენ, - ბრაზობდა ხოლმე შანგო.
და მაინც მადლიერი იყო ამ დღეებისა, ამ გამორჩეული დროსი, გამორჩეულადვე რომ ემსახურებოდა მხოლოდ ორს. ტკაპუნობდა მათ ფეხქვეშ ნახევრად მძინარე ქუჩები, იკეცებოდა, იკეცებოდა. ცოტაც და აივსებოდა ეს ქუჩები მოძრავი დახლებით, ფერად-ფერადი საჩრდილობლებითა და ქოლგებით, მეწვრილმანე ვაჭრებით, ვაიმომღერლებით, ნაგვით, მათხოვრებით, პრიალ-პრიალა, უცხოური მოდელის ლამაზი ავტომობილებით, ფულის გადამცვლელებით, საქმიანი თუ უსაქმური გამვლელ-გამომვლელით. დაიწყებოდა ბრძოლა არსებობისთვის, დაიწყებოდა ათასი ტყუილი და მართალი. ეს ყველაფერი იქნებოდა პატარა, უღიმღამო, ნაცრისფერ, მთებით შემოჯარულ ქალაქში, სადაც კარგა ხანია დაანგრიეს პროლეტარიატის ბელადის ძეგლი, აღარ ფრიალებდა მუშურ-გლეხური სისხლით შეღებილი წითელი დროშა, სადაც არ იდგა ეკლესია და აღარც გედები დაცურავდნენ ხელოვნურად დაგუბებულ ციცქნა ტბაზე, სადაც აღარ იმართებოდა დედაქალაქიდან ჩამობრძანებულ შემსრულებელთა კამერული მუსიკის ლექცია-კონცერტები და აღარც ეროვნულობის პრეტენზიით ეიფორიაში მყოფი ძალაუფლების მაძიებელ ნაირ-ნაირ პოლიტიკურ პარტიათა მიერ მოწყობილი მიტინგები, სადაც თავს როდი იკლავდნენ, არამედ ღარიბებს შიმშილი უღებდა ბოლოს, მდიდრებს კი კარგი ცხოვრება უხეთქავდა გულს. მოკლედ, ყოველივე ხდებოდა შეფის სახლში, შანგოს სახლადაც რომ ითვლებოდა, რადგან იგი შეფის ძვირფას სიცოცხლეს დარაჯობდა. თუმც, შანგომ ისიც არ იცოდა ზუსტად, უყვარდა თუ სძულდა ეს სიცოცხლე.
თხელდებოდა დილის ნისლი, თვალსა და ხელშუა იფლითებოდა, გაცრეცილი გობელენივითღა ეკიდა ცისქვეშეთს. შანგოს ამასობაში ქუჩის თავში ამოეღწია. საათს დახედა, უკვე შეიძლებოდა ციფერბლატის გარჩევა. მაგრამ შეფის გამობრძანებამდე კიდევ რჩებოდა დრო. ბევრის მოსწრების შანსი იყო ამ დროში. ახალშეძენილ შვილზე ფიქრი მოვიდა, - ნეტა ვის ჰგავსო. მერე ცოლის დატალღული ჩალისფერი თმა წარმოუდგა თვალწინ, ლამაზად რომ ჩამოეშლებოდა ხოლმე თეთრ მხარზე. მისი თვინიერი თბილი მზერა... ნელმა ჟრუანტელმა დაუარა. მოვრჩები ამ ძუნძულს და მივაკითხავ, ალბათ, რა მოუთმენლად მელოდებაო.
