შესაძლებლობის ზღვარი
(shesadzleblobis zgvari)
დღეს სიტყვები უნდა დამეხმაროს. მოწმედ ვარ დაბარებული სასამართლოში. ჩვენება უნდა მივცეთ მე და ლიზამ იმ უბედური შემთხვევის გამო, ჩვენ თვალწინ რომ მოხდა. შარში გავეხვიეთ. რაღაც წამებმა გადაწყვიტა ყველაფერი. ათიოდ მეტრიც რომ გაგვევლო, იმ მოკლე ჩიხის კუთხესთან გავუხვევდით ქალაქის ცენტრალური მოედნისკენ დაქანებული ქუჩის თავში, სადაც ერთმანეთს უნდა დავმშვიდობებოდით და კიდეც ავცდებოდით უსიამოვნებას. მაგრამ საშინელი სახილველი სწორედ შესახვევამდე გველოდა. ჩვენ წინ მიმავალი ახალგაზრდა ქალი, მწვანე რიფსის ჩანთაში თურმე მიწის თხილი და ქორფა ბადრიჯნები რომ ჰქონდა, მანამდე არც ერთს არ შეგვინიშნავს. მაშინღა მივაქციეთ ყურადღება, ძაღლის ყეფაზე რომ იკივლა. უნებურად შევჩერდით ძველი, სანახევროდ მორღვეული თაღის სიახლოვეს, რომლის ჩამკეტ რკინის ჟანგმოდებულ ჭიშკართან თმაგაშლილი გოგო იდგა საბელზე გამობმული შავი ძაღლით. ადგილზე გაშეშებული ქალის კივილზე ძაღლმა მთელი ძალით იწყო მისკენ გაწევა. დაფჩენილი პირიდან გაალმასებული ეშვები მოუჩანდა. ეს კი უფრო და უფრო უმატებდა ხმას, თან თმაგაშლილ გოგოს საყვედურობდა, როგორ შეიძლება, ასეთი ავი ცხოველი სადრუნჩის გარეშე გამოგყავს ქუჩაშიო. გოგომ დამცინავი ღიმილი ნიღაბივით აიფარა დაჭორფლილ სახეზე და აგდებულად ესროლა: გაიარე, სანამ ლამაზი ხარ! ისეთი დაუნდობლობა ედგა თვალებში, გავიფიქრე, ძაღლზე უფრო საშიშია-მეთქი.
- უნამუსო! - უყვირა ქალმა. ყურადღებას აღარ აქცევდა ყალყზე შემდგარ ძაღლს, ახლა პატრონთან ჰქონდა საქმე. ჩემსავით იგრძნო, ალბათ, გოგო თავის პირუტყვზე ნაკლებ სასტიკი რომ არ იყო. აკი ეს მაშინვე გამოჩნდა. მან არც აცია, არც აცხელა, ხმადაბლა თქვა - მიდი! ერთბაშად უშვა ხელი საბელს და ელვის სისწრაფით აღსრულდა ბრძანება. ძაღლი დაეძგერა ქალს, წააქცია და ფეხქვეშ გაიგდო.
მას შემდეგ კი, რაც მოხდა, ყველაფერი ჩვენმა კივილმა დაფარა. მე და ლიზა ერთმანეთს ვეკროდით, ორთავეს უაზრო, გაურკვეველი ბგერები ამოგვდიოდა პირიდან. პანიკის საბაბი გვქონდა, რისი ქვეტექსტი იყო ის, რომ სულ ადვილად შეიძლებოდა, თავად აღმოვჩენილიყავით იმ უბედურის ადგილას. ნამდვილად დიდი შანსი არსებობდა. ხალხი მალე შეგროვდა. უფრო მეტად, ახლომახლო მცხოვრებნი. მიახლოებას ვინ გაბედავდა, ვიდრე გამძვინვარებული ცხოველი არ მოეშვა უკვე დადუმებულ მსხვერპლს. მერე, გამარჯვებული, ძუნძულით დაუყვა დამრეც ქუჩას მიწისძვრითა თუ წყლიანი გრუნტებით დაზიანებული ძველი უბნისკენ. ძაღლი იცნეს, თორემ თმაგაშლილი გოგო მაშინვე გაუჩინარდა. იდგა ერთი ვაივიში. ვიღაც მადლიანს სასწრაფო დახმარება გამოეძახა. თეთრხალათიანები მიწაზე უძრავად გართხმულ, უკვე გულშეღონებულს შემოეხვივნენ. თავშეყრილ ხალხ შორის ძაღლის პატრონის ვინაობის დამსახელებელიც აღმოჩნდა. ენაჩავარდნილი ვუცქერდი ბავშვებს, რომლებიც აქა-იქ აგროვებდნენ გაბნეულ ბადრიჯნებსა და მიწის თხილიან პატარა ცელოფნის პარკებს, მოკრძალებით აწყობდნენ დაკბენილი ქალის მომწვანო რიფსის ჩანთაში. მალევე მოქანდა პოლიცია. დაუყოვნებლივ მოიძიეს უბედური შემთხვევის თვითმხილველები. პირადობის მოწმობები და ბინის მისამართები მოითხოვეს. სახელდახელო გამოკითხვაც მოგვიწყვეს. მოკლედ, ასე აღმოვჩნდით მე და ლიზა მოწმეთა როლში. საკმაოდ უსიამოვნო მისია დაგვეკისრა, თუმც რაღა გაეწყობოდა. ახლა ვფიქრობ, ეს მარტო მოწმეობა კი არა, თითოეული ჩვენგანის გამოცდაა. ვიცი, არ უნდა გვიმტყუნოს სიტყვებმა, ზუსტმა, თავის ადგილზე წარმოთქმულმა, დროულმა სიტყვებმა - სინამდვილის ადეკვატურმა. არავითარი შემოქმედებითობა, სიტყვის ხელოვნების დემონსტრირება. მოწმეს ლაკონურობა და მიუკერძოებლობა ესაჭიროება. ასეა, ნამდვილად ვიცი.
რამდენს ვფიქრობ ახლა სიტყვებზე, რომლის მუდმივი მსტოვარი ვარ, რომლითაც ვსუნთქავ, ვცხოვრობ მათ კორიანტელში და შიში მტანჯავს, არ გამისხლტნენ გაჯიუტებულნი, მოუხელთებელნი არ გამიხდნენ, რათა არ იავარვიქმნა, არ დავემსგავსო ავდარში ზღვისპირას მდგარ გოგონას, ამაოდ რომ მოელის ძირმომპალი ნავით ზღვის სიღრმეში სათევზაოდ შეცურებული მამის დაბრუნებას.
ვღელავ პროცესზე გამოძახების წინ. საპასუხისმგებლო როლი მელოდება, რადგან ვიცი, დაკბენილი ქალი გარდაიცვალა. ექსპერტიზის დასკვნით, მას გული გასკდომია. ძაღლის ნაკმენებამდე იქნებ აღარც მივიდა საქმე.
ნეტა რატომ არ ჩანს ლიზა? უკვე სერიოზულად მაფიქრებს მისი დაგვიანება.
