პასკუალე (paskuale)
დილიდან ერთი აზრი აეკვიატა - ხარის ძალა მისი კისრის სისქით იზომება, ადამიანისა კი მოთმინებით.
გონება თავისთავად იმეორებდა ერთსა და იმავეს. ნამდვილად მოსწონდა. აზრიცა და გამეორებაც. ენერგიას მატებდა, თითქოს მაგიურ ”ოუმს”-ს წარმოთქვამდა, ავსებდა სიმხნევით.
მერე ხმამაღლაც დაიწყო წარმოთქმა, ასე უკეთესიაო. არსად ამოუკითხავს ეს წინადადება, თავად მოიგონა შიშის დასაფრთხობად. თვლიდა, რომ შიშის დაფრთხობა იყო მთავარი, უიმედობას, რომელშიც აღმოჩნდა, ამ გზით უფრო იოლად გაუმკლავდებოდა.
პასკუალე - რუხი სიამის კატა - დაცუცქული უკანა ფეხებზე, თვალდაუხამხამებლად შესცქეროდა ხმამაღლა მოლაპარაკე გუჯუს. პატრონის საუბრის მიხვედრა მისთვის ძნელი არასდროს ყოფილა. ახლა კი გაოცებას აფრქვევდა მზერით, ვერ გაეგო, რად აეჩემებინა მას ერთი და იგივე მაშინ, როცა ცხოველის დაპურებაზე უნდა ეფიქრა. აგერ, მესამე დღე დაიწყო, ლუკმა ვერ მიეწოდებინა. იმასაც ხედავდა კატა, გუჯუსაც რომ არაფერი უჭამია.
წინა ორი დღე წიგნს ჩაჰკირკიტებდა - კითხულობდა თავაუღებლივ. დღეს ხმამაღლა ლაპარაკი დაიწყო. გადი-გამოდიოდა ოთახში, დროდადრო კი აჩემებულს იმეორებდა - ხარის ძალა მისი კისრის სისქით, ადამიანისა - მოთმინებით.
გუჯუმაც გაუსწორა მზერა პასკუალეს, რომელიც მისი მოძრაობისდაკვალად ატრიალებდა თავს. თან ღრმად შეისუნთქა ჰაერი, გეგონებოდა, ფილტვების ვარჯიშს იწყებსო.
- ფუი, თქვენი! ისევ ააბოლეს ვირიშვილებმა! - გაქანდა, სწრაფად მიხურა ფანჯარა, - არც დღე იციან, არც ღამე! - დაღმიჭა სახე, თითქოს აყროლებული მძორი ზედ მის ცხვირთან მიეტანათ, - მავ-ნებ-ლე- ბო!
გაბეზრებული იყო ამ მწკლარტე სუნით. იგი ნიავს მოჰქონდა ნაგავსაყრელიდან, რომელიც ოთხი ვიწრო კვარტლის იქით მოეწყოთ როდესღაც და გაუქმებას აღარ ფიქრობდნენ. უკვე მთელი ქალაქის ნაგავი მოჰქონდათ აქ. დღედაღამ უკიდებდნენ ცეცხლს და აბოლქვებულ ნატიტუსალს ნაცრისფერ ღრუბლებად აფენდნენ მრავალრიცხოვან მობინადრეთაგან დასახლებულ რაიონს.
- თეთრ ზანგებად გვაქციეს ვირიშვილებმა, ჰაერიც აღარ ემეტებათ ჩვენთვის! - ისე დაიჩივლა, იმედი ჰქონდა, კატა გულისტკივილს მიუხვდებოდა.
დაჯდა ბრაზმორეული, წიგნი გადაფურცლა და ჩაუკირკიტა.
პასკუალე განგაშმა მოიცვა. სამზარეულოში გაძვრა, ორიოდ წრე მიირბინ-მოირბინა, დაყნოსა მისთვის განკუთვნილ ბზარგაჩენილ თიხის მათლაფას, სადაც სასუსნავი ეგულებოდა ხოლმე. ახლა მასზე არათუ სოსისის ნაჭერი, ორიოდ ჭიჭყინა, რძე თუ მარტოხელა პატრონის უგემური სადილის ნარჩენი, წყალში დამბალი ხმელა პურის ნატეხიც ვერ იპოვნა.
გუჯუს არ გამოპარვია კატა გამწარებით რომ ეძებდა საჭმელს და გული მოუკვდა. თავი ასწია, მოეშვა წიგნს, მწარედ დაფიქრდა. ვიცი, კუჭი გაწუხებს, მეგობარო, - გაიფიქრა თავისთვის, - შენი ბედოვლათი პატრონის ხელში კიდევ კარგადა ხარ.
მთელი არსებით შეიგრძნო, ღვთის რისხვა რომ იყო მათ თავს. შიმშილით სულის ამოხდა დამუქრებოდათ. არც ფული ჰქონდა გუჯუს, აღარც სახლში დარჩა რამ გასაყიდი. ”ნისიადაც” ვერავის სთხოვდა რაიმეს. ”ნისიას” გასტუმრება სჭირდებოდა. ის კი სიტყვის კაცი იყო, ჯერ ხელი არ აეღო ნამუსზე. ვერაფერი მოეფიქრებინა, გადაწყვიტა, ღმერთის ხელში ვარ, რაც მომივა, მომივაო.