შეფის ჭიშკარი ჩაკეტილი იყო, ჯერ ეძინათ. ღამის დარაჯიც არ ჩანდა. ცოტა დასვენება შეიძლებოდა. თიხისფერსვეტებიანი შენობის ახლოს, ლითონის გალავნის გადაღმა, საქვაბის დანიშნულების პატარა ნაგებობის ღია შესასვლელში ზურგიან გრძელ სკამს მიაშურა შანგომ. აქედან კარგად ჩანდა ჭიშკარი, საიდანაც შეფი უნდა გამოსულიყო. ცოტა თუ არ დავისვენე, დღეს ადამიანად აღარ ვივარგებო. პირქვე მიწვა სკამზე და ავტომატს ჩაეხუტა. სხეულს ასვენებდა, თორემ წაძინება არც უფიქრია. იარაღი თან ჰქონდა, ამიტომ წაძინებაზე ლაპარაკიც ზედმეტი იყო. მაინც უნებურად მოხუჭა თვალი, ღამისთევით დაღლილი, დაძაბული გონება კი ჯიუტად ფხიზლობდა, სმენას ჩქამიც არ ეპარებოდა. ირგვლივ მშიერი ძაღლები დასუნსულებდნენ. საიდანღაც, ადრიანად ჩავლილი მანქანის სიგნალი აღწევდა, გაისმოდა ქალაქის პირველი კანტიკუნტი ხმები. მალე ყურებში სიჩუმის ხმაური ჩაუდგა შანგოს, და ეს დრო ფუფუნებას დაემსგავსა. ბავშვი!... მისი ბავშვი!.. ცისადარს დავარქმევო. ცი-სა-და-რი. როგორი საყვარელი სახელია. ვედრებასავით აღიქვა საკუთარი ფიქრი. ღვთისადმი აღვლენილ ვედრებასავით. ჯერაც უნახავ შვილს ავედრებდა უფალს. ფიქრი თანაქალაქელებისადმი ვედრებასაც ჰგავდა. შესთხოვდა, ყველამ თქვენი საქმე აკეთეთ და მშვიდობა დაიცავით. რას იზამთ, გაჭირვებაა, მაგრამ მშვიდობა მაინც ყველაფერს ჯობსო. ავი აზრები გამოიბერტყეთ თავიდან, არავინ არაფერი მიჰქაროთ, სამაგიერო არ მაიძულოთ, არ დამღუპოთ, ცოდვა არ დამადებინოთ, მეც კაცი ვარ, ოჯახი მყავს შესანახიო. ვაჭრობა არ მეხერხება, არც ქურდბაცაცობა, არც ღვეზელის ცხობა ვიცი, არც წიგნების წერა. მუსიკოსი ჩემგან არ გამოვიდა, ეს ერთი ავტომატი მაბარია, ესაა ჩემი მარჩენალიო. არავისი მტერი არა ვარ, ცუდი არავისთვის მინდა. მეც ნურავინ წამართმევს არსებობის უფლებას.
რატომღაც გაახსენდა თავისი ფაგოტი. წლების მანძილზე ტანსაცმლის კარადაზე რომ იდო დაშლილი, აბრეშუმის ნაჭერში გამოკრული, უფუნქციო, დამუნჯებული. მისი გაცოცხლება ისევ შეიძლებოდა. რაღაც-რაღაცები, მგონი, ისევ მახსოვსო. ბოლოს და ბოლოს, აღიდგენდა, ნოტებიც სადღაც ჰქონდა შენახული. როდისმე ჩემი გოგონასთვის დავუკრავო. ოღონდ მტირალა ნუ იქნება...
ფეხები მოკეცა, მოირკალა სკამზე, მოხერხებულად მოეწყო. ბავშვის ტირილს ყველაფერი ერჩია. ბავშვი არ უნდა ტიროდეს... მოსწყურდა შვილის ნახვა. ჩაბანგულმა გონებამ ესოდენ ახლობელი არსების წარმოდგენა სცადა, პაწია თოჯინას მსგავსის, უმწეოსა და უცოდველის. მაგრამ მის ნაცვლად ღია ცისფერი, რაღაც ფარდისმაგვარი ეკიდა თვალსაწიერზე, თავისკენ იზიდავდა, მსუბუქ გარსში ახვევდა.
შანგო საკუთარ მზერას შეჰყვა იმ ცისფერ სიმსუბუქეში. მღიმარი ცოლი გამოეცხადა. იღიმებოდ კეთილად, გულმოწყალედ. ეს ღიმილი მისი კაცური ღირსების დასტური იყო, მისი ავლა-დიდება და განძი. მერე კალეიდოსკოპი დატრიალდა, ერთმანეთში გარდამავლად იქცა ყველაფერი.