იმ ამბის შემდეგ ქალის განწირული ხმა მიდგას ყურებში. ხმა კი არა, მე ვიტყოდი, ხორცშესხმული შიში იყო. ქალი შიშის ასახდენ ბგერებს უშვებდა პირიდან. აღუწერლად არაადამიანურს. მივხვდი... როგორც იქნა... რომ ადამიანი რასაც განსაკუთრებით უფრთხის, მას ვერ ასცდება. კატასტროფები უმიზეზოდ როდი ხდება, და ალბათობათა შესაძლებლობის ზღვარიც, სწორედ ამ შიშის არსებობაზე უნდა გადიოდეს. მაგრამ ასეთი მიდგომა საკმაოდ სარისკოცაა, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, მსგავსი ლოგიკით, დაზარალებული დანაშაულის მიზეზად, ან სულაც ბრალდებულად შეიძლება სცნონ. ოჰ, ვხედავ, მართლაც ძალიან გავაჭენე, და თუ დროზე არ დავამუხრუჭე, ფიქრებს ლაგამი არ ამოვდე, ისინი შორს წამიყვანენ, ისე შორს, წარმოდგენაც არ შეიძლება ვიქონიო. აი, რა შეუძლია სიტყვებს. სიტყვათ თხზვა ის მაგიაა, ჩაკეტილ ზეიმთა გამუდმებულ გათავისუფლებას რომ გულისხმობს. აქამდე ასე სერიოზულად არ მიფიქრია ამაზე.
მაგრამ ვერავითარი მაგია ვერ მაიძულებს, სიმართლეს ვუღალატო. განა საკუთარი თვალით არ ვიხილე ყოველივე? ბავშვმაც იცის, სიცრუე უკადრისი საქციელია. მასზე მეტად არაფერი მეჯავრება. თანაც დამაფიცებენ. მეც მორჩილად, მთელი გულწრფელობით წარმოვთქვამ: ვფიცავ, ვიტყვი სიმართლეს, მხოლოდ სიმართლეს და არაფერს სიმართლის გარდა. ზუსტად ასე იქნება.
ლიზასი არ ვიცი, მას შელამაზება სჩვევია ყველაფრის, ან სულაც გაყალბება. მითხრა, რომ ძაღლის პატრონი არ მიაჩნია დამნაშავედ. რა მოხდა, თუ ქუჩაში გამოასეირნა, ოჯახის წევრივით ჰყავს ალბათო. წარმოგიდგენია, რამდენი ამაგი ექნება გაწეული? დარწმუნებული ვარ, საკუთარი შვილივით ევლება თავსო. ხოლო, რაც შეეხება განგებ მისისიანებას, არ დამინახავსო. რაც ჩემთან თქვა ესოდენ დაჯერებულად, აპირებს, იგივე განაცხადოს მოწმეობის დროსაც. ასეა, ვერ აიძულებ სიმართლეს გაუსწოროს თვალი. ბავშვი ხომ არაა. გამორჩეულად კეთილი ადამიანის როლის თამაში მოსწონს. სამწუხაროდ, ბევრჯერ დავრწმუნდი ამაში. მოკალი თუ გინდა, თავისი პრინციპები აქვს, რაც მე საშინლად მაღიზიანებს.
ის დღე სხვაგვარად რომ აწყობილიყო, ოდნავ მაინც რომ გამმართლებოდა, ლიზასთან შეხვედრას ვერ შევძლებდი და, რასაკვირველია, იმ ჩიხშიც ვერ მოვხვდებოდი ზუსტად იმ დროს, როდესაც საცოდავ ქალს ბედმა განსაცდელი მოუვლინა.
ცუდ ფეხზე ვიყავი ამდგარი, არ მიმართლებდა. არ იცვლებოდა არაფერი. დილიდან ისევ იმ კაცის კაბინეტში შესვლას ვლამობდი, ვისაც მერამდენე წელია, უშედეგოდ ვთხოვ სამსახურს. უარსაც არ მეუბნება დალოცვილი, საშველი კი არადა არ დამაყენა.
მოეშვი, მირჩევს ქმარი, ხომ ხედავ, არაფრის გამკეთებელია. მაგათგან რა შეიძლება გამოდნეს! მაინც არ ვყრი ფარ-ხმალს, მივდივარ აკურატულად, ვურეკავ მის მდივანს. იქნებ მომცენ საშვი. ვებღაუჭები იმედს. ყასიდმა დაპირებებმა და ამდენმა თმენა-წვალებამ ეგებ არ ჩამიაროს უქმად.
ერთი თვე კიდევ უნდა მომიცადო... იმ კვირაშიო, დღესასწაულებმა ჩაიაროსო (მაინც რამდენი კალენდარული დღესასწაულია დადგენილი!), მივლინებას მოვიმთავრებ, დაბრუნების შემდეგ დამიკავშირდიო. ახლა კიდევ, სამკურნალოდ გაემგზავრა, კარგა ხანს არ იქნებაო. არ ილევა მიზეზი. არადა რა გახდა ერთი უარი, ასეთ დაპირებას ათასგზის რომ ჯობს. ვერ გავარკვიე, მატყუებს, თუ მართლა აქვს დახმარების სურვილი. რას გაიგებ, ადამიანს რას ჩახედავ გულში.
მე ჩემი დამემართა წინ და უკან სიარულით. ჯობდა შინ ვმჯდარიყავ და მემუშავა. რამდენი რამაა დასაწერი თუ სათქმელი. უნივერსიტეტის პროფესორ-მასწავლებლების დარბევა ისევ გრძელდება, აქამდე გაუგონარი რამ. პოლიციამ ფეხქვეშ გაიგდო ცოდნის ტაძარი. განათლების რეფორმას ძალადობრივი გზით ატარებენ. პროფესურა რექტორის გადაყენებას მოითხოვს. ეს რექტორი კი მთავრობის დანიშნული კაცია და ზემოდან ნაკარნახებ დირექტივებს ასრულებს. საზოგადოება შეძრწუნებულია, მაგრამ ის დრო არაა, საზოგადოებას ანგარიში გაეწიოს. კი, ალბათ, შინ უნდა ვიჯდე და ვწერდე. თუმც დღეს მწერლის შრომით თავს ვერ გაიტან. ადამიანს არსებობა სჭირდება. ამიტომაც დავეძებ სამსახურს. მთელი ჩემი ჰონორარების დანაზოგი, სახელმწიფო ბანკმა რომ შემიყლაპა, ძვირფას სამშობლოს შიდა ვალში აქვს აღებული, მაგრამ დაბრუნებას არ აპირებს. რომ არა ასე, ვის საღრიტინოდ მექნებოდა საქმე. მდივანი გოგოს პასუხი, თვის ბოლომდე არ იქნებაო, დაურიდებლად, მედგარი პირდაპირობით მეუბნება, რომ ჩემმა იმედებმა კიდევ ერთხელ დალია ჩაილურის წყალი. მაინც მაიძულებს, მოლოდინს ჩავებღაუჭო, როგორმე მოვახერხო იმ დღეების გათრევა, თვის ბოლომდე რომ მიმიყვანს. ღმერთო, გამაძლებინე! ღმერთო, გაუკეთილშობილე გულები უჩინმაჩინ ჩინოვნიკებს! სასტიკია სინამდვილე, მაგრამ რა გაეწყობა. თუ ვინმემ იცით სინამდვილის ალტერნატივა, იქნებ მასწავლოთ. ვერა? ჰო, ვერა. მეტადრე ახლა, როცა ასეთი გიჟური დღეები დგას. ფეხბურთის ციებ-ცხელება შეჰყრია მსოფლიოს. ჩვენც კუსავით გამოვყავით ფეხი. ქალაქში ერთი ჟივილ-ხივილია. რომელი გუნდის მაისურებიანებს აღარ შეხვდები. ლამის ომი გამოუცხადონ ერთიმეორეს.
