ვეშაპები მღერიან
(veshapebi mgerian)
პანსიონატში, სისხამზე მისულებს, ოთახის გასაღები რომ გადმოგვცეს, ჯერ ისევ ბნელოდა. გადავწყვიტეთ, ცოტა დაგვესვენა. თბილი სექტემბრის გარიჟრაჟს საწოლიდან ვეგებებოდით მე და ნიკო. ერთი სული გვქონდა, როდის დავინახავდით ზღვას, რომლის რბილი დგაფუნი სულ ახლოდან მოისმოდა, გვავიწყებდა მატარებლის გამაბეზრებელ რახრახს, თანამგზავრი ჟურნალისტი ქალის მკვირცხლ, ზედმეტად შთამბეჭდავ თვალებს. ქალი რაღაც აბებს ყლაპავდა მთელი გზა და ამისთვის, რატომღაც, ბოდიშობდა. გვიანობამდე გაგვიგრძელდა საუბარი პოლიტიკაზე, ზნეობაზე, პროფესიონალიზმზე, ქვეყნის საერთო გასაჭირზე. ჟურნალისტს თურმე აფხაზეთის ომში მიუღია მონაწილეობა, რასაც მის ნერვულ სისტემაზე აშკარა დაღი დაუსვამს - უძილობა დასჩემებოდა. თითქმის დავმეგობრდით. ბოლოს, ტელეფონის ნომრების გაცვლა, კოცნა დამშვიდობებისას. აუცილებლად შემოგივლით პანსიონატშიო, შეგვპირდა.
ყველაფერი კარგი იყო, მაგრამ უკან დარჩენილი. წინ ზღვა გველოდა. მისი ხილვის ჟრუანტელმომგვრელი განცდა, რომელიც შეძლებდა წაეშალა შინიდან გამოყოლილი ფიქრები ათას მოუგვარებელ პრობლემაზე - ჩემს დაშლილ-გაუბედურებულ სიმბოლურ სამსახურზე, პრესტიჟული გამომცემლობისა ნატამალიც რომ აღარ შერჩა და კერძო ნოტარიუსთა სერვისულ დანამატად იყო ქცეული. და ისიც - მძვინვარებისგან გააფთრებული თანამშრომელი ქალის სახე... გული მისკდებოდა, ნაოპერაციევი ორთავ თვალი ბუდეებიდან არ ამოსცვენოდა. ხელებს იქნევდა, იმუქრებოდა, ვიღაცას მოვკლავ, დავცხებ რაც ხელში მომყვება და სულს გავაფრთხობინებო. მუქარის უსაზღვრო ექსტაზით ამოხეთქილი სიტყვები აღსრულების ტოლფასად უნდა ჩათვლილიყო.
იმხანად ხელახლა გადავიკითხე ”გამოცხადებული სიკვდილის ქრონიკა”. მწერლის ოსტატობის წყალობით, მკვლელობის სისასტიკისა და მსხვერპლის გადმოყრილი ნაწლავების ლამის ფიზიკურად შესაგრძნობი სუნი ისეთ რეალურ განცდას ბადებდა, თითქოს სინამდვილეში ჩემ თვალწინ ჩაიარა ამ საშინელებამ, რომელსაც არ ჰქონდა დასასრული. და არ ჰქონდა იმიტომ, რომ ნაყოფი იყო ადამიანთა გულგრილობის. მსგავსი შეიძლება განმეორებულიყო ყოველთვის და ყველგან, სადაც სხვის ბედზე ფიქრისთვის დახურულია გულები, სადაც არაა შებრალება და თანადგომა. დღეღამ ყურში მიწიოდა ის მუქარის ხმა, მოსვენებას არ მაძლევდა ფიქრი, თუ რას დავემსგავსეთ, სადამდე მივედით. მაინც რა დრო დაგვიდგა!.. ყოველი დღე შხამივით მოწვეთავს, ბალღამით ავსებს სულისშემხუთავ, რკინის ფარდაჩამოფარებულივით ყოფას, რომლის სისასტიკე გაიძულებს, თავის გადარჩენაზე იფიქრო. მაგრამ სასწაულიც ყოველთვის შეიძლება მოხდეს.
ჩვენ რაღაც სოციალურ პროგრამაში ჩაგვრთეს იმისთვის, რომ ნიკომ ომში, სიკვდილს ჩახედა თვალებში. ცოტა ნაცნობობამაც გვიშველა და ზღვისპირა პანსიონატის ორი ათდღიანი საგზური მოგვცეს. გაჩნდა შანსი, მცირე ხნით გავცლოდით რუტინას, ცოტათი მაინც შეგვეცვალა ცხოვრების წესი. და ახლა ზღვასთან - ძველ, ნაღდ მეგობართან გველოდა შეხვედრა. რამდენი წელია არ გვღირსებია ასეთი სიამოვნება, მოგვენატრა სიმშვიდე, ტერიტორიული მთლიანობისთვის ომმა საბოლოოდ რომ დაგვაკარგვინა, დამარცხების ვერდაძლეული სინდრომი გაგვიჩინა.
ომი, უპირველესად, ამ ზღვამ გადაიტანა, საოცნებო შავმა ზღვამ. ბევრჯერ მიფიქრია, მარილის მაგიერ წყალს სისხლის გემო ექნება-მეთქი. მაგრამ ახლა მჯეროდა, რომ ზღვა კეთილ მასპინძლობას გაგვიწევდა, გაგვაჯერებდა წონასწორობითა და მზით. დაწყვეტამდე დაჭიმულ ნერვებს მოსვენება სწყუროდა, მოუთმენლად ველოდით ზღვის დანახვას. ამ ქალაქში იგი, გეგონება, ყალყზეა შემდგარი და ისე გეგებება.
ვიწექით ჩუმად, არ ვლაპარაკობდით. თითქოს სიტყვები გააუბრალოებდა შთაბეჭდილების უნიკალობას, ესოდენ მონატრებულის ხილვა რომ გვპირდებოდა, რაღაცას დააკლებდა. დაღლილობამ გვძლია, ძილს წავეღეთ.
ხმაურმა რომ გაგვაღვიძა, ფანჯრიდან დავინახეთ, ზღვა ლამის ცხვირწინ მომდგარიყო. ფირუზისფრად კამკამებდა მუსიკად მონათლული უსაშველო კაკოფონიის მეუფებაში, სანაპიროს კაფე-ბარებიდან რომ მოთარეშობდა. ატმოსფეროს მტვერივით ავსებდა უაზრო, ვულგარული ბრაგუნის მსგავსი რიტმები. კიტჩი თავხედურად ლაღობდა. დილიდანვე შეჯიბრი გაემართათ კაფე-ბარების მეპატრონეებს, მუშტრის მოსაზიდად, თუ ვინ უფრო ხმამაღლა გაახმიანებდა ჩანაწერებს. მალევე დაიწყო გლისერების ზუზუნიც. ნაპირის გასწვრივ დაქროდნენ, ერთმანეთის მიყოლებით დათარეშობდნენ გუგუნ-გრიალით და გულს უმღვრევდნენ წყალსა და ხმელეთს.
- ესეც შენი ზღვა... - ვთქვი ნიკოს საყურადღებოდ.
იგი ვერანდაზე იდგა, ისე ეჭირა თავი, თითქოს სულაც არ აწუხებდა ხმაური. თითქოს უსაშველო ღრიანცელი უმნიშვნელო წვრილმანი ყოფილიყო, არადჩასაგდები.
- ჩვენ აქ ვაპირებთ დასვენებას? - საყვედურივით გამომდიოდა, ვერ ვიკავებდი თავს.
ზოგჯერ, ნიკოს ნერვების ამტანობა წონასწორობას მაკარგვინებს. მინდა ამყვეს, გაიზიაროს ჩემი გულისტკივილი. ის კი ხშირად მეუბნება, არ ღირს ამაზე ფიქრი, რომ უარესიც შეიძლება მოხდეს. ადამიანი ყველაფრისთვის მზად უნდა იყო, ნერვიულობით რას შეცვლი, და ასე შემდეგ.
შხაპი მივიღეთ. დაბლა ჩავედით საუზმეზე.
სასადილოს კორპუსის შესასვლელთან რიგი დაეყენებინათ. შევიცადეთ, ჩია კაცის გვერდით ჩამოვსხედით ლიმონისფრად შეღებილ გრძელ სკამზე, მაგნოლიის ქვეშ რომ იდგა. კაცს ცალი თვალი გამოთეთრებოდა. ერთ ხელში ქიშმიშიანი ერთჯერადი ცელოფნის პარკი ეკავა, მეორეთი ქარვისფერ მარცვლებს იღებდა და პირში იყრიდა.
- ხომ არ ინებებთ? - შემოგვთავაზა, - არ მოგერიდოთ, მიირთვით.
თავაზიანი უარი ვუთხარით. მან ჭამა შეწყვიტა და ძველი ნაცნობივით გვითხრა:
- ამას მზესუმზირის ნაცვლად გეახლებით. ვნერვიულობ. რა დაგიმალოთ და, მართლა ვნერვიულობ. მეგონა დავისვენებდი, აქ კი ლამის ღვთის რისხვა გველოდება. რომ წარმოვიდგენ...
გაოცებული შევცქეროდით.
- ახლები ხართ? - ისე საგანგებოდ ჩაგვეკითხა, თითქოს ვაი, თქვენს პატრონსო, გვეუბნებოდა.
- კი, დღეს ჩამოვედით, - მივუგე მოუთმენლად, - რა ხდება?
კაცმა თვალები უცნაურად აატრიალა, გამიკვირდა, თეთრი თვალიც რომ დაემორჩილა, მერე ნიკოს შესჩივლა:
- ტორნადოს ელიან.
ნიკო ყურადღებით უსმენდა, მაგრამ, რადგან ნათქვამზე რეაქცია არ ჰქონდა, კაცმა ისევ განაგრძო:
- ადგილობრივ მაუწყებლობას გადმოუცია, რომ ტორნადოა მოსალოდნელი. ხომ გესმით, ეს რას ნიშნავს! - აშკარად სურდა, ჩვენთვისაც გადმოედო მღელვარება, - არადა, ძლივს გადავწყვიტე წამოსვლა, - სინანული უფრო და უფრო ერეოდა, - შევაკოწიწე ცოტაოდენი ფული... ჩამოვედი დიდის ამბით. ახლა კატასტროფის მოლოდინში უნდა ვიყო. რას გაიგებ, როდის დაგვატყდება. შეიძლება ნახევარი ზღვა ცაში აიტანოს და ერთბაშად თავზე დაგვანარცხოს.
ნიკომ თავი დახარა, მიწას ჩააცქერდა. გავვოცდი, რომ არ დაამშვიდა კაცი. მაგრამ იმდენად ვერ იტანდა წუწუნს, საჭიროდ არ ჩათვალა რაიმეს თქმა. ხელი წამატანა მკლავზე, მანიშნა, წავიდეთო.
- ისე, ზომების მიღებას ცდილობენ, - მოგვაძახა ხმააწევით, როცა უკვე წამოვდექით. შევიცადეთ, ვათქმევინეთ, - თავშესაფარს თხრიან. მსურველებს შეუძლიათ მონაწილეობა მიიღონ აქციაში. ეს ხომ მათი თავდაცვისთვისაა. მე ჯანმრთელობა არ მიწყობს ხელს. ამიტომ ფული გადავიხადე. მოკლედ, გაიგებთ, ალბათ, გეტყვიან.
მადლობის ნიშნად თავი დავუკარით. მან გაგვიღიმა, ერთმანეთზე დაცილებული კბილები გამოუჩნდა.
გაძეძგილი აღმოჩნდა პანსიონატი. ვეება სასადილო გადაჭედილი იყო. ჩვენ დასავლეთით, კუთხის ფანჯარასთან მიგვიჩინეს ადგილი, საიდანაც მაგნოლიისა და ფიჭვის ხეებით დაბურულ პეიზაჟს პატარა შადრევანიც ამშვენებდა. ეს სილამაზე ძვირფას საჩუქრად უნდა ჩაგვეთვალა, რომელიც უკვე ჩვენი იყო.
მე და ნიკო ერთმანეთის მოპირდაპირედ ვისხედით მაგიდასთან. ორთავეს გვერდით კი ცარიელი სკამები იდგა. მერე და მერე გავიგეთ, რომ ჩემი მეზობელი, ცოტა უცნაური ტიპი, რომლის სახელი არ ვიცოდით (არც შეკითხვის სურვილი გაგვჩენია) და ევა შევარქვით, გვიან მობრძანდებოდა საჭმელად. ნიკოსი კი - ქალიშვილთან და სიძესთან ერთად, რესტორნებში მიირთმევდა. აშკარად, ახალ ქართველთა ფენას ეკუთვნოდა. ერთადერთხელ ვნახეთ, წითური, დაჭორფლილი ქალი აღმოჩნდა. მხოლოდ საზამთროს ნაჭერს შეექცა. მობილური ტელეფონის თემით იყო გატაცებული. გვირჩია, აუცილებლად ჩაერთეთ ”მაგთიში”, მობილურის გარეშე წარმოუდგენელია ყოფნა. ოჯახში ყველას სათითაოდა გვაქვს აპარატი, კმაყოფილები ვართო. ევაც აჰყვა. უცხვირპირო ევა, რომელიც, გამარჯობის გარდა, თითქმის არაფერს ლაპარაკობდა, მობილური ტელეფონის მნიშვნელობაზე კარგად აჭიკჭიკდა. ჩვენ ის ერთ ფსიქოლოგ ქალს მივამსგავსეთ, ტელევიზიით რამდენჯერმე რომ გვყავდა ნანახი. მას პირში ცუდი პროთეზი ჰქონდა, გამუდმებით იშველიებდა გამოთქმას ”ჩაკეტილი სივრცე”. ევას ვკითხეთ კიდეც, მაგრამ გვიპასუხა, ტელევიზიასთან არანაირი კავშირი არა მაქვს, და საერთოდ, არ მიყვარს მოაზროვნე ქალებიო. ამან ჩვენზე უცნაური შთაბეჭდილება მოახდინა. ცოტა არ იყოს, ვინანეთ საკუთარი უშუალობის გამო. ქალი ტიპიური შინაბერას შთაბეჭდილებას ტოვებდა, თანაც ინფანტილურის.
- ტორნადოზე რა იცით-მეთქი? - ვკითხე ერთხელ ვახშმობისას.
- ტორნადო... - გაიმეორა თავისთვის. - ჰო, ტორნადო... - დაფიქრდა, - ელიან. იქნებაო. ოღონდ არ იციან, როდის.
