ეძღვნება ლევან და ვაჩე ქურდიანებს
სასტუმრო ოთახიდან ბოხი ხმები ისმის, მამიკოს სტუმრები იცინიან. ახლა სუფრას გაშლის დედა, აბა ამდენ ხანს სამზარეულოში განა ტყუილად ტრიალებს!.. სტუმრები ჭამის დროსაც არ წყვეტენ ხოლმე ლაპარაკს, თან ჭამენ, თან საუბრობენ.
რომ გაიჭყიტოს? კარი ოდნავ გამოაღოს და გაიჭყიტოს? მამამ თუ თვალი მოჰკრა, მაშინვე ეტყვის: ლევან, კარი მიხურე, შვილო, კარგად მიხურე. გაუღიმებს თან, განა მკაცრი სახე ექნება, რასაკვირველია, გაუღიმებს. მანაც სწრაფად უნდა შეასრულოს თხოვნა, თორემ მამა იმასაც იტყვის, ვაჩეს მიხედე, შვილო, შენს ძამიკოს მიხედე! ეს ხომ ისეც იცის. ამის შეხსენება რაღაში სჭირდება. აგერ არაა? ვაჩეს გვერდით არ ტრიალებს? ანკი ვითომ რა მიხედვა უნდა ვაჩეს? დგას არხეინად თავის მანეჟში. ამას რა ენაღვლება. არაფერი ეკითხება, არავინ არაფერს ავალებს. სულ ასე თოჯინასავით უნდა იდგეს, ღეჭოს თავისი რგოლიანი საწოვარა, რეზინის ციყვი აწრიპინოს და პაწია ცისფერი თვალებით, გაკვირვებულმა ათვალიეროს ყველაფერი.
მაინც რომ გაეჭყიტა? ერთხელ, მხოლოდ ერთხელ. სანამ მამა შენიშვნას მისცემდეს, სანამ გაიგებდეს, ლევანმა განგებ შემოაღო კარიო, თვითონვე მიხურავს. მოდი, ცდის!
ოო, დედას უკვე გაუწყვია სუფრა, სტუმრები ისე სხედან, შეიძლება დღეს არც აპირებენ წასვლას. მართლა რომ არ წავიდნენ? ამაღამ აქ რომ დარჩნენ? მერედა ამდენი საწოლი რომ არა აქვთ? ფეხზე ხომ არ გაათენებენ. ტახტზე კი შეიძლება ძილი, ერთი ძია ტახტზე დაწვება, ის ორი კი... აბა რა იცის იმ ორის საქმე როგორ იქნება. ვაჩეს რა ენაღვლება, ვაჩე თავის ბადეებიან ერთი ბეწო საწოლში ჩაკოტრიალდება და დაიძინებს. ვაჩე ყველგან არხეინად გრძნობს თავს, პატარაა და იმიტომ. მარტო საწოვარას დარდი აქვს, პირიდან თუ გამოუვარდა, მაშინვე გოჭივით აჭყივლდება. რა სულელია, საწოვარას გულისთვის განა შეიძლება ტირილი? იქნებ ვაჩე საწოვარასთვის სულაც არ ტირის ხოლმე, საწოვარას ტყუილად იმიზეზებს, ძალით აგდებს პირიდან, რადგან დედა ენატრება. მტირალს კი უთუოდ მოაკითხავს დედა, რასაც უნდა აკეთებდეს, მაშინვე მიატოვებს და ვაჩესთან გაჩნდება. ხელში აიყვანს, გულზე მიიხუტებს, ლოყას ლოყაზე მიადებს და სანამ თავისი ტკბილი ხმით დაამშვიდებდეს, ვაჩე მანამ ჩუმდება. კარგი ეშმაკია ვაჩე, ვითომ არაფერი ესმის, სინამდვილეში კი მშვენივრად ხვდება, დედა საქმით გაერთო, დავავიწყდიო, და თავს ახსენებს. მერე რა, რომ ლაპარაკი არ იცის, განა ჭკუა არა აქვს! რაც უნდა, იმას მშვენივრად ამბობს: დედა... მამა... ლევანი კი ვერადა ვერ თქვა. არ უნდა და იმიტომ ვერ თქვა, აბა, ლევანი განა ძნელი სათქმელია? ლევანის თქმას რა უნდა, ლევანი, ლე-ვა-ნი... ესაა სულ.