მაგრამ კატას რას ემართლებოდა. მას არ უნდა გაეზიარებინა პატრონის ბედი. ის იყო გაიფიქრა, შიმშილით სიკვდილი მართლა სირცხვილიაო, რომ ლოჯიის მხრიდან ფანჯარას მატილდა მოადგა ჩხავილით.
გაეხარდა დაუპატიჟებელი სტუმრის გამოჩენა, საშველივით მიიჩნია. თავისი კატის შეგულიანება სცადა:
- უყურე, პასკუალე, მატილდამ მოგაკითხა, - ისე გამხიარულდა, გამოსავალი ენახოს თითქოს, - იგრძნო შენი გასაჭირი. დაჟინებით გიხმობს. ნუ გააწბილებ, გადი გულისსწორთან, თორემ ლამის შემოამტვრიოს ფანჯრის შუშა.
პასკუალე კი, მის პირდაპირ დაცუცქული, არ განძრეულა. ისევ თვალებში შეჰყურებდა დაჟინებით.
- არ გახედავ? არა? რა გემართება, მეგობარო, ვიცი, შეურაცხყოფილი ხარ. კარგად გიცნობ. თავმოყვარე მყავხარ. არც სიყვარული გინდა ასეთ დღეში ჩავარდნილს, არც ალფონსური კეთილდღეობა. იქნებ, მაინც გეცადა! მიდი, იპოვნე გამოსავალი. ხომ მიხვდი, ჩემი ცქერით ხეირი არ დაგეყრება. მადლობელი ვარ პატრონის ბედს რომ იზიარებ, მაგრამ, გეხვეწები, ნუ მაყურებინებ შენს საცოდაობას. როგორც პატრონი, პასუხისმგებელი ვარ შენზე. ამიტომ, რასაც გეუბნები, უნდა დამიჯერო. ადამიანი ადამიანია, მეგობარო, ადამიანს თავისი ბედი აქვს. აჰა, თავადაც ხედავ, როგორ დავიღალე, არაფრისთვის აღარ ვვარგივარ - თითქმის ჩავიქნიე ხელი, რაც იქნება, იქნება.
ისიც იცოდე, მარტო ჩვენ როდი ვართ ასეთ შავ დღეში. რამდენს არ ულხინს კიდევ, ვინ დაითვლის. რას აღარ ხლაფორთობს ხალხი. როცა ყველაფერში ხელი ეცარებათ, ქურდობენ, მეძაობენ, ათასნაირად ციგნობენ. ციგნობა შენი პატრონის გზა არ არის. მტკიცედ გჯეროდეს. ინტელიგენტს სხვაგვარად უნდა ეჭიროს თავი, ყოველთვის მეტი მოეთხოვება. ინტელიგენტობა ჯიბის მდგომარეობით არასდროს განისაზღვრება. გაჭირვებისგან სულიც რომ გაძვრეს, ღირსების გრძნობა არ უნდა დაკარგოს.
შენ, ჩემთან შედარებით, თავის გადარჩენის მეტი შანსი გაქვს, იმიტომ, რომ ცხოველად გაჩნდი. შინაური ხარ, მაგრამ მაინც ცხოველი. მე თუ კანონი მზღუდავს, პასკუალე, და ეთიკა-მორალი ბორკილად მადევს, ამ მხრივ, შენ სრული თავისუფლება გაქვს.
გარეთ მატილდა გელოდება. მიდი, რაღას უდგახარ, აგერ, რა გამწარებით გეძახის. გახედე, ნუ ჯიუტობ. სისულელეებს მოეშვი. სულაც არ მსურს, ჩემი ადამიანური ტრაგედიის მონაწილე გახდე.
კატა არ განძრეულა. ახლა წინა თათებზე დაედო თავი და ისე უსმენდა, იფიქრებდი, ერთ ადგილს მილურსმიაო სამზარეულოსა და ლოჯიის გამყოფი კარის წირთხლთან.
მატილდამ კი იკივლა, იწივლა და წავიდა.
გუჯუ იატაკს ჩააშტერდა. მიხვდა, უნდა გაჩუმებულიყო. აღარ შეეძლო პასკუალეს თვალების ცქერა - გამკითხავის, შემარცხვენელის, თითქოს საყვედურობდა, რისთვის დამტოვე აქ, ჯობდა, ცაროს წავეყვანე, თუ ჩემი პატრონობის თავი არ გქონდაო
ცაროს ყოველგვარი აყალმაყალის გარეშე გასცილდა. მოულოდნელად გამოუცხადა, მომინიჭებია თავისუფლება. წადი, ბოლოს და ბოლოს, როდისღაც ხომ უნდა იცხოვრო საკუთარ ნებაზე. მადლობელი ვარ ჩემთან ერთად რომ ზიდე ცოლქმრული ჭაპანი. სინდისის ქენჯნა ნუ გექნება, როგორმე გავიტან თავს. მართალია, ინჟინრები აღარავის სჭირდება, აგერ, ბაზრებში სხედან და ვაჭრობენ, მაგრამ რაღაცას მოვახერხებ. შანსი გეძლევა, მშვიდად გაატარო ცხოვრების დარჩენილი დრო, შენს გემოზე - დედაშენის გვერდით. ისედაც ხომ სულ მისკენ მიგიწევდა გულიო.
