დიდი ბიჭი და პატარა ბიჭი
(didi bichi da patara bichi)
ბინდია. საცაა დაღამდება. ცივა. ცა მოკრიალდა. ცოტა ხნის შემდეგ სიცივე უფრო მოუჭერს. სოფლის კოოპერატივის წინ აღარავინ დარჩა, ყველა წავიდ-წამოვიდა. მარტო დიდი ბიჭი და პატარა ბიჭი დგანან, საქმე არაფერი აქვთ, დგანან და ლაპარაკობენ.
დიდ ბიჭს მოკლე, თბილი ჯუბა აცვია და უხეში ტყავის ჩექმები. არც ისე დიდია, მაგრამ პატარა ბიჭის გვერდით მთასავით მოჩანს. პატარა ბიჭი გრძელ ქურქში შეხიზნულა, ქურქი კოჭებამდე დასთრევს, თბილი ქუდი ყურებზე ჩამოუფხატავს, მაინცა სცივა და დიდი ბიჭის გვერდით ნიბლიასავით მობუზულა.
თუ მეგობრობაზე მიდგება საქმე, ამ ორში დიდი ბიჭი ულაყივით მიჭიხვინობს, პატარა ბიჭი ჯერ ისევ დაუნალავი კვიცივით, ალალბედად მისდევს უკან.
დაუბერა. ცივა.
_ შინ წავიდეთ, ბიჭო! _ ამბობს პატარა ბიჭი.
_ შინ არა, ის არ გინდა? ვერა ხედავ, როგორ მოკრიალდა!
_ რო მოკრიალდა, უფრო არა ცივა? ყინვამაც მოუჭირა!
_ მოუჭიროს, შენ რა გენაღვლება...
_ ზოგი მე მკითხე...
_ დედალი ხარ.
_ დედალი შენა ხარ.
_ დედალი ხარ, მაშ, რა ხარ, აბა, შენ თავზე დაიხედე...
დაღამდა. დიდი მთვარე ამოვიდა. ვარსკვლავებიც გამოჩნდა. მილიციელმა ჩაიარა და ბიჭები თავით ფეხამდე შეათვალიერა.
_ რას აკეთებთ, ბიჭო!
_ არაფერს, რას უნდა ვაკეთებდეთ? _ შეეშინდა პატარა ბიჭს
_ წადი, დაიკარგენით!
უფრო აცივდა. გარშემო ჭაჭანება აღარავისი ჩანს. აღარც შეშას ჭრიან, აღარც ძროხა ღმუის. სახლებში სინათლეები აინთო. საკვამურებიდან ბოლი ამოდის.
_ წამო, ღვინო დავლიოთ! _ რა თქმა უნდა, ამასაც დიდი ბიჭი ამბობს.
_ ღვინო არა, ის არ გინდა?
_ დედალი ხარ.
_ ჰო, რაკი შენ იტყვი.
_ აბა, როდისმე დამთვრალხარ?
პატარა ბიჭი არასოდეს დამთვრალა და ხმას არ იღებს.
_ ჰოო! _ ამბობს დიდი ბიჭი.
_ თორე შენ კი აი... _ ლუღლუღებს პატარა ბიჭი.
_ ამ წინებზე ვინ დალია ორი ბოთლი ღვინო?
_ ორი ბოთლი, მაშ... მოგართმევდნენ.
_ მაშ, მტყუნის... ვთქვა? არა, ვთქვა?
_ თქვი რა...
_ ხო იცი, რო არ ვიტყვი...
დიდი ბიჭი და პატარა ბიჭი სოფლის სასადილოში შედიან. სასადილო ცარიელია. ფეჩიც ჩამქრალია და ცივა. დახლიდარი კუთხეში მიმჯდარა და საანგარიშოს აჩხაკუნებს. დიდი ბიჭი პატარა ბიჭს ყოჩივით მიუძღვის და დახლთან ჩერდება.
_ ერთი ბოთლი საფერავი!
