ახალი მარშრუტი
(axali marshuti)
ბოლო შესახვევიც, აი, ეს ბოლო შესახვევიც და სულ მალე ადგილზე იქნება.
წყნარი დილაა, ოდნავ ინერტული.
მთელი გზა მოჰყვებოდა ედის ეს სიწყნარე, ეს ინერტულობა. აჩქარდა. ცხრას ხუთი წუთი აკლდა, მაგრამ მაინც უმატა ნაბიჯს.
ილია ცოტა ადრე მოდის ხოლმე, ბურახის ცარიელი ცისტერნის წინ გააჩერებს მანქანას, ზის მოთმინებით, წიგნს ჩაჰკირკიტებს და ელოდება.
შორიდანვე დალანდავს თუ არა მის უძრავ კეფას ედი, მაშინვე ახსენდება, შენი მწვრთნელი ვარო, პირველ გაკვეთილზევე რომ უთხრა ილიამ. ედიმ იგი საგანგებოდ აარჩია, ახალგაზრდა მეთოდისტებთან შედარებით, უპირატესობა მისცა ასაკოვანს, გამოცდილსა და დაღლილს, იმ იმედით, რომ ზედმეტი სიტყვით არ შეაწუხებდა, ბარიერს არ გადააბიჯებდა.
მაგრამ ილიამ, სახელის ნაცვლად გოგოშკის რომ ეძახდა ედის, მაინც ჰკითხა, რამდენი წლისა ხარო? ედის გაეცინა, და როცა ილიამაც სიცილი მიაგება, თანაც დაჟინებით დაელოდა პასუხს, ედიმ თქვა:
_ უკვე იმ ასაკში ვარ, როცა ქალს წლოვანებას აღარ ეკითხებიან.
_ კარგი ერთი!.. _ კვლავ გაიცინა ილიამ, თითით ანიშნა საკონტროლო სარკეზე, _ თან გზას უცქირეთ, ხედავთ, ტაქსი გასწრებას გიპირებთ. ოდნავ მარჯვნივ!.. აი, ყოჩაღ! თორემ მაგათთან მტერს ჰქონდეს საქმე. მერე დაუმატა _ განგებ გესაუბრებით, ძალდაუტანებლად მართვას უნდა მიეჩვიოთ.
ედიმ თვალი ჰკიდა მანქანას, უქმად წამოყუდებული ბურახის ცისტერნის წინ რომ იცდიდა უკვე და ფეხს აუჩქარა.
ეტყობოდა ცხელი დღე მოჰყვებოდა დილას, უსიამოდ ისუსხებოდა მზე.
მთელი ზაფხული ასე ცხელი იყო, უნალექო, გაუსაძლისი. უაზროდ ილეოდა. რომ სცოდნოდა ამინდის პროგნოზი, ეგებ არც შესულიყო მძღოლობის შემსწავლელ კურსებზე, რის გადამკიდეც ვეღარ გასცლოდა ქალაქს, მოთმინებით იტანდა ხვატს და ლამის დაეჯერებინა საკუთარი სიტყვები, აგარაკზე წასულ ძმას ტელეფონში რომ უთხრა, თავისუფლად სუნთქვას გადავეჩვიე, თურმე თავისუფლად სუნთქვის გარეშეც შეიძლება ცხოვრებაო.
საღამოები გომურივით უჰაერო ოთახში თეორიის გაკვეთილებს მიჰქონდა, დილით კი მანქანის მართვაში იწაფებოდა. პროგრამით გათვალისწინებული საათები საკმარისი არ იყო, რომ ქალაქის ინტენსიურ მოძრაობაში დამოუკიდებლად შეძლებოდა სიარული. ამიტომ მოურიგდა ილიას, დამატებითი გაკვეთილებისთვის დადგენილი წესისამებრ უხდიდა. მთლიანად ჩაეფლო ახალ გატაცებაში, სამსახურშიც, ძალაუნებურად, მართვისა და მოძრაობის წესებზე ფიქრობდა. `უპირატესობა მარჯვენა მხრისაა... ჰოდა, ავდგები და სულ მარჯვნივ ვივლი~. `ვითომ რატომ მაინცდამაინც დაღმართში მოძრავი ტრანსპორტი უთმობს გზას?~ გაზგამანაწილებელ მექანიზმს და მუხლა ლილვის მუშაობას ვერაფერი გაუგო. თეორიის მასწავლებელს აბრალებდა, პედაგოგიური მონაცემები აკლიაო. საგამოცდო კითხვები (თავისი პასუხებით) ხუთ მანეთად მოიპოვა იმ იმედით, თუ სხვა ჩააბარებს, მე რაღა ღმერთი გამიწყრებაო. ოღონდ იმან გააღიზიანა, ლატარიის ბილეთები ძალისძალით რომ შეაძენინეს. არასდროს მოუგია, ახლაც წყალში გადავყარე ფულიო, ეს დოსააფი ეშმაკის მოგონილიაო.
