რუსეთ–საქართველოს ომი
დროშა ფრიალებდა ჩემს თავზე და ჩემს ზურგს უკან, ოკუპირებულ საქართველოს მიწაზე! უკან რუსი ჯარისკაცების ბლოკპოსტი გვიყურებდა, სნაიპერები; სახე გამეყინა, ბეჭები გამიცივდა, ზურგში ცივი ჩხვლეტები ვიგრძენი. . . …
ომი, რომ დაიწყო ჩემი ნაქირავები - ერთოთახიანი ბინა, წერეთელზე თანდათან გაივსო შიდა ქართლიდან დევნილი ახლობელი ადამიანებით. რუსულ აგრესიას გამოექცა თითქმის მთელი ნათესაობა ოჯახი, დეიდები, ბიძები, მამიდები, მათი შვილები და შვილიშვილები. აქედან უმრავლესობამ თბილისს შეაფარა თავი. თითქმის ყველა გამოქცეული იყო “უკაპიკოდ”, “კალოშებით” და პლასმასის ფლოსტებით. ეს ადამიანები ერთთავად დარდობდნენ ჯარში მყოფ შვილებზე, დისშვილებზე, ძმისშვილებზე, მაზლის თუ მულისშვილებზე, მეგობრებზე, სახლზე, სოფელში ჩარჩენილ ქმრებზე, საქონელზე, მოსავალზე, რომელსაც ოკუპანტები ანადგურებდნენ.
Oომის შესახებ, რასაც ყოველდღიურად აცხადებდნენ ტელევიზიები დამთრგუნველი იყო დევნილებისთვის. უფრო საშინელი და დამთრგუნველი იყო ის რასაც არ აცხადებდნენ და ინტერნეტის საშუალებით ვიგებდით. ერთი რამ ნათელი იყო, საყოველთაო ტრაგედია დაატყდა თავს ჩვენს ქვეყანას და ერთმანეთს მოუწოდებდით, რომ ამ პირობებში ჩვენი წილი ჯვარი ღირსეულად გადაგვეტანა.
საქართველოს დროშის ბედი ოკუპირებულ მიწაზე!
Yყოველ დღე, საინფორმაციო გამოშვებას გაფაციცებით ვუყურებდით, რომ გაგვეგო სად და რომელ სოფლებს ბომბავდნენ რუსები, რომელი სოფლების ოკუპაცია მოახდინეს, ვისი სახლი მოხვდა დაბომბვაში, თვითოეული მათგანი Fიქრობდა “ამჯერად ჩვენი ხომ არა”. 14 აგვისტოს საღამოს საინფორმაციო გადაცემა თუ არ ვცდები “კურიერი” დაიწყო,Fფეხზე დგომით (აბა რა დაგვსვავდა) სუნთქვაშეკრული ვუსმენდით წამყვანს, აჩვენეს კადრები თუ, როგორ გადაკვეთეს გზა ჩემი სოფლის გადასახვევზე რუსულმა ტანკებმა. ერთ-ერთ ტანკზე რუსული დროშა ფრიალებდა; . . .
- რა ტკივილი ვიგრძენი? – თითქოს ერთდროულად გამეხსნა ყველა ის ჭრილობა, რაც კი ისტორიულად საქართველოს მიაყენა მტერმა! ყელში ბოღმა მომაწვა და ვიგრძენი რომ ყელგამოჭრილი ხარივით ავღრიალდებოდი! არ მინდოდა მეტირა ახლობლებთან ერთად, არ მინდოდა დაენახათ ჩემი ცრემლები და სისუსტე. კუხნაში გავარდი ცრემლები ნიაღვარივით წამსკდა ონკანი მოუშვი, წყალი სახეზე შევისხი. უსუსური, დამცირებული, სულშიჩაფურთხებული და ღირსებაშელახული ვგრძნობდი თავს, უკვე მერამდენედ? Uუკვე მერამდენედ!? საქართველოში რუსეთის დროშა ფრიალებდა, ოკუპანტების დროშა ფრიალებდა ჩვენს სოფლებში! Dდა საქართველოს დროშის ბედი, ჩვენი დროშის ბედი თვითოული ჩვენთაგანის მოქმედებაზე იყო დამოკიდებული. Uუმოქმედოდ ვერ ვიჯდებოდი, გადავწყვიტე, რომ ჩამეღწია…სოფელში და იქ, ჩემს სახლზე აღმემართა საქართველოს დროშა!
სამწუხაროდ, თბილისში დადიოდა მოხეტიალე ინფორმაცია, რომ ჯარისკაცების ნაწილმა, არა მარტო იარაღი დაყარეს, არამედ დროშებიც _ სიმბოლო საქართველოსი, მტერს შეატოვეს. Mმომდიოდა ინფორმაცია, რომ სოფლების “ნაციონალმა” გამგებლებმა პირველებმა დატოვეს სოფელი, ჩამოხსნეს თავიაანთი სახლებიდან და “გამგეობებიდან” დროშები და ღმერთმა უწყის, რა უყვეს ჩამოხსნილ დროშებს, ვინ იცის სახლების დაწვის შიშით თავადვე დაწვეს (სვენეთის, კვარხეთის, მეჯვრისხევის, ზერტის, ბერშუეთის სობისის, ახალსოფელის, შავშვების, იგოეთის ნაწრეტის დაშ).
Mგადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, მეორე დილით 15 აგვისტოს ჩემს სახლში მყოფი ახლობლები-დევნილები სუბელიანს მივუყვანე, ჩემს ნაქირავებ ბინას, რომელიც ერთგვარი პატარა და საინტერესო მუზეუმს გვაგონებს, სამწუხაროდ ვერ დაუტოვებდი ისეთ ხალხს ვინც არ იცნობს ჭაბუა ამერიჯიბის, ოტია იოსელიანის, ვახუშტი კოტეტიშვილის ხელნაწერებს, მათ ავტოგრაფებს! მათ შესაძლოა ეს ისტორიული ფურცელი ჩვეულებრივი ქაღალდი ჰგონებოდათ და გაენადგურებინათ, მერე სად უნდა წავსულიყავი? ვახუშტი კოტეტიშვილი ხომ აღარ განმეორდებოდაა! ხო, ვახუშტი გამახსენდა, მისი გარდაცვალება ამერიკიდან შემატყობინეს,Mრადგან 2 თვე ტელევიზორს არ ვრთავდი და ამით ყველას და ყველაფერს ვუცხადებდი პროტესტს, პროტესტს იმიტომ, რომ ვიცოდი აქეთ - ომისკენ მიყავდათ ქვეყანა, ამ ქვეყნის მესვეურებს, ოპოზიციას, ხელისუფლებას და საზოგადოებასაც! თვითოეულ ჩვენგანმა უნდა ავიღოთ ჩვენი წილი პასუხისმგებლობა იმაზე, რომ ამ ტრაგედიაში შევიყვანეთ ქვეყანა ჩვენივე მოქმედებით თუ უმოქმედობით. ერთგვარი კონტროლი, რომელიც ხელისუფლებაზე ხორციელდებოდა ოპოზიციის და საზოგადოების მხრიდან, როგორც ჩანს, უშედეგო აღმოჩნდა. ჩვენ სწორ კალაპოტში ვერ “ჩავსვით” ხელისუფლება ჩვენი მოქმედებით ხელისუფლებას, პირიქით პირდაპირ ომში შევაყოფინეთ თავი!
ვახუშტი ჩუმად “გააპარეს” ქაშვეთიდან-დიდუბის პანთეონში!
- ხო, ვახუშტი 12 აგვისტოს დაკრძალეს, ჩუმად “გააპარეს” ქაშვეთიდან-დიდუბის პანთეონში! ხალხი ამ დროს პარლამენტის წინ იყო შეკრებილი და რაღაცას ზეიმობდა, არადა ამ დროს რუსეთის მიერ იბომბებოდა ქართული სოფლები, იბომბებოდა მშვიდობიანი მოსახლეობა, აღარ გვყავდა ვახუშტი! - ვერ ამომიგდია დღემდე თავიდანFფიქრი იმაზე, რომ ჩუმად დავკრძალეთ, საყოველთაო-სახალხო პატივის გარეშე საზოგადო მოღვაწე, ფოლკლორისტი და მწერალი ვახუშტი კოტეტიშვილი! Gგვეტირა, როცა ჟამი იდგა ტირილის, რას ვილხენდით? -დღემდე ვერ გამიგია! Mმას შემდეგDდიდუბის პანთეონში, ვახუშტის საფლავზე, რომ მივდივარ, ვეფერები მიწას და ათასჯერ ვუხდი ბოდიშს ამ უმეცრების და უმსგავსობის გამო. _ შეიძლება ჟამსა ტირილისა იცინოდეს ერი!? Aამიტომ “გაშტერდა” საერთაშორისო მედია და საზოგადოება, მართლაც სასაცილოა, სატირალი რომ არ იყოს, ჩვენი მდგომარეობა...
15 აგვისტოს, დილით დევნილები, რომ მივიყვანე წერეთლის 67-ში, მთელი სოფელი იქ დამხვდა ამას ნამდვილად არ ველოდი დიდი და პატარა, ახალგაზრდა ბიჭებიც 20-35 წლადე, მე მათ ვუთხარი, რომ დავბრუნებულიყავით სოფელში: ვუყვებოდი ჩეხეთის მაგალითს, სადაც რუს ოკუპანტებს წინააღმდეგობა გაუწია ჩეხმა ხალხმა, სოფლებმა; მაშინ ბავშვი, ქალი, კაცი წინ გადაუდგა რუსის ჯარს და ტანკებს და სიცოცხლის ფასად ოკუპანტებს სოფელში შესვლის უფლება არ მისცეს!
ბიჭებმა კიდევ ერთხელ მითხრეს, რომ სოფელი დაცარიელდა, რომ გამგებელი პირველი გაიქცა, რომ დროშები ჩამოხსნეს და დამალეს, რომ უიარაღოთ თავს ვერ დაიცავენ, რომ ათი ან ოცი კაციღა იქნებოდა დარჩენილი სოფელში, ისიც მოხუცები, - მათ შორის მამაჩემი.