- ვაჩანა, გეხვეწები, ძალიან გეხვეწები, თქვი ლევანი. გამოიღე ეს საწოვარა და თქვი. მომისმინე, კარგად მომისმინე, ვაჩანა, ლე-ვა- ნი, აბა, თქვი, ლევანი! გინდა, ერთად ვთქვათ, ვაჩანა, ლევანი... არა, ვევა არა, მასე არა, ვაჩანა, ლევანი... ლევანი... რა ცუდი ბიჭი ხარ, ლევანის თქმას რა უნდა, ნუთუ მართლა ასე ძნელია? დედას და მამას მშვენივრად ამბობ. დედას და მამას აკი არ ამახინჯებ. მეც ხომ შენი ვარ, ვაჩანა, ჩემი სახელიც სწორად უნდა ისწავლო. გეხვეწები, ისწავლე, ისწავლე და როცა დამიძახებ, მაშინვე შენთან გავჩნდები, რასაც უნდა ვაკეთებდე, გინდაც მოზაიკას ვაწყობდე, მაინც მოვალ.
ფორთოხალი მოგიტანო, ვაჩანა? ფორთოხალს ვერ შეჭამ, მაგრამ ხელში დაიჭერ, უნდა უყნოსო და გაიგებ, რა კარგი სუნი აქვს. თუმცა ფორთოხალს როგორ დაიჭერ, ვაჩანა, ძალიან პატარა ხელები გაქვს, თანაც ცალი ხელით, მეორე ხომ მანეჟს უნდა მოჰკიდო, თორემ წაიქცევი. დაჯდომა რატომ არ გიყვარს, ვაჩანა, სულ ასე უნდა იდგე და თვალს მადევნებდე რას ვაკეთებ? გინდა, რაკეტა გავუშვა მთვარეზე!.. გავუშვებ, მაგრამ რომელს ამოირჩევ, წითელს? ლურჯს? ვერცხლისფერს? ჯერ რომელი, ვაჩანა, თუ სუყველა ერთად? რა თვალხუჭია თოჯინასავით მიცქერი, ვერ გავიგე, გინდა რაკეტის გაშვება, თუ არა. როდემდე უნდა იყო ასეთი ჩურჩუტი, ვაჩანა, არაფერი შენ არ გესმის, არაფერი გაინტერესებს. იმიტომაც არ წაგიყვანეთ ნაძვისხეზე. იცი, როგორ ცეკვავდა თოვლის ბაბუა? ვეებერთელა თოვლის ბაბუა იყო. ასე თქვა, ტრაქტატი დავდეთო, რუსებს დავუმეგობრდითო, ახლა უნდა ვიზეიმოთო. იცი რა არის ტრაქტატი, ვაჩანა? არ იცი? არც მე ვიცი. სარკეებიან დარბაზში ვიყავით, ჭერში სულ ბრჭყვიალა ”წვიმები” ეკიდა. თოვლის ბაბუა წაიქცა ცეკვის დროს, ჩვენ ავაყენეთ, ბავშვებმა. თვითონვე დაგვიძახა, ბავშვებო, მიშველეთ, ამაყენეთო.