სიტყვებს რომ წარმოთქვამდა, ზოგს გამიზნულად, ზოგსაც მექანიკურად, მხოლოდ შინაგანი იმპულსის კარნახით, თვალს წამითაც არ აცილებდა კატას - მათი განშორების ერთადერთ მოწმეს. თითქოს შველოდა პასკუალე, ეხმარებოდა გადაწყვეტილების თამამად მიღებაში. მოკავშირედ იგულვა, მდუმარე მხარდამჭერად. ემატებოდა და ემატებოდა თავდაჯერება. თან ისეთი თვინიერება ექსოვებოდა ხმაში, თვითონვე უკვირდა. საკუთარმა სიტყვებმა მიახვედრა, საბედისწერო თამაში წამოეწყო. ისე, მთლად თამაშსაც არ ჰგავდა. აღარც მის შეჩერებას ჰქონდა აზრი, რადგან დასაწყისი იგივე იყო, რაც ბოლო, დასაწყისი და დასასრული გარდაუვალ იგივეობად ქცეულიყო და ორთავესთვის - მისთვის და ცაროსთვისაც, თუკი რაიმეს შერჩენოდა მნიშვნელობა, სწორედ ამ გარდაუვალობას.
ქალი მაშინ გულგრილად უსმენდა. ჩანდა, ვერ უჯერებდა ყურებს, ეჭვნარევი გაოცება ეტყობოდა, რითაც მიანიშნებდა, ნუთუ შენში უკიდურესი სამართლიანობის გრძნობამ გაიღვიძაო. უკვირდა, ქმარი არაფერს ახვევდა თავს, ფართო ჟესტით ჩუქნიდა თავისუფლებას.
მისთვის - წლების მანძილზე შინაგანად აჯანყებული, თუმც გარეგნულად მშვიდი ცოლის როლის შემსრულებლისთვის - ეს დაგვიანებული თავისუფლება ბევრს აღარას ნიშნავდა. ცხოვრება თავისი გზით წასულიყო. ცხოვრებას გვერდით ჩაევლო მისი დაღლილი, ათას ოჯახურ დავიდარაბაში გაფლანგული, ეჭვებით შეჭმული დღეებისთვის.
ნუ გაოცდები, ასე გადავწყვიტე, ისევ შენთვისო. და ქალიც მიხვდა, გადაწყვეტილება საბოლოო იყო. ორთავემ კატის მზერა დაიჭირა მაშინ. მას ყველაფერი ესმოდა.
- პასკუალეს წაიყვან? - ჰკითხა ქალს.
არაო, უპასუხა, რადგან პასკუალეს წაყვანაზე პრეტენზიის გამოცხადება ნამდვილ შურისძიებას დაემსგავსებოდა. იგი სახლის განუყოფელ ატრიბუტს შეადგენდა, როგორც თვით ეს გახუნებული კედლები და მათ შორის გამოტანჯული თანაცხოვრების წლები.
ქალს კარგად ესმოდა, მშვიდობიანი გზა უნდა აერჩია.
მას შემდეგ, რაც მარტონი დარჩნენ, უფრო დამეგობრდნენ. ზამთრის ცივ ღამეებში პასკუალეს გუჯუს ფეხებთან ეძინა საბანქვეშ შემძვრალს. ხანგრძლივი ენერგეტიკული კრიზისის გამო ჩაბნელებულ ღამეებს თვალებით უნათებდა, და რაც მთავარია, მისი გულის მოსაოხებელი მონოლოგების მსმენელი იყო. ნამდვილად უვსებდა სიმარტოვეს.
ახლა კი რა ემართება, ყურად არ იღებს თხოვნას. დათრგუნულიაო, გაიფიქრა გუჯუმ. შიმშილმა დათრგუნვა იცისო. ანდა, სულაც აღარ ვუყვარვარო. მოუნდა, ხელში აეყვანა, მიეხუტებინა გულზე. ის იყო დააპირა, მაგრამ კატა, თითქოს მისი ფიქრი წაიკითხა, წამოიმართა. სწრაფად გაძვრა სამზარეულოში. შეხტა ფანჯრის რაფაზე, წინა თათებით ღონივრად დაეძგერა ჩარჩოს, როგორც სჩვეოდა ხოლმე, როდესაც გარეთ განავარდება მოესურვებოდა, და შურდულივით გადაეშვა სამზარეულოს კედელსმიბჯენილ, დაბლა სართულის წინგამოჩრილ თუნუქის სახურავზე, უნაყოფო თუთის ახალნაყარი ტოტები ზედ რომ დასთრევდა. ეს უმოკლესი გზა იყო ჯერ შიდა საერთო აივნისა, შემდეგ კი ეზოში ჩამავალი კიბისკენ.
გულზე მოეშვა გუჯუს. პასკუალესთვის შინ უიმედოდ ჯდომას, რასაკვირველია, გარეთ ყოფნა აჯობებდა. თავადაც დროებით მოასვენებს სინდისს, თორემ მტერმა უცქირა მშიერი ცხოველის საცოდაობას.
დაჯდა. ფიქრი დაიწყო იმაზე, რომ მაინც რაღაც უნდა ეღონა. რა იყო ეს რაღაც, არ იცოდა. აკი ბევრჯერ სცადა ბედი, რაღას არ მიედ-მოედო. სად აღარ ეძება სამუშაო, მაგრამ უშედეგოდ.
საასაფლაოებიც მოიარა, სამარის გამჭრელის ადგილიც ვერსად იშოვნა. ყველაფერი დაკავებულია, ახლოს არავინ გაგიკარებს. მცირე ბიზნესზე ფიქრი კი შორეულ, მიუწვდომელ ოცნებასა ჰგავს, ამისთვის ფულია სჭირო, რომელიც არ გააჩნია.
ფანჯარა გამოაღო. ნაგავსაყრელიდან აღარ მოდიოდა მახრჩობელა სუნი, ნიავს მიმართულება შეეცვალა. მოასწრებდა მცირე ხანს სუფთა ჟანგბადით სუნთქვას, ვიდრე ჰაერის ნაკადები კვლავ იცვლიდნენ გეზს.
წიგნი გადაშალა, მაგრამ გული ვერ დაუდო. ისევ წაიღო მწარე ფიქრმა, მალე ქუჩიდან ხმაური შემოიჭრა. უშვერი გინება და ისტერიკული შეკივლებები. გადაიხედა ფანჯარაში. მოზარდებს ჩხუბი აეტეხათ. ვერც გაარჩევდი, ვინ ვის წინააღმდეგ იყო. იგინებოდნენ, დანებს ატრიალებდნენ უკეთურ ჟინს აყოლილნი, სიკვდილობანას თამაშობდნენ.
- ოხ, თქვენი! ლაწირაკებო! - შეშფოთება აღმოხდა გუჯუს, - რა ღმერთი გიწყრებათ!
პირში ჩაიყო ორ-ორი თითი. მთელი ძალით დაუსტვინა. მაგრამ რაკი ვერც ერთი მათგანის ყურამდე ვერ მიაწვდინა, წელამდე გადაეკიდა ფანჯარაში, გამწარებით იყვირა:
- შეწყვიტეთ, შეწყვიტეთ! გესმით!? გაჩერდით ახლავე! პოლიციას გამოვუძახებ, პოლიციას!
პოლიციის გაგონებაზე ბიჭებმა ფანჯრისკენ აიხედეს. მთლად ღლაპები იყვნენ, არასრულწლოვანები. ესენი ყველაზე დაუმორჩილებლები არიანო, გაიფიქრა. არც შიშის გრძნობა გააჩნიათ, არც კანონის წინაშე მორიდება. მიხვდა, რაც უნდა გაეკეთებინა. ისევ იყვირა და იყვირა:
- პოლიცია! პოლიცია!
დაშოშმინდნენ. აქეთ-იქით დაიწყეს ცქერა. რომელიღაც კისრისტეხით გაიქცა. დანარჩენებიც უკან მიჰყვნენ. მაშინ გაარკვია, თურმე იმ ერთს ესია მთელი ხროვა.
ახლა იმაზე ფიქრი აღარ მოშორდა, რითი შეიძლებოდა დამთავრებულიყო ყველაფერი. აქედან კი მოცოცხეს, მაგრამ შემდეგ რა ქნესო. ნეტა გამოუჩნდეთ ვინმე ღვთისნიერი, ერთმანეთის დახოცვის საშუალება არ მისცესო. ფიქრმა ლამის ლოცვის დატვირთვა მიიღო.
დრო გადიოდა. პასკუალე კი არ ჩანდა. ძალიან დაიგვიანაო, წუხდა გუჯუ. მერე როგორღაც მოეჩვენა, წუხილიც ყასიდი იყო, გულს გარე. აშკარად სხვა აზრმა გაურბინა მაშინვე, რომელმაც მისი აქომამდელი სიმყარე დაჯაბნა. ნამდვილად სამართლიანად უნდა ჩაითვალოს, თუ ვინმე ხეირიან პატრონს გადაეყრება, პასკუალე იმსახურებს ამასო. კი იფიქრა, მაგრამ ჩაეგლიჯა გული. თითქოს შიგ აქაფქაფებული მდუღარე ჩაასხეს.
ასე გულადუღებული იყო, როცა შემოსასვლელში კაკუნი გაისმა. ვიდრე გაიხსენებდა, რომ კარი გადაურაზავი ჰქონდა, ოთახში ცქვიტი ნაბიჯით შემოვიდა ჩია ტანის კაცი. ხალისიანად მოემართებოდა, გაღიმებული. შინ ხართო? - კითხულობდა.