იდგა მეორე პრობლემაც; წინა დღეებში პრეზიდენტმა ბრიფინგზე განაცხადა, რომ ოკუპანტები მეჯვრისხევში შევიდნენ, რომ ისინი წვავდნენ სოფელს, მარადიორობდნენ, აუპატიურებენ ქალებს დაშ. არმისული მეჯვრისხევამდე სოფელი ზერტია სადაც ჩემი ახლობლები იყვნენ ჩარჩენილნი მათ შორის ბავშვები პატარა გიორგი, ორი ტყუპი - ორი წლის ძმები ზაზა და ზურა და 17-18 წლის გოგონები, რომლებზეც არაფერი გვესმოდა, რადგან 12 აგვისტოდან მობილურები ჩაახშვეს, მათთან კავშირი საბოლოვოდ შეწყდა, სახლში ყველა ნერვიულობდა რადგან არ ვიცოდით ცოცხლები იყვნენ თუ?...
სახლში მივედი სასწრაფოდ ჩავიცვი პრაქტიკული ტანსაცმელი, საქართველოს დროშიანი მაისური გადავიცვი, “ზუგზაკში” საქართველოს დიდი და პატარა დროშა ჩავდე და დიდუბეში გავედი. იგოეთამდე ტაქსით გავედი. იგოეთში ქართული პოლიცია იდგა, გორის და შიდა ქართლის მხარეს არავის უშვებდნენ. იგოეთიდან-სვენეთამდე ფრანგი ჟურნალისტების მანქანით ჩავედი. Gგზაზე ტრანსპორტის ჭაჭანება არ იყო,. სვენეთთნ, რომ მივედით გადავიღე ჟურნალისტთა კორპუსი, მათ შორის საერთაშორისო მედია. ცოტა ვისაუბრეთ; მდგომარეობას ისინი უფრო კარგად იცნობდნენ, გვირჩიეს პირდაპირ გზაზე არ წავსულიყავით და ბაღებზე მინდორ-მინდორ გვევლო მეჯვრისხევისკენ სოფელ ზერტამდე, რათა ოკუპანტები გზაში არ გადაგვყროდნენ.
თავში მოვხაზე პატრა უსაფრთხოების გეგმა, რომ დევნილები ზერტიდან სოფლების; კირბალის, ბერშუეთის, სობისის გავლით ბაღებზე ან ახალსოფლის გადასახვევის გამოვლით წამომეყვანა თბილისში, რადგან სვენეთი ვინაიდან იქ სნაიპერმა ჟურნალისტი დაჭრა, ჩემი აზრით აღარ იყო უსაფრთხო დევნილების გადაადგილებისთვის. დაახლოებით ოცი კილომეტრი ვიარე ფეხით თავზე ორმა რუსულმა თვითფრინავმაც გადამიფრინა, ძალიან დაბლა იყვნენ, ყველაფერს ვიღებდი. Gგზაში ათასში ერთი ადამიანი მხვდებოდა, და ისინიც ჩანთით ხელში ბაღებზე თბილისისკენ მიდიოდნენ, მეუბნეოდნენ, რომ რუსები თორტიზაში შევდნენ და მალე აქ ხელთუბან - კვარხეთშიც შემოვიდოდნენ. ძალიან ცხელოდა წყალი მწყუროდა, ამიტომ სოფლის განაპირა სახლებთან მივედი და ვყვიროდი “მასპინძელო”! Mმაგრამ პასუხს არავინ მცემდა სადღაა “სტუმარი და მასპინძელი” წყალს როგორ არ დამალევინებდნენ გორელები თბილისიდან მომავალ გზირს-მწყურვალს მაგრამ რუსეთის აგრესიამ ყველაფერი თავდაყირა დააყენა. სოფლის ღარიბული თუ მდიდრული სახლები ყველა მიტოვებული იყო, აქა იქ სახლებიდან ძაღლები იყეფებოდნენ! Bბოლოს ძლივს გამოვიდნენ ერთ-ერთ სახლიდან, ბაღში დამალული კაცი და ქალი, ჭიდან ცივი წყალი დამალევინეს, სადილზეც მიმიწვიეს, უარი უთხარი, რადგან დრო არ ითმენდა. . .