დახლიდარი ჯერ ეჭვით იცქირება, მერე ბოთლსა ხსნის, თეფშზე ყველსა და მწნილს ალაგებს:
_ მემრე მე არ დამბრალდეს... მამაშენმა ამ წინებზედაც ლანძღვა დამიწყო. მე რა ვქნა, უარ ხო ვერ გეტყვი? განაღა ბალღი ხარ... რამდენისა ხარ?
_ ოცისა. მემრე რა რო...
_ მემრე ისა, რო ფული ვინ მოგცა?
_ ვინ უნდა მომცეს? არა ვმუშაობ?.. მთელი შემოდგომა ტრაქტორებზე ვეგდე.
დახლიდარი ჩუმდება და ისევ კუთხეში მიიყუჟება. ბიჭები იქით, დარბაზის ბოლოში, დაბალ მაგიდას მიუსხდებიან. დიდი ბიჭი ჭიქას ავსებს. პატარა ბიჭი თავის ჭიქას გვერდზე გასწევს. დიდმა ბიჭმა იცოდა, რომ ასეც მოხდებოდა და აღარა ბრაზობს, მარტო თვითონ სვამს და სადღეგრძელოებსაც თვითონ იგონებს.
_ ეს ამ ჭიქით გაუმარჯოს მშობლებს... მშობლები რო არა ყოფილიყვნენ, არც ჩვენ ვიქნებოდით...
_ ამ ჭიქით ჯარში წასულ ბიჭებ გაუმარჯოთ, ვახტოსა და პაატას... გაზაფხულზე მეც წამიყვანენ.
_ მეც... _ ჩუმად ამბობს პატარა ბიჭი.
_ ვისაც ვინ უყვარს, იმათ გაუმარჯოს... _ განაგრძობს დიდი ბიჭი და უცებ სიცილი აუტყდება...
_ რა გაცინებს, ბიჭო! _ გამოსძახის დახლიდარი.
_ გოგოებ გაუმარჯოს!@_ ეძახის დიდი ბიჭი და ჭიქას მაღლა სწევს.
_ ნამდვილი მამაილა ხარ! _ ხითხითებს დახლიდარი.
დიდმა ბიჭმა ბოთლი გამოცალა. წაბლისფერ ლოყებზე სიმხურვალე მოერია. ტუჩები გაუწითლდა. წიწაკის მწნილი ეგრევე, მთელად გადაყლაპა და წამოდგა. პატარა ბიჭს იმედი მიეცა, მივდივართო და ისიც აჰყვა.
_ კარგად იყავი! _ კაცივით გასძახა დიდმა ბიჭმა დახლიდარს...
_ აბა, შენ იცი... კინოში არ წახვიდე, იცოდე, მთვრალი ხარ! _ გამოსძახა დახლიდარმა.
გარეთ მთვარე ანათებს. თოვლი თეთრად ქათქათებს. დღესავით ღამეა.
_ გოგოსთვის გიკოცნია? _ ჩურჩულებს დიდი ბიჭი და პატარა ბიჭს დასცქერის.
პატარა ბიჭს არასოდეს უკოცნია გოგოსთვის და ხმას არ იღებს.
_ ეგე!
დიდი ბიჭს თვალები უელავს, პატარა ბიჭი თვალს ვერ უსწორებს.
_ თორე შენ კი აი... _ ჩურჩულებს პატარა ბიჭი.
_ მაშ, ის რა იყო, იქა, როცა...
_ მე რა ვიცი, იქ ვიყავი?
_ როცა არ იცი, გაჩუმდი.
_ გაჩუმებული არა ვარ?
ცოტა ხანს ჩუმად არიან.
_ ცივა! _ ამბობს პატარა ბიჭი და ქურქში უფრო იბუზება.
_ წამო, ნათელა შევაშინოთ! _ ეუბნება დიდი ბიჭი.
_ თუ გამოგივარდნენ იმათები!
_ იმათები ქალაქში არიან.
_ არ ამოვიდოდნენ?
_ ვერ დაინახე, ავტობუსი ცარიელი ამოვიდა.
_ შინ უნდა წავიდე.
_ დედალი ხარ, მაშ, რა ხარ...
_ ხო, რაკი შენ იტყვი.
_ წამო, რაღაცა უნდა ვუთხრა.
_ როდის დაგპატიჟა?
_ თორემ არც კი, აი...