ოხ, რა დაგემართა! აჰა, შენი საწოვარა, არავინ წაგართმევს. მეგონა, მისმენდი, შენ კი ამ საწოვარაზე ფიქრობ, დღედაღამ სულ საწოვარას დარდი გაქვს. მამიკოს წიგნებზე რა აზრისა ხარ, ვაჩანა? ათასი რამ წერია შიგ. რაც ქვეყნიერებაზე ხდება, მამიკოს წიგნებში წერია. სად იყურები, სურათი მოგეწონა? ეგ სვანური კოშკია, სვანეთში, თურმე, მასეთი სახლები აქვთ. ცოტა კიდევ რომ გავიზრდები, მამიკო წამიყვანს სვანეთში. იცი, რომ შენ სვანი ხარ, ვაჩანა? მამიკოც სვანია, მეც სვანი ვარ. დედა მეგრელია, მაგრამ ამბობს, გურული ვარო. სასაცილოა, არა, ვაჩანა? რატომ ამბობს ნეტავი დედა, გურული ვარო, არ გაინტერესებს? გაიცინე, აბა, გაიცინე, ვაჩანა, ნუ გეშინია, საწოვარა თუ გამოგივარდება, ისევ ჩაგიდებ. ოხ, რა ჯიუტი ხარ!
ვაჩანა, ჩვენ ერთნაირი თვალები გვაქვს, ცისფერი თვალები. თუმცა ამას შენთვის რა მნიშვნელობა აქვს. გაიცინე, რა დაგემართა, გაიცინე, თორემ მეწყინება, ნუ ხარ თოჯინასავით გაშტერებული, ტყუილად გელაპარაკები ამდენს? დავიღალე ლაპარაკით.
დედიკომ რატომ აღარ შემოგვაკითხა? მოიცა, შენ აქ იყავი ჭკვიანად, მე ერთი წუთით დედას ვნახავ და ისევ დავბრუნდები. არ იტირო, თორემ შენი ძმა აღარ ვიქნები. ხომ არ იტირებ, ვაჩანა?
დედა სამზარეულოში ფუსფუსებს. როგორ თბილა სამზარეულოში, ბადრიჯნის კონსერვისა და მწიფე პამიდვრის მწნილის სუნი ტრიალებს. ნეტა ვაჩეს მოყვანაც შეიძლებოდეს აქ, მაშინ სამივენი ერთად იქნებოდნენ, მაშინ სულ აღარ ეკითხებოდა, სტუმრები წავიდოდნენ თუ არა.
- რატომ მოხვედი, ლევან! ვაჩე მარტო დატოვე, შვილო?
- ცოტა ხანს ვიქნები შენთან, გეხვეწები, ვიქნები.
- არ შეიძლება, შემოგევლე, ვაჩეს მიტოვება არ შეიძლება. გაიქეცი, მეც მალე მოვალ.
- როდის მალე?
- აი, ჩაისაც მივართმევ სტუმრებს და მაშინვე თქვენთან მოვალ.
როგორ უნდოდა დედასთვის ეთხოვა, ერთი წუთით მაინც ამიყვანე ხელში, ჩამიხუტეო, მაგრამ ვეღარ ამბობს, ისევ ვაჩესთან გარბის, კარს აჯახუნებს, ჩქარობს. ვაჩე, ალბათ, ტირილით იკლებს იქაურობას, ვაჩეს ტირილი, ალბათ, სტუმრებს ესმით. ვაითუ ვაჩე ძირს გადმოვარდა, ერთიც ვნახოთ, გადმოაყირავა თავისი მანეჟი და რამე იტკინა, ანდა, საწოვარა გადაყლაპა ვაჩემ.