სოფლებში განაპირა უბნებში, ყველგან ერთი და იგივე სურათი მხვდებოდა მაგალითად დარჩენილი კაცები, რომლებსაც ახლობლები გახიზნული ჰყავდათ ბირჯაზე ისხდნენ ერთად მშივრები და შუაში ზოგს ტყემლის, ზოგს ვაშლის ვედრო ედგათ და სჭამდნენ! Eასეთი რამ სოფელში არ ხდება ოცდაათი წლის შემდეგ მამაკაცები ხილს მით უმეტეს ტყემალს არ სჭამენ, უცხოს, რომ დამინახავდნენ, მაშინვე ჩამეკითხებოდნენ “თბილისიდან ხარ”, “ჟურნალისტი ხარ” და იწყებდნე სოფლის გასაჭირზე საუბარს, გასაჭირზე რომელიც ომმა თავს დაატეხა. – მთხოვდნენ, რომ მთავრობისთვის მიმეწვდინა ხმა, რომ იხოცებიან მშიერნი, ითხოვდნენ პურის, ზეთის და მაკარონის შეტანას, ითხოვდნენ გამგებლის დაბრუნებას და პოლიციის შესვლას სოფელში. ამბობდნენ, რომ ეშინოდათ ოკუპანტების, რადგან უიარაღოდ იყვნენ! საყვედურობდნენ მთავრობას, რომ რუსების ხელში ჩააგდო დაშ. ყველაფერს ვინიშნავდი და ვპირდებოდი დახმარებას შესაძლებლობის ფარგლებში ასეთ მდგომარეობაში ათამდე სოფელი მოვინიშნე..., ზერტში, რომ მივედი უკვე დაღამდა; ჩემი მისვლა ძალიან გაეხარდათ, აღარც გველოდნენ. სახლი გადარაზეს და სწრაფად დატოვეს ჩემთან ერთად სოფელი. მოკლეზე კირბლის და ბერშუეთის ბაღების გადავლით სობისში შევედით.. სობისის იქით წითელუბანი და წინაგარაა, ჩვენ არ ვიცოდით რა ხდებოდა სოფელში, სოფელში ჩარჩენილ მოხუცებს შორის იყო ორი მოხუცი ცოლ-ქმარიც რომ გაგვეგო როგორ იყვნენ – ვეძახდით; ეშინოდათ, არ გამოდიოდნენ, არ დავნებდით ვიცოდით, რომ შეშინებულები იყვნენ და ვუყვიროდით, რომ “მოყვრები” ვიყავით, ბოლოს გამოვიდნენ მოხუც ქალს, ზურგსუკან ხელში დიდი ქვა ეჭირა, რომ დარწმუნდა, “ჩვენ ვიყავით” გადააგდო, ცოტა დაირცხვინა...
ღამე იყო, ბნელოდა, ჩემს სახლს, რომ მივადექით, კარები შევაღეთ მამაჩემი მიწაზე იჯდა, მუხლებში თავჩარგული, ძალა გამოლეული, უიმედო, მიტოვებული. - მიტოვებული ყველასგან ხელისუფლებისგან, ოჯახისგან, მეუღლისგან, რომელსაც ომამადე ერთი დღეც არ დაშორებია, ათასი ჭირ-ვარამის მიუხედავად, ერთი დღეც ვერ ძლებდა უიმისოდ. მჯერა, მეუღლესთან დაშორება, მისთვის უფრო დიდი ტრაგედია იყო ვიდრე “რუსეთ-საქართველოს Oომი”! მეუღლე მას ხომ მაშინ “გასტაცეს”, როცა საქონელს მწყემსავდა, შინ დაბრუნებულს კი სახლი ცარიელი დახვდა. დედაჩემი ბერშუეთიდან თბილისისკენ მომავალ “მარშუტკაში”…რომელიც სავსე იყო დევნილებით თითქმის ძალით “ჩააგდეს” “პლასმასის” ფლოსტების” ამარა, ცომიანი ხელებით,Mმიატოვებინეს ქმარი, საქონელი, კრუხ-წიწილა. . .
სახლში, რომ შევედი კედელზე ისევ ეკიდა საქართველოს პატარა დროშა! - და როგორც ყოველთვის ჩემი ფოტოსურათის გვერდით, მიხეილ სააკაშვილის სურათი. ხო, ერთგვარი ტრაგი-კომედიაა, დღემდე ვერ გააკეთეს არჩევანი ჩემმა მშობლებმა, ჩემსა და სააკაშვილს შორის. მიშას სურათი უკიდიათ კედელზე, მიშას ირჩევენ, მამაჩემი დღემდე რჩება სააკაშვილის - როგორც ერთგვარი “ბელადის” “ფანად,” “ძლიერი ხელის” მომხრედ! M თავიდან ვერ ვეგუებოდი ამას, დღეს კი ძალზედ დემოკრატიულად ვუდგები ამ საკითხს – ვფიქრობ, ეს მათი არჩევანია, მათი უფლებაა!... ჩემი ჩატანილი ორი დროშიდან, ერთ-ერთი სახლზე აღვმართე! მამას ვესაუბრე ვთხოვე თბილისში წამოსულიყო, - კატეგორიული უარი მივიღე.
Dმეორე დღისით დაახლოებით 10-12 ადამიანმა სოფელი ერთად დავტოვეთ. ვინაიდან ბავშვის და ჩანთების ტარება ბაღებზე გაგვიჭირდებოდა, ბანალურ სიმშვიდეს დავეყრდენით და გადავწყვიტეთ ჩვეულებრივი გზით, ახალსოფლის გადასახვევისკენ წავსულიყავით, იმის იმედითაც, რომ გზად რაიმე ტრანსპორტი შეგვხვდებოდა. ფეხზე ძლივს დავდიოდი, და არ ვიცოდი თბილისამდე როგორ ჩავაღწევდი, როგორც ყოველთვის ასეთ დროს სულიერ ძალის და ჩემი ნებისყოფის იმედიღა მრჩება ხოლმე, ამ 12 კაცში ჩემთვის უცხო ბერშუელი კაცებიც გამოგვყვნენ სამნი, მგონი კაპანაძეები. გზადაგზა სოფელში ჩარჩენილ ხალხს ვესაუბრებოდით; გლეხები საუბრობდნენ იგივე პრობლემებზე, რაც სხვა სოფლებში იყო; შიმშილი, გაურკვევლობა, ინფორმაციული ვაკუუმი, ბრაზობდნენ ცენტრზე დაშ.