_ კალთები ჩამოგახია...
_ არ წამოხვალ და ნუ წამოხვალ! არ წამოხვალ და ამ ჩემ ფეხებ!
დიდი ბიჭი გზას დაადგება, ფიქრობს, პატარა ბიჭიც გამომყვებაო. პატარა ბიჭი არ მიჰყვება და დიდი ბიჭი გამოსძახებს:
_ არ მოხვალ?
_ შინ უნდა წავიდე!
_ აბა, ნუ წამოხვალ! _ იმუქრება დიდი ბიჭი და ისევ მობრუნდება.
დიდი ბიჭი გაბრაზებული ქოშინებს.
პატარა ბიჭი ქვემოდან შესცქერის.
_ არ წამოვალ! _ ამბობს პატარა ბიჭი და დიდმა ბიჭმა უკვე იცის, რაც უნდა უთხრას, ვეღარაფრით შეაშინებს.
უცებ დიდი ბიჭი სილას გააწნავს.
პატარა ბიჭი ხელს შეუბრუნებს, მაგრამ თოვლში წაიქცევა.
დიდი ბიჭი არც კი მოიხედავს, გზას დაადგება.
პატარა ბიჭი წამოდგება, თოვლს ჩამოიბერტყავს, ნაწყენია და ამ წუთში ფიქრობს, რომ ყველაფერი დამთავრდა, დიდ ბიჭს აღარასოდეს დაელაპარაკება, უცებ სიცარიელე დაეუფლება და ცრემლებს მოიწმენდს.
დიდი ბიჭი შარაზე მიალაჯებს.
ცივა, უფრო მეტად ცივა.
დიდი ბიჭი მიდის და უკან აღარ იხედება.
წყაროსთან არავინაა.
არც ფოსტასთან ჭაჭანებს ვინმე.
კინო კარგა ხანია დაწყებულა. სიცივისაგან აძაგძაგებული უბილეთო ბალღები სარკმლებიდან დარბაზში იჭვრიტებიან.
დიდი ბიჭი გზიდან გადაუხვევს და ორღობეში მიდის.
ღობის გადაღმა ვიღაცა შეშას ჭრის.
დიდი ბიჭი აქეთა ღობესთან ჩერდება და სახლს გასცქერის.
სახლში სინათლე ანთია.
_ ნათელა შინ არი! _ ფიქრობს დიდი ბიჭი და ხეს მიეყრდნობა.
პაპიროსი მოუნდება, მაგრამ პაპიროსი არა აქვს.
ღვინისგან გახურებულ სხეულს აღარ სცივა.
დიდი ბიჭი ღრმად სუნთქავს და პირიდან ორთქლი გამოსდის.
ჩუმად ღიღინებს.
მერე ცოტა ხმასაც აუწევს.
სარკმლიდან არავინ იხედება.
გადმოღმა ეზოში ისევ შეშას ჭრის ვიღაცა.
ბიჭი ბრაზობს, რაღა დროს შეშის დაჭრაა, ეს ვიღაცაა, აქამდე სად იყოო და ხეს ეფარება. მერე ცნობისწადილი დასძლევს და ღობის იქით გადაიხედავს.
შეშას ჟუჟუნა ჩეხავს.
ბიჭს ეცინება და ახლა ჟუჟუნას გასცქერის.
* * *
ჟუჟუნა ქალაქში იყო გათხოვილი. ერთი-ორი წლის შემდეგ უკან დაბრუნდა _ ცარიელი, უქმრო და უშვილო. ცუდად არ იქცეოდა, კაცებს ახლოს არ იკარებდა. მარტო მხიარულება უყვარდა, სადაც კი საბაბს იშოვიდა, გიტარას აიღებდა და მღეროდა. სოფელმა მაინც აითვალწუნა. ერთხელ, შუაღამისას, კარზე კოლექტივის თავმჯდომარე მიადგა მთვრალი. ჟუჟუნა გამოვარდა და აგური ესროლა. მერე მთელი სოფელი ამ აგურზე ლაპარაკობდა. მარტო ერთი ზნე სჭირდა ჟუჟუნას: შაბათ-კვირას სოფელში გული არ უდგებოდა, ან თელავში წავიდოდა, ან გურჯაანში. ქალაქშიც ხშირად უნახავთ... ეს იყო და ეს...