მისი ინფანტილიზმის წყალობით, თავად, რასაკვირველია, არ ითვლებოდა ამ მოლოდინში. ეს ყველაფერი მას არ ეხებოდა, ტორნადო ჩვენ, მის გარდა, ყველას გვემუქრებოდა. რაღაც ბოლოკაბა შეეძინა აქ, მაჩვენა, შავ ფონზე ბარდღანა ყვავილები რომ ეყარა. აი, სულ ეს იყო, რაც ევაზე ვიცოდით. და კიდევ, მოგვიანებით, ვიღაცამ თქვა სანაპიროზე, ეს ქალი სულ მარტო დადის და კარგად ცურავსო. ჩვენი ევა ჰყავდა მხედველობაში.
ხმაურით გაბეზრებული დამსვენებლები ერთმანეთს ამხნევებდნენ, სექტემბერი დაწყებულია, ორიოდ დღეც და დამშვიდდება აქაურობა, კერძო დამსვენებლები თითქმის გაიკრიფნენ, კაფე-რესტორნებს მუშტრები შემოაკლდებათ, დაწყნარდებიან და ჩვენც გვეშველებაო. ეს რაა, აგვისტოში გენახათ, ნამდვილი ჯოჯოხეთი ტრიალებდაო. აფსუს, ადრე აქ დახურული ზონა იყო, ჩიტი ვერ შემოფრინდებოდა ვერც ეზოში, ვერც პლაჟზე, განსაკუთრებულად პრივილეგიური ხალხი ისვენებდა - ცეკას ნომენკლატურაო.
მართლაც ნელ-ნელა დამშვიდდა გარემო. აქა-იქაღა თუ გაისმოდა მუსიკა-კაკოფონია, უკვე შეიძლებოდა ატანა. გლისერები კვლავ შეუსვენებლივ დაზუზუნებდნენ, ფულის კეთების ჟინატანილი ადგილობრივები აქაფებდნენ, აფორიაქებდნენ ზღვას, მოხალისე გოგო-ბიჭებით დათარეშობდნენ ნაპირის გასწვრივ და მოსვენებას არ აძლევდნენ მობანავეებს.
ნიკოს იტალიური ენის კონსპექტები თან წამოეღო, დროს არ აცდენდა, მეც მირჩევდა, იმეცადინეო. სახელმწიფოს პოლიტიკური კურსიდან გამომდინარე, ხალხი ინგლისურ ენას მიეძალა, ჩვენ კი იტალიური ავიჩემეთ. იტალიური და წყალში ყვინთვა იყო ნიკოს გატაცება. ჩაყვინთავდა და ჩემი მემართებოდა, ვიდრე ისევ ამოცურდებოდა სადღაც შორს იმ ადგილიდან, სადაც ველოდი. ნუ მანერვიულებ-მეთქი, ვეხვეწებოდი, მოეშვი მაგ ყვინთვას, იცურე ადამიანურად, დამასვენე! ხუმრობდა, თავისუფლებას მიზღუდავო, ახლა ჩვენში დემოკრატიაა გამოცხადებული, უფლება არა გაქვს ქმარს თავისუფლება წაართვაო. თანაც მემორჩილებოდა, ვეცოდებოდი.
ნაპირზე ხალხი შეთხელდა. მაინც ჭირდა სუფთა ალაგის პოვნა, რომ დაწოლილიყავი ქვიშაზე და მზეს მიფიცხებოდი. ზედ თავზე გადაგივლიდნენ სურსათითა თუ უსაფრთხოების ჟილეტ-რგოლებით მოვაჭრენი. რაღას არ ყიდნენ აქ - მოხარშულ სიმინდს, სხვა ყოველგვარ ხილს, ნაყინს. გაჰყვიროდნენ, როგორც მეტროს მატარებელში. ძალით გაყიდინებდნენ ფუნთუშებს თუ ფალსიფიცირებულ ფახლავას. დაჰქონდათ ხელით სატარებელ საყინულეში ჩაციებული სასმელები. სულ იმის შიშში ვიყავი, ფეხი არ დაგვადგან, ტანსაცმელი არ გადაგვითელონ-მეთქი. მეწვრილმანე ვაჭრები ყველგან ერთნაირად თავხედები არიან, ერთნაირად მოძალადეები.
ზედ პლაჟზე დაბრძანდებოდნენ ცხენებზე ამხედრებული ადგილობრივი ყმაწვილები, გასეირნების მსურველებს ეძებდნენ, ამ გზით ცოტაოდენ ფულს შოულობდნენ, პლაჟს კი გვარიანად აბინძურებდნენ ცხენის ფუნით.
ჩალის სომბრეროიანი კაციც ყოველდღე აკურატულად ჩამოივლიდა, ხელში რაღაც ქვითრებით, არავის გამოტოვებდა, ყველასგან მოითხოვდა, ოცი თეთრი გადაიხადეთ დასუფთავებისო. არც მე ვიზარებდი, ერთსა და იმავეს ვუმეორებდი, ჩვენ ჩამოსვლისთანავე ხუთი ლარი გადაგვახდევინეს დასუფთავებისა, მეტი აღარ გვეკუთვნის-მეთქი. ნიკოს ეცინებოდა, ცოდვაა, რაღაც გადაუხადეო.
რის დასუფთავება, ყოველ ნაბიჯზე ეყარა კოკა-კოლას ცარიელი ბოთლები, სიმინდის ნაქურჩები, ნაღინჭლები, ნაყინის ფერად-ფერადი ქაღალდები და სხვა ნაგავი. ასეთი ზღვა ცხოვრებაში არ მენახა. აჭარის მშვენიერი ქალაქის პლაჟი ლამის კაპერნაუმს დამსგავსებოდა. ან რა იყო გასაკვირი. საკურორტო ქალაქიც ერთ პატარა ნაფლეთს შეადგენდა მთელი ჩემი ამღვრეული სამშობლოსი, კაპიტალიზმზე გადასვლას რომ ლამობდა, ჩვილი ბავშვივით აბოგინებული, ღობე-ყორეს აწყდებოდა, აღარც წყალი იყო, აღარც ღვინო. სოციალიზმისგან თავდაღწეულს, კაპიტალიზმამდე ჯერ ვერ მოეხერხებინა მისვლა. ქვეყანა დერეფნად გამოცხადდა. მთელი იმედები ტრანზიტზე იყო, კერძოდ, იმ მილსადენზე, რომელიც ბაქოდან მოდიოდა ჩვენზე გავლით და ჯეიჰანში ჩაზიდავდა კასპიის ნავთობს. მილსადენზე ლაპარაკმა გააბეზრა ხალხი, რომელიც დაეღალა ცრუდაპირებებს და აღარაფრის სჯეროდა. ჩვენ ჩვენი დაგვემართა, უკან გაირჭონ ეგ მილიო. ხალხს შიოდა, ამიტომ დღევანდელი კვერცხი ერჩია.
დღე დღეს მისდევდა. ვცურავდით, ვშავდებოდით, ვთამაშობდით ბადმინტონს, წონაში ვიკლებდით. პანსიონატში დამსვენებელთა რიგი მოდიოდა, რიგი მიდიოდა. განსაკუთრებულ ინტერესს არავის მიმართ ვამჟღავნებდით, მაგრამ ხან ვინ გამოგველაპარაკებოდა, ხან ვინ. ვიძენდით ახალ-ახალ ნაცნობებს, მათთან მხოლოდ მისალმებით ამოიწურებოდა ჩვენი ურთიერთობა.
მეზობელ ოთახში ხნიერი ცოლ-ქმარი დაბინავდა. მოსვლისთანავე გამოგველაპარაკნენ თავიანთი ვერანდიდან. ქმარი დერმატოლოგი გახლდათ, ცოლი - სკლეროზმორეული წყნარი ქალბატონი. დერმატოლოგი პროფესორად გაგვეცნო. ცნობისმოყვარე ადამიანი აღმოჩნდა. იმავდღეს დაედგინა, რა კატეგორიის ხალხი ისვენებდა პანსიონატში. თურმე ერთი პარლამენტარიც ყოფილა ქალიშვილითა და დაცვით. ლუქსში ცხოვრობს, იშვიათად ჩნდება, სასადილოშიც კი არ შედისო.
- ის ქალი თუ ნახეთ, თევზის ქერცლიანი? - გვკითხა დერმატოლოგმა, როდესაც შემთხვევით გადავეყარეთ სანაპიროს პარაპეტთან, სადაც ჩამავალი მზის საცქერლად შევჩერდით.
დუმილით ვუპასუხეთ, ყურადღება დასალიერისკენ გვქონდა მიპყრობილი. ის კი განაგრძობდა:
- იშვიათი დაავადებაა, ჩვენთან განუკურნებლად ითვლება, რადგან არ ვიცით გამომწვევი მიზეზი, - მისი პროფესიული ინტერესი უფრო პროფესიულ ამბიციას ჰგავდა. ინერტული გულგრილობით გვიხსნიდა: - ამას, ჩემო კეთილებო, მედიცინის ენაზე, ვულგარული იხტიოზი ჰქვია. კანი შრება, ხის ქერქივით უხეშდება.
მხოლოდ ვუსმენდით, არ ჩავრთულვართ საუბარში. მზის ჩასვლას ვუცქერდით. ისე ჩადიოდა, იფიქრებდი, თავად ღმერთი შემომღიმისო.
მთელ ქვეყანაში ფეხმოკიდებული პანიკა ყველგან თავისებურად გვწვდებოდა, რადგან ამტუტებულ დროში თავის გადარჩენაზე ზრუნვა იდგა წინა პლანზე. ვინც როგორ ახერხებდა, ვისაც როგორ ესმოდა, ვინც რამდენის ნებას აძლევდა თავს. კუნჭულიც არსად დარჩა გაძარცული სულის შესაფარებლად. უიმედობა... ქაოსი... ვინც გაუძლებდა, ის გადარჩებოდა.
გადარჩენაში ნიკო მეხმარებოდა თავისი შესაშური ოპტიმიზმით. თომა ნუ ხარ, ღმერთს მიენდე, განთავისუფლდი ყოველგვარი შიშისგან, ნურაფერზე ფიქრობ, ეცადე, დაისვენოო. იშოვნი, უთუოდ იშოვნი სამსახურს. ყველაფერი კარგად იქნებაო. სიტყვებს თითქმის ზომბირების ძალა ეძლეოდა. სიტყვები მიზანს აღწევდა. მართობდა ნიკო, არ მტოვებდა ჩემს საფიქრალთან. მიამბობდა სამხედრო ხელოვნებაზე, აღმოსავლური მედიცინის სასწაულებზე. ხშირად ვსაუბრობდით პლატონის ფილოსოფიაზე, სახელმწიფოს მოწყობის მისეულ მოდელზე. აგრეთვე მამა ალექსანდრე მენზე, ამ საოცარი მოაზროვნის კიდევ მეტად საოცარ ბედზე. თემურ ბაბლუანს ვიხსენებდით, უფრო და უფრო ვრწმუნდებოდით, რომ ის მართლა იყო ქართველი ფელინი, ოღონდ უასპარეზო საკუთარ სამშობლოში.
მაგრამ შიშმა მაინც შემოაღწია ჩემში და მოსვენება წამართვა. ეს ასე მოხდა:
გადავწყვიტეთ, დილაბინდზე გვებანავა ხოლმე, ვიდრე ზღვა სპეტაკია, ფეხშეუდგამი. ცუდი აზრი არ იყო, მაგრამ დამეზარა ადგომა. ნიკომ იძალა, - ნუ ზარმაცობ, აბა, ცოცხლად, ერთი-ორჯერ გაგიჭირდება, შემდეგ შეეჩვევი და მეც მაჯობებ. ადე, ძილში არაფერი ყრიაო.
დერეფანში გამოსულებმა, მოპირდაპირე კარის წინ, ფეხმორთხმული ბიჭუნა დავინახეთ. ვიდრე ნიკო გასაღებს აჩხაკუნებდა, ბიჭუნას მივუახლოვდი. ეძინა, ოღონდ ფხიზლად. მაშინვე ასწია თავი, შემომხედა პაწია მხეცივით ყველაფრისთვის მზადმყოფი თვალებით, მყისიერად იცილებდა ძილბურანს. მერე ისევ დახარა თავი, იატაკზე რაღაცას ჩააშტერდა. გრძელსახელოიანი შინდისფერი მაისური ეცვა, გადახოტრილი თავი ნეონის შუქზე ფერფლისფრად უბზინავდა.
ნიკოც მოვიდა, იატაკს ერთად დავუწყეთ ცქერა, მაგრამ სიტყვა არც ერთს რომ არ აღმოგვაჩნდა, ბიჭუნა შეგვეშველა. დაბლიდან ბავშვური ანცობით ამოგვხედა საბოლოოდ გამოფხიზლებულმა, ხელები გაშალა და არხეინად გამოგვიცხადა:
- ყოფა ვუტირე! აი, აქაა! - იატაკზე, მკვდარ მორიელს დაუმიზნა საჩვენებელი თითი, -ეშმაკუნა! უნდა დავეკბინე. მე კი დავასწარი და მოვკალი, - ჯიბიდან ცხვირსახოცი ამოაძვრინა, გაშალა, მორიელს წააფარა, მერე მოხერხებულად ამოაგუნდავა მგესლავი მსხვერპლიანად. - უნდა დავმარხო, - გვითხრა მთელი სერიოზულობით, - გათენებას ველოდებოდი, - წამოდგა, მოგუნდავებული ცხვირსახოცი ისევ შარვლის ჯიბეში ჩაიჩურთა.
ძლივს მოვიფიქრე მეკითხა, სად ნახე ეს მორიელი-მეთქი?
- აქ ბლომად არიან, - ამიხსნა მშვიდად, - ვინ აღარ პოულობს. ამას სპირტში ჩასადებად არ მივცემ, ბევრი აქვთ ისედაც, თავად მოვუვლი.
- სად ცხოვრობ? - დაინტერესდა ნიკო.
ბიჭუნამ ცერათითი ზურგსუკან, კარისკენ გაბზიკა.
- მეზობლები ვყოფილვართ, - ნიკომ მხარზე მოუთათუნა ხელი, - შენი სახელი, მეზობელო?
- მანუჩარი, - თქვა მან. მერე მიბრუნდა, უკანა ჩასასვლელი კიბისკენ გაუყვა დერეფანს.
ჩვენც ჩვენი გზით გავსწიეთ, მაგრამ ვაი იმ ბანაობას.
- მორიელებიღა გვაკლდა! - დავიჩივლე, - ტორნადო არ კმაროდა, ახლა კიდევ ეს მორიელები!..
- კაი, ერთი, - ნიკომ ხელი გადამხვია, - როცა გეშინია, ყოველ ნაბიჯზე გისაფრდება შიში.