რუსი ჯარისკაცის უკანასკნელი ვალსი იგოეთში
ზემოთ ვსაუბრობდი, ახალსოფლის გზა იმიტომ ავირჩიე, რომ თბილისიდან წამოსულმა ვნახე, რომ გადასახვევი თავისუფალი იყო რუსებისაგან და შესაბამისად 90 პროცენტით დარწმუნებული ვიყავი, რომ უსაფრთხოდ გავლას შევძლებდით ანუ ოკუპანტებს და მარადიორებს არ გადავეყრებოდით.
-არ გაგვიმართლდა! ჩვენ პირისპირ შევეჩეხეთ ოკუპანტებს. 15 აგვისტოს ღამით რუსებს გეოგრაფიული გაფართოვება მოუხდენიათ, ახალსოფლის გადასახვევი დაუკავებიათ და ერთ ღამეში პატარა სამხედრო-სტრატეგიული ობიექტიც მოუწყვიათ, სანგრებით. იმ ღამესვე, როგორც მერე გავიგეთ სოფლელი ორი ქალიც დაუჭერიათ და გაუპატიურებიათ. ახალსოფელთან თბილისის ტრასას რომ ვუახლოვდებით ტრიალი მინდორია, დაახლოებით 300-400 მეტრის დაშორებით რომ ვიყავით შევამჩნიეთ რუსული ტანკები, სამხედროები და რუსული დროშა! რომელიც ტანკზე ფრიალებდა, ამან მთლიანად დაგვარწმუნა იმაში, რომ რუსებს შევეჯახეთ, თანაც პირველად ოკუპანტების წინ და მათ შუაში უნდა გაგვევლო! არსაიდან იყო საშველი, ტრიალი მინდორი, თბილისის გზა ჩაკეტილი და ცარიელი, არა ქართული პოლიცია, არა ქართული ჯარი! ტანზე მაცვია საქართველოს დროშიანი მაისური. - ყველა მე მომაჩერდა. - მეხვეწებიან, რომ გავიხადო მაისური, ან რამე გადავიცვა ზემოდან, ქალი ტირის.... თავიდან შეურაწყოფათ მივიღე, უარი ვთქვი გახდაზე! ზოგი მეჩხუბებოდა, ზოგი მეხვეწებოდა, ზოგიც “ნამუსზე მაგდებდა”- “შენ ჩვენს გადასარჩენად ჩამოხვედი და ახლა შარში გვხვევო” , “შენ თუ გინდა თავგნაწირვა, ჩვენ დაგვანებე თავიო ”, “ბავშვი მაინც შეიცოდეო”- პატარა გიორგი დაბნეული მიყურებდა. M
მაისურზე,Mრაღაც ზოლიანი ჯემპრიი გადავიცვი.. იყო მოსაზრებები, რომ არ გაგვეარა ოკუპანტების წინ და მინდორზე გადაგვეჭრა, მაგრამ ფაქტი იყო რუსებმა დაგვინახეს და იმის შიშით, რომ ჩვენზე ტრიალ მინდორში არ ენადირათ, ასფალტზე ვარჩიეთ შესაძლო სიკვდილი; მოვილაპარაკეთ, რომ როდესაც გვერდზე გაუვლიდით, ზედ არ შეგვეხედა და გაშტერებულებს გაგვეარა; რომ რამე არ ეთქვათ და შარი არ მოედოთ, ერთმანეთს აუკრძალეთ ტირილი და ცრემლები, განსაკუთრებით გიორგის დედას, რომელიც Mგზაში სოფელ იგოეთამდე მთელი 3-4 საათი ტიროდა. Mმისი ცრემლების ნიაღვარი არ გაჩერებულა თბილისში ლტოვილთა სამინისტროს ეზოშიც, რამაც კობა სუბელიანი იძულებული გახადა სასწრაფოს გამოეძახა. მიკვირს საიდან მოსდიოდა ამ პატარა ქალს ამოდენა ცრემლები. . .
მოკლეთ ახალსოფელთან სამხედრო ობიექტის ჩუმად გადაღება დავიწყე მობილურით. ახლა ამაზე ატყდნენ “ნუ იღებ”, “დამალე მობილური’, “ჩაგვცხრილავენ შენს გამო”, “შარი ხარ” დაშ. არ დავნებდი და ორივე მხარის ჩუმათ მაინც გადავიღე საკმაო მასალები იგოეთამდე. Oოკუპანტებს, რომ მიუახლოვდით, გვერდიდან ვხედავდი, როგორ თხრიდნენ სანგრებს, “ბენზინკალოვკასთან” როგორ დაატარებდა რუსი ჯარისკაცი ჩვენებურ გორიალას, გაჩერების უკან ტანკი იდგა, მეორე ტანკი მიწაში ნახევრათ იყო ჩაფლული, მიწისგან სიმაღლე ჰქონდათ გაკეთებული ზედ დურბინდიანი ჯარისკაცი იჯდა. სულ 10-15 ჯარისკაცი შევნიშნე, დევნილები ჩუმათ, გაშტერებულები და სუნთქვაშეკრულები მოდიოდნენ, ყველა ჩვენთაგანი ელოდა გასროლას! აი გაუსწორდით ოკუპანტებს, გავცდით, ხუთი ნაბიჯით, ათი ნაბიჯით, ოცი ნაბიჯით, სუნთქვას ვიწყებთ, მაგრამ მაინც გვეშინია- “სნაიპერმა, რომ გვესროლოს”?. . . დაახლოებით 100-200 მეტრით, რომ დავცილდით, ცოტა ამოვისუნთქეთ; უკან მოვიხედეთ და დავინახეთ ბევრი პატარა მანქანები სწრაფად მოდიან; ქართული მედია და საერთაშორისო მედია იყო. 15 _ში ისინი გადავიღე სვენეთთან ახლა კი ყველა მათგანმა, რაღაც მიზეზით სვენეთთან მოხსნა “დისლოკაციის ადგილი” და თბილისისკენ “გარბიან”! - მივხვდი, რომ რაღაც ცუდი ხდებოდა, მაგრამ ისედაც შეშინებულ დევნილებს, უფრო ხომ არ შევაშინებდი, “-ვინ იცის თბილისი იბომბება” გავიფიქრე და ცრემლები მომაწვა.