მაგრამ ვაჩე წყნარად დგას ისევ იმ მდგომარეობაში, როგორც დატოვა. ორთავ ხელს პაწია მხრებზე ხვევს უმცროს ძამიკოს და ებოდიშება, აიმედებს: ვაჩანა, დედა ახლა ჩაის გააწყობს და ჩვენთან მოვა, ნუ გეშინია, საშიში რაა, მე ხომ შენთან ვარ. ის ძიები ვინ არიან, იცი? არც მე ვიცი. ერთს იმოდენა წვერი აქვს, რომ დაინახო, თოვლის ბაბუა გეგონება, იმიტომ, რომ ნამდვილი თოვლის ბაბუა არ გინახავს. დევი თუ გინახავს, ვაჩანა? მე მინახავს. ამბობენ, დევი დიდიაო. მე ხომ პატარა ვარ, მე ხომ ნამდვილად პატარა ვარ. დევი ჩემს სიზმარში ეტევა. ნაძვისხეზე რომ წამოსულიყავი სამი გოჭის ზღაპარს ნახავდი, ვაჩანა. მგელმა სული შეუბერა და გოჭების სახლი კინაღამ დაანგრია. გოჭების მოტყუება მოუნდა მგელს, კარზე დაუკაკუნა. მე დავუძახე, არ გააღო, არა, მგელია-მეთქი და გოჭები გადავარჩინე, თორემ ის ეშმაკი შეახრამუნებდა. მოიცა, შუქს ავანთებ, ეს ოთახი ცოტა ბნელია, კარგად ვერ გხედავ, ვაჩანა. სკამზე შევდგები და ისე ავანთებ. აჰა, ასე არ ჯობია? გესმის! დედიკოს ფეხის ხმაა, სტუმრებს ჩაი მიართვა, აწი მალე მოვა ჩვენთან. ხომ კარგია შუქი, ვაჩანა? სიბნელეს ჰკლავს შუქი. შუქზე ისევ ცისფერი თვალები გაქვს. აბა ერთი კიდევ გავიჭყიტო! სტუმრებიც შუქზე სხედან. მოიცა, ვაჩანა, ნუ მღერი, მაინცდამაინც ახლა მოგინდა სიმღერა? ისევ ჩაიდე საწოვარა და გაჩუმდი, მოვუსმონოთ, რას ლაპარაკობენ. დამაცადე და შენც მოგიყვები... ძალიან ჩქარ-ჩქარა ამბობენ სიტყვებს, ვერაფეს ვგებულობ. წვერიანი ძია ჩუმადაა, მამიკოც ჩუმადაა, ორი სხვა ძია საუბრობს. გავიგე, გავიგე ერთი სიტყვა - იბერიაო. ჰო, იბერიულ-კავკასიური ენებიო. ეს ხომ ვიცით, ვაჩანა, მამიკო ხომ სულ ამაზე საუბრობს ხოლმე წათე ბიძიასთან. რატომ კამათობენ სტუმრები, მამიკოს ჰკითხონ, ყველაფერს აუხსნის. მამიკომ ყველაფერი ზეპირად იცის. რა ქენი, ვაჩანა, ჩაიფსი? ცუდი ბიჭი ხარ. დედას ახლა სცალია შენთვის? დავუძახებ, ცოტა ხანს მასე იყავი, მე რა მოგიხერხო! რა გატირებს, გაჩუმდი, არ შეიძლება ერთი წუთით დამასვენო? ცოტა მოგეცადა, რა მოხდებოდა ვითომ, საცაა დედაც მოგაკითხავდა. სურათები მინდოდა მეჩვენებინა შენთვის, ყველაზე კარგი ფეხბურთელების სურათები. ზიკო ხომ გიყვარს, ვაჩანა. ზიკო თეთრი ბრაზილიაა. ცუდი ბიჭი ხარ, არაფერი შენ არ გაინტერესებს, ძალიან მოგწონს ტირილი? მაშინ იტირე, ბატონო! დილამდე სულ იტირე! არ მაცლი, რომ დედას დავუძახო? რატომ აგდებ საწოვარას! აღარა ხარ ჩემი ძმა, მორჩა, აღარა ხარ!
დედა დაუძახებლად შემოდის. როცა ვაჩე ტირის, დედა მაშინვე ყველაფერს თავს ანებებს.
- აი, თურმე რა ჩაგიდენია, მოგიკვდეს დედა, ახლავე გამოგიცვლი, მოდი... ჩემი კარგი შვილი...
დედის პირველივე შეხებაზე, ვაჩე ჩუმდება.