კიდევ კარგი, ლავროსი გაიცნო, ცოტა გულს აყოლებდა მასთან საუბარს. ლავროსი მთელ ღამეებს პიესის წერაში თეთრად ათენებდა თურმე. სამაგიეროდ, სამსახურში ეძინა. ამაზე სასაცილო რა უნდა ყოფილიყო. თანაც ლავროსი გამოთვლით ცენტრში მუშაობდა. `უკანონოდ~ გარდაცვლილთა რიცხვს ანგარიშობდა. `უკანონო~ მიცვალებულებად ისინი ითვლებოდნენ, რომელთა პატრონიც საავადმყოფოთა მედპერსონალის მიმართ საჩივარს განაცხადებდა. მომჩივანთა რაოდენობა არც ისე დიდი იყო ალბათ, თორემ ლავროსის ძილის საშუალება მოესპობოდა და დაიჩაგრებოდა.
თეორიის მასწავლებელი კი ტლანქი და გაუთლელი კაცი იყო. მის შემხედვარეს, სკოლის მოსწავლესავით უნდა გშინებოდა, კუთხეში დადგომა არ მომიწიოსო. `სულ მარჯვნივ უნდა ვიარო, რათა უპირატესობა მქონდეს!.. მარჯვნივ... მარჯვნივ...~
ილია წიგნში ცხვირჩარგული კი არ დახვდა, არამედ მანქანის შორიახლო ვიღაც სათვალიან მამაკაცს ესაუბრებოდა. ახალთახალი ღია ცისფერი პერანგი ეცვა, თმა კოხტად გადაევარცხნა, მხნედ გამოიყურებოდა.
ედის გულში გაეღიმა იმ უნებლიე ღიმილით, გულუბრყვილოები რომ იმსახურებენ ჩვენს თვალში. `საგანგებოდ მოპრანჭულა~. გაცილებით ახალგაზრდა ეჩვენა, მეთოდისტი მძღოლის კვალობაზე, ინტელიგენტურიც.
ილიას არც გამოუხედავს, ედის მისვლისთანავე სასწრაფოდ დაემშვიდობა თანამოსაუბრეს, მანქანისკენ გამოსწია. `ჩემს ნაბიჯებს ცნობს...~ გაახსენდა, წინა მეცადინეობაზე მომდევნო გაკვეთილის ფული წინასწარ რომ სთხოვა ილიამ, მანქანისთვის დეფიციტური დეტალი აღმოვაჩინე ერთ ადგილას და მინდა ვიყიდოო. მაშასადამე, დღევანდელი გაკვეთილისთვის გადახდა აღარ მოუწევს.
ილია ოდნავი თავის დაკვრით მიესალმა, კარი გამოაღო და ისე ჩაჯდა მანქანაში, თითქოს უსიტყვოდ ეუბნებოდა ახალბედა მოყვარულს, ხომ ხედავ, როგორ დაუფიქრებლად განდობ ჩემს სიცოცხლესო.
მას შემდეგ, რაც თვალსა და ხელშუა უკვდებოდა მეორე სიყვარულიც, ედი გრძნობებს ასვენებდა. ედის არავისი სიცოცხლე არ სჭირდებოდა მსხვერპლად.
ილიამ ორმაგ მარჯვენა სარკეში გახედა გზის უკანა მხარეს და დაელოდა, ვიდრე ედი სკამს მოირგებდა.
დღეს ახალი მარშრუტით მიდიოდნენ. ქალაქის ზომაზე მეტად გადატვირთულქუჩებიანი უბანი უნდა მოევლოთ. ედიმ ადგილზევე მოაბრუნა მანქანა და დაბლა დაეშვა გზაჯვარედინისკენ, სადაც ჯერ ისევ მწვანე შუქი ენთო, მაგრამ მოძრაობის რიტმი სუსტდებოდა.
_ მიდი, გაასწარი! _ ააჩქარა ილიამ, _ სასწრაფო დახმარება გაუშვი და მოუმატე გაზს! აი, მასე, ახლა დააწექი! ყოჩაღ! აქ ისეა, როგორც ცხოვრებაში. შანსი არ უნდა გაუშვა, ყველა სიტუაცია შენს სასარგებლოდ უნდა გამოიყენო.
_ ცხოვრებაში მასეა? _ იკითხა ედიმ. მოხვევა დაამთავრა და სიჩქარე გადართო. მსუბუქად, რბილად მიქროდნენ.
ჩაუარეს მუსიკალური ტექნიკუმის შენობას, სადაც ერთ დროს სწავლობდა ედი _ ცქრიალა, ოცნებით სავსე, შავ გოფრირებულ ქვედატანსა და ბაფთიან კოფთაში გამოწყობილი, მუსიკალური კლასიკით ამოტენილი სანოტით ხელში, სავსე მომავლის მოლოდინით, პირველი მიჯნურობის ტკბილი სუსხით. აი აქ, ამ პარაპეტის გასწვრივ დააბიჯებდა `ავემარიას~ მელოდიით გულსავსე პატარა პიანისტი.
რა საოცრად კარგი ყოფილა თურმე, საოცრად ქორფა და ცინცხალი. მაშინ როგორ წარმოიდგენდა, თუ ოდესმე ძველი ნაცნობივით ჩაუვლიდა გაუცხოებულ წარსულს, იმ გულუბრყვილო სილამაზეს, რისი ფასიც არ სცოდნია, ახალგაზრდობის იმ მცინარ კოშკს, რომლიდანაც ყველა გზა უდაბურებასა და შეუცნობლობისკენ მიდიოდა. მიდიოდა იმ ერთადერთი გარდაუვალობისკენ, მისი ბედი რომ ერქვა.
_ მაშასადამე, ცხოვრებაშიც მასეა? _ ისევ ჩაეძია ედი, _ მერე რატომაა მასე?