იცნო. კაცი პასკუალეს მკურნალი ვეტექიმი იყო. რამდენმა წელმა ჩაიარა, აღარ გამოჩენილა. ვერ აეხსნა, ახლა რა ქარს გადმოეგდო. შინაურულად ეჭირა თავი. ოთახი მოათვალიერა, აქა მშვიდობაო. საყვედურივით გამოთქვა შეშფოთება - ისევ ღია ტოვებთ კარს, ამ თახსირ დროშიც არ გეშინიათ, ვინმე ვიგინდარა შემოგეჭრათ? ნახეთ, რა ხდება ირგვლივ, ძაღლი პატრონს ვერ ცნობს.
გუჯუ ყურადღებით უსმენდა. იგი ძველებურად ენერგიული ჩანდა, ხალისით სავსე. არ გაგიკვირდეთ ჩემი მოულოდნელი გამოჩენა, ოდესღაც ხომ უნდა მოვსულიყავი. ჰოდა, აგერ ვარო.
მერე, რაკი დაინახა, მასპინძლის რეაქციები ვერ გამოიწვია, დასერიოზულდა, როგორღაც მორცხვად იკითხა:
- შეიძლება დავჯდე?
პასუხს არ დალოდებია, ისე მოკალათდა სელის სკამზე, მაგიდიდან ოდნავ მოშორებით. ძველი, შემოტყაული საკვოიაჟი ფეხებშუა ჩაიდგა. ხელები მუხლისთავებზე დაიწყო. რაკი მასპინძელს უგუნებობა შეატყო, წარბები მოკუშტა და ვერ დაფარა ცნობისწადილი.
- ხომ მშვიდობაა! კარგად ხართ, ხომ, ყველანი!
გუჯუმ თავი ისე დაიქნია, ზუსტად ვერ გაიგებდი, რა პასუხს იძლეოდა. გაურკვევლობაში დარჩენილმა ვეტექიმმა, რაკი პასუხმა ვერ დააკმაყოფილა და აქეთ-იქით მოჰყვა ცქერას, მთელი ოთახი მოათვალიერა, ყოველ კუთხე-კუნჭულს მოატარა მზერა, სადაც კი თვალი მიუწვდა.
- სადაა? წარბები აზიდა. ინტერესს შეშფოთებაც გაურია, - სადაა პასკუალე? ჩემი მონატრებული, ჩემი ხატულა.
ხელთავიდან დაუწყო ძებნა - მაგიდის ქვეშ, კომოდზე, კუთხეში მიდგმულ ტახტზე, სარწეველა ხის სავარძელზე, წყობიდან გამოსულ საკერავი მანქანის ფეხზე, ჭუჭყიან გობელენზე ( შუა ოთახში რომ ეფინა} და სკამქვეშაც, თავად რომ იჯდა.
- მითხარით, თუ ღმერთი გწამთ, სადაა.
- გარეთ გავიდა, გაისეირნა ცოტა, - თქვა გუჯუმ. ტახტზე დაეშვა და ღიმილი ვეღარ შეიკავა, როცა ვეტექიმმა შვებით ამოისუნთქა ღრმაზე ღრმად, ხაზგასმით, დემონსტრირებულად.
- აგაშენათ ღმერთმა, თორემ აღარ ვიცოდი რა მეფიქრა. ამ დროში ყველაფერს უნდა ელოდო. არაფრისგან ვართ დაზღვეული. ერთ წუთში, რომ გგონია, გადარჩენილი ხარ, მეორე წუთში ისეთი მეხი გეცემა, თუგინდ ასი წელი ეცადო, მსგავსს ვერაფერს მოიფიქრებ. ჯვარი გვწერია, გენაცვალე, ჯვარი გვწერია ავისა და ბოროტისგან.
- მაშასადამე, სეირნობს ჩემი ლამაზი პაციენტი. თქვენ ვერც წარმოიდგენთ, როგორ მენატრება, ერთი სული მაქვს ვნახო. აი, მოვდიოდი და გულს მოუთმენლობით ბაგუნი გაჰქონდა, აღარ მედგა საგულეს. რამდენი წელი გავიდა... შეიცვლებოდა, ალბათ, მობერდა, რასაკვირველია. დრო თავისას შვება. ისე კი, ნამდვილად დამნაშავე ვარ მის წინაშე, აქამდე რომ ვერ მოვაკითხე. ამას ჩემი პროფესიული პასუხისმგებლობა მავალებდა. მაგრამ ესეც იმათ სინდისზე იყოს, ვინც ქვეყანა თავზე დაგვამხო. დამეთანხმებით, ჩემო ბატონო, აუარებელი მიზეზი გვაქვს საკუთარ თავს არ ვეკუთვნოდეთ. თუმცა ისიც მესმის, არანაირი მიზეზი პაციენტის წინაშე გამართლებად არ გამოდგება.
გუჯუმ ბოლომდე მოისმინა მონოლოგი. წამოდგა, ფანჯარა დახურა, რადგან ნაგავსაყრელიდან მოდენილი ნამწვის ყროლი ისევ გაჩნდა ოთახში.
ვეტექიმმა კვლავ განაგრძო, ჩანდა, ბოლომდე ვერ ჩაერაკრაკებინა სათქმელი. ფანჯრის რაფას ზურგით მიყრდნობილი გუჯუ მთელი გულისყურით უსმენდა.