- მოენატრე, - ამბობს ლევანი, - მოენატრე და იმიტომ ჩაიფსა.
- ო, შენ ხომ ჩემი გენიოსი ხარ!..
- რა ვარ, დედიკო?
- ჩემი ბიჭი, ჩემი დიდი შვილი, ასე არაა? ნახე, რამხელა ხარ უკვე!
- შუქი ავანთე.
- დიდი ხარ და იმიტომ.
ვაჩე დედას ყელზე ეხვევა, არ აცლის, რეიტუზი ჩააცვას, ღაწვისთავს უდორბლავს ვაჩე დედას. ორივე ფეხი რეიტუზში აქვს წაყოფილი ვაჩეს, ჩიტუნები კი მოუჩანს.
- დააცადე, ვაჩანა, დააცადე, ჩაგაცმევს და მერე მოეფერე. ხომ ვიცოდი, დედა მოგენატრა და იმიტომ ჩაიფსი, კარგი ეშმაკუნა ხარ, ვაჩანა. ნუ ასლოკინებ, ეგ უზრდელობაა. განა მე არ მომენატრა დედიკო? მეც მინდა ხელში ამიყვანოს, მაგრამ შენ მიშლი. ვიტირო? ჰა, ვიტირო?
- ვაჩე რას გიშლის, შვილო, მოდი, გაკოცო, მოდი ჩემო იმედო...
- სეროჟასთან გამოშვებ სათამაშოდ?
- არა, დედა შემოგევლოს, სეროჟა თვითონ მოვა, აკი მოდის ხოლმე.
- მამიკოს კალამს მათხოვებ?
- როგორ შეიძლება, მამიკოს კალამი სათამაშო ხომ არაა.
- იმ ძიებთან დამსვამ მაგიდასთან?
- აჰ, ეგ საიდან მოიტანე, შვილო, ძიები მამიკოს სტუმრებია, შენ მათთან რა გესაქმება.
- დიდი ხარო? ხომ მითხარი დიდი ხარო!
- ჩემო საყვარელო, ჩემო ჭკუის კოლოფო!..
ვაჩეს უკვე რეიტუზი აცვია, ჩიტუნები აღარ მოუჩანს. დედა ისევ მანეჟში სვამს და პირში საწოვარას უდებს.
- ახლა ვაჩეს საჭმელი მოვიტანოთ! ლევან, მიხედე, შვილო, საჭმელი უნდა მოვუტანო.
- კარგი, დედა.
დ... რბილი, მისი თმებივით რბილი. დ... დედა. ვაჩანა, ახლავე განახვებ ასო დ-ს, ამ გაზეთში მოვძებნი. აი, ვაჩანა, დ. ესაა დ, დაიმახსოვრებ? უკვე ბევრი ასო ვისწავლე, ამდენი. ნახე რამდენია!
ორივე ხელის მტევანს ფარჩხავს, ცერა თითებს მოკეცავს მხოლოდ.
აი, ეს არის ტ. ხედავ, როგორაა დახვეული! ეს კი გ. დოქს ჰგავს, არა? დეიდა ნინომ მამიკოს დაბადების დღეზე რომ მოუტანა, იმ დოქს. მე რომელი ასოც მომწონს, იმას ვსწავლობ. დედიკო მოდის, ხომ გესმის ფეხის ხმა. ჩვენი საყვარელი დედიკო მოდის! რა ლამაზია ჩვენი დედა, არა, ვაჩანა? საჭმელს გაჭმევს ახლა, მე კი თავი დამანებე, მოზაიკა უნდა ავაწყო. იცი, რა საინტერესოა მოზაიკის აწყობა? რას მისჩერებიხარ. ეგ ელექტროღუმელია, რადიატორები კარგად რომ არ თბება, მაგას იმიტომ რთავენ. ხელის ხლება არ შეიძლება, არ უნდა მიეკარო, ძალიან საშიშია. მხოლოდ შორიდან უცქერ და გათბები. აი, დედაც მოვიდა, ჩვენი დედიკო მოვიდა! საჭმელი მოგიტანა.