მდუმარედ ჩავიარეთ კიბეები, მოკლეზე გადავჭერით უკაცრიელი ეზო და პლაჟის სილიან ზოლს რომ დავუყევით, მიუსაფრობა ვიგრძენი. თითქოს ზღვისკენ კი არა, ფატალური სასჯელისკენ მივიწევდი. რა მიხვედრა უნდოდა, ეს შემაწუხებელი განცდა პირდაპირ უკავშირდებოდა ეს-ესაა ნანახ ბიჭუნას. სულ პატარა იყო და უკვე დაკაცებული.
სიბნელეში ცურვა არაა სასიამოვნო-მეთქი, ვუთხარი ნიკოს, როცა უკან ვბრუნდებოდით. ჰოო, დამეთანხმა, ბნელში თანაზიარება ჭირს, როცა წყალს ვერ ხედავ, გგონია ერთსა და იმავე ადგილზე ცურავ, როგორც მორევში, პერსპექტივის სიხარული არ არსებობს. სწორედ ესაა სიბნელის თვისება.
ასეთი საუბარი ნიშნავდა, რომ უარი უნდა გვეთქვა ჩვენს გეგმაზე. ასეც მოხდა.
ბიჭუნა კი, თავისი მორიელით, ბევრ კითხვას მიჩენდა. მაინტერესებდა ნიკოს აზრი და ერთხელ შევეკითხე, მანუჩარზე რას ფიქრობ, ისეთ დროს ბავშვს გარეთ რა უნდოდა-მეთქი? მანაც კითხვითვე მომიგო:
- გგონია, ორდინარული ბედის ბავშვი იქნება?
მორიელების ამბავი კი იმ ჭაღარათმიანმა, შავოსანმა ქალმაც დაადასტურა, ზღვისპირა ბულვარისა და პანსიონატის გამმიჯნავ დაბალ გალავანთან, ძელსკამზე რომ ვხედავდი ხოლმე. გამხმარი წიწვების დაწვნით იქცევდა თავს. კიო, ოთახებში ხშირად პოულობენ მორიელებსო. თურმე ისინი კომუნისტების დროს იატაკზე დაგებულ, ამჟამად უკვე გაზინტლული ქეჩების ქვეშ ბუდობდნენ და როცა მოესურვებოდათ, მაშინ გამობრძანდებოდნენ.
ნიკო მაიმედებდა, ესენი შავი მორიელებია, ნესტს ეტანებიან, თითქმის არ იკბინებიანო. იმედიც ამას ერქვა. მე კი წამდაუწუმ მეჩვენებოდა, რომ საწოლში რაღაც დაცოცავდა. გამუდმებით ტანსაცმლის ფერთხვაში ვიყავი, ყოველცისმარე ვანიავებდი ლოგინს, რაც ნიკოს სასაცილოდ არ ჰყოფნიდა. აქეთ-იქით აქნევდა თავს, უსიტყვოდ მიმანიშნებდა, არ მეგონა ასეთი მშიშარა თუ იყავიო.
ეკლესიას მივაგენით. პატარა, კოხტა საყდარი იყო, ცენტრალური ქუჩისპირას აეგოთ. გავიხარეთ. წირვის დროს მოგვიწია შესვლამ. ჩანთაში სანთლები მოვძებნე. ნამდვილი, თაფლის სანთლები მუდამ მიდევს ჩანთაში. ფიჭის მწარმოებლებისგან ვყიდულობ საბითუმო ფასად, მერე ვაკურთხებინებ და კარგა ხანს მყოფნის, თორემ ეკლესიაში ნაყიდი ჭვარტლდება, თან შანდალზეც ვერ მიაკრავ, უმალ ძირს ჩამოცვივა.
ის იყო, ღვთისმშობლის ხატისკენ გზის გაკვლევას შევუდექით, წინ სტიქაროსანი ბიჭი გადამიდგა.
- ასე არ იქნება! - მომმართა მკაცრად, - აი, იქ იყიდე თავსაფარი, - შესასვლელთან ჩაჩხერილ სავაჭრო ჯიხურზე მიმითითა.
არ ვიცოდი, რა მეთქვა. კისერზე დავაშტერდი - ფორთოხლისფერი სტიქარი წვირეთი ჰქონდა გაპოხილი. შემეცოდა, ღმერთმა შეუნდოს-მეთქი. ის კი არ მომეშვა:
- ნუ ჩერდები აქ თავშიშველი! გადი, იყიდე და ისე შემოდი!
ჩემი სანთელი ნიკოს გადავეცი, ესეც დაანთე-მეთქი, გაღიზიანებულმა დავტოვე საყდარი, გარეთ დაველოდე. როცა გამოვიდა, სიცილით იგუდებოდა. თავგადასავლები არ გელევა, მაგრამ ეს მართლა მეტისმეტი იყო, ასეთზე პროგნოზსაც ვერ გააკეთებო.
- კი, კი, თავსაფარი უშველის ჩვენს უბედურებას!.. - ვბუზღუნებდი გზაში, - თავსაფრის გარდა, არაფერი გვაკლია.
- დაივიწყე, ნუღარ ფიქრობ მაგაზე, - დამიყვავა ნიკომ.
მართლაც დავივიწყე, რადგან პანსიონატში მისულებმა მატარებელში გაცნობილი ჟურნალისტი ქალი დავინახეთ. აგურით ნაგები კორპუსის წინა ეზოში იდგა, მთლად გარუჯული, სახიან-თმიანად, შემოტკეცილი თეთრი შარვალი ეცვა, ორივე ხელით ეჭირა ”ფანტას” ბოთლი, დაგემოვნებით წრუპავდა. ჯერ გვეგონა, ჩვენ გვესტუმრა, მაგრამ მერე გავიგეთ, მისიით იყო მოსული.
- სიუჟეტი მინდა გავაკეთო, - აგვიხსნა მას შემდეგ, რაც ერთმანეთი მოვიკითხეთ.
- ადგილობრივი ტელემაუწყებლობისთვის მუშაობთ? - ჰკითხა ნიკომ.
- კი, ამჯერად, ასეა. აქ ერთი უძველესი პროფესიის ქალს მივაგენი. ვნახოთ, რა გამოვა. ზეგ გავა ეთერში, საღამოს, საინფორმაციო პროგრამის შემდეგ, ნახეთ აუცილებლად.
ყველაფერი ნათელი იყო. ესენი ხომ ”სკანდალურ” მასალას ეძებენ. ასეთია თანამედროვე ჟურნალისტიკის სტილი.
ვცდილობდი, მეტი დრო გარეთ გაგვეტარებინა. თვალი მეჭირა პირველი სართულის ფოიეში მდგარ მაგიდა-ჭადრაკზე, ვეება ფიგურები რომ ელაგა ზედ და გამუდმებით დაკავებული იყო. შავ ფიგურებს მეფე აკლდა. კიბეზე ავლა-ჩამოვლისას ვხედავდი, რომ მეფის ნაცვლად, ხან ლუდის ბოთლი მონაწილეობდა ბრძოლაში, ხან სიგარეტის კოლოფი, ხან კრიალოსანი და სხვა რამ ნივთი, მოკლედ, რაც შავებით მოთამაშეს ხელთ აღმოაჩნდებოდა. მე, პირადად, მეფის მაგივრობას პატარა საფულე მიწევდა ხოლმე, რომელიც თან დამქონდა.
ნიკოს ვერასდროს ვუგებდი ჭადრაკს, მაგრამ ვცდილობდი, ღირსეული მოწინააღმდეგე ვყოფილიყავი. ესეც რაღაცას ნიშნავდა.
ვსეირნობდით მთავარი კორპუსის უკანა მხარეს მიმდებარე ფიჭვნარის პარკში, სადაც კოხტა ბილიკებს ორმხრივ გასდევდა დაფნის ბუჩქების ცოცხალი კედლები. წიწვნარ ხეთა შორის ალაგ-ალაგ მსხალი და ხურმაც ერია. თავის დროზე აქ ცნობილი მეოთხე სამმართველოს დაქვემდებარებული ნომენკლატურული პერსონები ნებივრობდნენ. ისევ იგძნობოდა ძველი მზრუნველობის კვალი, რაც შეგახსენებდა, რომ კომუნისტებს ეხერხებოდათ საკუთარი თავის პატივისცემა. ჩაკეტილ ზონებში სათავისოდ ჰქონდათ შეფუთული ასეთი მიკროსამოთხეები.
პარკი ქალაქის მხრიდან დაცული იყო ტანმაღალი ლერწმის ხშირი ტყით. და ჩვენ შეგვეძლო, კომუნისტების ჯიბრზე (რომელთა დიდ ნაწილს კვლავ საპატიო სავარძლები ეჭირათ), ახლა მაინც გვესუნთქა ჟანგბადით გაჯერებული გრილი ჰაერით, რამდენიც მოგვესურვებოდა, ვიდრე არ მოგვბეზრდებოდა.
დამსვენებლები მაინცდამაინც არ ეტანებოდნენ ამ იდილიურ ადგილს, მათ უფრო ზღვის მხარე იზიდავდა. შუადღისას ეზოს ინტერიერში გაბნეულ ფანჩატურებში გროვდებოდნენ, თამაშობდნენ ლოტოსა თუ კარტს, ერთმანეთში უკვე შეთამამებულნი, მართავდნენ დისკუსიებს. მათი შემხედვარე იფიქრებდი, ტორნადოს შიშით არიან შეპყრობილნი, ოღონდ მის მოახლოებაზე არ იფიქრონ, ყველაფერზე ილაყბებენო. ხშირად, ლამის ჩხუბამდე მისულნი, ხმამაღლა აკრიტიკებდნენ პარლამენტს, ამაში ერთსულოვანნი იყვნენ, ხულიგანთა თავშეყრის, ცემა-ტყეპისა და ანგარიშსწორების ორგანოდ მოიხსენიებდნენ. რა ეშველება ხალხსო, სწუხდნენ, ქვეყნის ბედ-იღბალი ძაფზე ჰკიდია, მარტო საგარეო პოლიტიკა რას გვიშველის, ტყუილში როდემდე შეიძლება ვიცხოვროთ, თუ ადამიანისადმი პატივისცემა არ გაჩნდა, წასულია საქმეო. აგერაა საკონსტიტუციო სასამართლოს წარმომადგენელი, შევეკითხოთ, ქვეყანა, სადაც კანონი არ მუშაობს, არის თუ არა სახელმწიფო? როდემდე შეიძლება ასე გაგრძელება? საით მივყავართ მთავრობას, რას გვიპირებენ, წინ რა გველისო? მსგავსი უამრავი კითხვა სეტყვასავით მოცვიოდა, პასუხს ითხოვდა საკონსტიტუციო სასამართლოს წარმომადგენლისგან. ის კი მოპრუწავდა პატარა პირს, ჩაფიქრდებოდა ერთი ჩაფიქრება, მერე იტყოდა ავტორიტეტულ სიტყვას:
- ისევ გიმეორებთ, ცოტაც უნდა მოვითმინოთ, ერთბაშად სოფელი არ აშენებულა, -სიმშვიდის მომხრე იყო, გულის პრობლემები ჰქონდა. ზღვის ჰაერის საყლაპავად გახლდათ ჩამობრძანებული და ზედმეტი ემოციები სრულებით არ სჭირდებოდა. ახალგაზრდა ლამაზმანი ახლდა თან, ერთად ცხოვრობდნენ პრესტიჟულ ნომერში. ჩემი ექიმია, ოღონდ კარგად არ მივლისო, ხუმრობდა. დღისით კუბოკრული ნაჭრის გოლფი ეცვა, ჯერ კიდევ ბიჭობდა. დგომა იცოდა ხელმიჭერილი ხან ელენთაზე, ხან ღვიძლზე, თითქოს რეიკს იკეთებდა. საჭირო კაცი ეთქმოდა, პურ-მარილზე ეპატიჟებოდნენ. ჩავლისას, იქვე, პანსიონატის გადაღმა ბარის ქანდარაზე ვხედავდით ხშირად. შამპანურიან ფუჟერს აგვიწევდა ხოლმე, ასე გამოხატავდა ჩემთან ძველი ნაცნობობისადმი პატივისცემას.
ფიჭვნარის პარკის ლარივით სწორ, ერთმანეთში გაბმულ ბილიკებზე სეირნობისას, გადავეყარეთ ეულ, ძალზედ ტანმორჩილ ქალს. მზის შავი სათვალე ეკეთა, უცნაურად ეცვა და გრძელი, მხრებზე დაფენილი ჩალისფერი პარიკი ეკეთა. თავდახრილმა ჩაგვიარა, არც შემოგვხედა, სხვა ბილიკისკენ გადაუხვია და სიმწვანეში მიეფარა თვალს.
- ესეც მორიელებს ემალება, ალბათ, - ჩავილაპარაკე ჩემთვის.
- იცი, ვინაა? - ჩურჩულით თქვა ნიკომ, - თევზისქერცლიანი. გარეთ ასეთი ფორმით დადის, სასადილოში კი სხვაგვარად გამოიყურება.
- შენ რა იცი-მეთქი?
- როგორ, თვალები ხომ მაქვს. ჰოდა, ვიყენებ. შენ კი, იცი, რას გირჩევ? ნუ ფიქრობ, აქ მაინც ნუ ფიქრობ მორიელებზე. გაიხსენე ჯოვანი-ლორენცო და ცუდი ყველაფერი დაგავიწყდება.
ჯოვანი-ლორენცო ჩვენი იტალიურის მასწავლებელი იყო. გენიალური ტიპი, რომელიც თავისი არსებობით უსიტყვოდ გიმტკიცებდა, რომ, ყველაფრისდა მიუხედავად, ცხოვრებას მაინც აქვს აზრი. ეს იკითხებოდა მის წარმოთქმულ ყოველ ფრაზაში, თუნდაც ისეთ ჩვეულებრივსა და პროზაულშიც, როცა სიმკაცრეგარეული ხუმრობით გვეტყოდა: ბატონებო, გიყვარდეთ კონჯუნტივო! ანდა: პატივი ეცით პასატო რემოტოს. დამიჯერეთ.
ჯოვანი-ლორენცოს მხოლოდ გახსენებაც კი დადებითი მუხტით გვავსებდა. მასთან შეხვედრა პატარა დღესასწაულს ჰგავდა. ერთ-ერთი ასეთი შეხვედრისას თავისი საყვარელი ფრაზა გვაჩუქა სამუდამოდ: chi va con zoppo, impara zoppicare - რაც ჩვენს ენაზე ასე ჟღერს: ვინც კოჭლთან დადის, კოჭლობას სწავლობს.
ფიჭვნარის პარკის წყალობით, ფრაგმენტულად მაინც შეიძლებოდა საერთო აურზაურისგან გამონაპირება და სულის მოთქმა. ჩვენც ვსარგებლობთ, ხელიდან არ ვუშვებთ შანსს.