ილია მთელი კორპუსით მობრუნდა მისკენ, დააკვირდა. მალევე მოაცილა მზერა, გზას გაუშტერა, სადაც ინვალიდი მძღოლი მიერეკებოდა გვერდებდაჭეჭყილ `ზაპოროჟეცს~, და შინაურულად თქვა:
_ თმა დაიხვიეთ?
`პასუხი ხელს არ აძლევს~, _ გაიფიქრა ედიმ.
ილია განაგრძობდა:
_ მე თუ მკითხავთ, ისე უფრო გიხდებოდათ. სწორი თმა გაცილებით მდიდრულია. მულატ ქალს დაემსგავსეთ და ეგაა...
_ მერე ცუდია? მულატი ქალები ხომ ლამაზები არიან.
_ რა ვიცი... _ ოდნავ დაიბნა ილია. _ ეგ გემოვნების ამბავია.
არ გაუღიზიანებია ილიას აზრებს, მისთვის სულ ერთი იყო, ილიას თვალში როგორ გამოიყურებოდა, ოღონდ გაახსენდა ლავროსის ნათქვამი, ორი თვეა გიცნობ და სამჯერ შეიცვალე უკვე თმის ვარცხნილობაო. მაშინ მართლა გაუკვირდა, ნუთუ მართლა ამდენ ყურადღებას ვუთმობ საკუთარ თავსო, მაგრამ ფაქტი ჯიუტი იყო.
მერვე თვე დაიწყო, რაც ღალატით გულდასენილს აღარაფერი ახარებდა. საკუთარ თავთან ბრძოლას უნდებოდა, კატორღულად დამღლელ და მძიმე ბრძოლას. როგორმე უნდა გათავისუფლებულიყო თვითგვემის ტკივილისგან. უარი უნდა ეთქვა წარსულზე. როგორი დიდებული რამაა უარი!..
მანამ კი არ არსებობს უფრო შეუვალი და დამაბრმავებელი სინათლე, ვიდრე საკუთარი გრძნობები. უფრო მართალი ტყუილი, ვიდრე თვითგანსჯა. უნდა მოკლა ობოლი სიყვარული, რომ თავი გამოიხსნა.
ასეთ სულელურ ბრძოლას ალევდა მთელ ენერგიას, ნებისყოფის ყველა შესაძლებლობას. ნგრევა... სიცარიელე... უბადრუკი გამარჯვება...
ეს კი თმის ვარცხნილობებს იცვლის.
_ მასე არ შეიძლება! როცა საჭეს უზიხარ, ფიქრებს უნდა მოეშვა! _ მკაცრად თქვა ილიამ. _ გამოიმუშავეთ, ერთხელ და სამუდამოდ გამოიმუშავეთ! ფიქრი სხვა დროს, როცა ძილს დააპირებთ ლოგინში. აქ ქუჩაა, ხედავთ რა გიჟები დადიან! აბა, ახლა რომ ჩაგიქროლათ, მაგან საჭე იცის? მეტი არაა ჩემი მტერი. კოჭლი ცხვარი რომ აცმუკდება, ზუსტად ისე მიდის. ჰა, რას სჩადით! კონუსი! კონუსი გათიშეთ, თორემ ჩაშლით სიჩქარის კოლოფს! ახალი ამბავი! თავიდან ხომ არ დაგვეწყო, ანბანიდან!
_ ნუ მიჯავრდებით, თორემ დავიბნევი, _ წყნარად უთხრა ედიმ, _ ბავშვობიდანვე ვერ ვიტან გაჯავრებას.
_ არ გიჯავრდებით... _ ილიამ თითებით აივარცხნა თმა. ისევ გზას გაუშტერა თვალი.
ლურჯმა ფიატმა გაუსწროთ, რომელიც კვლავ ცდილობდა წინა დაბრკოლებისგან გაძრომას, რათა ხიდზე თავისუფლად შეფრენილიყო.
ამ ხიდზე ედის ბიჭი ჰყავდა ნაცემი. უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო მაშინ, გულჩათხრობილი და ეული. დეკემბრის სუსხიან ღამით დაბადების დღიდან მოდიოდნენ, პირველად ხედავდა, სახელიც არ იცოდა მისი. მაგრამ რაკიღა დანარჩენები დაწყვილდნენ და თავ-თავიანთ გზებს გაუყვნენ, შეჭიკჭიკებულმა ბიჭმა იფიქრა, ამ ღამემ მეც საჩუქარი გამომიგზავნაო, უბოდიშოდ მოხვია ხელი ედის. მაშინ იყო, მისმა ეულმა, აზიურმა სულმა ამბოხი რომ მოაწყო. ბიჭი თავდაცვას ვეღარ ახერხებდა. და როცა გაიქცა, ხიდზე დარჩენილმა ედიმ უზომო შვება იგრძნო იმის გამო, რომ ქალურად წივილ-კივილით კი არა, თანაბარი ძალების პოზიციიდან ებრძოლა ბიჭს, უხმოდ, ნამდვილი ბრაზით, სამართლიანად. ალბათ, სწორედ ამან დაათრგუნვინა თავხედი. მერე კი, როცა ხიდიდან დაჰყურებდა დაბლა, ჩიხებში გადამდგარი სამგზავრო მატარებლების სახურავებს, გარინდული ვაგონების მთვლემარ სიცარიელის განცდაზე, ნელა ამოუჯდა გული.