და შანგო საზეიმოდ მორთულ მდიდრულ დარბაზში იდგა. ჩუმად, სუნთქვაშეკრული უცქერდა საქმიანად მოფუსფუსე უცნობ ადამიანებს, აქეთ-იქით რომ მიმოდიოდნენ, თავშეკავებით საუბრობდნენ ერთმანეთში, დროდადრო ფართოდ გაღებულ კარს გახედავდნენ. ვერ გაეგო, რა ხდებოდა, ან ეს ადამიანები ვინ იყვნენ. იდგა უჩინარივით, ყველასგან განცალკევებული, უცხო, ვერავინ ამჩნევდა, არვის აინტერესებდა. თუმც ეს სულაც არ იყო მთავარი. შანგო იმითაც კმაყოფილდებოდა, ადამიანთა საპატიო კრებულში რომ მოხვდა. უჩვეულო მდგომარეობა ახალ ამპლუაში აქცევდა მის ღირსებას და საკუთარი თავისადმი პატივისცემით განაწყობდა. ნეტა რა ხდებაო, - გაიფიქრა, როდესაც ფართოდ გაღებულ კარში ხნიერი, ლამის შუასაუკუნეების მოდაზე ჩაცმული ქალბატონი გამოჩნდა. დარბაზი გადმოკვეთა და ჭაღქვეშ მომავალი, უეცრად შეიცნო შანგომ... მეოცე საუკუნის მიწურულის ინგლისის სამეფო დინასტიის მშვენება - დედოფალი ელისაბედი. დაუჯერებელი გახლდათ, მაგრამ სწორედ ინგლისის დედოფალი მობრძანდებოდა თავისი ამალით.
საზღვარი არ ჰქონდა შანგოს გაოცებას, მოუთოკავმა მღელვარებამ შეიპყრო. კედელს მოშორდა, გაუბედავად წადგა ნაბიჯი, ერთი, ორი, სამი, უფრო გათამამდა, აჰყვა საერთო განწყობას და დედოფლის შესაგებებლად დაძრულ ხალხს შეუერთდა. გააქტიურდა, მთელი მონდომებით ცდილობდა წინ მოხვედრას, რათა, რაც შეიძლება ახლო ენახა საპატიო სტუმარი, ჩვეულებრივი მოკვდავივით რომ იღიმებოდა, ჩვეულებრივი სათნო ქალივით, თავის ოდნავი დაქნევით არიგებდა სალამს. აი, მისი კაბის საყელო, მოსირმული, ზღაპრულად ნაზი. ბებრული ხელის მტევანი, მისი ჰაეროვანი, კეფაზე ლამაზად აკრეფილი თმა.
შანგო წინა რიგში იდგა, აღელვებით მიშტერებოდა, უცხო სამოთხის ბინადარი როგორ ასხივებდა ბრწყინვალებას, თან სულ უფრო ახლოვდებოდა. თითქმის ორიოდ ნაბიჯიღა აშორებდა მისგან. დედოფალმა ფეხი შეანელა, მზერა მიაპყრო შანგოს და ვიდრე ჩაუვლიდა, ღმერთო, ძლიერო, თვალი ჩაუკრა, სხივჩამდგარი მარცხენა თვალი. მერე ვითომც არაფერი, გზა განაგრძო.
მიხვდა, შანგო მიხვდა, რაც მოხდა, - ყველაზე მოულოდნელი, საარაკო და გაუთვალისწინებელი. მისმა აკვიატებულმა თვალის პაჭუნმა ქნა ეს. ბედის დაცინვა მყის ბედის წყალობად ექცა კაცს, თანდაყოლილი ნაკლი - სამუდამო ჯილდოს საბაბად. დედოფალმა უცნობის მცირე ფიზიკური დეფექტი უწყინარ ხუმრობად მიიღო და ხუმრობითვე უპასუხა, რაც საკმარისი გამოდგა, რომ შანგოს, ერთ რიგით ადამიანს, უმნიშვნელოს, ცხოვრებით არცთუ განებივრებულს, თავი უსაშველო სიმაღლეზე ეგრძნო, საიდანაც შიშით უნდა იცქირო დაბლა, და არ დაივიწყო, რომ ყველა საკუთარი სიმაღლიდან ეცემა.