- წარმოიდგინეთ, - ამბობდა ვეტექიმი, - ადასთვისაც მითქვამს ხოლმე, პაციენტებთან პირშავად ვარ-მეთქი.
- ადა ვინაა? დაინტერესდა გუჯუ.
- ოო, ადა მეზობლის ქალია. იშვიათი ადამიანი. ვნახოთ, ეგებ გაგაცნოთ კიდეც. იმედი მაქვს, მოგეწონებათ. მასთან ყველაფერზე შეიძლება ლაპარაკი. რა მოსმენა იცის! ყურადღებით, თითქოს ყლაპავს შენს სიტყვებს, მოწყურებულივით ეწაფება. მიყვარს ადასთან საუბარი. მასთან შეხვედრას ღირსშესანიშნავ მოვლენად მივიჩნევ. გადაჭარბებულად ნუ მიიღებთ, ჩემო ბატონო. ის თავზე არაფერს გახვევს. შემოგცქერის ინტერესით. ოხ, რა მზერა აქვს! თვალები კი მადლიერებით სავსე.
ახლა ხომ ყოველი მეორე თუ არა, მეოთხე მაინც, პოლიტიკაზე ლაყბობს. ადა კი არ გაგაბეზრებთ ზედმეტებით. ჰოდა, ზოგჯერ, ჩემს პაციენტებზე ვუამბობ ხოლმე. ჩვენში დარჩეს და გამოგიტყდებით, გულს მირევს პოლიტიკა.
შეგიძლიათ წარმოიდგინოთ? ადა კიბის ქვეშ, პატარა ფარდულში, მზესუმზირას ხალავს. მე ვდგავარ, უსაქმური ჯეელივით, იქვე, ღია კართან და ვებაასები ამ მთისას, იმ მთისას. ირგვლივ მზესუმზირის სურნელია, მეც თბილი სიმყუდროვით ვივსები. თან ასეთი იშვიათი მსმენელი მყავს, რომლის მსგავსი ცხოვრებაში არ შემხვედრია. ვგრძნობ სიამოვნებს. მეც ვლაპარაკობ და ვლაპარაკობ მოუქანცავად. თუ მართალი გინდათ, უფრო მისი ცალფეხა ქმრის ჯიბრზე. ნამდვილი მუდოა. ეჭვი არ მეპარება, მის ხელში ეს ოქრო ქალი ადამიანურ საუბარსაა დანატრებული.
ნეტა განახათ, დაღლილ თვალებს რომ მომაპყრობს და ისვენებს ასე, სულს ითქვამს წყალს დაბრუნებული თევზივით. ამით, რასაკვირველია, მეც ვბედნიერდები. ოღონდ ვნატრობ, ნეტა მოისაზროს, შიგნით შემიპატიჟოს, დამსვას ცოტა ხნით. დაე, ჭიქა ჩაისაც ნუ შემომთავაზებს, მაინც უფრო ადამიანური იქნება-მეთქი ჩვენი ურთიერთობა, საუბრებიც მეტ ბუნებრიობას შეიძენს, მეტ აზრსა და მნიშვნელობას.
ბევრი მიფიქრია ამაზე. მაინც ერთადერთ დასკვნამდე მივედი - შიში აქვს იმ მუდოსი. მის გამო იზღუდავს თავისუფლებას, თორემ უეჭველად შემიპატიჟებდა, სიამოვნებით... თან ჩაისაც მომართმევდა. თქვენ რას ფიქრობთ, ხომ არ ვცდები? - შეეკითხა გუჯუს, რომელსაც მასპინძლის მოვალეობა მოთმინებას აკისრებდა. ოღონდ ცოტა აწრიალდა, რამდენჯერმე მოინაცვლა ოთახში ადგილი. უკვე სელსკამზე იჯდა ვეტექიმის პირდაპირ, მაგიდის მეორე მხრიდან და მხოლოდ ყურით კი არა, თითქოს მთელი სხეულით უსმენდა მოუღლელ სტუმარს, რომელიც არ ცხრებოდა, ამბობდა, გამიგრძელდა სიტყვა, იქნებ სულ არ გაინტერესებთ... ადაზე რომ მკითხეთ, ვინააო, იმიტომ, თორემ აქ პასკუალეს გამო მოვედიო. ღმერთმანი, ჩემი მთავარი თემა პასკუალეა. რა ქნა, გამრავლდა? შვილები თუ ჰყავს. ან დედები ვინაა, პასკუალეს ძვირფასი მეუღლეები. მართალი გითხრათ, ყველაფერი მაინტერესებს. პასკუალე მეტად კეთილშობილი ჯიშისაა. ცუდთან საქმეს არ დაიჭერს, უფლებაც არა აქვს. მდაბიოებს ვგულისხმობ, ქუჩის მაწანწალა კატები მისი საკადრისი როდია. ვიმედოვნებ, შთამომავლობა თავისი შესაფერი ეყოლება. ასეა, ხომ? მიპასუხეთ, გეთაყვა. ხომ მეთანხმებით, რომ პასკუალეს პატრონობაზე თვით დედოფალიც არ იტყოდა უარს.