* * *
ჟუჟუნა შეშას ჩეხავდა.
დიდი ბიჭი ნასვამი იყო, შეეცოდა ჟუჟუნა და ჩაახველა.
ჟუჟუნამ ეჭვით გამოხედა, ცული გადააგდო, იცნო ბიჭი და ღობისკენ წამოვიდა.
_ საღამო მშვიდობისა, ჟუჟუნა!
_ მანდ ვის ელოდები, ბიჭო...
_ ისე... არავის...
_ არავის... შენ მე რამეს გამომაპარებ?
_ რა უნდა გამოგაპარო?
_ არაფერი.
ჟუჟუნამ ცული აიღო და ბიჭს გამოსძახა:
_ იარე მასე, აქ რა, მოხვალ და შეშას დამიჭრი?
ბიჭმა ღობის მარგილი ჩაბღუჯა და თქვა:
_ რატომაც არ დაგიჭრი!
_ გადმოდი. აი, ცული და აი, შენ. წელი მომწყვიტა. ქალაქში ვიყავი. მოველ და სახლი გაყინული დამხვდა.
ბიჭმა მიიხედ-მოიხედა, ხომ არავინ მიყურებსო და რაკი არავინ უყურებდა, აღარც ჭიშკრიდან მოუვლია, იქვე, ღობეზე გადაალაჯა და ეზოში გადავიდა.
ქალმა თავით ფეხამდე ახედ-დახედა, გაუცინა და ცული მიაწოდა.
_ რამსიმაღლე ხარ, ჩემ ხელში კი გაიზარდე.
ბიჭმა პასუხი არ გასცა, ნაჯახი აიღო და კუნძს მიადგა.
_ ეგ კუნძი დამიჩეხე და მეტი არც მინდა, ერთ-ორ დღეს მეყოფა.
ბიჭმა ცული მოიქნია და კუნძი გადახეთქა.
_ მე შენ გეტყვი, ღონე არა გაქ!
ბიჭმა ცული კუნძზე მიაგდო, ჯუბა გაიხადა და ქალს გადაუგდო.
ქალმა დაიჭირა, ფრთხილად მიიხედ-მოიხედა და მხრებზე მოიხურა.
ჯუბა თბილი იყო.
_ ცივა... _ გააკანკალა ქალს.
ბიჭი შავი, სქელი ჯემპრის ანაბარა დარჩა. ისევ ცული აიღო და კუნძს მიადგა. ქალს ზედაც არ უყურებდა, ღონივრად იქნევდა ცულს და დახეთქილ შეშას იქით, გაყინული თოვლისკენ ისროდა.
_ რა გეჩქარება ნეტა... _ ჩურჩულებდა ქალი.
ბიჭი ხმას არ სცემდა და ქალი განაგრძობდა:
_ ერთ-ორ დღეს მეყოფა, საცაა ზამთარიც გავა.
_ თუ არა და, აქ არა ვარ?
_ შენ სადა გდიო? მე შენ გეტყვი და, ყოველდღე გხედავ... რამდენი ხანია არ დამინახიხარ...
_ რავი, აბა...
_ მაგრე იყოს, მეტი აღარ დააწვრილო. წვრილი შეშა მალე აპრიალდება და მალე იცის ჩაქრობა.
ბიჭმა ცული თოვლზე მიაგდო, ღრმად ქშინავდა, ხვითქი გადასდიოდა.
_ ხო არ დაიღალე? _ იკითხა ქალმა.
_ რა დამღლიდა...
_ რა დაგღლის, შენთვის ეს რა არი? დევივითა ხარ...
იდგნენ და ერთმანეთს უცქერდნენ.
_ შეშა მკლავებზე დამიწყვე, საჩეხში ავიტან, _ თქვა ქალმა.
_ მე ავიტან! _ პირქუშად ჩაილაპარაკა ბიჭმა.
_ დღეს რა გუნებაზე ხარ? _ გაიცინა ქალმა.
