×

ქართველიშვილი სონია - Qartvelishvili Sonia

mcvane.ge ქართველიშვილი სონია - Qartvelishvili Sonia
⏱️ 1 წთ. 👁️ 1
100%
უცნაურია, მაგრამ ფაქტია

(ucnauria, magram faqtia)


უცნაურია, მაგრამ ფაქტია _ მთელ მსოფლიოში, რაც არ უნდა დაძაბული, კარგად დაგეგმილი და გაპიარებული წინასაარჩევნო კამპანიის ციებ-ცხელება მიმდინარეობდეს, რომლის ერთ-ერთ მთავარ შემედგენელ ნაწილსაც წამყვან ტელევიზიებთან აქტიური თანამშრომლობა და საეთერო დროის დიდი ნაწილის თავიანთ სასარგებლოდ გამოყენება წარმოადგენს, საინფორმაციო გამოშვებებს, პოლიტიკურ თოქ-შოუებსა და წამყვანი პოლიტიკოსების მიერ პირდაპირ ეთერში გაკეთებულ წინასაარჩევნო დაპირებებზე გაცილებით მაღალი რეიტინგით საზოგადოებაში გასართობი ტელეშოუები სარგებლობენ, რომელთა რიცხვს ტელევიზიის უკანასკნელი ოცწლეულის ერთ-ერთი მთავარი “მონაპოვარი” ტელესერიალიც მიეკუთვნება. შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ საზოგადოება ნაკლებად პოლიტიზირებულია? პარადოქსია, მაგრამ ტელენოველებში წარმოჩენილი თემატიკა უმთავრესად იმით განისაზღვრება, რაც დროის გარკვეულ მონაკვეთში ყველაზე აქტუალური და პრობლემატურია და როგორც წესი, ხელისუფლება მათ მოგვარებაზე ფიქრს წინასაარჩევნო პერიოდში იწყებს. ამდენად, საზოგადების აპოლიტიკურობაში დადანაშაულება საკითხის არასწორი გადაჭრა იქნებოდა. ერთი კი აშკარაა, მაყურებელს სერიალის მთავარი გმირის, ანუ რეჟისორის ფანტაზიის ნაყოფის უფრო სჯერა, ვიდრე რეალური ადამიანის, რომელიც მას ტელეეთერიდან, ხელისუფლებაში მოსვლის შემთხვევაში, ყველა პრობლემის მოგვარებას ჰპირდება. ფორმულირება უფრო ზუსტი იქნებოდა, თუ ვიტყოდით, რომ მაყურებელი აქტუალურ პრობლემებზე სერიალის გმირების თვალით დაკვირვებას ამჯობინებს, უარს ამბობს რა, საათობით უსმინოს პოლიტიკოსს, რომელიც, გამუდმებით იშველიებს მაგალითებს რეალური ცხოვრებიდან თუ მის წინასაარჩევნო დაპირებებს დავუჯერებთ, სოციალური უსამართლობის აღმოფხვრისკენ მიმართული წინასაარჩევნო პროგრამა, მომავალში მშვიდი, უპრობლემო ცხოვრების გარანტიას იძლევა.
ბანალურები ვიქნებოდით, თუ ვიტყოდით, რომ ხელოვნებას ძლიერი ძალა აქვს, რომ მაყურებელი რეალობასა და ხელოვნებას შორის ჭიდილში ხელოვნებას ირჩევს, ალბათ, ბევრი შეგვეკამათებოდა-კიდეც და გვეტყოდა, რომ სერიალის ხელოვნებად მოხსენიება არაეთიკური და არაპროფესიონალიზმის მომასწავლებელია. მოცემულ სიტუაციაში, ყველაზე დროული და ადექვატური იქნება ვთქვათ, რომ საქმე გვაქვს ურთულეს კულტურულ ფენომენთან, ერთგვარ ტექნოლოგიასთან, რომელსაც უნარი აქვს საზოგადოების საკმაოდ დიდი ნაწილის ცნობიერება მისთვის სასურველი მიმართულებით წარმართოს.