ვიფიქრე, ტოტალიზატორში შევივლი, ერთლარიან ფსონს დავდებ-მეთქი. წინა კომბინაცია ჩამეფუშა, არ გამიმართლა ირანის ნაკრებმა, წააგო მექსიკასთან, მთელი გეგმები დამინგრია. ჯანდაბას, ისევ ვიტყვი უარს ორ პურზე, ხომ შეიძლება აღარ ”დავიწვა”.
ტოტალიზატორი სავსე დამხვდა ფანებითა და სიგარეტის ბოლით. ესეც რა უბედურება მჭირს, სიგარეტის ბოლს ვერ ვიტან, ვიწამლები, ვკვდები პირდაპირ. ისე, არ მაწყენდა, მეტი ამტანობა გამომემუშავებინა. ყველაფერი შთაგონებაზეა დამოკიდებული. ვბრაზდები ჩემს უმწეობაზე. უნდა გავუძლო, შემოვუძახო თავს. მთელი საქალეთი სიგარეტის ბოლშია გახვეული, მე კი რა მჭირს?
ყურადღებით ჩავკირკიტებ საინფორმაციო ფურცელს. ამ მონაცემებით ძნელია კომბინაციური პროგნოზის ზუსტი განსაზღვრა, საბავშვო ლატარიას ჰგავს, მაგრამ ძალზე დაბალი ალბათობით. მდიდრები სხვანაირად აკეთებენ - ბოლოს, ნახევარფინალში ან ფინალში ჩამოდიან მაღალ ფსონებს იმ გუნდებზე, რომელთა გამარჯვების იმედიც აქვთ. ამ შემთხვევაში გამართლებას დიდი მოგება მოაქვს.
დაბნეული, არჩევანის ძებნით შეწუხებული ვაკვირდები დარბაზში მყოფთ. მერე კომბინაციის შეურჩევლად ვტოვებ ტოტალიზატორს. თან მიმყვება უცნობთა სახეები, აღბეჭდილი ფულის შოვნის სურვილით. ბრძოლა არსებობისთვის ყველას აიძულებს, ეძიოს გზები. კონკრეტულ შემთხვევაში, მე ბრძოლის ველიდან გავიქეცი. გამარჯვებისთვის უფრო საიმედო რამ უნდა შევარჩიო. ვიფიქრო, ვიფიქრო და მოვიფიქრო. ოხ, ეს ფიქრები, - ჩვენი უკიდეგანო არსებობის იძულებითი თავშესაფარი, რომლის მყუდრო ლაბირინთებს წამდაუწუმ ვავსებთ რიღათი არა - ცოდვებით, სიხარულით, უთავბოლო ურვით. თაგვებივით ვეზიდებით მასში ათას უხამსობას, ვმალავთ გულდაგულ, ვმარხავთ საკუთარ წიაღში.
ჰოდა, იმ დღეს ფიქრში ამომხრჩვალი შევხვდი ლიზას გაზეთის რედაქციის წინ, პაწია გადახრუკული სკვერის კიდესთან. მტვერდადებულ სკამზე ჩამოვსხედით. ის იყო, ახალი ლექსები ჩაებარებინა დასაბეჭდად, მათ შორის, ჩემდამი მოძღვნილიც, უფრო სწორად, ჩემი ბოლო წიგნის სათაურით შთაგონებული.
ლიზასთან რაღაც საერთო საქმემ დამაკავშირა. თუმც მას არასდროს გავანდობდი საიდუმლოს. საკუთარ თავზე ბევრს ლაპარაკობს, ჭკუას კარგავს ლაპარაკზე. არ მოგაწყენს ათასი წვრილმანი ამბების თხრობით. ამ ფერმკრთალ, ენერგიულ ქალს მუდამ ესაჭიროება მსმენელი. ოღონდ უსმინე, მოიკრიბე მოთმინება და მიუგდე ყური, არავინ ეყოლება შენი ფასი, სულს ამოიღებს და მოგცემს. არც კომპლიმენტს დაგზარდება. გეტყვის, ლამაზი ნაკვთები გაქვს, შესანიშნავი პროფილიო, და მსგავსი რაღაცები.
ხასხასა ყვავილებით მოჩითული ინდური აბრეშუმის კაბაში გამოწყობილს, მოკლე, საღებავგადასულ თმაზე ფერები ასჭროდა.
მოდუნებული ვარ, ემოციადაშრეტილი. პრობლემები ისედაც არ მაკლია, დილით კი, შეკამათებისას, ჩემმა მოყვარულმა ქმარმა მოუზომელი სიტყვა მესროლა და ისე გამაშტერა, ვიფიქრე, კუბოს კარამდე არ დამავიწყდება-მეთქი.
ლიზა ცდილობს, მაღალ მატერიებზე მსჯელობებით მოიწონოს თავი, მაგრამ შიგადაშიგ გაცვეთილ ყოფით ამბებსაც ურევს, მაგალითად, როგორიცაა ჩვენი საერთო ნაცნობი ქალის მიერ მისი კაფეში დაპატიჟება. უთუოდ მეც უნდა დავპატიჟო, კარგი ნამცხვრებით გავუმასპინძლდე, ვალად მადევსო. ეს მისი ანგარიშიანი ბუნების მხოლოდ ერთი დეტალი კი არაა, კიდევ ბევრ რამეზე მეტყველებს. თუმც ამაზე თავის მტვრევა არაფრად მიღირს, რადგან სწორედ იმ შემთხვევასთან მაქვს საქმე, როცა წაყრუება ჯობია.
დაკვირვებით შევცქეროდი უხეშად ნაქსოვ, გულზე ოქროს ჯაჭვით დაკიდებულ მის კულონს. უფრო და უფრო ჩავიკეტე საკუთარ ტყავში. ვგრძნობ, რაოდენ საცოდავები ვართ არაპოპულარულ საქმეს შეჭიდებული ორი დედაკაცი. და გული მეკუმშება. ხალხი ფულის კეთებაზეა გადასული. არის ერთმანეთის წეწვა, წილების დაუსრულებელი გადანაწილება. ჩვენ კი გვგონია, ისეთს დავწერთ რაიმეს, განვაცვიფრებთ ზნეობადაკარგულ დროს, რითაც უთუოდ გა¬დავირჩენთ მოდრეიფე სულებს. სასაცილოა, მაგრამ სხვა რა დაგვრჩენია.