ბიჭმა შეშა კოხტად დააწყო. ორივე ხელი მოხვია და წელში გასწორდა.
_ კიდევ დამიმატე, _ უთხრა ქალს.
ქალი აფუსფუსდა, რამდენიმე ნაჭერი კიდევ აიღო და აიღლიავებულ შეშას დაამატა. ბიჭი ნელა, მძიმედ, დათვივით წავიდა აივნისკენ.
ქალი ბიჭს გაჰყვა. მერე გადაუსწრო, აივნის კარი გააღო და დაელოდა.
ბიჭი ქშენით ამოდიოდა კიბეზე.
კიბე ჭრიალებდა.
ბიჭმა შეშა აივანზე დაყარა და სახლი შეზანზარდა.
_ ნელა, თავზე არ დამანგრიო, _ გაუცინა ქალმა.
პირისპირ იდგნენ.
ქალი უღიმოდა.
თავჩაქინდრული ბიჭი თვალს ვერ უსწორებდა.
_ განა არ ვიცი, ვისთვისაც იდექი, _ გაიცინა ქალმა.
_ რა იცი...
_ ვიცი... სხვა დროსაც დამინახიხარ.
ქალი უფრო მიუახლოვდა.
ბიჭი ღრმად სუნთქავდა.
_ იი, მთვრალი ყოფილხარ, _ თქვა ქალმა.
ბიჭს გაეცინა.
_ მეც არა ვთქვი...
ბიჭი ფიქრში წავიდა და უცებ შეეშინდა.
_ მთვრალი ყოფილხარ, _ გაიმეორა ქალმა.
ბიჭს ისევ გაეცინა.
_ არსად წახვიდე, გახსოვს, ამწინებზედაც რო იჩხუბე... მაშინაც მთვრალი იყავი... სხვა დროს შენი ჩხუბი არ გამიგია.
ქალის ხმა თითქოს საიდანღაც, შორეთიდან ისმოდა.
_ აჰა, შეგცივდება, _ თქვა ქალმა და ბიჭის ჯუბა გადაიძრო. ბიჭმა ხელი გაუწოდა, ქალმა უსიტყვოდ ანიშნა, _ მე თვითონ მოგახურავო, ბიჭის მხრებს შესწვდა და ჯუბა მოახურა... და ეგრევე დარჩა _ ბიჭის მხრებზე ჩამოკიდებული; მერე ზურგით მიაწვა ოთახის კარს და ბიჭიც თან გაიყოლა... ცახცახით უკოცნიდა თვალებს, ყვრიმალებს, ყურებს... მერე ტუჩები მოძებნა...
გარშემო სიბნელე იყო.
ბიჭი მიეცა სიბნელეს.
* * *
_ დაიღალე? _ დაიჩურჩულა ქალმა და ბიჭს შუბლზე ოფლი მოსწმინდა.
_ თავი დამანებე! _ შეუღრინა ბიჭმა.
_ რა გეწყინა?
_ არაფერი, რა უნდა მწყენოდა?
ბიჭმა შარვალში გაუყარა ფეხები და წამოდგა.
_ მიდიხარ?
ბიჭმა ხმა არ გასცა.
_ ცოტა ხანი მოგეცადა.
_ რა გინდა?
_ არაფერი, რა უნდა მინდოდეს...
_ ხვალ საღამოს...
_ რა ხვალ საღამოს?
_ მოვიდე?
_ ცუდი არაფერი იფიქრო... რა ჩემი ბრალია. ჯერ ბედნიერი არა ვყოფილვარ. ღმერთმა გამოგგზავნა. პირველად ვიყავი ბედნიერი. ყოველღამე მესიზმრებოდი... შენ რა გესმის... შენ ჯერ არაფერი არ გესმის...
ბიჭი კართან მივიდა.
ქალმა შეაჩერა.
_ არავის ეტყვი?
_ ვის უნდა ვუთხრა...
_ არა... მითხარი... არ იტყვი?
_ არ ვიტყვი.
_ ხო იცი, მეტიც არ უნდათ...
_ არ ვიტყვი.
_ თავს მოვიკლავ, იცოდე...
_ არ ვიტყვი.