ხაკისფერი, მოკლე, წელში ოდნავ გამოყვანილი პალტო ეცვა, მერვეკლასელ გოგონას ჰგავდა. იმხანებში ტყუილად კი არ შენიშნა ჟურნალის რედაქციის ერთმა თანამშრომელმა, მართლა ჰგავდა მერვეკლასელ გოგოს.
ასაკი, რაც მართალია, მართალია, არასდროს ემჩნეოდა, მუდამ ნამდვილ წლოვანებაზე გაცილებით უმცროსად გამოიყურებოდა. ილიაც ამის გამო ეძახდა გოგოშკის, თუ მისი აზრი რაიმედ ჩასაგდები იყო. თუმცა რა, თვითონაც მშვენივრად გრძნობდა ამას, განსაკუთრებით მაშინ, როცა თავის ყოფილ მოსწავლეებს შეხვდებოდა, დაქალებულებს, მორღვეულებს, ცხოვრებით დაღდასმულთ, სტუდენტობის მომდევნო წლებს რომ აგონებდნენ ედის. ერთმანეთზე მიბმულ სამ წელს, რომელიც მან, ახალგაზრდა მასწავლებელმა მტვრიან საკლასო ოთახებსა და ჩლუნგი დედაკაცების წიკვინით სავსე სამასწავლებლოში გაატარა.
შენზე ასაკი არ მოქმედებს, გიყურებ და მგონია, ასტრონომიულმა დრომ გვერდი აგიარაო, უთხრა ერთხელ ედის ექსცენტრულმა ნაცნობმა. კი, ნამდვილად ასე ჩანდა, მაგრამ ვის შეეძლო იმის გაგება, რომ ის ასტრონომიული დრო მის სულზე გადიოდა და არა სხეულზე, შინაგანად ანგრევდა. გარეგნული ეფექტი კი ზოდიაქოს დამსახურება იყო მხოლოდ. `ფერფლისაგან აღდგომა!~ _ აი, რა თვისება ჰქონდა ღრიანკალს.
აქ გზები იყოფოდა და ედიმ იკითხა, საით წავიდეო?
_ მარჯვნივ, _ თქვა ილიამ, _ პარკს შემოვუვლით და ნაძალადევში გადავალთ.
ამასობაში ყვითელი შუქნიშანიც აინთო, ედიმ სვლას უკლო და ვიდრე გაჩერდებოდა, ხმამაღალი ყვირილი მოესმა:
_ ბრავო! ბრავო! _ ყვიროდა თანამშრომელი ზაზა. ლამის ხტოდა ადგილზე, ტაშს უკრავდა და მთელი ხმით გაჰყვიროდა.
ედის გულიანად გაეცინა. მიესალმა _ თავი დაუქნია და ხელი ოდნავ აუღო. ის კი მაინც არ წყვეტდა აღტაცების ხმაურს, ვიდრე მანქანამ მარჯვნივ არ შეუხვია.
_ ვინ იყო? _ იკითხა ილიამ.
_ თანამშრომელი.
_ ძალიან კი გაუხარდა შენი დანახვა.
_ ასეთი თანამშრომლები მყავს. ალჟირში მიდის სამუშაოდ.
_ შორს წასულა.
_ უცხო ენა იცის და იმან უშველა.
_ ზოგს რა შველის, ზოგს რა, _ თქვა ილიამ და გაჩუმდა.
თეთრი `გაზ-24~ წამოეწიათ. ედიმ მაშინვე მიაქცია ყურადღება, რომ მძღოლი ცდილობდა, მის სინქრონულად ევლო. ერთხანს ინტერესით უცქერდა ედის, მერე იდაყვი გადმოჰყო ფანჯარაში, გადმოიწია და დაუძახა:
_ `პავაროტნიკი~ დაგრჩათ ჩართული!
ედიმ მადლობის ნიშნად თავი დაუქნია, გამორთო მარჯვნივ მოხვევის მაჩვენებელი. სასიამოვნო გულისხმიერება და თანადგომა იგრძნო უცნობისგან, რომელიც უკვე კარგა მანძილით დაწინაურდა. ეს იყო პირველი რეალური კონტაქტი მისთვის ჯერაც უცხო სამყაროში, საჭესთან მსხდომნი რომ ქმნიან. აქაც, ალბათ, ისევე ვლინდებოდა ადამიანი მისი ყველა თვისებით, როგორც ცხოვრებაში, პირადი დამოკიდებულებებისას. განსხვავება ის იყო მხოლოდ, რომ აქ მექანიკის ენაზე წარმოებს ურთიერთობა, გრძნობების სიფაქიზეს ცვლის კატასტროფის საშიშროების მოლოდინი, სიფხიზლე. ურთიერთპატივისცემა დაჯახების თავიდან აცილების მცდელობითაა განპირობებული. აქ არავის არავინ აინტერესებს, მთავარია, მათმა პატარა მიკრო სამყაროებმა უსაფრთხოდ აუარონ გვერდი ერთიმეორეს. შეხვედრის მომენტი იგნორირებულია. გაცლა, გაცლა უნდა მოხერხდეს, დისტანციები უნდა იქნას დაცული. მაგისტრალებს თავიანთი კანონები აქვთ. შენი შეცდომა სხვას აბნევს და ხელს უშლის. ამიტომ უნდა იზრუნო, სხვისი შეცდომისთვისაც იყო მზად...