მეზობელ ბიჭუნას გამუდმებით დავეძებდი ყველგან, სასადილოშიც ფარულად ვათვალიერებდი მაგიდებს, მაგრამ ამაოდ. ერთ მშვენიერ საღამოს, როცა ერთბაშად წამოშენილი თავსხმა წვიმის შემდეგ, ისევ მოკამკამდა ცა, ნაწვიმარის კვალიც აღარსად დარჩა, თუ არ ჩავთვლით, რომ ზღვამ ფირუზისფერი დაკარგა და აჭრილ-აჩეხილი მოჯირითობდა ნაპირისკენ, ჩვენ პლაჟს მივაშურეთ.
შეზლონგები დავდგით ისე, რომ ტალღის თხელი კუდი ფეხებამდე მოცოცავდა, ქაფად ქცეული მალევე იწრიტებოდა იქვე, სველ ქვიშაში. ნიკომ თავისი ჰობი გაიხსენა, კოხტად მომრგვალებული ციცრის კვერცხისოდენა ფერადი ქვები მოიძია და ჟონგლიორობას შეუდგა. მართლა კარგად გამოსდიოდა. მზემოკიდებულ მხრებზე უკვე სპილენძისფერი გადაჰკრავდა. ვხედავდი, მის მოხდენილ, აღნაგ სხეულს აქეთ-იქიდან როგორ ატანდნენ მზერას და დიახაც, მსიამოვნებდა. ჯეელობაში პათოლოგიურად ეჭვიანი ვიყავი. პარადოქსია. მაშინ არც მე მაკლდა სილამაზე, როცა უიღბლოდ დასრულებული პირველი ქორწინების შემდეგაც არ მანებივრებდა ბედი. ახლა, ფაქტიურად, ჩემს თავს არ ვგავარ, წონაში მომატებულს, აღარც მიმზიდველობა გამაჩნია, სული კი დამიმშვიდდა. ნიკოს გვერდით კომფორტს ვგრძნობ, თავისუფალი ვარ კომპლექსებისგან. ხოლო ირგვლივ რამდენი ვნება დუღს. უმუხრუჭო დრო ტკივილებს ამრავლებს. ცუდად აღქმული თავისუფლება ბევრ გაუგებრობას, ეგოიზმს ბადებს. რენტგენზე გაშუქება რომ მოხერხდეს, ადამიანთა კავშირებისგან ტკივილთა ჭაობს მიიღებ. ცრემლი... ცრემლი... რამდენი ურთიერთობის ბოლოა იგი, რამდენი სიყვარულის დასასრული. ერიჰა! რა აღარ მიტრიალებს თავში, რა სენტიმენტალობის ჭირი შემეყარა, რას მივედ-მოვედები.
აქამდე რით ვერ შევამჩნიე! ნიკოს შორიახლო მანუჩარი დგას, გაშეშებული. გაფაციცებით შესცქერის მისი ხელებიდან შადრევანივით ატყორცნილ ფერად-ფერადი ქვების კასკადს - აღმა-დაღმა უწყვეტ სრბოლას დამორჩილებულს. კინაღამ ხმამაღლა დავიძახე ბიჭის სახელი. აღტაცებას ვერ მალავს, სახეზე ახატია ყველაფერი. წელზემოთ შიშველს, მუხლზე გადაჭრილი ჯინსის შარვალი აცვია. ფეხები გაუფარჩხავს, მზერით მისდევს ნიკოს ხელებით მართულ ქვათა ნახევარრკალური რადიუსებით ფრენას. აქსელერატს ჰგავს, მაინც არ იქნება შვიდ წელზე მეტისა. ნიკომ თვალი ჩაუკრა და ისიც გათამამდა, უფრო ახლო მიდგა მასთან. მალე უკან დაბრუნებულ ყველა ქვას ცალ ხელში იგროვებს ნიკო, ბიჭს გამომცდელად ეკითხება:
- მოგწონს?
თავს უქნევს, თან სთხოვს, აბა კიდეო. ისიც თავიდან იწყებს წყლისგან ლამაზად გათლილი ქვების აშადრევნებას. შენც შეგიძლია ისწავლო. აგულიანებს ბავშვს. როგორო, გაოცება და სურვილი ერთმანეთში ირევა. ვარჯიშის ამბავია, მეტი არაფერი, - უიოლებს ნიკო. კვლავ ხელისგულზე აგროვებს ჩამოცვენილ ქვებს. ჯერ ერთით უნდა დაიწყო, უცქირე, აი, ასე. ამ ხელიდან მეორეში ისვრი, მერე იქიდან აქეთ. ნებისყოფა სჭირდება, და დროც. როცა აითვისებ, მეორე ქვას ჩართავ, მორიგეობით უშვებ მაღლა. აჩვენებს, ნახე, როგორ ფრენენ, შენ მხოლოდ ეხმარები. მერე მესამეს უმატებ და ასე შემდეგ.
- ნებისყოფა არა მაქვს, - ამბობს ბიჭი.
- ოჰო, საკუთარი თავისადმი კრიტიკული მიდგომა ნიშნავს, რომ ნაკლს დაძლევ...
ყურადღებით უსმენს ბიჭი, კიდევ რაღაცის თქმას ელოდება. ნიკოც არ აყოვნებს.
- რატომ არსად ჩანდი?
- არ ვიყავი აქ. მწვანე კონცხზე დაგვპატიჟეს. დედას ხან სად ეპატიჟებიან, ხან სად, - ამას სრული კმაყოფილებით ამბობდა.
- დედა აქ არის?
თითქოს მოუთმენლად ელოდა შეკითხვას, მანუჩარმა მაშინვე ცისკენ აღაპყრო თავი, ჩვენი მზერაც გაიყოლა გლისერზე ბაგირით გამობმულ ვეება, ჭრელი პარაშუტისკენ, დიდ სიმაღლეზე რომ მოფრინავდა პირსის გასწვრივ და ნარინჯისფერ სამაშველოჟილეტიან მოხალისეს ანავარდებდა.
- აი, დედაჩემი. ფრინავს.
- გულადი დედა გყოლია, - გაეცინა ნიკოს.
მეტი აღარაფერი უთქვამთ, რადგან პარაშუტმა სიმაღლე დაკარგა და ერთბაშად შექანდა წყლისკენ. ეს ნიშნავდა, რომ მალე დაეშვებოდა. ბიჭუნაც დედისკენ გაეშურა. მირბოდა ქვიშაზე, ხელებს მიიქნევდა, დაუზოგავად ხარჯავდა ენერგიას.
გლისერების ზუზუნს როგორღაც შეეჩვია ყური, ძალიან აღარ მაღიზიანებს, ეს იმის მაჩვენებელია, ცოტა დამიწყნარდა ნერვები. ვერ ვიტყვი, მაინცდამაინც საინტერესოდ ვატარებდეთ დროს, მაგრამ ერთი დღე მეორეს მაინც არა ჰგავს. ფეხის ხმას ავყევით, რამდენჯერმე რესტორან-ბარს ვესტუმრეთ, სადაც უკვე შეიძლებოდა რია-რიას გარეშე, შენს გემოზე დაჯდომა, თონეში გამომცხვარი ხაჭაპურით, სამარკო შავი ღვინითა და ხილის ნაყინით თავის შექცევა, თორემ მართლა ყელში ამოვიდა ამდენი კატლეტი.
გემბანივით მოწყობილ ბარ-რესტორნიდან გასცქერი ზღვას, უერთდები მის გამჭვირვალე სილურჯეს, კვლავ და კვლავ ივსები იმ პირველყოფილი სიწმინდის შეგრძნებით, მიუხედავად ყველაფრისა, სულში იმედის ჩაძირული მეჩეჩებიდან მაინც რომ ჟონავს ცხოველ სხივად, მაინც არ გტოვებს სასტიკ ისტორიულ რეალობაშიც კი.
ზღვისმხრივა ღია კედლის აწეული ტენტები ისეთ განწყობას ქმნის, თითქოს წყალზე ტივტივებ. წარმოსახვითი ნელი რწევა მაცდუნებლად გიხმობს ჰორიზონტისკენ. სავსე ხარ ზღვის სურნელით, გამოუთქმელი სიხარული შეგპარვია ისე, რომ თავად გიკვირს. ჰოდა, აღარც მედარდება, მთელი ფული, რომლითაც ნიკოსთვის ზამთრის თბილი ქურთუკი და კიდევ რაღაც წვრილმანი უნდა მეყიდა, გამოიხარჯა. მთავარია, საგზურებზე სამ-სამი დღე დავამატებინეთ და უკვე გადახდილი გვაქვს (ეს ის დღეებია, სოციალური პროგრამის განმახორციელებლებმა თავიდანვე რომ ჩამოგვაჭრეს ადგილზევე). მაინც დაგვრჩა იმდენი, ხილისთვის გვეყოფა და მატარებლის ბილეთებისთვის. სადაც გინდა წახვიდე, გზა ბოლოს უკან გაბრუნებს, შინისკენ, შენს ნავსაყუდელში. სხვაგან ყველგან სტუმრადა ხარ, ყველგან მირაჟია, დროებითი, ხანმოკლე.
ურევს ამინდი, ჭირვეულობს. იქუფრება ერთბაშად, ნიაღვრდება და მალევე იდარებს.
წვიმიან საღამოს გავიცანით მირანდა - ის პატარა ქალი, ზღაპრული პარკის ბილიკებზე შეხვედრისას, რომ არც შემოგვხედა.
ორი კორპუსის მეორე სართულთა შემაერთებელი ხიდ-გადასასვლელის ქვეშ თავშეფარებულნი ვისხედით სკამზე მე და ნიკო, გავცქეროდით, როგორ ფეხად ჩამოდიოდა ცა. ისე ხმაურობდა წვიმა, ისეთი შიშინით შხაპუნობდა დანომრილ წიწვოვან ხეთა ტევრში, თითქოს ბუნებას ენა ამოედგა და ბეჯითად ყვებოდა რაღაცას.
- აი, ამას შეიძლება მოჰყვეს ტორნადო! - მოგვიგდო სიტყვა ჩქარი ნაბიჯით ჩავლილმა კაცმა, რომელიც ჩამოსვლისთანავე გაციებულიყო, გამუდმებით ჩაფუთნული, ჩიოდა, ზღვაში ფეხი ვერ შევდგიო. - ისე დაბეჯითებით გვაუწყა ეს, გვერდით მჯდომ ასთმით დაავადებულ ქალს ფერი დაეკარგა. თანმხლებ გოგონას მოუხდა მისი გამხნევება.
მირანდა კი მოვიდა და შორიახლო დადგა. ნიკომ ადგილი დაუთმო. შარვალი ეცვა, პატარა ბიჭს ჰგავდა. თავი მუსიკოს ევგენიძესავით ჰქონდა თავსაფრით გაკრული.
- გემრიელად წვიმს - თქვა მან.
მივტრიალდი, გავუღიმე და მის აზრს ასე გამოვუცხადე სოლიდარობა. ასთმიანმა ქალმა შეწუხებული მზერა ესროლა, მაგრამ ხმა არ ამოუღია. მირანდას დამდუღრულივით ჰქონდა სახე, გატყავებული და წითელი. ვიწრო თვალები საგანგებოდ ჩაკერებულს მიუგავდა ანთებამორეულ ქუთუთოებში. ხელები, ასევე არაბუნებრივად წითელი, სახსრებამობურთული, ზედმეტად გრძელფრჩხილებიანი თითებით რომ იქცევდა ყურადღებას, მუხლებზე დაეწყო და გაჭიმული გასცქეროდა წვიმას. სხეულის სხვა ყველა ნაწილს ტანსაცმელი უფარავდა.
უხერხულობა ვიგრძენი მისი საბრალო იერის გამო, გავიფიქრე, ასე არ უნდა დავკვირვებოდი-მეთქი. მაგრამ გვიანი იყო და ყველაფერი იმით გამოვასწორე, ვკითხე: გიყვართ წვიმა? თავი დამიქნია, თვალში გამიყარა თვალი და შემძვრელი გულახდილობით მითხრა:
- ძალიან. სიგრილეში სუნთქვა მიადვილდება. მე ხომ ჩვეულებრივი ადამიანი არა ვარ, ისეთი, როგორც თქვენ ყველანი , - სახელო წაიწია და მკლავი მიჩვენა.
- ეს რა არის? - ვერ დავფარე გაოცება, როცა კანის მაგიერ, რაღაც უხეში მუტაციური ტყავით დაფარულ მის მკლავს დავყურებდი.
- ასეთი დავიბადე, - ამიხსნა მან. ნიკოსაც უჩვენა, რომელიც ახლო მოდგა, უსიტყვოდ მონაწილეობდა ჩვენს დიალოგში.
არ ვიცოდით, რა გვეთქვა და გავჩუმდით. მერე ნიკოს შევთავაზე, დაჯექი-მეთქი, რადგან ასთმიანი ქალი და გოგონა წავიდნენ. სანამ ნიკო სკამს უკნიდან შემოუვლიდა და მეორე ბოლოსკენ ჩამოჯდებოდა, მირანდამ ყურში მიჩურჩულა:
- თქვენი მეუღლე ექიმია?
არა-მეთქი, თავი გავაქნიე.
- მე კი დარწმუნებული ვიყავი... პროფესორს ჰგავს, - ხმაში სინანული ეტყობოდა, რატომღაც, ჩურჩულს აღარ თვლიდა საჭიროდ.
ვუთხარი, სამხედრო ოფიცერია, უკვე თადარიგში გავიდა-მეთქი.
ნიკომ გაოცებით შემომხედა, მსაყვედურობდა, მაინცდამაინც მე რად ამირჩიე საუბრის თემადო.
- როგორც კი ჩამოხვედით, მაშინვე მოგაქციეთ ყურადღება, - აგრძელებდა მირანდა, -მართლა მსიამოვნებს თქვენი ცქერა. ასეთ ცოლქმრობაზე ღირს ოცნება, - ბოლო სიტყვები თავისთვის ჩაიდუდუნა.
მერე ვისხედით ჩუმად. უცებ ჩემთვის აღმოვაჩინე, რომ მირანდა, მთლიანობაში, ძალიან ჩამოჰგავდა იოკოს - ლეგენდარული ჯონ ლენონის საყვარელ მეუღლეს, რამაც თანაგრძნობის განცდა გამიძლიერა.
ამასობაში წვიმა თანდათან ჰკარგავდა ძალას, აღარ ხმაურობდა, რბილად ეღვრებოდა ზღვასა და ხმელეთს, ისეთი სიმშვიდე მოჰქონდა, ისეთი წონასწორობა, როცა შესაძლებლად თვლი, სამივე დრო - წარსული, აწმყო და მომავალი - საერთო სიბრტყეზე ჩარიგდეს და ურთიერთს მორგებული, ერთმანეთში ჩასხდეს. ყველაფერი ძალზედ სუბიექტურია, მაგრამ მჭიდროდ გადანასკვული უხილავი საბელით, ჯადოსნურად რომ შლის ზღვარს რეალობასა და ოცნებას შორის.