ეს, რასაკვირველია, არ აწუხებს მუხლგაუმაგრებელ პაწაწა გოგონას, რომელიც, ჩვენ თვალწინ, შეუპოვრად მიბარბაცებს ხრიოკ ბაღში მობურთავე ბავშვებისკენ. იჭერენ, აბრუნებენ უკან, შეიყოლიებენ მცირე ხნით. მალევე მაინც ხმაურისკენ მიიწევს, სამყაროს გაცნობას ცდილობს. ჯერ არ იცის, სად მოვიდა. მე და ლიზა მდუმარედ ვადევნებთ თვალს. საინტერესოა პატარას ყოველი მოძრაობა. საყვარელი ვინმეა. ძნელია ღიმილის გარეშე უცქირო.
მეჩვენება, დუმილი თითქოს განცდათა კონტრასტებს გვიძლიერებს. ვისთვის თახსირია წუთისოფელი, ვისთვის ჯერაც აღმოუჩენელი. მხოლოდ უფალი გვყავს საერთო. ესაა სიცოცხლის უნიკალურად პარადიგმული მდგომარეობა. ზოგადიც და კონკრეტულიც.
... დამასწრო რობერტ სტოუნმა, თქვა ჭეშმარიტება - დღეს ადამიანთა უმეტესობა წყნარ სასოწარკვეთაში ცხოვრობსო.
განა მოწუწუნე კაცის ნააზრევი გავიხსენე მყისიერად, არამედ თანა¬მედროვე პოზიტივიზმის საუკეთესო წარმომადგენლისა, ვისი პირადული ადამიანური სამყარო წარმატებებითაა სავსე.
შორსაა იგი, უცხო ქვეყნის მკვიდრი. ეს სულაც არ უშლის ხელს ჩვენს აზრთა თანხვედრას. უამრავჯერ მიფიქრია იგივე, ოღონდ არა დამკვირვებელი მოაზროვნე სინთეზატორის პოზიციიდან, არამედ თვითგანმცდელის ტკივილით.
სტოუნისგან განსხვავებით, ბედმა თავად მარგუნა წყნარ სასოწარკვეთაში ცხოვრება. მერედა როდის, როცა სიცოცხლის ნახევარზე მეტი გავლილი მაქვს. უსასოობის გამო აღსარების თქმაც კი მომიხდა მოძღვართან. გამიჭირდა, მაგრამ მაინც გავუმხილე.
- არაფერია, შენ ღმერთს უყვარხარ, - დამამშვიდა მან. - ცხოვრება ბრძოლა და სიძნელეებია, ამან არ უნდა შეგაშინოს. გვირაბის ბოლოს ყოველთვისაა შუქი.
ვიცი, განა არა, ქრისტიანები არაფერმა არ უნდა დაგვამწუხროს იმდენად, რომ დაგვავიწყდეს ქრისტეს აღდგომის სიხარული. ვის აქვს უფლება, არ ესწრაფოდეს სულის სიდიადეს. თუნდაც ჩვენნაირებს, გარდამავალი პერიოდის ადამიანებს, მუდმივად რომ გადავდივართ, გადავდივართ და ვერ გადავედით. გაგვაბეზრა ხელისუფლების გახშირებულმა გადატრიალებებმა. მოქალაქის ღირსების დამცველ კანონებს დანატრებულთ, გაგვიწვრილდა გული სამართლიანი რეფორმების მოლოდინში. გაფიქრებაც კი მზარავს ჩვენი გეგმაზომიერი, მშვიდობიანი განად¬გურების თაობაზე. მინდა დავიჯერო, ეს ხმები მხოლოდ ბოროტთა მონაჩმახია. უფალი მაინც გადაგვარჩენს. ისე კი, რაღა დავმალო, ჯერჯერობით არაფერი გვეტყობა. ვტკეპნით ერთ ადგილს, ნაბიჯით ვერ მივიწევთ გადასასვლელისკენ. რაც გინდა ქენი, გადაიჭერი ვენები, თუგინდ ლიანებზე ჩამოეკონწიალე გიბონივით, იქანავე აქეთ-იქით. ანდა კაცობრიობის იმ უწყინარ საფეხურზე დაბრუნდი, როცა, როგორც ამბობენ, შენი შორეული წინაპარი ნამდვილი მაიმუნი იყო. მაინც პროდუქტი ხარ გარდამავლობის. ნეტა როდის იქნება ხალხის საშველი. თუმც, ვინ იცის, ეგებ ხალხი მხოლოდ სასტიკი ტანჯვის გზით მოდის გონს? და როდისღაც გონსმოსულნი, მართლა გადავიდეთ როგორმე. სამშობლომ მხოლოდ ახალგამომცხვარ მილიონერებს კი არა, ყველას გაგვიწიოს დედობა. ამის ლოდინში გველევა წუთისოფელი. მოლოდინში ვყრივართ, როგორც ნაპირს გამორიყული თევზები, ტალღის ბოლო ქაფი ოდნავ რომ სწვდება, მაგრამ არა იმდენად, კვლავ წყალში შეათრიოს, დაუბრუნოს სრულფასოვანი სუნთქვა.
ისე გაჭირდა ცხოვრება, განსაკუთრებით ინტელიგენტისთვის, თავის მოტყუებასაც დაეკარგა აზრი. მაინც ვცდილობ, იმედის ნიშნად ჩავთვალო, თუ ჩემი აივნის მოაჯირს დამაგრებული პეპელა-ანტენის ფრთას შემომჯდარი ჩიტის გაბმულ ჭიკჭიკზე სულმოუთქმელად ვიტყვი, `კარგი ამბავი, ჩიტო, კარგი ამბავი. მე კარგი ამბავი, შენ ოქროს ნისკარტი, გაშალე ფრთა და გაიარე!~ ან ეგებ გაჭრას ხელით ნაქსოვ სირიულ ხალიჩაზე (ოთახის კედელს მთლიანად რომ ფარავს) ათასგვარი გრძნეული ფორმების ფიგურათა მაგიამ. რამ სასიკეთო მიწინასწარმეტყველოს უამრავ გვირგვინთა და გველთა დახვეწილი გემოვნებით ნაზავ ფერთა ნატიფად ამოქსოვილმა ვარიაციულმა სიმბოლოებმა. ვაგლახ, ისე ვარ დაცარიელებული, ფანტაზიის წარმოსახვითი ენაც მეუცხოება. თითქმის მრავალჯერად თვითმკვლელობას ჩავდივარ, როცა სინამდვილეს შეულამაზებლად ვუცქერ თვალებში. ისიც მომჩერებია ცოფიანი ძაღლივით, მიღრენს და ჩემს დასაკბენად მოიწევს.
ისე, ცოფიანი ძაღლი ყველას რეალურად ემუქრებოდა იმ დღეებში. ქალაქში განგაშიც ატყდა თეთრდრუნჩიანი ყავისფერი პიტბულის გამო, საგანგებოდ დაეძებდა საპატრულო პოლიცია. მას უკვე რვა ადამიანის დაკმენა მოესწრო. საიდანღაც ჩნდებოდა თურმე მყისიერად, როგორც ფანტასტიკური კიბორგი, თავს ესხმოდა პირველსავე შემხვედრს და უჩინარდებოდა. ქუჩებში, ალაგ-ალაგ, მისი ფოტორობოტიც გააკრეს წითელი წარწერით - მოერიდეთ, საშიშია! საბედნიეროდ, პიტბული ის ძაღლი არ იყო, მე და ლიზას თავსამტვრევი რომ გაგვიჩინა. იგი არც პატრონს ჰყავდა თოკზე გამობმული და არც მისისიანებას საჭიროებდა.