ასე აანალიზებდა ედი ახალ რეალობას, რომ მისი პრიორიტეტის გზაზე სამარშრუტო ტაქსი გადაეღობა. დაამუხრუჭა დროულად, თორემ ცოტაც და შეასკდებოდა.
_ ოხ, შენი!.. _ კბილებში გასცრა ილიამ სამარშრუტოს მძღოლის მისამართით.
ის კი ვითომ არაფერი, თავის გზას მიუყვებოდა, მიჰყავდა მგზავრები, თითოეულის ფასი მისთვის, ალბათ, თითო ტომარა კარტოფილს თუ შეადგენდა.
_ სად მიძვრები! ვერა ხედავ, სასწავლო მანქანაა! _ მაინც მიჰყვიროდა ილია, _ ვირი! ნამდვილი ვირი! ფუი... ასეთები ბევრი შეგხვდებათ, _ ახლა ედის მისამართით ამბობდა, _ ასეთები, იცოცხლე, ბლომად არიან. ამიტომ უნდა იყოთ ფხიზლად. აბა გიჟი კი არა ვარ, ყურადღებით, ყურადღებით-მეთქი, რომ გავიძახი, საჭესთან ფიქრს მოეშვით, მხოლოდ ქუჩის სიტუაციებს ადევნეთ თვალი-მეთქი. თქვენ კიდევ, ნუ მიჯავრდებით, დავიბნევიო. აბა, ასეთ ვირებთან რა უნდა გააწყო! _ უმისამართოდ გაიშვირა წინ ხელები, _ ადგება და დაგარტყამს. მერე?
`საშინლად ნერვიულია, _ გაიფიქრა ედიმ. _ ვინ იცის, რა გაჭირვებები აქვს გამოვლილი~.
მარჯვენა მხარე დაკავებული იყო, ამიტომ ზედ ტრამვაის ლიანდაგებს მიჰყვებოდნენ. მანქანა ოდნავ ძაგძაგებდა ქვაფენილზე. `მეც ავდგები და მარჯვნივ ვივლი...~ ვერ მოგართვეს! ყოველთვის ვერ ივლი მარჯვნივ. ზოგჯერ ასე შუა ქუჩაში მოგიწევს გასეირნება.
აი, მყუდრო ჩიხი, სადაც სტუდენტობის დროს ცხოვრობდა ედი. ორსართულიან აგურის შენობაში ცივი, მოგრძო ოთახი ჰქონდა დაქირავებული. დიასახლისი ცოტა ჭკუაარეული დედაბერი იყო, ნინა ლევანოვნა დამიძახეო, თავიდანვე რომ გააფრთხილა, მე მამის სახელით მიმართვას ვარ მიჩვეულიო. ოცდახუთი წლის წინათ გაყრილ ქმარს სტუმრად იღებდა ხოლმე. მერედა რა ამბით ემზადებოდა. იყიდდა შაქარლამას, ერთ ბოთლ შუშხუნას, მიწის თხილს მოხალავდა, საგულდაგულოდ დაიუთოებდა კაბას, სიხარულით აღელვებული, მალიმალ გადაისვამდა ხელისგულებს გადატკეცილ თმაზე, გააპრიალებდა გიტარას, მოკლედ, ნამდვილ დღესასწაულს ეგებებოდა. მათი დღესასწაული კი ჩხუბით მთავრდებოდა. ედის მეზობელ ოთახში ესმოდა კაცის უშვერი გინება. მერე გაჯახუნდებოდა დერეფნის კარი და საგანგებოდ დაუთოებულ კაბაში გამოწყობილი ნინა ლევანოვნა შუაღამემდე დააბოტებდა სამზარეულოსა და თავის ოთახს შორის, თვალებამოწირპლული, მუჭისტოლად დაპატარავებული, საცოდავი.
_ დღესაც ფული მთხოვა, _ თქვა ერთხელ მტირალა ხმით, _ შეუძლებელია ისე წავიდეს, ფული არ მთხოვოს.
_ თქვენც ადექით და ნუღარ მიიღებთ.
თან გაიფიქრა, რა ულმობელი ვარო. მაგრამ იმდენად აუტანელი ეჩვენა გასაცოდავებული დედაბრის ცქერა, არჩია, სწორ გზაზე დაეყენებინა. თუმც, ერთმა ღმერთმა იცოდა მხოლოდ, რა უფრო სწორი იყო _ მართლა არ მიეღო მას ქმრადყოფილი, სამუდამოდ გადაერაზა კარი, თუ ის საზეიმო მოლოდინი მაინც განეცადა.
__ მე მას მთელი ჩემი ახალგაზრდობა ვაჩუქე, ბედნიერი და უზრუნველი გავხადე, ის კი მაინც სხვასთან წავიდა. მაგრამ მეც რომ არ ვეთმობი! ასე რომ არა, რამდენი ხნის გამოგლოვილი მეყოლებოდა. ოი, ჩემო სილამაზევ, ჩემო... აფსუს!.. _ დედაბერი ენას უკიდებდა და ყბებზე ცუდად მომდგარ პროთეზებს შუა იყლაპებოდა სიტყვათა მარცვლები _ ცხელ მაკარონს რომ შეისრუტავ, ისე.