ადამიანის ცხოვრებაში დგება პერიოდი, როცა ოცნება ლამის ხელობად გადაიქცევა. მე ვიტყოდი, რომ ოცნების უფლება განგების საჩუქარია. ანუ ესაა თავისებური ნიჭი პირობითი რეალობის შესაქმნელად, პირობით სიხარულებთან საზიარებლად. მერედა განა ეს ფარული, გასაიდუმლოებული სიხარულები არ გვექცევა ხოლმე ნამდვილზე ნამდვილ დღესასწაულებად, ვერაფრით რომ ვერ შევლევივართ, არაფერზე რომ არ გავცვლით? ხშირად ეს ნალოლიავები ტყუილია მთელი ჩვენი შემდგომ ნაგროვებ სიმართლეთა გადამწონი, სტრესებითა და ტკივილებით სავსე დღეების დამამარცხებელი. ოცნება ისეთი განძია, თუ დაკარგე, დაღუპული ხარ.
წარსულში ჩემს ოცნებებს მოკრძალებული ეთქმოდა. მინდოდა მქონოდა ბუხარი. მსურდა, გვერდით მყოლოდა ჩემზე შეყვარებული, ერთგული ქმარი. შინ ბილიარდის მაგიდა, და კიდევ, მსხმოიარე ლიმონის ხე დიდ ქოთანში. რა, განა ბევრს ვითხოვდი? ოცნებათაგან, ვინც მიცნობს, მიხვდება, რომელი ამიხდა.
მაგრამ ახლა, ამ წვიმიან საღამოს, რომ ავდგე და ახალგაცნობილ მირანდას, რომელსაც თევზის ქერცლის ქვეშ ჩვეულებრივი ადამიანური გული აქვს, ვუთხრა, მე, წესით, ბილბაოს მერის ცოლი უნდა ვიყო, მაგრამ ბედი შეტრიალდა-მეთქი, დაიჯერებს? არადა, ხომ სიმართლეა, რომ ეს ჩემმა მედიუმმა დაქალმა მიწინასწარმეტყველა. იგი ვანგასთან შედიოდა კონტაქტში ალფა დონეზე და ერთ-ერთი ასეთი საუბრისას, ინფორმაცია მიიღო, რომ მე გავთხოვდებოდი ბილბაოს მერზე, ვინმე სეირან შანეტიზე, რომელიც ამავე დროს იყო მწერალი. მას შემდეგ დაქალი მადამ შანეტის მეძახდა. ჩვენ ამით ძალიან ვერთობოდით. ახალგაზრდობაში ყველაფერი დასაშვებად მიგაჩნია. მეც დავუჯერე მედიუმს, იქამდე, რომ ერთხელ, სიზმრადაც ვნახე ის ვირტუალური საქმრო. მითხრა, შანეტი ვარო. კაფანდარა, შავი კაცი იყო, უსახური. სულ არ ჰგავდა ნაოცნებარს. სიზმარი თქვი და, უაზრო მოლოდინისგან კი გამათავისუფლა.
ვახშმობისას, მირანდა დავინახე, მარტო იჯდა ჩვენ უკანა მხარეს, სულ ბოლოში, საგანგებოდ განცალკევებულ მაგიდასთან. ხელი ამიწია, შინაურულად.
ვახშმის შემდეგ მანუჩარმა მოგვიკაკუნა. შემოვიპატიჟე. ცოტა კიდეც გამიკვირდა, უარი რომ არ თქვა შემოსვლაზე. ნიკოს ეძებდა თვალებით. ერთმანეთს ხელი ჩამოართვეს, თანატოლებივით.
- ვარჯიში ხომ არ გადაწყვიტე? - ჰკითხა ნიკომ.
არა, იუარა, არა მაქვს მაგისი თავი. ერთ საათში დედაჩემი იქნება ტელევიზორში და გაგაგებინეთო.
ნიკომ მას ბომბორა ყვითელი მსხალი მიაწოდა.
მე კი ინტერესით ვკითხე:
- დედა რა პროფესიისაა?
დაბნეულად შემომხედა. მსხალი ერთი ხელიდან მეორეში გადააგორა.
- სად მუშაობს? რას აკეთებს-მეთქი, - დავუკონკრეტე.
მხრები აიჩეჩა, არ ვიციო, ისე, კარგი სამსახურია, ფულს ბლომად უხდიანო. მსხლისთვის მადლობა გადაიხადა და წავიდა.
მე და ნიკო ერთმანეთს შევაცქერდით.
- ნაღდად ჩვენი ჟურნალისტის ნამუშევარია, - დაბეჯითებით თქვა ნიკომ, - თანაც ბავშვმა საგანგებოდ შეგვატყობინა. უნდა ვნახოთ.
გარეთ გავედით, რომ მოგვეძებნა ადგილი, სადაც ტელევიზორის ცქერას შევძლებდით. ფოიეში კი იდგა ტელევიზორი, მაგრამ კაცი და ქალი იქ სიგარეტს აბოლებდა და მე ვიწამლებოდი. ნიკო თუ წაატანდა ხოლმე თვალს ეკრანს, ისიც გავლით, შეუჩერებლად.
კიბეზე მირანდა შეგვხვდა. ვკითხეთ, სად შეიძლებოდა მშვიდად ტელევიზორთან ჯდომა. მაგას მე მოვაგვარებო. ეზოს გადაღმა კოტეჯები რომაა, სულ ლუქსებია. ყველაში დგას ტელევიზორი. ერთ ოჯახს ვიცნობ, თქვენსავით ცოლი და ქმარია. გაეხარდებათ კიდეც. ეზოში დამელოდეთ, ნომერში ავალ წუთით, მალევე დავბრუნდები და წავიდეთო. კონტაქტური ადამიანი ჩანდა, ფიზიკური ნაკლი სულაც არ ზღუდავდა ურთიერთობაში.
მართლაც მალე მოვიდა თეთრებში გამოწყობილი, თავზე პარიკდადებული. წამობრძანდითო, თითქოს საკუთარ სახლში გვიწვევდა, სანაპიროს ბულვარით წაგვიყვანა კოტეჯებისკენ.
ნიკო ყოყმანობდა, უხერხულია, უცხო ხალხს შინ როგორ შევეჭრათ, იქნებ სხვა რამ მოვიფიქროთო. მაგრამ მირანდამ დაგვამშვიდა, გვითხრა, ვერც წარმოიდგენთ, მე როგორი თავმოყვარე ვარ, მენდეთ, ძალიან გთხოვთო, დაგვანამუსა. რაღა დაგვრჩენოდა, დავყევით.
ბულვარი გადატვირთული იყო მოსეირნეებით. გამოფენილიყვნენ მორთულ-მოპრანჭულნი, საზეიმოდ განწყობილნი. ჰორიზონტს ჩამალული მზის ათინათიც აღარსად შერჩენოდა. ნიავი ცინცხალ ჰაერს გვაფრქვევდა, მთელი ფილტვებით უნდა გესუნთქა, ბოლომდე. დაბლა კი, სანაპიროს ბეტონის კედლის კიდე-კიდე, ადამიანთა ნახელავი - ნაგვის ჭრელაჭრულა გამოფენა - ისეთ დისონანსს აჩენდა, რომ იქით აღარც ვიყურებოდით.
მასპინძლებს ბულვარზევე გადავეყარეთ მოსეირნეებს შორის. აი, ისინიც, გაიხარა მირანდამ. ცოლ-ქმარი მას თბილად შეეგება, მოიკითხეს ერთმანეთი. მე და ნიკო განზე გავდექით. ისინი კი ცოტა ხანს ხმადაბლა საუბრობდნენ. მირანდა მალე მოვიდა, გასაღები გვიჩვენა, ჩვენს განკარგულებაშია კოტეჯიო.
შესასვლელი კარი რომ გააღო მირანდამ და შინ შეგვიძღვა, მივხვდი, შინაურად ითვლებოდა აქ. ტელევიზორი ჩართო. მაცივრიდან გამაგრილებელი სასმელები და შოკოლადის კოლოფი გამოიღო, ჭიქებიც ადვილად მოიძია. დიასახლისმა დამავალა, გაგიმასპინძლდეთო. მიზნის განსახორციელებლად უკეთეს ადგილს მართლა ვერ ვინატრებდით. მალე ჩამობნელდებოდა, შუქიც აანთო მირანდამ. გვერდით მომიჯდა, ალაპარაკდა:
- მიყვარს ახალი ადამიანების გაცნობა, - საუბრისას იგი ხელებს იშველიებდა. როცა უსმენდი, თან მისი ხელებისთვის უნდა გეცქირა, - ველოდები, ერთხელაც იქნება, ვინმე ისეთს გავიცნობ, ინფორმაციას მომაწოდებს ჩემი დაავადების შესხებ, რაღაც გზას მიჩვენებს.
პარიკზე უცნაური სუნამო ჰქონდა ნაპკურები. შევწუხდი, დისკომფორტი შემექმნა. მოვიმიზეზე, ტელევიზორს პირდაპირ მინდა ვუცქირო-მეთქი და ნიკოსკენ გადავჯექი. ახალ ამბებს გადმოსცემდნენ, მაგრამ ვერ ვისმენდით, რადგან მირანდამ ჯიბიდან ამოლაგებული ფერადი ფოტოები კარტივით გაშალა მაგიდაზე, სათითაოდ გვაწვდიდა, გვთხოვდა დაგვეთვალიერებინა. ფოტოები, სადაც იგი შავი ბიკინითა და აზღუდით იყო გადაღებული, გასაოგნებელ შთაბეჭდილებას ახდენდა. ენაჩავარდნილები დავჩერებოდით მოშავო ქერცლით დაფარულ მის სუსტ სხეულს, სხვადასხვა რაკურსით დეტალ-დეტალ აღნუსხულს, თვით ფეხისგულების ჩათვლით, და არ ვიცოდით, რა გვეთქვა. არც იყო საჭირო. მირანდა თავად ამბობდა ყველაფერს, გვათავისუფლებდა დუმილის უხერხულობისგან.
- სახეც და ხელებიც ასეთსავე მდგომარეობაში მაქვს, ოღონდ დამარბილებელ მალამოს ვისვამ, თვეში ერთხელ კი, როცა ამოიბერება კანი, გრძელი ნემსით შევდივარ, ზემოთ ვწევ და ვიტყავებ. საშინლად მტკივნეულია. რომ ნახოთ, თოთო ხორციდან როგორ მოჟონავს სისხლი, შეგეცოდებით.
მეცოდებოდა, მაგრამ როგორღაც დავიღალე. ამასობაში დასრულდა ახალი ამბები. ნიკოსი არ ვიცი, მე კი ინტერესით ვიყავი შეპყრობილი, რა სიუჟეტი მოამზადა ჩვენმა ჟურნალისტმა. ვნახოთ, იქნებ გააქარწყლოს ფოტოების ნახვით მიღებული კოშმარული შთაბეჭდილება.
- იწყება, უკვე იწყება, - ვთქვი ისე საგანგებოდ, რომ მირანდამ მაშინვე ააგროვა ფოტოები, კვლავ ჯიბეში ჩაილაგა.
ყურადღება ტელევიზორისკენ მივმართეთ. გამოჩნდა ნაცნობი ჟურნალისტი. პატარა მრგვალ მაგიდასთან იჯდა რაღაც გამჭვირვალე თეჯირის მარჯვენა მხარეს. თეჯირს მიღმა კი ახალგაზრდა ქალის სილუეტი მოჩანდა. ინკოგნიტოს კეფაზე აეგროვებინა თმა. ლამაზი, თხელი პროფილი ჰქონდა, ისეთი პოზა დაეჭირა, თითქოს ფოტოაპარატის გაჩხაკუნებასღა ელოდა. ჟურნალისტი ღელავდა. ეს ჩანდა მის გარეგნობაზეც და პირველივე წინადადებიდანაც, მაყურებელს როცა მიმართავდა, შეფარულად ბოდიშობდა, სიტუაციას აგუებდა. იმის მიხვედრას რაღა უნდოდა, რომ ეკრანზე მანუჩარის დედა იყო - გულადი, ლაღი ქალბატონი, ჭრელი პარაშუტით მონავარდე.
ჟურნალისტმა მოსალმება-მობოდიშება დაასრულა, მიბრუნდა, ინკოგნიტოს მიმართა:
- აქეთ ხომ არ ისურვებდით დაჯდომას, მაყურებლის პირისპირ?
ოდნავ დაყოვნებული პასუხი მიიღო:
- ვნახოთ, ჯერ ასე მირჩევნია.
- კეთილი, - თქვა ჟურნალისტმა. უკვე აღარ ღელავდა, - გთხოვთ, წარმოგვიდგინოთ თავი.
- მე გახლავართ პროფესიონალი მეძავი, - დამაჯერებელი ხმა ჰქონდა, მოგუდული, ოდნავ ნაღვლიანი, სიგარეტისგან ჩაბოხებული.
- ამ შემთხვევაში, რას ნიშნავს სიტყვა ”პროფესიონალი?” ქვეყანაში არ არსებობს კანონი პროსტიტუციის შესახებ, რაც ლეგალიზებულს გახდიდა ხსენებულ პროფესიას.
- ეს ნიშნავს, რომ ჩვენ ვმუშაობთ ორგანიზებულად. ამისთვის არ გვჭირდება კანონი. გვყავს პატრონი, რომელიც პასუხისმგებელია ჩვენზე. ის აგვარებს ტექნიკურ საკითხებს და ყველა სხვა პრობლემას.
- ის ვინაა, ეგრეთ წოდებული ”მამაშა?”
- დიახ.
- კერძოდ, რას გიგვარებთ?
- ჩვენ ყველას გვაქვს მობილური ტელეფონი. გვიკავშირდება, გვიგზავნის მანქანას, გვაწვდის ინფორმაციას კლიენტზე, თუ როდის და რა სახის მომსახურება სურს. როცა ჯგუფურ სექსს უკვეთავენ, მაშინ რამდენიმე ერთად მივდივართ. თანხის რაოდენობასაც ”მამაშა” განსაზღვრავს.
- მთლიანი რაოდენობიდან რამდენია თქვენი?
- ორმოცი პროცენტი.
- გაკმაყოფილებთ ასეთი წილი?
- კი, სოლიდური თანხა გამოდის. იქ კიდევ სამედიცინო მომსახურება, ფაქტიურად, უფასო. ჩვენ ხომ სხვებივით ქუჩაში არ ვდგავართ. ელიტარული მეძავები ვართ.
- ეს როგორ გავიგოთ? კასტებად იყოფით?
- რასაკვირველია. ჩვენ გავლენიან პიროვნებებთან გვაქვს საქმე, როგორც ადგილობრივ, ისე სტუმრად ჩამოსულებთან.
- რისკი? ეს საქმიანობა რისკთან არაა დაკავშირებული?