ეს ლიზა მაინც არ ჩანს, არ ჩქარობს მოწმედ გამოცხადებას. შესაძლოა იცის, მოწმეებს მოგვიანებით რომ დაგვკითხავდნენ. მე კი ფრიადოსანივით მოვირბინე პუნქტუალურად. ჩემი სისუსტე ზედმეტი პასუხისმგებლობაა, რის გამოც ხშირად ვზარალდები, მაგრამ აწი რაღა შემცვლის. ჰოდა, უნდა ვიჯდე ასე, სანამ არ გამომიძახებენ. იდიოტურ მდგომარეობაში ჩავვარდი.
ფანჯარა ღიაა და რეპერის ჩახრინწული ხმა აღწევს საიდანღაც. აყბედებული რეპერიღა მაკლდა, ფუჰ, ღნავის გულის შემაღონებლად, მოშლილი პატეფონივით იმეორებს აჩემებულს - ”ბოლო, ბოლო, ვერავინ ვერ გამიგო, ვერ გამიგო, ვერ გამიგოო...” ხმაურობს ულაზათოდ, სახეტიალოდ აგზავნის დისონანსურ ბგერებს - ტყვიასავით მძიმესა და ჟღრიალას. რა ჟინს იკმაყოფილებს ამით, ვერ ვხვდები. ისე, აშკარაა, მარცხზე ამაღლებას ლამობს. ესეც შენი ადრენალინი. ვერ მიუხვდები, ვის რა გზით ჩუქნის სიამოვნებას. მე კი სასამართლოს კედლებშიც ვერ დავმალვივარ ამ მოძალადე ხმებს. მინდა, არ მინდა, მაინც მიბრაგუნებს ტვინში.
ექსცენტრული ჟურნალისტიც იგივე განცდას ბადებს, როცა თვალებს ქაჩავს და ტელეეკრანიდან ავტორიტეტულად, სულელური თავდაჯერებით გვიცხადებს: პრინციპში, სინოპტიკოსებიც დამეთანხმებიან, რომ ამინდი გამოკეთდება. აი, ეს ` პრინციპში~ ავლენს მთელ მის თავხედობას. მაინც, როგორ მოგწონთ!.. ასეთები მუდამდღე რამდენ ადამიანს უშლიან ნერვებს, რაც, მე ვიტყოდი, ნამდვილად მარკონის ბრალია, ჭკუისკოლოფი გილელმოსი. ამიტომაც დროთა ფარდას ამოფარებული, გულწრფელად გავძახი მას: მარკონ, კაცობრიობის მეგობარო, რა უჩინარ ძალებს მიაგენი ისეთს, უთვალავი სისულელის მოსმენა რომ გვაიძულე, თავად აკი ფანტასტიკური ოცნებისათვის მეგობრებისგან ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში გაგზავნა დაიმსახურე. ახია შენზე, დიდო ადამიანო!
თუმც უკვე კანონზომიერად ჩანს ყველაფერი. ისტორია ისტორიაა, მას პატივი უნდა ვცეთ. დრო ყველაფერს ალაგებს. თითქმის ყველაფერს. თვით ამინდიც შეიძლება გამოსწორდეს. გარდამავალი პერიოდის ადამიანები ეგებ ამინდმა მაინც დაგვინდოს. ვიქონიოთ იმედი! ჩვენ ხომ მაცხოვარი არ გვიწამებია, ჯვარზე არ გაგვიკრავს.
მისი ცოდვა კი თავად დავიდე, უბედური ქედმაღლისა, ნამდვილ კლასიკოსად რომ მოჰქონდა თავი. სამწუხაროდ, ამხანაგი ეთქმოდა, დაქალი, რომელმაც არც აცია, არც აცხელა, ადგა და გამძარცვა. თუმც ამ შემთხვევას შესაძლოა, არც ესადაგებოდეს ესოდენ მკაცრი სიტყვა - ძარცვა. მან კრიმინალური წინასწარგანზრახულობის გარეშე, ისარგებლა იმ რამდენიმე წუთით, მე ქალთა საერთო ტუალეტში შესვლა-გამოსვლას რომ მოვანდომე და გულუბრყვილოდ მიბარებული ჩემი ხელჩანთის ელვასაკრავი გადახსნა.
ვვარაუდობ, რომ თავდაპირველად, მისი ქმედება იქნებ მხოლოდ ზნეობანაკლული ინტერესის ჩარჩოში თავსებად კატეგორიას მიკუთვნებოდა, არ გასცილებოდა უწყინარი თვალთვალის საზღვრებს. ასე განა ყველას არ გაგვირბის მზერა ფანჯრებისკენ, როცა მათ წინ ჩავლილნი, უნებურად ვლამობთ უცხოთა ცხოვრების წამიერად დალანდვას? ხოლო ის, რაც მერე მოხდა, მჯერა, ცთუნების შედეგი იყო. მან ხელჩანთაში ჩაგდებული საფულედან ზუსტად ის ოცდაორი ლარი ამოიღო, იმ დღეს სტიპენდიის სახით რომ დაგვირიგეს მწერლებს და ჩვენი უკანასკნელი სტიპენდია აღმოჩნდა. რევოლუციურმა მთავრობამ პურის ფული შეგვიწყვიტა.
ეშმაკმა, რომელსაც არ სძინავს, იმარჯვა, მოასწრო და აღასრულა ავი საქმე, ცოდვაში ჩააგდო ადამიანი, ცხადია, ისედაც რომ არ ულხინდა, და ახლა სინდისიც დაუმძიმა. თავის სტიპენდიას კი მიუმატა ჩემიც, მაგრამ ვის შეუძლია წარმოიდგინოს, რას გრძნობდა იგი, როდესაც ნაქურდალს ხარჯავდა.
შინ მისულს, ის იყო, მინდოდა მეუღლისთვის მეხარებინა ოჯახის მოკრძალებულ ბიუჯეტზე მცირეოდენი დანამატის შესახებ, რომ ხელში შემეყინა საფულე. გავქვავდი. თავი შემეზიზღა. დოყლაპიასა და უნიათოს გარდა, სხვას ვის დაემართებოდა მსგავსი. ასეა, უკეთესი ეპითეტები სად მოვძებნო? მაგრამ იმასაც ვინ დამიჯერებს, ცთუნების მსხვერპლზე სულაც რომ არ გავბრაზებულვარ?
არადა ეს სიმართლეა. მას საკუთარი უბედურებაც ჰყოფნიდა. ღმერთო, შეუნდე-მეთქი, შემებრალა. მერე და მერე მადლობელიც დავრჩი მისი, რადგან სხვა კუპიურებიც მედო საფულეში. ის თითქმის სულგრძელად მომექცა, რამდენადმე პატიოსნადაც (სწორედ ასეთად მოჰქონდა თავი), მხოლოდ ზემოდან ჩაკეცილი ფული ამოიღო. მოკლედ, დამინდო, მთლად ულუკმაპუროდ არ დამტოვა. საბაბიც მეტი მომცა, მის სასარგებლოდ, კიდევ ერთხელ მერწმუნა პირწავარდნილი დოყლაპია რომ ვიყავი.