- ამოდენა ჟურნალისტების მანქანებიდან მხოლოდ სამმა მანქანამ “გაბედა” გაჩერება, ყველა უცხოური იყო, ტელეკომპანია აჭარის გარდა. ოპერატორები ძალიან სწრაფად გადმოხტნენ, დაიწყეს ჩვენი - დევნილების ფოტო და ვიდეო გადაღება; დავიბენი საქართველოს მაიკას ვაჩვენებდი, ანუ დროშას, ერთ-ერთმა მომაძახა –“გაშალე დროშა” ! – და დაკეცილი დიდი დროშა, რომელიც “ვარდების რევოლუციის” დღეებში მაჩუქეს, სწრაფად გავშალე, ორივე ხელით მაღლა ავაფრიალე! - სევდიანად მაგრამ ამაყად და ლამაზად ფრიალებდა საქართველოს ხუთჯვრიანი დროშა, ამ დროს ისე მიყვარდა ეს დროშა, როგორც არასდროს! ჟურნალისტებს ვუთითებდი ოკუპანტების სამხედრო ობიექტისკენ და ვყვიროდი; ოკუპანტები, აგრესორები! Aარ გვეშინია! Qქალი ატირდა მეხვეწებოდა –“ ხათუნა ნუ უჯერებ ჟურნალისტებს, ჩამოწიე დროშაა, გვესვრიან!” ; დამშვიდება ვცადე; - ნუ გეშინია, არ გვესვრიან! D
დროშა ფრიალებდა ჩემს თავზე და ჩემს ზურგს უკან, ოკუპირებულ საქართველოს მიწაზე! უკან რუსი ჯარისკაცების ბლოკპოსტი გვიყურებდა, სნაიპერები; სახე გამეყინა, ბეჭები გამიცივდა, ზურგში ცივი ჩხვლეტები ვიგრძენი, მესმოდა დევნილების ტირილი და მუდარა, რომ “ჩამომეწია დროშა”, მაგრამ ვერ ჩამოვწიე დროშიანი ხელები დაბლა, ჩემში, რაღაცა ძალა იდგა შიშზე მაღლა, შიშზე რომელიც ჩემში იყო გამეფებული, შიში დათრგუნა ღირსებამ ჩემში, მადლობა ღმერთს.,.. - გვიან მივხვდი, რომ მეშინოდა, ძალიან მეშინოდა . . .
თბილისში ჩამოსული თორმეტივე დევნილი, გადარჩენილები ვამაყობდით იმით, რომ რუსებისგან ოკუპირებულ ჩვენი ქვეყნის მიწაზე, მათ წინ საქართველოს ხუთჯვრიან დროშას ვაფრიალებდით! დედაჩემს ეუბნებოდნენ _“ხათუნამ დღეს თმა გაგვითეთრაო”. . .