აქეთ-იქიდან ქურდული მზერა მისწვდა, შეფარული ინტერესით დამუხტული. ვერ იტყოდი, შენატრიან თუ შურთ მისი გამორჩეულობისო. უფრო გაკვირვება იგრძნობოდა შანგოს ამ უეცარი ხვედრის გამო.
დიდი სიჩქარით მიჰქროდა ცხოვრების სიმბოლური მატარებელი, გუგუნ-გუგუნით, ფრენის შეგრძნებას ბადებდა.
შანგო ახლა ტამბურში როდია დაყუდებული, არამედ დღესასწაულის უჩინარ ფრთას გამობმია და საკუთარ სიმაღლეს შეტრფის. მოსწონს თავი, მშვიდი, უპრობლემო, ამაყი, დახსნილი მიწიერი ჭუჭყისგან. აქაა იგი, და ყველას ეპატიჟება სიხარულის ზეიმზე, სამოყვრო ხელს უწვდის ყველას, მთელ სამყაროსთან სამშვიდობო ზავს დებს, ხელს უწვდის, რადგან იცის, არ შეიძლება მოიკლა რწმენა, არ შეიძლება უკან დასახევი არ დაიტოვო. უკან შენი წარსულია, და შენი მომავალიც, რომელთანაც ჯაჭვითა ხარ მიბმული. ესაა შენი ტვირთი და ჯვარი, ერთადერთი მოცემული შანსივით, და უნდა მოუარო, უნდა გამოიყენო, როგორც უზენაესი უფლება, იმიტომ, რომ ჩიტი არ ხარ და ვერსად გაფრინდები, იმიტომ, რომ განცდის უნარი დაგენათლა, იმიტომ, რომ მშვიდობისათვის მოხვედი ქვეყანაზე, კიდევ იმიტომ, რომ აქ შენი შვილია, ჯერაც სახელდაურქმეველი. მშვენიერია ყველაფერი. მშვენიერია სიცოცხლე.
ყურისწამღებმა სტვენამ გამოიყვანა ნეტარი განცდიდან. თვალი გაახილა და დაინახა შეფის ბრაზიანი სახე. მას ორი თითი ჩაეყო პირში, ავარა ბიჭივით უსტვენდა.
ფეხზე წამოიჭრა შანგო, ავტომატი მხარზე მოიგდო, მხედრულად გაიჭიმა. შეფი კი ისევ მიშტერებოდა გადმოკარკლული თვალებით, ისევ ავარა ბიჭივით სტვენდა.
მაგინებს გულში, ეს ვირიშვილი, - გაიფიქრა შანგომ, - ოგრძნო, როგორ შურდულივით მოექანებოდა იმ სიმაღლიდან, საიდანაც ამ ცოტა ხნის წინ ბედნიერი იმზირებოდა. გულისრევამდე მომაბეზრებელი ეჩვენა რეალობა, ესოდენ სასტიკად რომ აცამტვერებდა, ბოლომდე ამსხვრევდა განცდილს, ყოველივეს აკნინებდა.
- დილიდანვე მახათის გაყრა დაიწყე ყვერებში? - უკბილოდ იხუმრა შეფმა, როცა სტვენას მორჩა, - აქ დასაძინებლად მოხვედი?
- შანგო ხუმრობის გუნებაზე სულაც არ დამდგარა. შეფი ტიკინასავით რამდენჯერმე შეხტა-შემოხტა, მერე ძუნძულით გავარდა. მცველს საშინლად მობეზრებოდა დაკისრებული როლი - უკან ასდევნებოდა ჩიტირეკია მორბენალს.
კვლავ გრძელ სკამზე დაეშვა, ავტომატი ლაჯებშუა მოიქცია, სკამის საზურგეზე გადააწვა და საკუთარ სხეულში ჩაიყურსა.
როცა შეფი კვლავ დაბრუნდა, თავზე დაადგა, ეჭვიანად ჩაჰკითხა, კაცო, შენ დღეს ხომ არ გამოშტერდიო. შანგომ გაიფიქრა, არ სტყუის ხალხი, რომ დამცინის, ხალხს არაფერი ეშლება.
- ხმა ამოიღე! ხმა! - ყვიროდა შეფი.