აი, ასეთი დოყლაპია ახლა გამოძახების მოლოდინში ვიცდი - სასამართლო დარბაზის შესასვლელ ვიწრო დერეფნის სკამზე ჩამომჯდარი. მადლობა უფალს, რეპერის ხრინწიანი ხმა აღარ ისმის. შენობაში საკმაოდ თბილა. გარეთ კი შემოდგომის სუსხი ტრიალებს. შევყურებ წაბლისფრად გალაქულ ხის კართან მიმდგარ ციცქნა ბიჭუნას. იგი უმწეოდ ეკვრის, ებღაუჭება მას. საიდან გაჩნდა? თვალი ვერ შევასწარი, როდის მოვიდა. მხრებში მოხრილი ბერიკაცი ახლავს. დაყურსული, დარდიანი. ვედრებით, ნახევრად ჩურჩულით რომ ეუბნება:
- დამიჯერე, არ არის აქ. მოდი, კამფეტი მოგცე, - ჯიბეს იქექავს, თან მკლავში ავლებს ხელს, ჩემკენ მოჰყავს, სკამზე უნდა ჩამოსვას. - კარგი ბიჭი... ჩემი კარგი ბიჭი... უყვავებს და უყვავებს.
- არ მინდა დაჯდომა, - ჯიუტობს, ხელიდან გაუსხლტება. პატარა წრეზე იწყებს ჩქარი ნაბიჯით სიარულს. მერე ერთბაშად შედგება, მე მაკვირდება. ძალზე მეტყველი თვალები აქვს. შავი, შავი და წყლიანი.
- რა გქვია? - ვეკითხები.
- ცოტნე, - მომიგებს თვინიერად, თან უმატებს, ოთხი წლის ვარო.
ჭკვიანი ბავშვია, მომდევნო შეკითხვასაც წინასწარ პასუხობს. ისე შემოგცქერის, მოფერება მოგინდება. ჩანთაში საღეჭ რეზინს ვძებნი, ბიჭუნას ვაძლევ. მართმევს, საყვარლად შემომღიმის, ხელს სასამართლო დარბაზისკენ იშვერს და ძველი ნაცნობივით მეუბნება:
- იქ, შიგნით, ჩემი დედაა.
ამაზე არ ვიცი, რა ვთქვა. მოხუცს მრავალაზროვნად გადავკრავ მზერას. ისიც გულს მიხსნის:
- ნებას არ გვრთავენ, ბავშვი დარბაზში შევიყვანოთ და პატიმარს ვაჩვენოთ, - ეცადა ისე აეხსნა, ბიჭუნას არ გაეგო, მაგრამ ვგონებ, ვერ მიაღწია მიზანს, რადგან მან გულისმომკვლელად შემომჩივლა:
- ძალიან მენატრება დედიკო...
ვხვდები, ვის წინააღმდეგაც ჩვენება უნდა მივცე სასამართლოს, ამ ბავშვის დედაა. თავგზა მერევა. თანაც, იმის მაგიერ, რომ ნორმალურად დავალაგო აზრები, ზუსტად აღვიდგინო იმდღევანდელი ნანახი, რათა ჭეშმარიტად მიუკერძოებელი მოწმის როლი მოქალაქეობრივი პატიოსნებით შევასრულო, ათასი არასაჭირო ფიქრით ვიმძიმებ გონებას. კი, ბატონო, ხლაფორთობს ხალხი, რას აღარ კისრულობს. ამაში ახალი არაფერია. ზოგი, ფულის შოვნით დაბრმავებული, ნარკოტიკით ვაჭრობს, არც ღმერთის ეშინია, არც სასჯელის. ისეთებიც ვიცი, ფარულ აგენტობას კადრულობს, მერე ეკლესიაში მიდის, თავს იბატკნებს და პირჯვარს იწერს. ო, პეტრე, პეტრე, შენ ფიქრობ, რომ ვინც თავდაჯერებულად გამოიყურება, მართალი ადამიანია, საზოგადოების ღირსეული წევრი?
ახლა ეს პეტრე რაღამ გამახსენა. კაფანდარა, თმაგაწეწილი ინტროვეტი, წვრილ თვალებში ეშმაკუნებივით რომ დაურბის ფიქრები და სახეზე ეჭვიან ღიმილად ეფინება. ბეღურასავით ცხოვრობს იგი. მას შემდეგ, რაც ნათესავებმა ბინა გაუყიდეს და მშრალზე დასვეს, ღია ცის ქვეშაა დარჩენილი. რა ვიცოდი, მაგრამ თავად მიამბო, როგორც კარიტასის ჯგუფის წევრს. მანამდე არც გამეგო მისი ხმა. ცხვირში დუდღუნებს უცნაური ქირქილით. ბაღებში ვათევო, ისე მითხრა, მივხვდი, წუთისოფელს აზარტული თამაშივით უყურებს. არც ბრაზი, არც საყვედური, მორჩილად ღებულობს ბედს, რაიმეს შეცვლის სურვილიც არ ეტყობა. მოწყალებას თხოულობს თურმე. ნაშოვნი ფულით გამოთვრება და ეკლესიას მიაშურებს. ლამის ზეზეურად სძინავს. მაინც არ გამოტოვებს წირვას. ერთხელ მოვისმინე შემთხვევით, ახალგაზრდა ქვრივ ქალს ეუბნებოდა: იცი, მათხოვარი რომ ვარ? მართლა, მართლა, მთელი დღე ხელი მაქვს გაწვდილი.
ამპარტავნულად მომეჩვენა მისი სიტყვები. თითქოს ტრაბახობდა კიდეც. ცხადია, პეტრეს სჯერა, ქურდობას მათხოვრობა რომ სჯობს. ერთ მშვენიერ დღეს მას შეიძლება ავუხსნა კიდეც, მათხოვრად ყოფნისთვის მაინცდამაინც ხელის გაშვერა არაა აუცილებელი, და რომ მისი სოციალური სტატუსი ბევრ ყავარზე კუდგადებულისთვის ნამდვილად ზედგამოჭრილია. სულაც მათთვის, წინა რიგებს რომ ვავსებთ ტაძარში და პეტრეს დალხენილნი ვგონივართ.
ნუ სვამ-მეთქი, ვსაყვედურობ თუ ვტუქსავ. ის კი იღიმება და მხარზე მკოცნის. იმ დღეს სანთელი ვუყიდე. ვიგრძენი, მადლობელი დამრჩა, ოღონდ სიტყვით გამოხატვა არ უცდია. იქნებ იცის, რომ სიტყვებს ხშირად ეკარგება მნიშვნელობა.
მას ადგილი ტაძრის ბოლოში აქვს აჩემებული. იქიდან აკვირდება დანარჩენებს _ მავედრებლებს უფლისადმი, რომელთაც ვერ წარმოუდგენიათ, რას ნიშნავს პეტრეს თვალით დანახული მათი წადრეკილი მხრები, ხელის მოძრაობა ჯამ-კალათში შესაწირის ჩაგდებისას, და ის ხელოვნური ღიმილი, რომლითაც მშვიდობის სალამს უძღვნიან ერთმანეთს.