გუჯუმ გაიცინა. ასე გულიანად სხვას რას უნდა გაეცინებინა. ნეტავი შენ, ბედნიეროო, - კეთილმა შურმა აუვსო ცოტა ხნის წინ ჩამდუღრული გული.
- აშკარად გადაჭარბებული შეფასებაა, - თქვა გუჯუმ, - დედოფალი და პასკუალე ჩემს წარმოსახვაში ერთად ვერ თავსდება.
- ტყუილად, სულ ტყუილად, წარმოუდგენელიც არაფერია, - პოზიციის დათმობას არ აპირებდა ვეტექიმი, - ფეხებშუა მომწყვდეულ საკვოიაჟს დასწვდა, სწრაფად გახსნა, იქიდან რაღაც დავთარი ამოაძვრინა, კალთაში ჩაიდო და ფურცვლას შეუდგა. თან თავისთვის აბურტყუნდა:
- ჯიშიანი კატა რამდენ უჯიშო ადამიანს ჯობს. მაგალითად, ადას ქმრისნაირს, რომელიც, რასაც იშოვის, საკუთარ მუცელში იყრის. იმან კატის კი არა, ანგელოზივით ცოლის ფასი არ იცის. - თავი ასწია, შეწყვიტა დავთრის ქექვა და პათეტიურად წარმოთქვა, - აი, ტიპიური მაგალითი იმისა, რომ იტყვიან, მწიფე მსხალი ღორისააო. - მაინც, რამდენი ხანია, პასკუალე არ აცრილა? - აღარ მიბრუნებია დავთარს, სიტყვიერ გამოკითხვას მიმართა. ისეთი გამომეტყველება ჰქონდა, თითქოს ქვეყნად ამ საკითხზე მნიშვნელოვანი არაფერი ყოფილიყო.
- აბა რა ვიცი, უპასუხა გუჯუმ, - მაგაზე ფიქრის თავი არა მაქვს.
- მერედა შეიძლება მასე? დაიჩაგრა პირუტყვი. ჩემმა მზემ, ცოდვაა. ახლა აცრა ისეა საჭირო, როგორც არასდროს. მაგრამ ეს უკვე ფული ღირს. ჩვენ, ფაქტიურად, ნაგავში ვცხოვრობთ. ეს ხომ ქალაქი არაა. ასეთი ანტისანიტარია ბომბეისაც არ ახსოვს. აი, რას მოვესწარით. სად გინდა გაიარო, შარდის სუნი არ იყნოსო. უფალი გვფარავს, ჩემო კეთილო, ეპიდემია რომ არ ფეთქდება, თორემ ვინაა პატრონი...
ამ ჩვენს უწყინარ ცხოველებს კი რა ჭკუა მოეკითხება. ოღონდ სახლიდან გაძვრნენ, ვინ გაარკვევს, სად დაწანწალებენ. მართალია, პასკუალე გამოირჩევა გასაკუთრებულობით. ნურას უკაცრავად, არ ჰგავს სხვა კატებს. მაინც ყურადღება ესაჭიროება. ამასწინათ ვეუბნებოდი ადას...
მაგრამ გუჯუს აღარ სურდა ადაზე ამბების მოსმენა. მოხერხებულად შეაწყვეტინა, ამინდზე ჩამოაგდო სიტყვა. ჰკითხა, საგრძნობლად აგრილდა, როგორ ფიქრობთ, უკვე ზამთრის დადგომას უნდა ველოდეთო? შეკითხვა თითიდან გამოწოვილი იყო, მაგრამ ამ მომენტისთვის საჭირო.
პასუხმაც არ დააყოვნა. ვეტექიმი მაშინვე შეეშვა ადას და ამინდის მისეულ პროგნოზზე მსჯელობას შეუდგა.
- არა, რას ბრძანებთ, ჯერ ზამთარი შორსაა. გვიანი შემოდგომა გასავლელი გვაქვს. ღმერთმა არ ქნას, თორემ ამსიგრძე ცივ სეზონს რა გაუძლებს, - ისევ საკვოიაჟში ჩადო დავთარი.
გუჯუ მიხვდა, კატის აცრათა აღრიცხვიანობა ვეტექიმს ნაკლებად ადარდებდა. ამაშიც არაფერი იყო განსაკუთრებული. იქნებ ისე შემოიარა ადამიანმა, გამარჯობის სათქმელადაც ხომ შეიძლება კაცთან მისვლა. ან, სულაც, ენის მოსაქავებლად. გააჩნია განწყობას.
ვეტექიმი განწყობას არ უჩიოდა. მხნეობაშენარჩუნებულს, სიხალისის ნიღაბი მშვენივრად მოერგო. მაინც იგრძნობოდა, დალხინებული არ უნდა ყოფილიყო, რაზეც მისი ღდინგაცლილი საკვოიაჟი მეტყველებდა. შარვალიც ისეთი ვიწრო ეცვა, საცოდავად დაპატარავებული, ხვანჯარზე ლამის ღილები აჰყროდა.