- ახლა ვაჩე საჭმელს შეჭამს და დაიძინებს, არა, დედა?
- ჯერ ადრეა, შვილო, ვაჩეს ძილის დრო არ მოსულა ჯერ.
დაძინებას რა დროის მოსვლა უნდა, დახუჭავ თვალებს და დაიძინებ. კარგია, როცა ვაჩეს სძინავს. მაშინ რასაც მინდა, გავაკეთებ. მთავარია, არ ვიხმაურო, ხმაურზე ვაჩეს გაეღვიძება. დედიკო ამბობს ხოლმე, შენც დაიძინეო, მაგრამ მე თამაში მირჩევნია, როდესღაც ხომ უნდა ვითამაშო ჩემთვის, ისე, რომ ვაჩემ ხელი არ შემიშალოს. როგორ მეჯავრება, ზოგჯერ ძალით რომ მაძინებენ. ძალით რატომ მაწვენენ, თუ მინდა, ჩემითაც ხომ დავიძინებ. ცოტა დამასვენეთ, თქვენს ძილში უნდა ვაკეთო ჩემი საქმეებიო, ამბობს დედა. ჩვენი ძილი ძალიან პატარაა, ჩვენს ძილში როგორ უნდა მოასწროს საქმეების კეთება?
კარგია, ვაჩანა, ფაფა? თხელ ფაფას რა გაჭმევს, საწოვარათი ფაფის ჭამა სად გაგონილა. მე ფაფას კოვზით ვჭამ. თუმცა რა გასაკვირია, შენთან შედარებით ხომ ძალიან დიდი ვარ - სამი წლის და ექვსი თვის. მოიცა, მამა იძახის. სასტუმრო ოთახის კარი ოდნავ შეღებულია და მამას ხმა კარგად ისმის, - დედიკოს ეძახის.
- ლევან, აქ მოდი, სად გარბიხარ, შვილო, მამიკო მე მეძახის. მოდი, ჩემო ჭკვიანო, ჩემო კარგო, შენს ძამიკოს აი, ასე დაუჭირე ეს ბოთლი, ხომ ხედავ, როგორ მოშიებია. გავიგებ, რა უნდა მამიკოს და ისევ დავბრუნდები. არ გადმოგივარდეს ბავშვი ტახტიდან, გვერდით მიუჯექი და ისე აჭამე.
მოზაიკის აწყობას ვაპირებდი, ვაჩანა, ახლა ისევ შენ უნდა დაგიჯდე. ცოტა ჩქარა ჭამე, ხომ გშია, განა არ ვიცი, რომ ძალიან გშია? ჰოდა, მალე გაათავე, ამ ერთი ბოთლი ფაფის გათავებას რა უნდა! ნახე, მტრედები მოფრინდნენ, ვაჩანა, ჩვენს აივანზე, გახედე ფანჯარას და დაინახავ. არაფერი შენ არ გაინტერესებს! დაწექი, ასე დაწექი. ცოტა ხანს შენით არ შეგიძლია დაიჭირო ეს ბოთლი? მტრედებს გავხედავ და ახლავე დავბრუნდები. იცი, რომ მტრედებსაც შიათ, ვაჩანა? ნამცეცები უნდა დავუყარო. ვაი, რამდენია! საწყლები, სცივათ, თანაც საჭმელს ეძებენ. არ გაფრინდეთ, მე გაჭმევთ, ნუ გეშინიათ, მტრედებო! ერთმანეთს ეფერებიან, ვაჩანა, ორი მტრედი ნისკარტებით ეფერება ერთმანეთს, ალბათ, ძმები არიან. რომ დაგანახვა, შენც მიხვდები, რომ ძმები არიან. ისევ ტირი? მე კი პურის ნატეხების მოტანას ვაპირებდი. რა დაგემართა, ჭამ და თან ტირი? მოვდივარ, მოვდივარ! გეგონა შორს წავედი? ნუთუ ჩემი ლაპარაკი არ გესმოდა? აგერ არა ვარ? საწოვარა გადმოგივარდა? აჰა, შენი ფაფა, ჩაიდე და გაჩუმდი. მტრედებსაც შიათ. მაგრამ არ ტირიან. მოდი, კარგად დაჯექი, მიეყრდენი მაგ ბალიშს. არც მტრედების ცქერას მაცლი, არც მოზაიკის აწყობას, არც დედასთან ყოფნას. ფაფას რომ გაათავებ, დაიძინე რა, გეხვეწები, დაიძინე, შენ ხომ კარგი ბიჭი ხარ, მე გიმღერებ და დაიძინე. ”სულიკოს” გიმღერებ, ”ციცინათელასაც” გიმღერებ.