ქმარი ამ დროს გვერდით მიდგას, დაჭიმული სიმივით, სწორედ იმგვარად, კასიოპეს თანავარსკვლავედს რომ გასცქერის ხოლმე ჩრდილოეთის მხრის ჩვენი აივნიდან. იგი თავს მიკრავს, მშვიდობას მისურვებს. მე კი ამ მისალმებაში უსიტყვოდ ვკითხულობ, მოლოდინით რომ არ უნდა დავიღალო, რომ მეფობენ დრონი. ისევ დაფასდება მწერლობა. ბოლოს და ბოლოს კომპრადორული რეჟიმიც დამთავრდება. გადავალთ, გადავალთ. აღარ ჩავითვლებით შიდა ემიგრანტებად, იმ ზედმეტ ადამიანებად, რომელთაც დაუსრულებლად დასცინის ხელისუფლება, ნაბუშარივით ექცევა. ერთ მშვენიერ დღეს, ალბათ, გვეტყვიან იმის შესახებაც, რომ სრულფასოვანი ევროპული ქვეყანა ვართ, რომ დაძლეულია სიღატაკე, ამიერიდან შეგვიძლია ძველებურად ვიამაყოთ ქართველობით.
აჰა, როგორც იქნა, მოვიდა ლიზა. სახეაპარპალებული მოქანდა. შეწუხებული ჩანს, შუბლიდან ოფლს იწმენდს უჯრედებიანი ცხვირსახოცით. ტრანსპორტის ცუდ მუშაობას უჩიოდა. რაღაცას ჰყვებოდა ფრაგმენტ-ფრაგმენტ, როგორც სჩვეოდა საერთოდ. დავაპირე შემეთავაზებინა, დაჯექი, სული მოითქვი-მეთქი, რომ სასამართლო დარბაზის კარი გაიღო. ვიღაც გრძელცხვირა გოგომ იმპერატიული ტონით დაიძახა: მოწმეები!.. თან მაშინვე ლიზას გვარი გამოაცხადა.
ერთმანეთში გასაუბრება ვერ მოვასწარით, ორიოდ სიტყვის თქმაც ვერ მოვახერხეთ. თუმც რა მნიშვნელობა აქვს, ისედაც ვიცი, როგორც მოწმე, რა პოზიციას დაიჭერს. მოკლედ, პირველი ის აღმოჩნდა. ლიზა მოხმობისთანავე, სწრაფად გაემართა თავისი როლის შესასრულებლად. ბიჭუნაც მაშინვე წამოიჭრა სკამიდან, უკვე სანახევროდ მიხურულ კარში პატარა ფინიასავით სცადა შეძრომა, მაგრამ ვერ მოასწრო, რადგან გრძელცხვირამ იმარჯვა, დაასწრო და შიგნიდან გადაატრიალა საკეტი.
ბავშვი ჯერ გაშეშდა, იდგა გაოგნებული, მერე ჩაიმუხლა, ხელები სახეზე აიფარა და გული ამოუჯდა. მოხუცმა აღარ იცოდა, რა ექნა. ფეხზე წამოაყენა უმწეო, მოაცილა კარს. და როცა მოსაცდელის გასასვლელისკენ მიჰყავდა, ვნახე, ბებერ ღაწვებზე მასაც როგორ სცვიოდა ცრემლი.
ღმერთო, რანაირი ტრაგედიის მოწმე გამხადე! ვზივარ ერთიანად შეძრული. უფრო კი დაბნეული. მართლა რა ჯანდაბამ გამრია ამ უბედურებაში! თანდათან ვმწარდები. რაში მჭირდებოდა ეს ყველაფერი. რაში, რაში! მსგავს მდგომარეობას ახლა არავინ ინატრებდა. ერთი გაფიქრება ისიც გავიფიქრე, იქნებ, სულაც ავდგე და წავიდე, საერთოდ არ მივცე ჩვენება-მეთქი, რადგან ტყუილის თქმის უფლებას მორალური პრინციპები არ მომცემს, სიმართლე კი, ვიცი, მომაკვდინებელი ლახვარი იქნება საცოდავი ბიჭუნასთვის, ამ ჯერაც თვალაუხელი უცოდველი კრავისთვის. მოკლედ, საკუთარი მეობა დავდე სასწორზე. აქეთ მე, იქით ის პატარა, რომელმაც არაფერი იცის იმის შესახებ, თუ უცნობი დეიდა რა დიდი მოთმინებით ელის სასამართლო პროცესზე გამოძახებას, რათა მხარი დაუჭიროს ჭეშმარიტებას, წვრილ-წვრილად ჩამოარაკრაკოს ნანახი. გულგვამი ძრწოლით მევსება, მორევივით მიტრიალებს ვედრება: მიშველე, უფალო, უსამართლოთაგან განწირულო. ჰქმენ შენი ნებისამებრ. მომეც მთის ბროლივით სუფთა გული. შემოდი ჩემს გულში, უფალო!
დარბაზში რომ გამომიძახეს, უცნაურმა სიმშვიდემ მომიცვა. გრძელი სკამების მწკრივებშუა ჩავლისას ისეთი შეგრძნება მქონდა, თითქოს თავად ვიყავი განსასჯელი. ჩემი განკითხვა მზადდებოდა, მკაცრი და დაუნდობელი, რაც, რამდენად უჩვეულოდაც უნდა ჩანდეს, ახლა სულაც არ მანაღვლებდა. უფრო მეტიც, გავიფიქრე, მსგავსი მდგომარეობა, სასურველია, ნებისმიერმა ნორმალურმა ადამიანმა განიცადოს-მეთქი. ზუსტად ვერ ვიტყვი, რისთვის იყო საჭირო დამნაშავის ტყავში შეძრომა, მაგრამ როცა თვითკმაყოფილი ლიზას აცაბაცა მზერა დავიჭირე, მივხვდი, სიყალბის გვერდის ავლითაც შევძლებდი ადამიანად დარჩენას. თუმც ბოლომდე ვერ ავხსნი, რისი იმედით მემატებოდა თავდაჯერება. მე ხომ ვერ ვფლობდი კომპრომისების ხელოვნებას, იგი ჯერაც უცხო ხილად რჩებოდა ჩემთვის. აქამდე, მთელი ცხოვრება სიმართლით ვცდილობ თავის გატანას, მაგრამ მუდამ ისეთ ყრუ კედლებს ვაწყდები, დონ-კიხოტსაც არ დაესიზმრებოდა. ლიზამ ეს, მგონი, მშვენივრად იცის. შემომცქერის, როგორც ხაფანგში გაბმულ თაგვს. მან უკვე თქვა თავისი სიტყვა. რასაკვირველია, ჩემი დონ-კიხოტობა წინასწარ ართობს. თავად ხომ დიპლომატიის ნიჭითაა დაჯილდოებული, თანაც უპირატესობა მოიპოვა, რიგით პირველს ერგო მოწმეობა. ახლა უფლება აქვს, დარჩეს დარბაზში და ჩემს სიტყვას უსმინოს. აშკარად თუ არა, გულში გამკილოს, არამკითხე მოამბედ მომნათლოს. მას ეჭვი არ ეპარება, ობიექტური ვიქნები, რითაც დიდ სისულელეს ჩავიდენ, რადგან გარდაცვლილს მაინც აღარაფერი ეშველება, ახალგაზრდა ქალს კი გავწირავ.