- რისკი ნაკლებია, პოლიცია გვიცავს.
- როგორ გიცავთ?
- ყველანაირად. ვინმემ შეურაცხყოფა რომ არ მოგვაყენოს.
ჟურნალისტი უხერხულად იშმუშნება. წამიერად დუმს, თითქოს აღარ იცის, რითი განაგრძოს, მაგრამ მალევე ახერხებს მობილიზებას:
- თუ შეიძლება, გვიამბეთ, როგორ მიხვედით ამ მდგომარეობამდე. ადრე რას საქმიანობდით?
- ცოტა ხნით ფრანგულს ვასწავლიდი სკოლაში. გავთხოვდი, ბავშვი შემეძინა. ქმარი უმუშევარი, მეც თითქმის ხელფასს ვერ ვიღებდი, ან პედაგოგის ხელფასი რაა... სხვები თურქეთში მიდიოდნენ სამუშაოს საძებნელად. მეც გადავწყვიტე... ბავშვი მეუღლესა და დედას დავუტოვე. დასაქმებას შეგვპირდნენ. მინდოდა ოჯახი ფეხზე დამეყენებინა. ბოლოს გაყიდულები აღმოვჩნდით. ოთხნი ვიყავით, და ოთხივე თრეფიკინგის მსხვერპლი...
ნიკო გაღიზიანებული წამოდგა. გვეყოფა, ყველაფერი გასაგებიაო. კარგად მესმოდა მისი. დაუსრულებლად მართლა არ შეიძლება ღია ჭრილობების ცქერა. ესეც არ იყოს, სხვისი უბედურების სპექტაკლივით აღქმაც არ იყო ეთიკური. ამიტომაც მთხოვდა, წავიდეთო. დასჯილებივით ვიყავით. ამდენი უარყოფითი ემოცია... სხვა რომ არაფერი, მანუჩარი გვეცოდებოდა. სულელი. გაიგო, დედა ტელევიზიით გამოდისო და მოგვახარა.
მადლობა გადავუხადეთ მირანდას, მოვუბოდიშეთ, რომ ვტოვებდით. მას გასაღები უნდა ჩაებარებინა პატრონისთვის. თან გადაცემასაც ბოლომდე ნახავდა. უკანმიუხედავად გავეცალეთ სტუმართმოყვარე კოტეჯს, თითქოს ის ყოფილიყო დამნაშავე ყველაფერში, რაც კი ქვეყანაზე სისაწყლე და სივაგლახე ტრიალებდა.
ჩაბინდული ბულვარი განტვირთულიყო. მდუმარედ დავადექით გზას. ზღვა დგაფუნობდა. მის სუნთქვა-ქოშინს ნელ-ნელა გამოვყავდით შთაბეჭდილებათა შემაღონებელი ზემოქმედებისგან, გვეხმარებოდა, დავცილებოდით სხვათა უბედურებას, რომელთანაც ჩვენი, რაც გინდა მძაფრი, ემოციური მუხტის შეერთება, ვერაფერს შეცვლიდა. ვერ გაამყარებდა დასაღუპად გამეტებული ბედის ბზარშემდგარ ლიბო-სადგარს, რომლის გამოც დაუსრულებლად შეიძლება იწუხო.
ბოლომდე მდუმარედ ვიარეთ, სიტყვაწარხოცილი. საკუთარ თავს შერჩენილი დუმილი იქნებ თავისებური პროტესტიც იყო ადამიანური უსუსურობის გამო, ამაოებაზე ფიქრის მიზეზს რომ არ გილევს.
ნომერში დაბრუნებისას ვერ მოვითმინე, ნიკოს შევეკითხე, მაინც რა ჰქონდა მიზნად გადაცემის ავტორს-მეთქი?
- რაც გინდა ჰქონოდა, ასე პრობლემა არ გადაიჭრება, უბედურების ტირაჟირება არაა კარგი, მით უფრო, როცა ყველას ყველაფერი მშვენივრად მოეხსენება.
გამთენიისხანს გაავდრდა. ვერანდის მოაჯირზე გამეტებით აშხაპუნებდა წვიმა. ზღვა გრუხუნებდა, ზღვა თავის ბუნებას ერთგულებდა. თუ ამინდის ჭირვეულობით იმსჯელებდი, ტორნადოს შიში რეალური გარდაუვალობით იმოსებოდა. ერთმა, განგებამ თუ იცოდა საშიშროების ხარისხი. ისიც მადარდებდა, რომ მოლოდინის ჩვევად ქცეული არხეინობა ღია ხვრელებს უჩენდა ჩვენს უსაფრთხოებას. არავინ მოსულა, არ შემოუთავაზებია თავშესაფრის სამუშაოებში მონაწილეობა, რაც მიანიშნებდა, რომ თავდაცვის რაღაც სუროგატთან გვქონდა საქმე. ისე, აღარც ღირდა ამაზე განგაში, დასვენების ვადა საცაა ამოგვეწურებოდა. მანამ კი უნდა გველოცა, ამ რამდენიმე დღეს მშვიდობიანად ჩაევლო.
დილით მეზობელ ვერანდაზე დერმატოლოგი ხმაურობდა. ნიკო გამოელაპარაკა. არ ვიცი, რა უთხრეს ერთმანეთს. მხოლოდ მოგვიანებით შევიტყე დერმატოლოგის მეუღლისგან, რომ ოთახის შეცვლას ითხოვდნენ, რადგან მეორე მხარის მეზობლებს ძალიან შეეწუხებინათ.
- ცისფერები არიან, - ჩურჩულით მითხრა ქალმა, - მთელი ღამე არ დაგვაძინეს. სხვა დროსაც ყოფილა მსგავსი, მაგრამ წუხელ ნამეტანი ქნეს.
ერთი ყმაწვილი თურმე ეჭვიანობის სცენას მართავდა, მეორე ერთგულებას ეფიცებოდა ტირილით, ზლუქუნ-ზლუქუნით. თავს მოვიკლავ, თუ არ დამიჯერებ, მზე და მთვარე შენზე ამომდის, შენ გარდა არვინ მინდაო.
- ასეთი არაფერი გამიგია! - წუხდა ქალი, - უთუოდ რაღაც უბედურება დატრიალდება! -სიფრიფანა ხელისმტევანს მკერდზე იდებდა, თითებით იბღუჯავდა გულისპირს, ზედ წვრილ-წვრილი სოკოები რომ ჰქონდა მოჩითულ-მოფანტული.
- ეს რომელი ბიჭებია, ამერიკულ დროშიანი პირსახოცები რომ აქვთ გადმოფენილი?
ქალმა თავი დააქნია, კიო, ფერდაკარგული თვალებით მრავალმნიშვნელოვნად შემომაშტერდა, ასე შემომჩიოდა, დავიღუპეთ, სინდის-ნამუსი საბოლოოდ დაიკარგაო.
მთელი დღე რიგი იდგა ჭადრაკის მაგიდასთან. ავდრის ბრალი იყო. ახალგაზრდებსაც კი გასჩენოდათ თამაშის სურვილი. სასადილოსკენ მიმავალ გზისპირა გაზონებში ნელი ცახცახი ასტეხოდათ დაცვარულ ვარდებს და, ყოველ ჩავლაზე, სურნელფრქვევით მიგაცილებდა. ვახშამს ვამთავრებდით, მირანდა რომ მოვიდა ჩვენს მაგიდასთან. სათხოვარი მაქვს, გეხვეწებით, უარი არ მითხრათო. ერთი საღამო თქვენ გვერდით მინდა გავატარო. აქვე ახლო, კარგი რესტორანი ვიცი, სოლიდური ხალხი იკრიბება, მუსიკაც ცოცხალი შესრულებითაა. მოკლედ, გვეპატიჟებოდა. თუ პატივს დამდებთ და მიკადრებთ, ძალიან გამეხარდებაო. დროც დაგვინიშნა და შეხვედრის ადგილიც.
ნიკომ ქვა ააგდო და თავი შეუშვირა, ცოდვას სად წავუვიდეთ, მაგას რესტორანში ფული დავახარჯვინოთ. ჩვენ რომ შეგვეძლოს დაპატიჟება, სხვა საქმეაო. ვუმტკიცებდი, უხერხულია, რას იფიქრებს, ზეიმი უნდა მოიწყოს, აქვს თუ არა შესაძლებლობა, თავად უკეთ არ იცის-მეთქი? მაშინ მარტო წადიო. იმას ჩვენ ასე ერთად მოვწონდით, ჩვენს ანსამბლში სურდა შემოღწევა, ჩვენს ჰარმონიაში თავშეფარება. რასაკვირველია, ნიკოსაც ესმოდა ეს, მაგრამ კაცური ღირსება ბოჭავდა. იმდენი ვეჩიჩინე, ადამიანს სიხარული სწყურია, ამის მაგიერ, შეიძლება გული ვატკინოთ დაუმსახურებლად-მეთქი, რომ დავითანხმე.
რესტორანი სავსე დაგვხვდა. მაგრამ მირანდას ადრიანად დაეჭირა თადარიგი, მაგიდა გაჩახჩახებული დარბაზის განაპირას, ზღვის მხარეს დაეჯავშნა, სადაც თავისუფლად სუნთქვა შეიძლებოდა. ისეთი პურ-მარილი გაშალა, მართლა უხერხულ მდგომარეობაში აღმოვჩნდით. ნიკო არ ტყუოდა, უარზე რომ იდგა, მაგრამ უკვე გვიანი იყო და ჩვენც შევუერთდით საერთო ზეიმს.
ვაჟთა ვოკალური ანსამბლი ყველას თანაბრად უხმობდა ამ ზეიმზე. თავდავიწყებით მღეროდნენ, მარტო მათ მოსასმენად ღირდა მოსვლა. მუსიკა კეთილმოსურნეობის უხილავ ქსელს აბამდა უამრავ სტუმარ შორის, შინაურულ ატმოსფეროს ქმნიდა. ესტრადის წინ, საგანგებო ადგილი, ვეღარ იტევდა ცეკვის მსურველებს. ზოგი, ჟინს აყოლილი, ადგილზევე როკავდა მაგიდებშუა. განსაკუთრებით აქტიურობდნენ ახალგაზრდები, ხვითგადამსკდარნი, ნახევრადშიშველნი, მთელი კურორტიდან რომ მოგროვილიყვნენ თავდავიწყების ამ პატარა კუნძულზე, ნამდვილი შოუდ ქცეული საღამოს გასატარებლად. მოცეკვავეთა შორის ჩემი ნაცნობი გოგოც ერია, როდესღაც სამხედრო გამომცემლობაში ერთად ვმუშაობდით. ისეთი კომპიუტერისტი იყო, ყოველ სიტყვაში რამდენიმე შეცდომის დაშვებას ახერხებდა. პარტნიორი ვერ ეშოვნა, დაქალთან ერთად ცეკვავდა ეგზალტირებულთა ტალღაში ჩართული.
მირანდა გამხიარულდა, ხელებს მაღლა იშვერდა, აქეთ-იქით არწევდა მუსიკის რიტმზე. შიგადაშიგ გვთხოვდა, მიირთვით, რატომ არაფერს ჭამთო. ვიღაც დაგვადგა მერე ფოტოაპარატით. ცას ეწია მირანდა, მისი დაბარებული ფოტოგრაფი აღმოჩნდა. ისეთი სამპაკუ ჰქონდა, თავდაყირა დამდგარი გეგონებოდა. სამი კადრი გადაგვიღო და წავიდა.
- მადლობელი ვარ, რომ არ გამაწბილეთ, - კმაყოფილებით გვითხრა მირანდამ, - ვშიშობდი, იქნებ მარტო ყოფნა გერჩიათ. კარგად ვიცი თქვენი ურთიერთობის ფასი.
მცირედი ჩაფიქრების შემდეგ კი ისეთი რამ გაგვიმხილა, კინაღამ დავიჯერე, აქ სწორედ ამის სათქმელად მოგვიწვია. უბრალოდ დაიწყო, თითქოს შეწყვეტილ ამბავს აგრძელებდა.
- მეც მქონდა სიყვარული, თანაც დიდი სიყვარული. ბავშვობიდან, სკოლის მერხიდან, უერთმანეთოდ ვერ წარმოგვედგინა. მაგრამ მის მშობლებს არ ვუნდოდი, უკრძალავდნენ ჩემთან შეხვედრას. ხომ გასაგებია, რატომ. მათ ჩვეულებრივი ადამიანი სურდათ შვილისთვის. მე ხომ ჩვეულებრივი არ ვიყავი. ღმერთმა გაჩენიდანვე გამომარჩია ყველასგან. მან კი, ჩემმა შეყვარებულმა, იმდენი იდარდა, დაჭლექდა. სკოლა ახალი დამთავრებული გვქონდა, რომ გარდაიცვალა. მას შემდეგ ცრემლი არ შემშრობია. ჩემი მარტო დარჩენის ყოველი წუთი მასთან ყოფნას ნიშნავს. აჰა, ორმოც წელს მივატანე ასე ვაივაგლახით, - ღვინით სავსე ჭიქა აიღო, მოსვა, ეს მექანიკური პაუზა ძალის მოკრებაში დაეხმარა. ჩვენი როლი კი საბოლოოდ გაირკვა. მსმენელად აგვირჩია. მალ-მალ გვთავაზობდა - მიირთვით, თან მიირთვით, ნუ გეხათრებათ, ვიცი, რასაც ფიქრობთ, მაგრამ სულ ტყუილად. წამოსვლისას ერთმა სპონსორმა დამაფინანსა, ფულის შოვნაზე ოფლი არ დამიღვრია. მე, ბატონო, დიახაც, უნდა მწყალობდნენ. ჩემნაირი ბევრი ხომ არაა. ოჯახსაც ვარგე, მშობლებს შეშა მოვუმარაგე საზამთროდ. დანარჩენი თანხა თან წამოვიღე, დასვენების დრო ჩემს გემოზე მინდა გავატარო. მოწყენა სახლშიც მეყოფა.