_ რა უფლება აქვს, რომ შეურაცხგყოფთ! _ აღელვებით უთხრა ედიმ.
ღიმილი მოჰგვარა ახლა ამის გახსენებამ. უფლება! მაშინ ძალიან ბევრს ნიშნავდა ეს სიტყვა გულუბრყვილო სტუდენტისთვის, მხოლოდ იურიდიულ ნორმებს კი არა, მთელ ზნეობრივ სამყაროს იტევდა, წინ აღუდგებოდა ბოროტებას, უსამართლობისა თუ სამართლის სახელით არსებულს, აწონასწორებდა სიცოცხლეს, სადაც ადამიანი მხოლოდ ბედნიერებისთვის იყო მოვლენილი, სიკეთისა და ოცნებისთვის, ლაღად უნდა ევლო, ეკეთებინა თავისი საყვარელი საქმე, ჰყვარებოდა და ისიც სხვისი სიყვარულით ყოფილიყო დაჯილდოებული, ადამიანებს ერთმანეთისთვის ზეიმები უნდა მოეწყოთ და მთელი ქვეყანა დაუსრულებელ კარნავალს მსგავსებოდა.
_ მუხრუჭი! _ თქვა ილიამ, _ ვერა ხედავთ, ტრამვაი გაჩერდა! ხალხი ხომ უნდა გაატარო. ქვეითად მოსიარულეებს პატივი უნდა ვცეთ! _ ასეთია შეგნებული მძღოლის ეთიკა. ყოველ შემთხვევაში, ასეთი უნდა იყოს, _ დაუმატა ბოლოს, რადგან ედის თვალები უნდობლობას უცხადებდნენ.
ტრამვაიდან ჩამოსულ მგზავრებში ედიმ ამოიცნო ალბერტი. მან წინ გაუარა მანქანას სხარტი, გრძელ ფეხებში მომწყვდეული ნაბიჯებით და შესახვევისკენ გასწია. რამდენი წელი იყო გასული მას შემდეგ... ჭაბუკური გატაცებით უყვარდა მას ედი. ოცნებობდა, პასპორტს როდის მოგცემენ, ნეტა მალე გავიდეს დროო. ახლა რომ ისეთივე სიყვარული აღირსა, ხუთი წლით მასზე უფროსი ბიჭის უაღვირო, უნაპირო და დაუფარავი სიყვარული...
ის პირველი კოცნაც... მაშინ ტაქსი გააჩერეს ორთაჭალაში, სადაც ზაფხულის საღამოს გამჭვირვალე ბინდში, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე ხალხი შეგროვდა. ვიღაცას თავი დაეხრჩო მდინარეში და უცქერდნენ, როგორ ამოჰყავდათ იგი ნავიდან გადაკიდებულ კაცებს. ერთს გრძელ თმებში ჩაევლო ხელი, მეორე მხარზე ექაჩებოდა. ის, ვინც წყალში იყო, რაღაცას ყვიროდა ნერვიულად. მდინარე მდორე ჩანდა და გასარკული. ხალხი ჩუმი ჩოჩქოლით გასცქეროდა დამხრჩვალის ამოყვანას. `სიყვარულის გამო მოკვდებოდა~... _ თქვა ვიღაცამ.
დღემდე ახსოვდა ის სიტყვები ედის, ოღონდ ეგ იყო, სხვადასხვა პერიოდში სხვადასხვანაირად ესმოდა. არც ალბერტის წყევლა ავიწყდებოდა, ცრემლნარევი და გამწარებული წყევლა, მართლა რომ აუხდა.
_ წითელია! წითელია! _ გაღიზიანებით წამოიყვირა ილიამ. _ ხომ ხედავ, მოძრაობა წყდება. დროა, უჩემოდ მიხვდე... ტყუილად ხომ არ დაკიდეს ეს ოხერი შუქნიშანი!
_ ვხედავ... აკი ვაჩერებდი... _ თქვა ედიმ, _ თქვენ მოთმინება არ გყოფნით, ჩემი ბრალია?..
_ ვიდაოთ?
_ ნუ ვიდავებთ. _ ედის მისხალიც არ დაუკარგავს სიმშვიდის.
_ აბა რას ჰგავს ეს, საკმარისია, ახალი მარშრუტით წავიდეთ, ჩაიკეტებით ფიქრში და ვეღარაფერი გამოგიყვანთ იქიდან. იქნებ გეშინიათ და არ ამხელთ? მაგრამ საშიში რა გჭირთ, საჭეს ფლობთ, რეაქციები სწორი გაქვთ, ალღოც არ გაკლიათ. მართვას განა სხვა უნდა რამე? და ყურადღება! რაც მთავარია, ყურადღება! მორჩა და გათავდა. ან იქნებ ვინმემ გაგანაწყენათ? თქვით, ჩემი ნუ მოგერიდებათ, ჩემთან ყველაფრის თქმა შეიძლება, _ ილიამ როგორღაც ხელოვნურად გაიღიმა.
აი, ამას გულისხმობდა, ალბათ, თანამშრომლის ბიჭუნა, როცა თქვა, სინთეტიკური სიცილიო. დედამისი წუხდა, ეს ბავშვი გადამრევს, მიწას არ ასცილებია და როგორი უცნაური აზრები მოსდისო. ედის კი მოეწონა ბიჭუნას არატრაფარეტული აზროვნება და საინტერესო მომავალი უწინასწარმეტყველა.