უცნაური ბიჭია ვაჩე, ყურებით კი არა, თითქოს თვალებით უსმენს, ცისფერი, კამკამა თვალებით. მოსწონს სიმღერა. ერთი ამას დამიხედეთ, ვითომ პატარა რომაა, ჭკუა არა აქვს, აბა სიმღერას როგორ გებულობს, როგორ მოსწონს სიმღერა... უხარია. ის სიხარულსაც თვალებით გამოხატავს. როცა ლაპარაკს ისწავლის, მაშინაც ასეთი მეტყველი თვალები ექნება? როდესღაც ვაჩეც ხომ ისწავლის სიმღერას. როდესღაც კი არა, უკვე იცის ალბათ, ოღონდ ენით არ შეუძლია გადმოსცეს. ვაჩე თვალებით მღერის ჯერ, ცისფერი, კამკამა თვალებით. უსმენს ძმას და თავადაც მღერის უხმოდ, ბგერების მოუშველიებლად.
ახლა კი დაიძინე, ვაჩანა, თუ ძმა ხარ, დაიძინე. ხომ გიმღერე, უკვე ”სულიკოც” გიმღერე, ვაჩანა, ”ციცინათელაც” გიმღერე, გეხვეწები, დაიძინე, აი, დედაც მოვიდა.
- დედიკო, დავაძინოთ ვაჩე, ხომაა ძილის დრო.
- არა, შვილო, ჯერ ადრეა, ჯერ არ დაიძინებს, ვაჩემ იცის თავისი ძილის დრო.
- მართლა იცის?
- აბა როგორ! ვაჩემ უკვე ბევრი რამ იცის
- ჩემი სახელი კი ვერ ისწავლა.
- ისწავლის, გენაცვალე, მალე ისწავლის. ასე არაა, ვაჩე, ჩემო ანგელოზო, ჩემო თვალისჩინო, დედის სიხარულო? ხომ მალე ისწავლი შენი ძამიკოს სახელს?
მტრედები გაფრენილან, აღარ რიალებენ აივანზე, ერთიღა შემორჩენია რკინის მოაჯირს, ისიც მიფრინავს უკვე, შავია, ფრთებზე იასამნისფერი გადასდევს. მტრედებს შიოდათ და იმიტომ მოფრინდნენ, იმედი ჰქონდათ, ლევანი საკენკს გადმოგვიყრისო. ვაჩეს ბრალია ყველაფერი, მაგრამ მტრედებმა ხომ არ იციან, რომ ვაჩე ასე პატარა და უმწეოა, წუთით არ შეუძლია მარტო დარჩენა, მაშინვე ტირილს იწყებს. როცა ვაჩე ტირის, ხომ უნდა მიხედოს ლევანმა, ძმაა და, აბა, რა ქნას. ისე, ზოგჯერ რომ მიტყეპოს, რა დაშავდება? მამა ამბობს, ცემა არ შეიძლება. ადამიანს სიტყვით უნდა აუხსნა და გააგებინოო. ვაჩეც ხომ ადამიანია. მაგრამ ლაპარაკი რომ არ იცის? ნეტავი როდისღა მოფრინდებიან მტრედები? ნუ გამებუტებით რა, ნუ გამებუტებით. როცა მეორედ მოფრინდებით, აუცილებლად დაგიყრით საკენკს. რომ იცოდეთ, როგორ მეცოდებით, ამ სიცივეში როგორ სძლებთ გარეთ.