მდუმარედ ვუსმენდით. ის კი მოხერხებულად იყენებდა ჩვენს ყურადღებას, ამაყობდა თავისი მდგომარეობით. ნაკლი პოზიტიური კუთხით მოეტრიალებინა, ლამის ამპარტავნობამდე, ამბიციურობამდე აეყვანა. გაბმული მონოლოგით, საკუთარ ბედისწერაში მოგზაურობა განეზრახა და ჩვენ თანამგზავრებად აგვირჩია. ძალზედ შესაბრალისი იყო. უცებ გავიფიქრე, რომ ასევე საბრალოა ნებისმიერი ადამიანი მთელს დუნიაზე - გალაღებულიც და ბეჩავიც, ამ ჭუჭყიანი სანაპიროს მხიარული რესტორნიდან დაწყებული, ვიდრე ქვეყნიერების დასასრულამდე, სადაც არავინ, ერთმა მათგანმაც არ იცის, საიდან მოვიდა, ან სად წავა. ბოლოს, ამდენი დავიდარაბის, ამდენი ადამიანური ლხინისა და ჭირის გადამტანი ცოდვილ მიწაზე, - ამ მარადიული სასოწარკვეთის წალკოტში, სადაც ყველა შენ დაგეძებს, უფალო! ყველას სურს, შენს მოწყალე კალთამდე მოიტანოს თავისი დაღლილი სულის ნისლიანი ბილიკი. შენდობა მიეც ადამიანს, უფალო, რადგან ცხოვრება მისი სხვა არაფერია, თუ არა თავის გადარჩენაზე ზრუნვა. გადაარჩინე, გადაარჩინე ადამიანი, უფალო, შექმნილი შენს ხატად და მსგავსად, რომელიც ცოდვით დაეცა. ჰოდა, ისმინე ხმა ცოდვილთა გულების.
მოგვბეზრდა ჩვენი მასპინძლის მსმენელის როლში ყოფნა, პირადად მე, ვეღარც ვუგდებდი ყურს. გავხედე უკვე ზომაზე მეტად ეგზალტირებულ დარბაზს. ძნელად გაარკვევდი, ხალხი სასმელს დაეთრო თუ მუსიკას. ერთ მაგიდასთან მანუჩარი შევამჩნიე. თავზე დასდგომოდა ახალგაზრდა ქალს და რაღაცას ემუდარებოდა. ქალი შეზარხოშებული ჩანდა, სიგარეტს შიგ პირში უბოლებდა თანამეინახე მამაკაცს, მზერამიბჯენით შეჰღიმოდა.
- ნახე ვინაა! - ბიჭზე ვანიშნე ნიკოს.
- იმ ქალის ბავშვია, ტელევიზორში რომ ვნახეთ, - აგვიხსნა მირანდამ, - ერთად არიან.
მირანდამ ყველაფერი იცოდა. შემეშინდა, არ დაეწყო მოყოლა გადაცემის იმ ნაწილისა, ჩვენ რომ მივატოვეთ. მაგრამ შევცდი, არც უფიქრია. ამის გამო გულში ათას მადლობას ვამბობდი. მანუჩარის დედა კი ლამაზი ქალი იყო, რაც მართალია, მართალია. შვილი მსუბუქი ხელისკვრით მოიცილა, რაღაცაზე თანხმობა მისცა და მანაც კუნტრუშით მიაშურა გასასვლელს.
ვისხედით ერთხანს, გავყურებდით ზედმეტი მოლხენით გადაღლილ ხალხს, მეხსიერება ჯიუტად იმეორებდა სამპაკუ ფოტოგრაფის ფიზიონომიას, რომელსაც მირანდამ სათავისოდ გააცოცხლებინა ეს საღამო, რათა თავის წარსულში ჩაეკრა ექსპონატივით. ”მას წარსულით შეუძლია ტკბობა”. ”წარსული მართლაც საიმედო დროა”. ”აწმყო მიდის, წარსული კი ერთ ადგილას დგას”. ”ვერავინ წაგართმევს წარსულს”. ”წარსული ფასდაუდებელი განძია”. ”წარსული”... ”წარსული”... ჩემი ფიქრებია ეს. საკუთარ თავთან ვერთობი.
რესტორანში დიდხანს აღარ დავრჩენილვართ. მირანდას მადლობა გადავუხადეთ. ეტყობოდა, საღამოთი კმაყოფილი დარჩა. გარეთ ცა მოწმენდილი შეგვეგება. ვარსკვლავები ჟიკჟიკებდნენ აქა-იქა. მოსეირნეები გვხვდებოდნენ გზადაგზა, უმალ კი მათი ფეხის ხმები, გრილი ასფალტი ზომიერი ჭახანით რომ ისხლეტდა. უკნიდან კი მოგვდევდა რესტორნის მუსიკა, რომელსაც მალე დავივიწყებდით.
დილით ადრიანად მივაშურეთ ზღვას, რადგან საუზმის დამთავრებისთანავე, ვაგზალზე ვაპირებდით წასვლას. წინასწარ უნდა შეგვეძინა მატარებლის ბილეთები. პანსიონატში ქალი იყო ამ საქმეზე განპირობებული, პეპელას ეძახდნენ. ყველა მას კითხულობდა. ისმოდა სულ ერთი და იგივე პასუხი - მალე მოვა, ახლახან აქ იყო, ბილეთებზე თუა წასული, ალბათ, საცაა გამოჩნდება, მოვა, აბა რას იზამს, და რაღაც ამისი მსგავსი. პეპელა ატყუებდა, ანერვიულებდა დამსვენებლებს. სად მქონდა მისი ნერვები. ვარჩიე, თავადვე დაგვეჭირა ბილეთების თადარიგი. სამარშრუტო მიკროავტობუსით გადავიქროლეთ ქალაქის გრძელი, ცენტრალური ქუჩა. ვაგზლის სალაროსთან მოზრდილი რიგის კუდს შევუერთდით და ლოდინისათვის განვეწყვეთ. ვხედავ, ვიღაც სამხედრო ფორმიანი კაცი მოდის ნიკოსთან, სახე უბრწყინავს მის დანახვაზე, ხელს უწვდის და ეუბნება:
- გამარჯობათ, ბატონო პოლკოვნიკო. როგორ ბრძანდებით?
- გმადლობთ. თქვენ როგორ... - თავაზიან ღიმილს აგებებს ნიკო, როგორც სჩვევია, ოდნავი ქედწადრეკით, როცა თავისი სიმაღლიდან სხვის ადამიანურ ღირსებას უსვამს ხაზს.
- სამოქალაქო ტანსაცმელიც გიხდებათ, ბატონო პოლკოვნიკო, - მის ნათქვამში ისეთი მოკრძალებაა, აშკარად ახარებს შეხვედრა.
ვიფიქრე, კაცებმა, ჯობს, თავისთვის ისაუბრონ-მეთქი. ჰოდა, გარეთ გავდივარ, ღია ბაქანზე არავინაა, მტრედები დაგოგმანობენ მხოლოდ. არ ფრთხებიან, აინუნშიც არ მაგდებენ, ზედ ფეხებთან მიტრიალებენ. კარგი განცდაა. ერთხანს მათ შორის მიმოვდივარ. მერე ისევ მოსაცდელში ვბრუნდები. რიგის შორიახლო ვდგები. ისევ საუბრობენ. კაცი ამბობს:
- კაზაკებთან მშვენივრად ვგრძნობ თავს. კარგი პირობებია. თუ მოისურვებთ, სიამოვნებით მიგიღებენ. თქვენი კვალიფიკაციით გენერლობა ეგრევე განაღდებული გაქვთ. იფიქრეთ, აბა!
- არა, - გადაჭრით ამბობს ნიკო, ნელა გააქნევს თავს აქეთ-იქით, - ეგ საჩემო საქმე არაა.
- ვიცი, ვიცი, - მოიბოდიშებსავით კაცი, - ჰო, თქვენნაირი პატრიოტისთვის... - ტუჩებს წელავს უცნაურად, ჩაფიქრდება, - თქვენი გაშვება ჯერ როგორ შეიძლებოდა. ისეთები მუშაობენ, ფუჰ... თქმაც არ მინდა.
- მე ხომ საკუთარი სურვილით წავედი.
- კი, გასაგებია. მაინც არ უნდა გაეშვით. თან იმ ორდენზე როგორ განაცხადეთ უარი! -გაოცებას ვერ მალავს, თვალები უფართოვდება - იგი ღირსების ორდენს გულიხმობს, რომლის მიღების უფლება, ნიკოს აზრით, არც ერთ ქართველ ოფიცერს არ ჰქონდა, ვიდრე აფხაზეთი დასაბრუნებელია.
ისევ ბაქანზე გავდივარ. რიგი ნელა მიიწევს წინ და მტრედებთან ყოფნას ვამჯობინებ, უწყინარ ზურგებმოხატულ-მოხავერდებულ მშვიდობის დესპანებთან - სულიწმიდასავით რომ მოფენოდნენ იქაურობას.
უკან დაბრუნებისას, სამარშრუტო ტაქსში ვკითხე ნიკოს, ის კაცი ვინ იყო-მეთქი? ოფიცერიაო, მოკლედ მომიჭრა, ცოლ-შვილის წასაყვანად ჩამოსულა.
პანსიონატში საშინელი ამბავი დაგვხვდა. პარაშუტიდან ქალი ჩამოვარდნილა და დაღუპულიყო. ყველანი სანიტარულ კორპუსთან მიგროვილიყვნენ. ჩვენც მაშინვე იქით გავეშურეთ. შენობის წინ სასწრაფო დახმარების მანქანა იდგა. თავშეყრილნი მდუმარედ შესცქეროდნენ კორპუსში შესასვლელი კარის ღიობს, სადაც არავის უშვებდნენ. დროდადრო მთავარი ექიმი გამოიხედავდა. კარგი კაცის შთაბეჭდილებას ტოვებდა საერთოდ, ყურადღებიანი იყო, ბიუროკრატიზმისგან თავისუფალი. სასწრაფო დახმარების მანქანის მძღოლს მოუხმო თვალებით. ისიც შევიდა. ცოტა ხანში უკანვე დაბრუნდა. კარის ღიობში ფრაგმენტულად მოჩანდა, როგორ ფუთფუთებდა თეთრხალათიანი მედპერსონალი.
სიკვდილი თვალით არ ჩანდა, მაგრამ იგი, ასე მოფარებული, მთავარი ექიმის გაფითრებისა და ჩუმი განგაშის მიზეზად ქცეული, შემზარავ შთაბეჭდილებას ახდენდა, აფორიაქებდა პანსიონატის მშვიდ ცხოვრებას, ჩურჩულ-ოხვრად, გაოგნებულ დუმილად თუ სიკვდილთან შეხვედრის გახევებულ ლოდინად რომ გარდასახულიყო. აქა-იქა ისროდა ვინმე ორიოდ ფრაზას, ისიც მოზომილს და განზოგადებულს. გავიგონე, რომ თქვეს: ეჰ, რომ იცოდე, სად წამოგეწევაო; ყველა სიკვდილის შვილები ვართ, მაგრამ უაზრო სიკვდილი ნამეტანიაო; დღევანდელ დუხჭირ ყოფაში რამდენი ნატრობს სიკვდილს, მაგრამ ის სულ სხვას ირჩევსო; და რაღაც ასეთები, რასაც აღარ ვუსმენდი, ოღონდ აშკარად ვგრძნობდი სიკვდილის წინაშე გამოუთქმელ კრძალვას. რამდენად პარადოქსადაც უნდა ჩანდეს, შინაურულად ლაპარაკობდნენ მასზე, როგორც კარგა ხნის შემოჩვეულ სტუმარზე, რომლის წინაშეც დასაბამიდან დადგენილა ნებაყოფლობითი ვალდებულებები - გამოხატული ყურადღებასა და პატივისცემაში. ვინ იცის, ამ განცდას იქნებ საყოველთაო გარდაუვალი ხვედრის მომენტი ბადებდა და არა მხოლოდ შეუცნობლობისა და ძლიერის წინაშე მორჩილება.
დაიძახეს, გთხოვთ, ყველამ უკან დაიხიოთ, გზა დაცალეთო. საკაცე გამოჰქონდათ, ზედ თეთრი ზეწარი ეფარა, რომელიც მოძრაობაში ცალ მხარეს ოდნავ დაცურებულიყო და ქალის სალუქი, ჯერ ისევ ნორჩი მხრისთავი გაეშიშვლებინა. საკაცეს მთავარი ექიმი გამოჰყვა. თეთრხალათიანებიც გარეთ გამოეფინენ. მერე დავინახე მანუჩარი - ნაცემივით აწურული, გაცრეცილი, ჩვენს მასაჟისტს მოჰყავდა ხელგადახვეული.
მივხვდი, ბიჭი ბოლომდე გაემეტებინა ბედისწერას. შვილო, შვილო, მიატირა ვიღაცამ თანაგრძნობით. უბედურების სიმძაფრის ბარომეტრი მართლაც რომ მეხდატეხილი ბავშვის მზერა იყო, საკაცის მოძრაობას მიდევნებული, სავსე დაუჯერებლობის ტანჯვით.
საკაცე მანქანაში შეაცურეს, შიგ თეთრხალათიანი კაციც შეჰყვა. სართულის დიასახლისმა ჩანთები მოიტანა და ცხედრის გვერდით ჩაალაგა. ესეც შენი დასვენებაო, წასცდა ვიღაცას. მაშინვე სხვა ხმაც წაება: დაეტიე, მიწაზე, რა ფრენა აგიტყდა, გასკდა გული საცოდაობით. ისიც იკითხა ერთმა, ხომ იცით, ეგ ვინ არისო. მაგრამ მისთვის ყურადღება არავის მიუქცევია.
მანუჩარი მძღოლსა და სასწრაფოს ექიმს შუა დასვეს. კიდევ ერთიც მიუჯდათ. გვიან ვიცანი, მათი წუხანდელი თანამეინახე კაცი იყო. მანქანამ ნელი სვლით ჩაიარა. როცა ირგვლივ მოვატარე უნებლიე მზერა, მივხვდი, მისმა საბურავებმა ქვიშით მოპირკეთებული სავალი გზის შრიალთან ერთად, ამ ხალხის არაერთგვაროვანი, ჭრელ-ჭრელი მოსაზრებებიც წაიღო. ნიკო, რომელიც აქამდე ვერსად შევნიშნე, გვერდით მედგა. თვალები დაღლოდა ნერვიულობით.
გული მწყდებოდა, რომ ვერ ვანუგეშეთ მანუჩარი, ჭირში ვერანაირად შევეხიდეთ. მისამართი მაინც ვიცოდე-მეთქი, დავიჩივლე, სუფრას რომ ვუსხედით სადილზე. ლუკმა არც ერთს არ გადაგვდიოდა. ნიკოს იმედი ჰქონდა, რომ მისამართს პანსიონატის ადმინისტრაციაში გავიგებდით.
სურვილი გამიჩნდა, ნიკოს ოდესმე ეამბნა ბიჭისთვის, თავადაც როგორ დაობლდა შვიდი წლის ასაკში. მისი გერმანელი დედა - ტევტონ ბარონთა შთამომავალი, მუცლის ტიფს ემსხვერპლა. ეამბნა ისეთი განცდით, როგორც მე მითხრა ერთხელ, მთელი ცხოვრება უეცრად გამქრალი დედისკენ უკან თავმიბრუნებულმა გამოვიარეო. მერე, დედინაცვლის ვირტუოზული მოხერხებულობის წყალობით, ძმასთან ერთად როგორ ჩააბარეს ინტერნატში, რომელიც უპატრონო ბავშვთა სახლის ფუნქციას ასრულებდა და კვირაობით, მამის მოტანილ კამფეტებს როგორ ჩამოურიგებდა ამხანაგებს - ბედისგან უფრო დაჩაგრულთ იმ იმედით, მამა ისევ მომიტანსო, ეს იმედი როგორ ეხმარებოდა, უმსუბუქებდა ლოდინს მამასთან შემდეგ შეხვედრამდე. მსურდა სცოდნოდა ბიჭს, რომ ადამიანის ცხოვრებაში ყველაფერი შეიძლება მოხდეს, და ბავშვობაც გამოცდაა სამომავლო კაცობისათვის.
