სევდია და ფიქრია
ერთი პატარა ქალაქის გარეუბანში, მწვანედ შეღებილ, კოხტა სახლში ერთი პატარა გოგონა ცხოვრობდა. ის გამუდმებით თავის მშვენიერ, თეთრ ოთახში იჯდა და ეზოს სევდიანი თვალებით გაჰყურებდა. მართალია, ეზო სულ მწვანეში იყო ჩაფლული და იმის ყურებას არაფერი სჯობდა, მაგრამ გოგონა მაინც ძალიან დაღონებული იყო. შემოდგომაზე ფოთლები წითლად და ყვითლად იფერებოდა, ზამთარში თოვლი ფარავდა ხეებს და ბუჩქებს, გაზაფხულზე კი თეთრი კვირტებით იმოსებოდა არემარე, მაგრამ გოგონას მაინც არაფერი ახარებდა გაჰყურებდა ამ სილამაზეს და დუმდა.
აღარავის ახსოვდა, რა ერქვა გოგონას ყველა სევდიას ეძახდა. ამაზე შესაფერის სახელს კაცი მართლაც ვერ მოიგონებდა. ასე გადიოდა დრო, გოგონა კი კიდევ უფრო სევდიანდებოდა. არავინ იცოდა მისი დარდის მიზეზი არავის ანდობდა თავის ფიქრებს.
სევდიას სახლის მახლობლად მეორე სახლიც იდგა, ფერად-ფერად ყვავილებში ჩაფლული. ამ სახლში სხვა გოგონა ცხოვრობდა. სევდიასავით ისიც სულ ჩაფიქრებული გაჰყურებდა არემარეს. რაზე ფიქრობდა, არავინ იცოდა. არც მისი სახელი ახსოვდა არავის, რადგანაც დიდი ხანია ყველა ფიქრიას ეძახდა. იჯდა ფიქრია თავის ვარდისფერ ოთახში და ფიქრსა და ოცნებაში ატარებდა მთელ დროს. ეხვეწებოდნენ მშობლები აქეთ ფიქრიას, იქით სევდიას, გადი, ეზოში გაისეირნე, ნახე, გარეთ როგორი სურნელია, როგორ ყვავის ყველაფერი, ან თანატოლებთან მაინც ითამაშეო, მაგრამ ერთიც და მეორეც ჯიუტად ისხდნენ და გარეთ ფეხს არ ადგამდნენ.
ერთ მშვენიერ დღეს ყველასგან მოულოდნელად ფიქრიამ გასეირნება გადაწყვიტა. თითქოს რაღაც იგრძნოო, სევდიასაც სწორედ ამ დროს მოუნდა ეზოში გასეირნება. ორივე გოგონა თითქმის ერთდროულად გამოვიდა ამწვანებულ ეზოში და რამდენიმე წუთში ერთმანეთს შეხვდა.
_ რა გქვია? _ შეეკითხა ფიქრია და გოგონას ყურადღებით დააკვირდა.
_ მე _ სევდია. შენ?
_ მე ფიქრიას მეძახიან.
_ უცნაურია, რატომ დაგარქვეს ეს სახელი?
_ იმიტომ, რომ ფიქრი მიყვარს. დღედაღამ ვზივარ და ვფიქრობ. შენ რატომ დაგარქვეს სევდია?
_ მე სულ სევდიანი ვარ და იმიტომ.
_ რამ დაგასევდიანა?
_ რამ და... მართალია, აქამდე არავისთვის გამიმხელია, მაგრამ შენ არ დაგიმალავ _ იმან დამასევდიანა, რომ სულ მარტო ვარ _ არც და მყავს, არც ძმა. სახლში კი ისეთი მოწყენილობაა, დავსევდიანდებოდი, აბა, რა იქნებოდა.
_ ჰო, მართლაც ძნელია, _ ამოიოხრა ფიქრიამ.
_ შენ? შენ რატომღა გქვია ფიქრია?
_ მე სულ ჩაფიქრებული დავდივარ და იმიტომ.
_ შენ რაზე ფიქრობ?