- დედიკო, რას შვრება ვაჩე?
- მეფერება, შვილო, ნახე, როგორ მეფერება! თავის ჭკუით, მკოცნის, სხვაგვარი მოფერება არ იცის ჯერ.
- არ მოვიდა ვაჩეს დაძინების დრო?
- ცოტაც, შვილო, ცოტაც და დაიძინებს.
სტუმრები ისევ ლაპარაკობენ და ლაპარაკობენ, ნეტავი რა აქვთ ამდენი სალაპარაკო. მამიკოც აგვიანებს ხოლმე სახლში მოსვლას. კარზე დარეკავენ, გვგონია, მოვიდა, მაგრამ არა, შევცდით. მერედა როგორ ველოდებით, ვაჩეც კი ელოდება, ნამდვილად ელოდება. ის კი, ალბათ, ამ ძიებივით სადღაც, ჩაის სვამს და ლაპარაკობს. ნეტავი ჩვენზე ხომ არ ლაპარაკობს, მე და ვაჩეზე, მამიკოს ძალიან ვუყვარვართ, ოღონდ, სტუმრები მოვლენ თუ არა, ვავიწყდებით, აღარ ვახსოვართ. ეს ნამდვილად ცუდია. ახლა მინდა მივიდე, კალთაში ჩავუჯდე, თავი მკერდზე მივადო. რას დავუშლი, ჩემთვის ვიჯდები წყნარად, იმან კი ისაუბროს, მერე ძიები თუგინდ სულ ნუღარ წავლენ. მაგრამ ვიცი, ეს არ შეიძლება, უზრდელი ბიჭი ყოფილაო, იტყვიან სტუმრები. ისიც მინდა, ვაჩემ დაიძინოს. დედიკოს მაინც ჩავუჯდები კალთაში. მხრებზე დავუწყობ ხელებს და მტრედებზე ვუამბობ. ნამდვილად ეწყინათ, დროზე რომ ვერ მივაქციე ყურადღება, ამიტომაც გაფრინდნენ. მაგრამ ესეც შეუძლებელია, რადგან დედას ვაჩე უზის კალთაში. აღარც მოზაიკის აწყობა მინდა, სულაც აღარ ვარ მოზაიკის გუნებაზე.
- ლევან, მოდი ჩემთან, რა გაბუტულივით ზიხარ, შვილო, მოდი, დედა გენაცვალოს, უსმინე, როგორ ღუღუნებს ვაჩე, შენი ძამიკო მღერის. მალე ლაპარაკსაც ისწავლის.
ლაპარაკს? რად უნდა მერე? ვაჩე ბედნიერია, ლაპარაკი რომ არ იცის, ვაჩემ არავინ არ უნდა გაართოს. რასაც ფიქრობს, ნეტავი დედასთვის ათქმევინა ახლა, მაგრამ დაღლილია და ეზარება. ნამდვილად დაღლილია.
დედის კალთას მიყუჟული, თვალებს ხუჭავს, იტრუნება, ძილი ერევა. საიდან მოდის ნეტავი ძილი, რა ჩუმად მოიპარება, თვალს ვერ მოლანდავ, ისე მოგიტაცებს. ასე რომ არ ხდებოდეს, ვერასდროს ნახავდა დევს, ვერც ოქროს წვიმას ნახავდა. ძილი რომ არ მოდიოდეს, განა ამოდენა იქნებოდა ახლა? დედიკო ხომ ამბობს, ბავშვები ძილში იზრდებიანო.
1984 წ. თბილისი