შანგომ მწარედ ჩაიღიმა, არაფერი უთქვამს. შეფმა გადააფურთხა, ბრაზით თუ ზიზღით. შანგომ ავტომატს ცხვირი ააშვერინა, ისე გააჩერა, ერთი ჩახმახზე გამოკვრა და შეფის შუბლს არ ასცდებოდა. ეს იყო უსიტყვო დუელი. რასაკვირველია, იგი შეფს არ გამოჰპარვია.
- რა ღმერთი გიწყრება! - ისევ იყვირა მან, და მაშინვე ნაპირს მოღწეულ ტალღასავით დადაბლდა მისი ხმა, - მითხარი, რა ხდება, ცუდად ხომ არა ხარ...
- ჰო, - თქვა შანგომ, - ვერა ვარ გუნებაზე. ღამე შინ არ გამითევია, წინდები მაქვს გამოსაცვლელი.
შეფს ცოტა გულს მოეშვა, ძალა მოიკრიბა, ხელოვნური გულგრილობით ჰკითხა:
- ხუმრობ?
არაო, თავი გაიქნია შანგომ.
მართლაც როდი ხუმრობდა. ამის დასტურად, განუმარტა:
- იარაღს ჩავაბარებ... სამსახურიდან განთავისუფლების განცხადებასაც დავტოვებ.
ადგა, ავტომატი მხარზე მოიგდო. ამასობაში შეფმა უფლებების გამოყენება სცადა, ისე იღრიალა, - მოგხსნი! მართლა მოგხსნი! არ დაგიწყებ კვერცხის გორებას! - ლამის მთელ ქალაქს გაეგონა...
- ჰოდა, აუცილებლად დაგაწინაურებენ.
თავადვე გაუკვირდა, როგორ ძალდაუტანებლად გადავიდა შენობით მიმართვაზე, როგორ დაურიდებლად ამოიდგა ენა. ამით ყველაფერი ითქვა. შანგოს ხმამაც არაჩვეულებრივი სიმშვიდე შეიძინა. სწორედ სიმშვიდე სჭირდებოდა. მერე ასევე მშვიდად ჰკითხა, შინამდე მიგაცილო, თუ აქვე დაგემშვიდობოო.
ის კი იდგა იმედგაცრუებული, მრავალმნიშვნელოვნად აქანავებდა თავს აქეთ-ქით, მდუმარებით გამოხატავდა მძვინვარებას. ეტყობოდა, ვერ შეგუებოდა, რომ მარათონმა ჭირი მოსჭამა..
შანგომ საჭიროდ არ ჩათვალა მეტი დაყოვნება, აღარ უნდოდა მისი ცქერა, აღარც სიტყვების ბრახაბრუხი. სიტყვები რაღას შეცვლიდა. მიტრიალდა, უკან მოუხედავად დაუყვა დაღმართ ქუჩას.
ჩაათავებს ამ გზებს, ხიდით გადაუვლის გამურულ მდინარეს, ზემოდან გადმოხედავს მატარებლების გარინდულ სახურავებს, იგრძნობს, რომ უძღები შვილივით ბრუნდება შინ. უბრუნდება მშობლიურ ქალაქს, ანუ ადამიანურ თავისუფლებას.
არაფერს ნანობდა, სულ არაფერს. ავტომატი უკანასკნელად ეკიდა მხარზე და მთელი არსებით შედიოდა მშვიდობის საუფლოში.
ცისადარი მართლა კარგი სახელიაო, ფიქრობდა. ცოლსაც გაეხარდება, ყოველ ცისმარე რომ აღარ იძუნძულებს. ნამდვილი მეგობარი მყავსო... სიამაყით აევსო გული. იმ სიამაყეში უცხო დედოფლის ღიმილიც გაკრთა. გამოხედა და ონავარივით ჩაუპაჭუნა თვალი. ”ვუამბო, თუ არა? ვუამბო თუ არა?” რასაკვირველია, ცოლს გულისხმობდა.
1997 წ.
ჭიათურა
ბრეგვაძე-კახიანი ლალი - Bregvadze-Kakhiani Lali
⏱️ 1 წთ.
👁️ 3
100%