მცირეოდენი დუმილის შემდეგ ვეტექიმმა მასპინძელს უთხრა:
- წინადადება მაქვს ერთი. ისეთი ცხოვრება შეგვექმნა, ადამიანი ყოველ შანსს უნდა ჩაეჭიდოს. - მოლოდინისგან გუჯუს თვალები გაუფართოვდა. თავს აკანტურებდა. აგრძნობინა, გეთანხმები, ჩემი საფიქრალიც ეგააო. ვეტექიმი საქმიანი ადამიანის იერს ინარჩუნებდა, გადაჭრით დასძინა, - ჰოდა, ღრმად მწამს, პასკუალე გამოდგება საამისოდ. თავსაც გაიხალისებს, მე და თქვენც მცირე ლუკმაპურს გვაშოვნინებს.
- როგორ? - გაიოცა გუჯუმ, - პასკუალეს რა შეუძლია?
- ვერც წარმოიდგენთ! - სიხარულით აენთო ვეტექიმი, რადგან სწორედ იმ მთავარს მიადგა, რისთვისაც მოსულიყო.
- გინდ ბიზნესი დაარქვით, უწოდეთ, რაც გაგეხარდებათ. მოკლედ, საქმეა ასეთი, კარგ ოჯახს, ესე იგი, შეძლებულს, თავისი მდედრი კატის გასანაყოფიერებლად ესაჭიროება ჯიშიანი ჯანმრთელი ხვადი, რასაკვირველია, ისიც წესიერი ოჯახიდან. ხვადმა გარკვეული დროით მათთან უნდა იცხოვროს, სატრფოს გვერდით, ვიდრე თავიანთ საქმეს დააგვირგვინებენ. როცა საფუძველს ჩაყრიან შთამომავლობის მისაღებად, ხვადი მშობლიურ კერას დაუბრუნდება. გარჯისთვის კი ჰონორარს მიიღებს. პასკუალე საამისოდ ზედგამოჭრილია, ყველა პირობას აკმაყოფილებს.
ფულს ორნი გავინაწილებთ - მე და თქვენ. დასახელდება თანხა, ბუნებრივია, წინასწარ, ისინი უკან დამხევები არ არიან. ნუ დაივიწყებთ, ამ ხნის მანძილზე თქვენი ფისო საუკეთესო პირობებში ინებივრებს, კარგს ჭამს და კარგს სვამს. გარდა ამისა, რაც ყველაზე საინტერესოა, პროცესი ერთჯერადი როდი გახლავთ. კიდევ გამოჩნდებიან მსურველები. ერთი სიტყვით, თქვენს კატას წინ საინტერესო ცხოვრება ელის. მოითბობთ ხელს, ჩემო კეთილო, ყოველდღიური პურის ფული გაგიჩნდებათ.
ყველაფერს ელოდა გუჯუ, მაგრამ ასეთ წინადადებას არა. ცოტა არ იყოს, დაიბნა, მართლა ვერ გაეგო, რა ეპასუხა. არ ვიციო, რომ ეთქვა, პასუხად განა ჩაეთვლებოდა? მაგრამ არ დასჭირვებია პასუხის მიცემა, რადგან, სწორედ მაშინ, სამზარეულოს ფანჯრიდან შურდულივით შემოფრინდა პასკუალე. როგორც წავიდა, კვლავ იმავ გზით დაბრუნდა. აჰა, ოთახის ცენტრში გაფენილ გობელენზეა უკვე, პირში თევზი გაუჩრია - მოზრდილი შებოლილი სიგა, ოქროსფრად რომ გაუდის ლაპლაპი.
კატამ სათითაოდ შეათვალიერა დამხვდურნი, ესაოდა მათ განწყობას სწავლობსო. ნელა წავიდა, მიუახლოვდა პატრონს, თევზი მის ფეხებთან დადო, თავად კი შორიახლო წამოცუცქდა უკანა თათებზე და იქიდან დაიწყო ყურება.
კაცებს გაოცებისგან ენა ჩაუვარდათ. ისევ ვეტექიმმა იმარჯვა. წამოხტა სკამიდან, ხელები აღაპყრო, დიდება შენდა, ღმერთოო, წარმოთქვა. ვერ გაიგებდი, სამადლობელს აღავლენდა, თუ შინაურ ცხოველს, რომელსაც კარგად გაეგო არსობის პურის ფასი, საქციელს უწუნებდა. ის მიაშტერდა კატას, თავი აქეთ-იქით გადააქნია და გულისწყვეტით გასცრა კბილებში:
- აფსუს, პასკუალე! მაწანწალა გამხდარხარ! რა იმედებს ვამყარებდი შენზე!..
სწრაფად დასწვდა საკვოიაჟს, შებრუნდა, უკან მოუხედავად გასწია კარისკენ ისე, რომ არც შეუმჩნევია, გუჯუს როგორ გადმოეკიდა თვალზე ცრემლის წვეთი, როგორ გადმოუგორდა ლოყაზე.
2004 წ.
თბილისი
ბრეგვაძე-კახიანი ლალი - Bregvadze-Kakhiani Lali
⏱️ 1 წთ.
👁️ 12
100%