ჟურნალისტებმა და ფოტოკორესპოდენტებმა გადაღება, რომ დაამთავრეს, სწრაფად ჩასხდნენ მანქანებში და ადგილს მოსწყდნენ. უკან მვიხედეთ და რას ვხედავთ მოდის უწყვეტი რუსული სამხედრო ეშელონი, ყველანაირი შეიარაღებით, სამხედრო მანქანები სავსე ჯარისკაცებით, ტანკები, ბეემპეები, ბეტეერები, გენერალიტეტის მანქანები; “აი რას გაურბოდნენ ჟურნალისტები,” “რატომ არ გაგვაფრთხილეს”; - ‘ბავშვი და ქალი მაინც წაეყვანათ” გავიფიქრე; მოკლეთ დაიწყო ჩვენი წამება და სამი საათი გაგრძელდა, სამი საათი მოვდიოდით გზაზე, სამი საათის განმავლობაში ყოველ წამს ველოდით ჩაცხრილვას, გაშტერებულები და სუნთქვაშეკრულები. ქალი და ბავშვი ტიროდნენ პლასმასის ბოთლებით წყლები გვქონდა წამოღებული ვასმევდით წყლებს, ვასხავდით სახეზე, რომ ცუდად არ გამხდარიყვნენ. არ ვიცოდით საით გავქცეულიყავით, არ შეწყდა მათი ნაკადი ხუთი წუთითაც კი, რომ სადმე გადაგვეხვია, რომელიმე სოფელში შეგვეფარებინა თავი, მათ თვალწინ, რომ გადაგვეხვია, ვფიქრობდით გავაღიზიანებდით და მაშინ უფრო გვესროდნენ. მათ კარგად უწყოდნენ, რომ ვიყავით დევნილები, გაურბოდით მათ და მივდიოდით თბილისისკენ. გვერდიდან ვხედავდი მათ, ხან თვალი გამეპარებოდა ხოლმე, ჩემს მიერ ჩუმად გადაღებულ რგოლებშიც ჩანს, როგორ მეშინოდა!, როგორ მიკანკალებდა ხელები, რადგან კადრები სულ ქანაობს, რგოლებში ჩანს როგორ აჩერებდნე ჩვენს უკან ტანკებს და როგორ უკიდებდნენ ცეცხლს თბილისის გზაზე სოფელ შავშვების ნაძვებს თუ წიწვებს, როგორ მოგვდევდა ცეცხლი უკან, როგორ წვავდნენ ხორბალს ნაწრეტში. ვხედავდით საშინელ სახეებს, ზოგ ტანკზე თუ ბეემპეზე ისხდნენ წითური წვერიანი შეიარარებული ჯარისკაცები, ზოგზე ჩინელი და იაპონელის ნაზავი, რაღაც ასეთი ალბათ “კაზაკები”, ასევე ჩვეულებრივი რუსი და ოსი ჯარისკაცები. ზოგი სამხედრო მანქანა ან ტანკი ისე გაივლიდა თთქოს არც გვამჩნევდნენ, ზოგი პირიქით გვიღებდნენ კამერით, ხან დაგვჭყივლებდნენ, დაგვცინოდნენ ოკუპანტები! დაჭყივლებას ვინ ჩივის ყოველ წუთს მოველოდებოდით, თუნდაც ბრძანება, რომ არ გაცემულიყო ჩვენი ლიკვიდაციის შესახებ, მოველოდებოდით თვითნებობას და გასროლას, რომელიმე ჯარისკაცის მხრიდან. ოკუპანტები ტანკებს გზადაგზა აჩერებდნენ, ჯარისკაცები დაბლა ჩამოდიოდნენ იარაღასხმულნი, გაიფანტებოდნენ ისე, რომ გვაიძულებდნენ მათ შუაში გაგვეარა, მხრებით გვეხებოდნენ. ცოცხალ-მკვდრები ვიყავით, ცალკე ბავშვი ცალკე მძიმე ჩანთა, რომელსაც ძლივს მოვათრევდით. Nნაწრეტს, რომ გამოვცდით, სოფელ ნადარბაზების ასახვევის აქეთ, თითქოს შეწყდა ნაკადი წიწვების იქით ტრიალი მინდორია, და ვინაიდან ამდენ კვამლის ყლაპვით და Fფსიქოლოგიური ტერორით გადავიღალეთ ყველას შვთავაზე, რომ წიწვების იქით გადავსულიყავით სანამ დრო იყო, როდესაც გადავდიოდით შორიდან გამოჩნდნენ ისევ ტანკები და მანქანები, ალბათ დაგვინახეს! N ტრასასთან წიწვების იქით, რომ გადავედით, ცოტახანში ერთ-ერთმა ტანკმა სამხედროებით სავსემ, ტრასა დატოვა და წიწვების აქეთ – ჩვენსკენ შემოჭრა, მთელი სისწრაფით უკან მოგვდევდა; - ასე ითამაშეს სამი საათი ჩვენზე? -D დამცირებულ და სასოწარკვეთილ მდგომარეობაში ვიყავით, მე პირადა სიკვდილი მერჩია ამ სასტიკ -“დამალობანას თამაშს”! - სასწრაფოდ აუხსენი ყველას, რომ სანამ წამოგვეწეოდნენ, ისევ გზაზე გადასვლა უნდა მოგვესწრო, რადგან შეიძლებოდა უფროსის მალულად, ბრძანების გარეშე აქ ჩავეცხრილეთ - წიწვებში! თან აქ ვერავინ ნახავდა ჩვენს გვამებს, ტრასაზე კი, ხომ შეიძლებოდა “ ეუთო” ან “ წითელი ჯვარი”-ის (წითელი ჯვარი) შიშით ან რიდით არ ჩავეცხრილეთ. თან თუ ასეთი, რამ მოხდებოდა გზაზე სისხლი მაინც დაიქცეოდა და გვამებს თუ მოიშორებდნენ, დაქცეული