ყველაფერი განა ჩემთვისაც ცხადი არაა? მაგრამ საკუთარ სინდისთანაც მართალი უნდა დავრჩე. ო, რა გამოცდას მიწყობს დარბაზის მუხტიანი სიჩუმე, რომელსაც მოსამართლე ქალის ცივი ხმა არღვევს. იგი ვინაობას მეკითხება. ვპასუხობ, თან იმაზე ვფიქრობ, როგორ ვერ ვიტან ქალ მოსამართლეებს. ნამდვილად მაქვს ამის მიზეზი, ერთმა სინდისგარეცხილმა შემაძულა ისინი. მერე ეს მაგიური ”ვიტყვი სიმართლეს და არაფერს სიმართლის გარდა...” ჰოდა, ვთქვი სავალდებულოდ დაწესებული სიტყვები, მონდომებით, მთელი სერიოზულობით და საკუთარ გულს მივაყურადე, რადგან ისე მიცემდა, ვიფიქრე მეორე ინფარქტი არ ავიკიდო-მეთქი.
სხვა, უფრო შესაფერის დროს, ასეთ შემთხვევაში აფირმაციებს მივმართავდი, აუტოტრენინგით მივიღებდი ზომებს. ახლა კი მოკლებული ვარ მსგავს შესაძლებლობას. იმასღა ვცდილობ, როგორმე მოვუხმო მეექვსე გრძნობას, იგი დამეხმარება, ფანტაზიას შევასხმევინო ფრთები.
შეკითხვაზე, თუ რა შემიძლია ვთქვა ბრალდებულზე და, საერთოდ, იმ უბედური შემთხვევის თაობაზე, რომელსაც ჩემდაჭირად შევესწარი, უეცრად ვერ ვახერხებ პასუხს. გისოსებიანი გალიისკენ გამირბის მზერა. იმ საცოდავი არსებისკენ, ბეჭებში წადრეკილი რომ ზის და სმენადქცეული მომშტერებია. ვფიქრობ ჩემთვის, უკვე გაჭყლიტა-მეთქი საკუთარმა ცოდვამ. თან ადრინდელ ქედმაღლობას ვეძებ მის გაფითრებულ, უცნაურად მშვიდ სახეზე. რასაკვირველია, ეს არ არის სიმშვიდე კლასიკური გაგებით, არამედ მდგომარეობაა ადამიანისა, ვინც იწვნია ჩადენილი დანაშაულის თანმდევი განცდები. ამიტომ კარგად იცის ჩემი ყოველი სიტყვის ფასი. თითქმის ბავშვია ეს მოტუტუცო გოგო და უკვე მკვლელობის ბრალდებით ასამართლებენ.
შესაბრალია, მაგრამ სულაც არ ვაპირებ ამ მოტივით მისთვის შეღავათის მიცემას, მისი ბიჭუნას გამოც კი არა.
- გისმენთ, გისმენთ, - კატეგორიულად მომმართავს მოსამართლე. მეც იძულებული ვხდები, დავიწყო:
- მინდა მოგახსენოთ, რომ იმ სამწუხარო შემთხვევას ნამდვილად შევესწარი. ბრალდებული თოკზე გამობმული ძაღლით იდგა ქუჩისპირა რკინის ჭიშკართან. ძაღლი ყალყზე დგებოდა, გაავებით უყეფდა აკივლებულ გამვლელ ქალს. მას პატარა, მომწვანო რიფსის ჩანთა ეჭირა, ბოსტნეულით გატენილი. კოხტა ჩანთა იყო, ნაქარგებიანი.
- ჩანთა არ გვაინტერესებს. ფაქტებზე გადადით, როგორ მოხდა მასზე ძაღლის თავდასხმა.
წამიერი ინტერვალი ჩემს ანალიტიკურ ფანტაზიას ამხნევებს, ცხადია, გულწრფელად მჯერა იმისა, რასაც ვიტყვი:
- ქალის შიშმა ძაღლი საშინლად აგრესიული გახადა. ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო, რომ მსხვერპლზე თავდასხმა ამ შიშმა განაპირობა, უფრო მეტიც, გამომწვევის როლი შეასრულა...
- მოიცათ, მოიცათ, - ამბობს მოსამართლე, - თქვენ წინასწარ ჩვენებაში ნათქვამი გაქვთ, რომ ბრალდებულმა საბელს ხელი უშვა და ძაღლს თავდასხმის საშუალება მისცა. ასე წერდით, ხომ? - მან ქექვა დაიწყო სქელ ”საქმედ” შეკინძულ ქაღალდებში.
- დიახ, მაგრამ მაშინ ვერ გავითვალისწინე, რომ ყველაფერი მსხვერპლის შიშის გამო მოხდა, - ძაღლის აგრესიულობაც, ბრალდებულის მაშინდელი გაღიზიანებაც, მოკლედ, გარდაუვალი გახადა უბედურების მთელი ისტორია.
- შეწყვიტეთ! შეწყვიტეთ! - მოსამართლის ხმა ძალაუფლისა და მბრძანებლის ინტონაციას არ მალავს. - თქვენი დასკვნები კი არა, ნანახი ფაქტი გვაინტერესებს.
- ფაქტი ისაა, რომ შიშმა უბედურება მოახდინა, - არ ვიცვლი ფეხს მყარი პოზიციიდან, მაგრამ ვგრძნობ, სასამართლოს აღარ ვაინტერესებ - არც მართლმსაჯულებს, არც დარბაზს, რომელიც შეჩოჩქოლდა, დაიწყო აქეთ-იქით გადალაპარაკება, მგონი, მოსყიდულად მიმიჩნიეს. მოსამართლე ისევ ჩამეძია:
- მოახსენეთ სასამართლოს, საბელს ხელი უშვა ბრალდებულმა? თქვენ ეს დაინახეთ?
- მაგრამ დარწმუნებული ვარ, მას ეს არ უნდოდა.
- გარკვევით უპასუხეთ კითხვას - კი თუ არა!
- გარკვევით გპასუხობთ. მან ეს მსხვერპლის წრეგადასული შიშის გავლენით ჩაიდინა. უფრო ზუსტად, - ისე გააკეთა, რომ შედეგზე არც უფიქრია.
მოსამართლე ორთავ წარბს ერთდროულად აძგიბავს მაღლა, რაც შეიძლება მაღლა, მერე თავს ნელა დაიქნევს და შვებამოგვრილი მოჭრის:
- გასაგებია. შეკითხვები აღარაა.
ისე გავედი დარბაზიდან, არც ბრალდებულისკენ გამიხედავს, არც ლიზასკენ. არ მაინტერესებდა მათი განწყობა. მხოლოდ ერთი სურვილი მაწუხებდა - ბიჭუნას არ გადავყროდი სადმე. ო, რარიგ კარგად მესმოდა უკვე, ადამიანები ხშირად რად ამბობდნენ სიტყვებს - არ ვიცი... არ დამინახავს... არ გამიგონია...
მაგრამ, აგიხსნის კი ვინმე, სადაა გამოსავალი?
2007 წ.
თბილისი
ბრეგვაძე-კახიანი ლალი - Bregvadze-Kakhiani Lali
⏱️ 1 წთ.
👁️ 2
100%