იმ სატელევიზიო გადაცემას კი გაოგნებამდე მივყავდი. რა ერქვა ამას, ნუთუ საქვეყნოდ ნათქვამი აღსარება? ტორნადო, ჩემი გაგებით, ფაქტიურად, უკვე თავსდატეხილი იყო. და, საერთოდაც, ნებისმიერ დროს შეიძლება ელოდო მას, ვიდრე ცხოვრება ბრძანებით კილოში გელაპარაკება, ვიდრე არწივის ფრთებზე მეოცნებეს, იხვად ყოფნას გაიძულებს. ჩვენ ვერ ვიქცევით გმირებად, თუკი არ მოგვეპყრობიან, როგორც გმირებს. და ვერც ადამიანად ყოფნის აღმაფრენა დაგეუფლება, როცა იცი, დრომ დასაღუპად გაგწირა.
უფალო, იესო, თავმდაბალო და მორჩილო, ძლიერებაო უძლურთაო, ტაძარო სიყვარულისა, შენ ხომ ფეხები დაბანე მოწაფეებს, თუმც იცოდი, ერთი იმათგანი გაგყიდდა. წყალობა მოეც, უფალო, სამშობლოს ჩემსას, სადაც აირია კეთილისა და ბოროტის გაგება, სადაც მამონას მეუფებაა, ყოველივე ერთმანეთშია ალუფხული. კაპიტალიზმი შემობრძანდა, ველური და სასტიკი. არც დაუკაკუნებია, ისე შემოგლიჯა კარი, ნაბიჭვარივით ფსიქიკადარღვეულმა, უსახურმა და გულგრილმა. რამდენმა წერა-კითხვის უცოდინარმა აბზიკა ცხვირი, რამდენი თაღლითი აღზევდა. მეც შემინდე, კეთილო იესო, თუ მძულს და ვწყევლი ბოლომდე ჩამოუყალიბებელ, ველურობისა და მტაცებლობის, ფულის ტომრადქცეულთა ასპარეზად გამხდარ დროს - ჩემი ქვეყნის პატიოსან ადამიანთა დამცირებისთვის, წიგნიერთა უსასოობისთვის, მშიერი ბავშვების კოშმარული სიზმრებისთვის, მოხუცთა სამათხოვროდ გაწვდილი ძვალტყავა ხელებისთვის. მზად ვარ მივატოვო ოჯახი, გავიქცე არა უკეთეს, მოწესრიგებულ კაპიტალიზმში, არა უცხო კეთილდღეობაში, არამედ ყველაზე ხალხმრავალ მოედანზე და ცისა და მიწის გასაგონად ვიკივლო: ჩამაშენეთ! სამშობლოს გადამრჩენელი ტაძრის კედელში ჩამაშენეთ! შემწირეთ ჩემი ხალხის აღდგომისათვის აგებულ სალოცავს.
სულიერი ამბოხი გამიძლიერა უცნობი ქალბატონის ენითგამოუთქმელმა სევდამ. მას შიგ ზღვაში შევხვდი გვიან საღამოს. დამსვენებლები ვახშმად გაკრეფილიყვნენ. როცა მორკალულ ნაპირს გავადევნე მზერა, კამკამა, ხავერდოვან წყალში მხოლოდ ის იდგა, ერთ ადგილას, გაუნძრევლად. თავზემოთ თოლია დასტრიალებდა, დაფრენდა კამარაშეკვრით, თანაბარ რადიუსებზე. ქალს მლოცველივით აეშვირა მისკენ ხელები.
ცარიელი, ყვითლადგადასარკული ზღვის მაგიური სიმშვიდით წვეული შთაბეჭდილება რამდენიმე სიტყვით გავუზიარე ნიკოს და როცა მან ყვინთვა-ყვინთვით სიღრმისკენ გასწია, მე ქალისკენ გავცურე. შორიახლო შევჩერდი, გამომხედა თუ არა, საღამო მშვიდობისა ვუსურვე. მისალმებითვე მიპასუხა, ნაცნობივით გამიღიმა. ცოტა ხანს ერთად ავცქეროდით თოლიას, მაგრამ ის გაფრინდა. საუბარი დავიწყეთ. ერთმანეთს ვეჯიბრებოდით ზღვისადმი სამადლობელში. აღფრთოვანებით აღვნიშნავდით, რომ შესანიშნავი წყალი იყო. რომ ასეთ ზღვას იშვიათად თუ ნახავდა კაცი. ამ საღამოს დავიწყება კი შეუძლებელია, მთელი ცხოვრება გვემახსოვრებოდა.
წყალი თითქოს გესაუბრებაო, თქვა მშვიდი ხმით. სადაური ბრძანდებით-მეთქი? სოხუმიდანო. ამ, ლამის საკრალურად ქცეულმა სიტყვამ ყველაფერი შეცვალა. ქალი ერთი იმ სამასიათასთაგანი იყო, საკუთარი კერიდან აყრილთ, ხელისუფლების ბედოვლათობის გამო, უსამანო ვაება რომ ხვდათ ბედად. აღარ ვიცოდი, რითი გამეგრძელებინა და უფრო ახლო მივცურდი თანაგრძნობის ნიშნად. მინდოდა, ხელით შევხებოდი, თითქოს ასე უფრო გამოვხატავდი, რომ ვიზიარებდი მის ხვაშიადს, მაგრამ მომეხათრა. ეფერებოდა წყალს -მკლავებს ნელა უშვებდა შიგ, განივად აცურებდა, მერე ისევ ზემოთ ამოჰქონდა. ერთი და იგივე მოძრაობას იმეორებდა.
სანამ შინ არ დაბრუნდებით, ყველანი დევნილები ვიქნებით, მთელი ჩვენი ქვეყანა-მეთქი. ეგ სიტყვა არ მიყვარს, ვერ ვიტან, დევნილებად რომ მოგვიხსენიებენ, საშინლად მებრალება თავიო. მოვუბოდიშე, მართალი ბრძანდებით, ხომ მაინც თქვენს სამშობლოში ხართ-მეთქი. მერე სახლზე ვკითხე, მის შესახებ თუ იცოდა რამე. კიო, დგას, ორსართულიანი სახლია, არ გადაუწვავთ, აფხაზები ცხოვრობენ შიგო. ისე ამოიოხრა, ზღვის წიაღს შეაჟრჟოლებდა.
- ყველაზე მეტად ჩემი შვილების პატარაობის ფოტოები მენანება, - თქვა ჩაფიქრებით, - ამას ხომ ვეღარაფრით აღადგენ.
მუსიკათმცოდნე იყო, თინა ერქვა, ოჯახით თბილისის ერთ-ერთ სასტუმროში შეხიზნული. მეუღლისთვის გულის ”შუნტირება” გაეკეთებინათ თურქეთში. ოპერაციიდან პირდაპირ აქ ჩამოეყვანა. გვერდიდან არ ვცილდები, მაგრამ ახლა ცოტა დრო მოვიხელთე, უფრო სწორად, თავად მთხოვა, წადი, იბანავეო. კარგად მესმოდა, ზღვა მისთვის რასაც ნიშნავდა. ღირსეული ადამიანი ჩანდა, საკუთარ ურვაში ჩაკირული, ფესვმოკვეცილი, მაგრამ მაინც მყარად მდგარი. აშკარად იმათ რიცხვს ეკუთვნოდა, ვისაც ადამიანური სითბოს გაცემა შეეძლო. ამიტომაც ვერ მოვცილდი იოლად, ვიდრე ნიკო იქამდე არ მოცურდა, რომ ხმა მოეწვდინა ჩემთვის. დამშვიდობებამდე მოვასწარი, ქალს ის თოლია მოვაგონე, უცნაურად რომ დასტრიალებდა.
- ჰო, ცოტა ვესაუბრე. ვინ იცის, აფხაზეთიდან იყო გადმოფრენილი. ვიფიქრე, იქნებ ქართულის მოსმენა მოენატრა-მეთქი, - ეს მთელი სერიოზულობით თქვა.
ცოტაც და ავტირდებოდი. ხელისდაქნევით გამოვემშვიდობე. მანაც ასევე მიპასუხა.
ნომერში დაბრუნებული, ძალაუნებურად ვფიქრობდი ახალგაცნობილზე. ვიცოდი, ძებნას დამიწყებდა. ვინანე, რად არ ვუთხარი, რომ ჩემი დრო ამოიწურა და უკვე მივდიოდი. გვიანობამდე არ დამეძინა. ათასნაირად წარმოვიდგენდი იმ ორსართულიან სახლს, ფოტოსურათებს, რომლებშიც მისი შვილების ბავშვობა ჩარჩა და ეშმაკმა უწყოდა, ვისმა ხელმა გაანადგურა. ეს ჩვენი ბოლო ღამე იყო პანსიონატში. მეორე დღეს, საუზმის შემდეგ, მე და ნიკო შინ მივემგზავრებოდით. ღამით ისევ გაავდრდა. აბორგდა ზღვა, თითქოს საგანგებოდ, რომ მასთან განშორებით ნაკლებად დაგვწყვეტოდა გული.
დილითაც წვიმდა. მოიწყინა პანსიონატმა. სასადილოში უხალისო ზუზუნი დამდგარიყო. ვეება მოსაცდელ დარბაზში გეგონებოდა თავი. გარეთ გასვლას არავინ ჩქარობდა, ისხდნენ, ერთმანეთში საუბრობდნენ.
საუზმე არ დაგვესრულებინა, რომ სასადილოს მომსახურე პერსონალმა მოგვაკითხა გამოსამშვიდობებლად. გვთხოვეს, კიდევ ჩამობრძანდით, გაგვიხარდებაო. მერე მოვიდა მირანდა, დადგა აწურული, მშვიდობის გზა გვისურვა. მოწყენილი ჩანდა, ჩაწითლებული ქუთუთოები თითქოს ერთმანეთზე ეკვროდა. დერმატოლოგმა და მისმა ცოლმაც არ დაგვტოვა უყურადღებოდ, ჩვენც მალე წავალთ, რამდენიმე დღეშიო. იცი რა? - უთხრა დერმატოლოგმა ნიკოს, - ვნატრობ, თუნდაც ერთი კანის დაავადება ბოლომდე განვკურნო, მეტს არ ვჩივიო. ჭაღარა ქალმა, რომელიც გამხმარი წიწვებით წნავდა ხოლმე, თავისი ნახელავი სუვენირი მოგვართვა სახსოვრად. რაღაც დეკორატიული წრე იყო, სპირალურად დახვეული, აკურატულობით, გულმოდგინედ ნაქსოვი.
ტაქსი ჭიშკართან მოგვაკითხავდა. დრო იმდენი გვრჩებოდა, ნომრიდან ბარგი ჩამოგვეტანა და დათქმულ ადგილას მივსულიყავით. ნიკო, რომელიც დაწინაურდა, უცებ შედგა, დარბაზის შუაგულისკენ გაიხედა, მარჯვენა ხელი აღმართა და ვიღაცას გასძახა:
- თბილისიდან მზეს გამოგიგზავნით!
რასაკვირველია, ეს დამშვიდობებას ნიშნავდა, იყო კეთილი სურვილები თბილი დღეებისა და სიხარულების. ამ სურვილთა ადრესატი ერთ-ერთ მაგიდასთან მჯდომი უმშვენიერესი ქალბატონი აღმოჩნდა. მაშინვე ვიცანი. პროფესიონალი მსახიობი არ ეთქმოდა, მაგრამ ჩვენი ახალგაზრდობისდროინდელ ორიოდ ფილმში გადაღებამ ნამდვილი ვარსკვლავის იმიჯი შეუქმნა. ახლაც, ასაკოვანიც, თვალისმომტაცად გამოიყურებოდა. ღიმილმა გადაუმზიანა ლამაზი სახე. მეამა მისი ხილვა, ახლობელივით დავუქნიე თავი.
გარეთ რომ გავედით, ნიკოს შევეკითხე:
- იცნობდი?
- არა, საიდან! - მიპასუხა გულწრფელად.
რაღა მეთქმოდა. ერთადერთი გზა დამიტოვა, არ უნდა გამეშვა შანსი. მაშინ მე შევძელი და ავმაღლდი ვიწრო მეშჩანურ-მესაკუთრულ ცნობიერებაზე. გავიმარჯვე, ვაჯობე ჩემს თავს. ამასთან, მოვახერხე ყველაზე მნიშვნელოვანი - ამ გამარჯვების სიამაყით ტკბობა, რაც დამეხმარა, მყის მათ სიბრტყეზე აღმოვჩენილიყავი, საიდანაც უკვე მიადვილდებოდა დამენახა ჭეშმარიტების გაუყალბებელი სურათი: ორი მშვენიერი ადამიანის - ქალის და კაცის - ერთმანეთისადმი თაყვანი, რისი უფლებაც ღვთისგანაა დადგენილი. და კიდევ, ეს იყო სილამაზეთა თანხმიერება, ერთმანეთის ფარდ და ღირს სრულყოფილებათა წუთიერი შეხვედრა, სახილველადაც წარმტაცი, ასე ბუნებრივად, ადამიანური ღირსების სიმაღლეზე. შეხვედრა ხანმოკლე, როგორც ცისარტყელას გამოჩენა, ან ფანჯრიდან დანახული კოპწია ყვავილი, როცა მატარებელი სწრაფად ჩაუქროლებს რომელიღაც სადგურისპირა წალკოტს, სადაც შესაძლოა, აღარასოდეს მოხვდე. ის კი, გზად შემოფეთებული სილამაზე, მყისიერად რომ გაჯადოებს, იქნებ მთელი ცხოვრების მანძილზეც გაგყვეს და გითბობდეს გულს. აი, ასეთი თვისება აქვს მშვენიერებას.
კუზიანი ვეშაპები კი, დაადგინეს, რომ ერთსა და იმავე სიმღერას მღერიან. მხოლოდ მამრი მღერის, ასე მოუხმობს მდედრს, როცა სიყვარული სწყურდება და სიცოცხლის განახლების დაუოკებელი სურვილი იპყრობს.
2003 წ.
თბილისი
ბრეგვაძე-კახიანი ლალი - Bregvadze-Kakhiani Lali
⏱️ 1 წთ.
👁️ 3
100%