სისხლით მაინც გაიგებდა ვინმე, რომ რაღაც მოხდა! და აქ წიწვებში ომის დროს, ვინ შემოვიდოდა ჟურნალისტები, “ეუთო” თუ წითელი ჯვარი? მოკლეთ სხაპასხუპთ მივაყარე დევნილებს ჩემი აზრი და ბავშვი ავიტაცე, ყველა წიწვებში შევცვივდით, 7-10 მეტრ სიგანეზე მაინც იყო წიწვები გაშლილი, მკლავები დაგვეჩხაპნა, თუმცა ამას ვინ ჩიოდა, გზაზე გადმოვედით. სამხედროNნაკადი გრძელდებოდა! გზადაგზაNსულ იმაზე ვფიქრობდი, “რა ხდებოდა თბილისში”…- გამახსენდა რუსეთის ულტიმატუმი – “სააკაშვილის ხელისუფლების გადაყენების” თაობაზე, ამის სასტიკი წინააღმდეგი ვიყავი და ვარ, ამიტომ ძალიან მინდოდა თბილისში ყოფნა, რომ ჩემეული მოქალაქეობრივი წინააღმდეგობა გამეწიაა ამ მხრივ რუსეთისათვის! რუსეთმა უნდა გაიგოს, რომ დამთავრდა ის დრო, როცა საქართველოს პირველ პირებს – მეფეებს, რუსეთი აღჭურვავდა ხოლმე იმპერატორის “სიგელით”, რუსეთმა უნდა გაიგოს, რომ დამთავრდა “ საბჭოთა კავშირი”! ფაფუ, აღარ არის “ბოროტების იმპერია”! უნდა გაიგოს, რომ ვერ აღგვის ღვთიშობლის წილხვედრ ქართველ ერს პირისაგან მიწისა, ვერასდროს, ვერასგზით!...M
მიუხედავად იმისა, რომ ნოემბრის მოვლენების დროს სააკაშვილს, მეგობრებთან ერთად მილიონჯერ დაუყვირე “წადი”! და ამდენჯერვე “არ მეშინია”! მზად ვიყავი ორჯერ მეტად მეყვირა რუსეთისთვის –“არ მეშინია” ! (უყვირე კიდეც ოღონდ “სტოპ ღუსსია”!) რომ პუტინის ზრახვა და ულტიმატუმი არ შემდგარიყო, მე როგორც რიგითი მოქალაქე, შენობასთან შევაკლავდი თავს და 1801 და 1921 წელის განმეორებას საქართველოში, ცოცხალი თავით არ დაუშვებდი! საქართველოს პრეზიდენტი ჩემი და ქართველი ხალხის გადასაყენებელია და არა პუტინის _ რუსეთის!
იგოეთს, რომ მიუახლოვდით დავინახე “წითელი ჯვრის” მანქანა გამეხარდა ვიფიქრე ქალს და ბავშვს მაინც წაიყვანდა ხელი დაუქნიე გააჩერეს; - “ყველა დასხედით, ჩქარა!”- გამოგვძახა მძღოლმა. სიხარულით და მადიერებით გადავირიეთ, ძლივს ჩავეტიეთ, ერთმანეთს ვასხედით, სახეეზე ყველა ავადმყოფს ვგავდით, გაოფლიანებულები, გადაღლილები და ფსიქოლოგიურად აშლილები ვიყავით! მაგრამ –გადავრჩით, ფორტუნამ გაგვიღიმა..
იგოეთის ბოლოში თუ 15 აგვისტოს ქართველი პოლიციელები დამხვდნენ და მათ გამოგვატარეს სვენეთის მიმართულებით. 16 აგვისტოს, ერთ დღეში სურათი შეიცვალა, იგოეთის საგუშაგო უკვე რუსებს დაეკავებინათ, ჩვენი მანქანა გააჩერეს მძღოლი და გვერდზე მჯდომი ქალი გადაიყვანეს. ყველანი დავიძაბეთ “გაგვჩხრიკავენ”, ჩვენი კარები გააღეს. რუსი ვფიქრობ, სამხედრო ჟურნალისტები “კევის” უხეში ღეჭვით, სურათებს გვიღებდნენ, ცივად გვათვალიერებდნენ..., წინ ათეულობით რუსი ჯარისკაცი იდგა, ხარხარებდნენ, დავინახე ერთ-ერთ ჯარისკაცი, როგორც ცეკვავდა ვალსს მარტო, ტრიალებდა, ტრიალებდა და ტრიალებდა ბედნიერი სახით; ჩვენ კი ჩვენს სამშობლოში საკუთარ სახლებს ვტოვებდით.
ერთი საათი მაინც ვყავდით გაჩერებული, ჯერ ქალი დაბრუნდა, მანქანაში ჩაჯდა, თითებს იკვნეტდა, ნერვიულობდა! ცოტა ხანში მძღოლიც დაბრუნდა; ამოვისუნთქეთ, წამოვედით იქვე ახლოს გზაზე ქართული და უცხოური მედია, ჩვენი პოლიცია და ჯარი იდგა; მანქანა გააჩერეს, ოპერატორები და ჟურნალისტები მანქანას მოსცვივდნენ, პოლიციაც; ქალმა ვეღარ მოითმინა და “ძროხასავით შეჰბღავლა”- “რა ხდება, რა დღეში ვართ, გვიშველეთ რამე”? “ რუსებმა, ასე გვითხრეს მანქანა არ დაძრათ თორემ აქვე ყველას ჩაგცხრილავთო”!...–გარედან ჩვენი დამშვიდება სცადს. . . თბილისში, რომ ჩამოვედით, პირდაპირ რესპუბლიკურ სავადმყოფოში მიგვიყვანეს, სასწრაფო დახმარება ჩაგვიტარეს. მოგვიანებით ყველა დევნილი ლტოლვილთა სამინისტროს მიუყვანე. . .
შიუკაშვილი ხატია - Shiukashvili Xatia
⏱️ 1 წთ.
👁️ 2
100%