ბიჭმა კარი გააღო და კიბეზე დაეშვა.
_ არავინ დაგინახოს.
_ ნუ გეშინია.
_ ხო იცი, რაღას არ იტყვიან.
_ რა უნდა თქვან?
_ რა ვიცი, ათასი რაღაცა...
ბიჭი ეზოში ჩამოვიდა.
ქალმა ჩურჩულით გადმოსძახა:
_ ღამე მშვიდობისა მაინც გეთქვა, ბიჭო!
_ ღამე მშვიდობისა...
ბიჭი ორღობეში გამოვიდა.
ცოტაზე გაიარა და ღობეს მიეყრდნო.
აგრე იდგა კარგა ხანს.
უცებ მთელ სხეულს სილაღე და სიმსუბუქე დაეუფლა.
გაეცინა.
მერე უფრო გაეცინა.
ორღობეში მირბოდა და იცინოდა.
მერე შეჩერდებოდა, ღობიდან მარგილს ამოაძრობდა, ღობესთან მომწყდარ ძაღლებს აცოფებდა და გარბოდა. მთელ ორღობეში ძაღლთა გნიასი და ყეფა მიაცილებდა. უცებ სიმღერა მოუნდა და სიმღერა დაიწყო. ასე ყმუის ხოლმე მგელი, ხროვას ჩამორჩენილი, უგზო-უკვლოდ ტყედ მიმავალი.
* * *
დიდი ბიჭი პატარა ბიჭის სახლთან დგას.
პატარა ბიჭის ოთახიდან სინათლე გამოდის. იქ მყუდროებაა, სითბო. პატარა ბიჭი ალბათ წიგნსა კითხულობს, ან რადიოს აწვალებს.
დიდი ბიჭი ღობეზე გადახტება და სარკმლის ქვეშ აიტუზება. კენჭს აიღებს და ფანჯარას ესვრის.
სარკმელი იღება.
_ მე ვარ, _ ჩურჩულებს დიდი ბიჭი, _ თქვენებს სძინავთ?
_ ხო!
_ ცოტა ხნით ჩამოდი, რაღაცა მაქ სათქმელი.
_ ჩამოვალ! _ ამბობს პატარა ბიჭი და სარკმელს ხურავს.
დიდი ბიჭი დგას და ელოდება.
პატარა ბიჭი მალე ჩამოდის და წინ მორჩილად გაუჩერდება.
_ არ შეგცივდეს, _ ეუბნება დიდი ბიჭი.
_ რა შემაცივებს...
დიდი ბიჭი ერთხანს შესცქერის, თითქოს დიდი რამ ამბავი უნდა გადაწყვიტოსო, ყოყმანობს და მერე ჩურჩულებს:
_ თუ გინდა, გამარტყი...
პატარა ბიჭი ზურგს შეაქცევს.
ხმას არ იღებენ.
_ რა გინდოდა? _ ჩაილაპარაკებს მერე პატარა ბიჭი.
_ არაფერი... _ იცინის დიდი ბიჭი.
_ იცინე... იცინე...
დიდი ბიჭი იცინის. ჯერ თოვლზე დადგება თავდაყირა, მერე მალაყებს გადადის, მერე და მერე სულ აიწყვეტს და გზაზე სრიალ-სრიალითა და ყმუილით დაეშვება. ძაღლები ყეფენ და ღობეებს აწყდებიან. აქა-იქ სახლის კარიც იღება და ვიღაცა გამოიხედავს. ვიღაცა ძაღლსა ტუქსავს და ისევ სიჩუმე ჩამოდგება. ახლა სიჩუმეში სულ შორიდან, ორღობის ბოლოდან ისმის დიდი ბიჭის ხმა.
«ხვალე გადმოხვალ? დილითვე გადმოდი!.. არ დაიგვიანო, იცოდე!..»
ასე მთავრდება ეს ზამთრის ღამის მოთხრობა... და რაღა თქმა უნდა, მთვარე ისევ ანათებს, ვარსკვლავები ისევ ჟიკჟიკებენ და ცივა, ცივა, ცივა...
ბიბილური თამაზ - Bibiluri Tamaz
⏱️ 1 წთ.
👁️ 3
100%