თანამედროვე კულტუროლოგიას, ფსიქოლოგიასა და სოცილოგიაში ძალიან ბევრს წერენ იმაზე, რომ ზოგადად ტელევიზია და, ყველაზე უფრო ხშირად, ტელესერიალი, რომელთა რიცხვი საკმაოდ ბევრია და რომლებსაც საეთერო დროის საკმაოდ დიდი ნაწილი ეთმობა, ადამიანის ფსიქიკაზე დამანგრევლად მოქმედებს, ხელოვნებათმცოდნეები მის მიმართ ან სკეპტიკურად, ან სნობურად არიან განწყობილნი და უკეთეს შემთხვევაში მის დაბალმხატვრულ დონეზე საუბრობენ, ძირითადად კი მასზე წერას გაურბიან, იმიტომ, რომ მიიჩნევენ: თანამედროვე მასკულტურის ერთ-ერთი მთავარი “მონაპვარი”, რომელმაც კინემატოგრაფისგან ძალიან ბევრი რამ დაუკითხავად მიითვისა, არ არის ის, რაზეც მათ უნდა წერონ და იმსჯელონ, ანუ ეს არ არის ხელოვნება. სწორედ ამით ხსნიან იმას, რომ უდიდესი პოპულარობის მოუხდავად, მან ჯერ კიდევ ვერ მოახერხა “კინოს” სტატუსის მოპოვება და ზოგად სახელწოდებას, “სერიალს” დასჯერდა. ფაქტი კი ჯიუტია: საზოგადოებაში არსებული სნობური და სტერეოტიპული დამოკიდებულების მიუხედავად, რომ სერიალი მხოლოდ დაბალი ინტელექტის მქონე ადამიანების, პენსიონერების, მოზარდებისა და საშუალო განათლების მქონე დიასახლისების მთავარი გასართობია, სოციოლოგიური გამოკითხვები გვიჩვენებს, რომ ტელეპროგრამების რეიტინგის “ოქროს ხუთეულში” სერიალები ხვდებიან. კითხვაზე “უყურებთ თუ არა სერიალებს” დადებითი პასუხი მხოლოდ 54-მა პროცენტმა გასცა, 31 პროცენტი უყურებს მხოლოდ ზოგჯერ, 15 პროცენტი კი მათ საერთოდ არ უყურებს, ან არ ამხელს, რომ უყურებს, რადგან, როგორც წესი, ის, ვინც უყურებს, ამაზე სხვასთან არ საუბრობს, ეშინია რა, საზოგადოებას უგემოვნო, დაბალი ინტელექტის მქონე ადამიანად არ მოაჩვენოს თავი; სურათი საგრძნობლად იცვლება, როდესაც შეკითხვა ეშმაკურადაა დასმული: “სერიალი ერთხელ მაინც თუ გინახავთ?” ირკვევა, რომ ათასი გამოკითხულიდან არ არსებობს ადამიანი, რომელსაც ტელესერალი ცხოვრებაში ერთხელ მაინც არ ჰქონდეს ნანახი. ეს კი გვაფიქრებინებს, რომ ის 15 პროცენტი, რომელმაც განაცხადა, რომ სერიალებს საერთოდ არ უყურებს, გამოკითხვის დროს გულწრფელი არ ყოფილა.
ის, რომ სერიალი თანამედროვე ადამიანის ყოველღიური ცხოვრების ერთ-ერთი მთავარი შემადგენელი ნაწილი და ერთგვარი ნორმაა, მარტო მისადმი საზოგადოების ინტერესით არ შეიძლება აიხსნას. ტელეარხები ხომ ყველაფერს აკეთებენ იმისთვის, რომ რაც შეიძლება მეტი მაყურებელი მიიზიდონ: ხანგრძლივი რეკლამები ამაღელვებელი კადრებითა და თავბრუდამხვევი მონტაჟური სვლებით, საეთერო დროის დიდი ნაწილის დაკავება, ძალაუნებურად, ადამიანი რაღაცას მაინც ნახავს, ერთი არხიდან მეორეზე გადართვის დროს მაინც. . . ამასთან, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ყველაფერი კეთდება იმისთვის, რომ საზოგადოების დამოკიდებულება ამ ტელე-პროექტის მომართ შეიცვალოს, ხდება მისი ინტელექტუალიზაცია, ჟანრული გამრავალფეროვნება, იქმება პროფესიული სერიალიები, რომლებსაც ამა თუ იმ პროფესიის წარმომადგენლები ვითომ სამსახურეობრივი ინტერესებიდან გამომდინარე უყურებენ და საკამოდ მაღალ შეფასებასაც აძლევენ, თითოეული სერიისთვის დამოუკიდებელი ნაწარმოების ფორმის მიცემა, აქტუალური თემატიკა. . . რეჟისორების ფანტაზიას საზღვარი არა აქვს, შედეგიც არ აყოვნებს: სერიალის საეთერო დროს სარეკლამო ჭრის ფასი და შესაბამისად, ტელევიზიის შემოსავალიც, პირდაპირპროპორციულად იზრდება, რაც გვაძლევს უფლებას, ვიფიქროთ, რომ სერიალების ერა ჯერ კიდევ დიდხანს არ დასრულდება. რეიტინგი ზოგჯერ იმდენად მაღალია, რომ წლების განმავლობაში ერთი და იგივე გმირები თითოეულ ოჯახს ყოველ დღე სტუმრობენ და მაინც სასურველი სტუმრების სტატუსს ინარჩუნებენ. მაგალითად “სასწრაფოს”, თხუთმეტი წლის განმავლობაში იღებდნენ, მართალია, ბოლო წლებში მისი რეიტინგი საგრძნობლად დაეცა (პირველიდან 55-ე ადგილზე გადაინაცვლა), მაგრამ პროექტის თხუთმეტწლიანი ისტორია გვაფიქრებინებს, რომ მასზე მოთხოვნელება საზოგადოებაში არსებობდა, წინაარმდეგ შემთხვევაში, სერიალისთვის საკმაოდ ძვირადღირებული ტელენოველა არსებობას რამდენიმე წლის შემდეგ აუცილებლად შეწყვეტდა, მან კი თხუთმეტ ხანგრძლივ წელიწადსა და პრეტენზიული ამერიკელი მაყურებლის გემოვნებას ღირსეულად გაუძლო. . .
ლოგიკურია, ჩნდება კითხვა, იქნებ, გარკვეული ჯგუფის, თუნდაც, ხელისუფლების ინტერესებში შედის საზოგადოების სერიალებით ესოდენ დიდი დაინტერესება, იქნებ, გაცილებით უსაფრთხოა, როდესაც მაყურებელი გარკვეულ პრობლემას ტელეგმირის თვალით უყურებს, ამ დროს ხომ სიტუაციის გაკონტროლება უფრო ადვილია? ეს გვაფიქრებინებს, რომ საქმე გვაქვს მასობრივ ტოტალიტარიზმთან, რომელიც საინტერესოდ და უსაფრთხოდაა შეფუთული, იმდენად უსაფრთხოდ, რომ მასზე ეჭვის მიტანა არასერიუზულად, სასაცილოდაც კი შეიძლება ჩაითვალოს.
ეს სტატია სერიალის უარყოფით გავლენაზე არ აქცენტირდება, “სასწრაფოს” შემთხვევაში, თამამად შეიძლება ითქვას, რომ ხშირად პრობლემის სწორ გადაჭრასთან გვაქვს საქმე. მინიშნებები რასიზმსა და ნაციზმზე, ერთ-ერთი მთავარი გმირის მიერ თითქმის შეუმჩნევლად გაკეთებული ანალიზი, რომ შავკანიანებს კოლექტიური ცნობიერება არ აქვთ, რომ ისინი ერთმანეთისგან ისევე განსხვავდებიან, როგორც თეთრკანიანები, იქნებ, უფრო მეტად სასარგებლო იყოს საზოგადოებისთვის, ვისაც სისხლში აქვს გამჯდარი შავკანიანებისადმი უნდობლობა, ვიდრე მუდმივი აპელირება იმაზე, რომ ქვეყანაში რასიზმი მთლიანად აღმოფხვრილია და ეს პრობლემა ოცდამეერთე საუკუნეში არ არის აქტუალური, ორგამოთა ტრანსპლანტაციას რას შეეხება, საყვარელი