რაც შეეხებოდა ილიას შენიშვნას ახალი მარშრუტით პირველად გავლაზე, სწორი იყო. ისეთი გრძნობა ჰქონდა ედის, თითქოს დიდი ხნის უნახავ მხარეში ბრუნდებოდა, ხელთავიდან იწყებდა ქალაქის შესწავლას, რომლის ქუჩები, შენობები, ხიდები და მოედნები რაღაც მისეულს ინახავდნენ საიდუმლოდ და აღუდგენდნენ მივიწყებულს, ახედებდნენ წარსულისკენ, სადაც დარჩენილიყო ერთმანეთს გათიშული და გაუცხოებული დროები, ნაბუშრებივით მიყრილნი, და ედის აღარ შეეძლო მათი დაკავშირება. თვითონაც გაუცხოებოდა საკუთარ წარსულს, გაეწირა და მიევიწყებინა. წარსული იყო უღიმღამო ქაოსი და აწმყოსთან შეხვედრისას იქცეოდა უფრო დიდ ქაოსად, ანუ სრულ აბსურდად, რომელსაც თავისი სურვილებით ვეღარ წარმართავდა, ვერც სახელს გამოუცვლიდა, ვეღარც შეებრძოლებოდა, ვეღარც შეეთვისებოდა.
ვინ მოიგონა ამბოხი! ყველაზე დიდი დამნაშავე ისაა, ვინც პირველმა მოიგონა ამბოხი.
ილია კი ვერ ჩერდებოდა, ვერ იოკებდა ამოუთქმელი სათქმელისგან აფორიაქებულ საღერღელს.
_ დამერწმუნეთ, კაცთმოძულე არა ვარ, მაგრამ ნება რომ მომცენ, ზოგიერთებს დაუფიქრებლად დავხოცავდი. კიდევ ვიმეორებ, არა ვარ კაცთმოძულე! ამქვეყნად ზოგი შემთხვევითაა მოსული. შემთხვევით მოსული არაკაცი კი უკანვე უნდა გააბრუნო, ვიდრე სხვას სისხლს გაუშრობდეს. ასე არაა?
ედიმ მხრები აიჩეჩა, სახეზე გაოცება ეხატა.
_ თქვენც ხომ ასევე მოიქცეოდით? _ ჰკითხა ილიამ, _ არა? არ მოსპობდით სხვისი ცხოვრების გამამწარებელ ზოგიერთ ვაჟბატონს?
გესლიანი ღიმილი გაუკრთა ილიას ნაცრისფერ თვალებში. საშინლად არ მოეწონა ეს ღიმილი ედის. `ამას რომ უფლება მისცე...~ _ გაუელვა წამიერად. მაგრამ რისი უფლება? სულ ერთია, სულ ერთია, რისიც. ილია სწორედ ის კაცი ჩანდა, უფლებას ხელიდან რომ არ გაუშვებს. ედისთან კი სამართლიან ადამიანად მოაქვს თავი.
_ ვიცი მე ახლანდელი ჯეელები, _ თითქოს იმ ღიმილიდან ამოთქვა ილიამ, _ უსაქმურები, პრეტენზიულები, ალფონსები... ოხ, მაგათი!.. ახლა კიდე ნარკომანები!.. მაგათ შეიძლება რამის ფასი იცოდნენ? მით უმეტეს, ქალის.
_ არც მთლად მასეა, _ გულგრილად შეაწყვეტინა ედიმ. თვალი გააყოლა რომას, თავის ოფიციალურ მეთოდისტს, გვერდით რომ ჩაუქროლა. ზღვისკენ მიიჩქაროდა იგი.
ზღვაზე ათი საათიდან იწყებდნენ მეცადინეობას მართვაში. ედი კი უკვე ამთავრებდა. საათს დახედა. კიდევ შვიდი წუთი და მორჩა... ამოიწურებოდა თუ არა მეცადინეობის დრო, ილია მაშინვე გააჩერებინებდა მანქანას და გადმოსვამდა. ერთ წამს არც დააკლებდა აკადემიურ საათს, არც წაუმატებდა. `ასე ზუსტად ცხოვრობს?~ _ უკვირდა ხოლმე ედის. პატივს არ სცემდა ადამიანებს, რომელთაც ყველაფერი გამოწონილი და გამოზომილი ჰქონდათ. უბადრუკები არიანო... სწორედ მათი უბადრუკობა აღიზიანებდა, მათი ნორმებით შეზღუდული ბუნების სიმწირე. `სიყვარულის გამო მოკვდებოდა...~ თანაგრძნობა იგულისხმებოდა თუ გაკილვა? ამოცანასავით რჩებოდა კვლავ.
ახლა ხუდადოვის ქუჩისკენ მიდიოდნენ. დარჩენილი დრო საკმარისი იყო, რომ ქუჩის დასაწყისამდე მიეღწიათ. ედი იქ დატოვებდა ილიას და თვითონ მეტროში ჩაძვრებოდა.
ხუდადოვის ქუჩის დასაწყისი ერეკლეს ახსენებდა, ველურ სიხარულს, რომლითაც ფრთებშესხმული მოჰყვებოდა მოტოციკლზე უკანშემომჯდარი. ელვის სისწრაფით მიქროდნენ ჯერ ზღვის ნაპირ-ნაპირ, მერე სერპანტინისებრ გზებზე, მერე ტრასაზე. სახეზე მოტლაშუნე თბილი ქარი თვალებიდან კურცხლებს აყრევინებდა ედის და ნანობდა, შემოთავაზებულ სათვალეზე რად ვთქვი უარიო.
_ ხელები წელზე შემომხვიე და კარგად მომეკარი, _ უთხრა ერეკლემ დაძვრისას.
პირველად იჯდა მოტოციკლზე, მაგრამ არ იმჩნევდა, არც მაღალ სიჩქარეს უფრთხოდა, არც ცრემლის დენას.
_ მომყევი! მე მომყევი! საითაც გადავიხრები, შენც იქით წამოდი! _ ხმამაღლა ეუბნებოდა ერეკლე, _ ჰო, მასე, თორემ გადავბრუნდებით. წარმოიდგინე, რომ ჩემთან ცეკვავ. ესეც ცეკვასავითაა. აბა, რა გამოვა, სხვადასხვა მხარეს მივდიოდეთ. ოღონდ დაიმახსოვრე, რაც არ უნდა მოხდეს, ფეხები არ ჩამოდგა სატერფულებიდან.
მართლა ისეთი გრძნობა იყო, თითქოს ცეკვავდა. მიხუტებოდა ერეკლეს განიერ მხარს და ცეკვავდა თავდავიწყებით. უამრავი ქუჩა გადაიქროლეს, ყველა მათ უყურებდა, და ედის ესეც საოცრად სიამოვნებდა.
ხვალ კინოაპარატით ავა იახტკლუბში. იალქანს კიდეები უკვე შეუტეხა, აიტანს გამზადებულს, მერე დადგება და მუშაობის პროცესს გადაიღებს.
ერეკლეს მაცქერალს, ზედმიწევნით ესმოდა გუსტავ აშენბახისა, რომელმაც ვენეციაში სიკვდილი ირჩია, ოღონდ ჭაბუკი ტაძიოს სრულქმნილი სხეულის ჭვრეტისას მიეღო ტკბობა ბუნების, როგორც პირველყოფილი და უზენაესი მძერწველის, მარადიული ხელოვნების განცდაში. ეს არ იყო ლიტერატურა. ეს თვით ცხოვრება იყო, შეულამაზებელი და მკაცრი.
აჰა, ხუდადოვის ქუჩაც... პატარა წრე მოუარა ედიმ უკაცრიელ გზაჯვარედინს და მანქანა განაპირას გააჩერა, ცაცხვის ქვეშ. `როგორ ლამაზად გამოსდის უკვე გაჩერება! დაძვრაზე გაცილებით ლამაზად...~
ილია კი ისევ ვერგამოთქმულ სათქმელს აჯახირებდა. _ მგონია, თითქოს გაბუტულივითა ხართ ჩემთან... თუ ასეა, მითხარით, მითხარით, რომ ვიცოდე...
_რას ბრძანებთ!.. _ გაიოცა ედიმ.
_ ისე კი ყველაფერი გულწრფელად მოგახსენეთ თანამედროვე ვაჟბატონების შესახებ. ბევრად უფროსი ვარ და ზოგი რამ დამეჯერება.
ედიმ ამასობაში უკანა სკამზე გადაჰყო მკლავი და თავისი ხელჩანთა აიღო.
_ გარდა ამისა, მეც წამიკითხავს წიგნები. ჩემი ბიბლიოთეკა რომ ნახოთ, გაგიკვირდებათ. ორივე დიუმა, ბალზაკი, დრაიზერი... თავის დროზე ყველა გადაკითხული მაქვს. ახლა კი ვეღარ ვუძლებ სერიოზულ ნაწარმოებს, მსუბუქი დეტექტივი მეტ სიამოვნებას მანიჭებს. მაგრამ საქმე ეს როდია. დღევანდელ დღეს ცხადად ვუყურებ. დღევანდელი ცხოვრება სულ სხვაა. ურთიერთობებიც სხვაგვარად გაჭირდა. შენისთანა შესანიშნავი ქალი...
მაგრამ ედიმ აღარ მოუსმინა, ხელჩანთა გახსნა, თუმნიანი ამოიღო, პარპრიზზე მსუბუქად მოაფრიალა, თანაც დასძინა:
_ დღესაც შემიძლია, ერთი გაკვეთილის წინასწარ გადაგიხადოთ. _ აჩქარებით დაემშვიდობა და კარი გააღო.
`ფულს, ალბათ, იშვიათად შეუსრულებია თავისი დანიშნულება ასე ზუსტად~, _ გაიფიქრა მანქანიდან გადმოსვლისას და მაშინვე დაივიწყა ის ერთი საათი, ახალი მარშრუტით მოვლას რომ მოანდომა. დაივიწყა, რათა ოდესმე, ამ ადგილზე მოხვედრისას, კვლავ გაეხსენებინა, რადგან სიცოცხლე ლამის მხოლოდ დავიწყებად და გახსენებად ესახებოდა. და კიდევ სიხარულის ერთ წამად, ხელაღებით რომ წაშლიდა წლობით ნაგროვებ უაზრობას და გაწყვეტილ დროებს ისევ გადააბამდა.
1988 წ.
თბილისი
ბრეგვაძე-კახიანი ლალი - Bregvadze-Kakhiani Lali
⏱️ 1 წთ.
👁️ 2
100%