პერსონაჟები ისე დამაჯარებლად საუბრობენ გადარჩენილ სიცოცხლეზე, იმაზე, თუ როგორ გააგრძელებს მათი ახლობელი სიცოცხლეს სხვა ადამიანის სხეულში და იმაზე, თუ რამხელა ბედნიერებაა დონორობა, რომ შეუძლებელია, სურვილი არ გაგიჩნდეს, ჰუმანიზმი გამოიჩინო და ადამიანებს დაეხმარო. მართალია, ხშირ შემთხვევაში, ადგილი აქვს გარკვეული აზრის თავზე მოხვევას, მაგრამ უმეტესად, ეს გეხმარება სწორი გადაწყვეტილების მიღებაში. მეორე საკითხია, რამდენად თავისუფალი ხარ შენს არჩევანში, მაგრამ არსებობს სფეროები, რომლებშიც ნაკლებად კომპეტენტური ხარ, ამდენად, დამატებითი ინფორმაციის მიღება, საეჭვოა, უარყოფითად აისახოს შენს მომავალ ცხოვრებაზე. ისევე, როგორც ყველაფერს, ამ საკითხსაც ორი მხარე აქვს. არც ის უნდა დაგვავიწყდეს, რომ “სასწრაფოს” ეკრანებზე გამოსვილის შემდეგ, არაერთი შემთხვევა ყოფილა, როდესაც ადამიანებმა ერთმანეთს დახმარება აღმოუჩინეს, ხელოვნური სუნთქვა, ან გულის მასაჟი გაუკეთეს. მათი ზუსტი მოქმედებით გაკვირვებული ექიმები კი კითხვაზე _ როგორ მოახერხეს ეს _ ერთი და იგივე პასუხს იღებდნენ _ მათ ნანახი ჰქონდათ სერიალი, სადაც ექიმები თავიანთ პაციენტებს ზუსტად ისევე ეხმარებოდნენ, როგორც მათ მოახერხეს კონკრეტულ სიტუაციაში. მართალია, ამერიკელებს დღესაც სჯერათ, რომ თავიუფლება უსაფრთხოებაზე მნიშვნელოვანია, მაგრამ არც უსაფრთხოება იქნებოდა ურიგო და უადგილო. . .
თანამედროვე ქართულ ტელესივრცეში სერიალის გარკვეული პოლიტიკური ინტერესებისთვის გამოყენების ტრადიციამ სულ რამდენიმე თვეა დაიმკვიდრა და საკმაოდ ფართო მასშტაბებიც მიიღო. რამდენიმე ტელეაეხზე გასული პოლულარული სერიალების გმირებისგან ხშირად გვესმის ამ ხელისუფლების სასარგებლოდ გამოთქმული ლოზუნგები, ეკრანზე ჩნდებიან მერობის მომავალი კანდიდატები, რომლებიც მაყურებლის ნდობითა და სიყვარულით აღჭურვილი პერსონაჟების გვერდით საჭირბოროტო საკითხებს განიხილავენ, უარეს შემთხვევაში კი იმ იდეების რეპრეზენტირებას აქვს ადგილი, რომლებიც პრიორიტეტულია ხელისუფლებისთვის, თუმცა, ზოგჯერ ყველაფერი იმდენად უგემოვნო და ხელოვნურია, შესაძლოა უარყოფითად იმოქმედოს გარკვეული პოლიტიკური ჯგუფის რეიტინგზე.
როგორც ერთ-ერთი სასულიერო პირი აღნიშნავს, დანით ადამიანის მოკვლაც შეიძლება და პურის დაჭრაც, ანუ მედალს ორი მხარე აქვს და ყველაფერი, თვით ესოდენ გაკრიტიკებული და შეურაცხყოფილი ტელესერიალიც კი შეიძლება პოზიტიური მიზნებისთვის გამოიყენო. მთავარია, შემქმნელს გემოვნებამ არ უღალატოს და მაყურებელს ზომიერების გრძნობამ.
Facebook

დატოვე კომენტარი

  • ✍️

    გაუზიარე აზრი სხვებს!

    თქვენი თითოეული კომენტარი ჩვენთვის დიდი სტიმულია. დაგვიწერეთ რას ფიქრობთ და დაგვეხმარეთ გავხდეთ კიდევ უკეთესები!