_ უამრავ რამეზე. განსაკუთრებით კი იმაზე, რომ ძალიან მინდა მქონდეს პუანტები და ვცეკვავდე. ზამთარში, თოვლი რომ მოდის, ფიფქებს ვუყურებ ხოლმე და ძალიან მინდა, მეც მათსავით შემეძლოს ფარფატი. ლამაზი, თეთრი კაბა მეცვას, ფეხზე თეთრი, პრიალათასმიანი პუანტები მეცვას...
ამის თქმა იყო და ფიქრიამ ისე ამოიოხრა, გულიც თან ამოაყოლა. სევდიამაც ამოიოხრა, ჩამოსხდნენ გოგონები ძელსკამზე და ჩუმად დაუწყეს ყურება ამწვანებულ ქუჩას.
უცებ, თითქოს რაღაც გაახსენდაო, სევდია ადგილზე შეხტა:
_ სულ დამავიწყდა, შარშან, დაბადების დღეზე ახალთახალი პუანტები მაჩუქეს, მე კი ცეკვა არ შემიძლია, ამიტომ ყუთში მაქვს შენახული. გაჩუქებ და რამდენიც გინდა, იმდენი იცეკვე.
ფიქრია უცებ გამოცოცხლდა:
_ შეუძლებელია, ნუთუ მე პუანტები მექნება და ცეკვას შევძლებ!
_ რა თქმა უნდა, _ სიხარულით შესძახა ისევ სევდიამ.
მაგრამ უცებ ფიქრია ისევ ჩაფიქრდა:
_ მაგრამ შენ რა გეშველება, შენს ოცნებას რომ ვერ აიხდენ?
სევდიაც ისევ დასევდიანდა.
_ იცი რა, თუ გინდა, მე ვიმეგობრებ შენთან და შენც მარტო აღარ იქნები. შეგვიძლია მთელი დღეები ერთად გავატაროთ, ერთად ვითამაშოთ. შენ იცეკვებ, მე კი შენი მაყურებელი ვიქნები...
_ მართლა შეგიძლია, ჩემი მეგობარი გახდე? _ სიხარულით შესძახა სევდიამ.
იმის შემდეგ ყველაფერი შეიცვალა. გოგონები აღარ ისხდნენ მარტოდმარტო, თავ-თავიანთ ოთახებში და მთელ დღეს ეზოში ატარებდნენ. საღამოობით ფიქრია იცვამდა თეთრ პუანტებს და თოვლის ფიფქივით ჰაეროვნად დაქროდა, თითის წვერებზე ტრიალებდა და ცეკვავდა. აღარც სევდია გრძნობდა თავს ეულად _ ახლა მას მეგობარი ჰყავდა. ორივე ძალიან ბედნიერი იყო. პატარა ქალაქის გარეუბანში ისევ ისე მოდიოდა თოვლი, ისევ ხმებოდა შემოდგომაზე ფოთლები, ისევ იფურჩქნებოდა ვარდის ბუჩქები გაზაფხულზე და ისევ მწვანედ გაუდიოდა ხასხასი ხეებს ზაფხულობით. მაგრამ ახლა ისეთი მოწყენილობა აღარ იყო, როგორც წინათ, ახლა სევდია და ფიქრია ძალიან ბედნიერები იყვნენ.
ფაიფურის გოგონა
ამბავი, რომელიც მინდა გიამბოთ, ჩემი ცხოვრების ერთი პატარა ეპიზოდია _ სულ სამ დღეს გრძელდებოდა, თუმცა დანაშაულის ისეთი გრძნობა დამიტოვა, ათი წლის შემდეგაც სინდისი მქენჯნის. ხმამაღლა ახლა ვაღიარებ. აქამდე მეგონა, რომ სუფთა სინდისი მქონდა. აღსარების დროსაც მხოლოდ იმ წვრილმან ცოდვებზე ვსაუბრობდი, ყოველდღიურად ყველა ადამიანი ლამის შეგნებულად რომ სჩადის, მერე მოძღვართან სათქმელი რომ ჰქონდეს რამე და ღმერთმაც რომ იოლად მიუტევოს.
დიახ, აქამდე ვდუმდი. საკუთარ თავს საგულდაგულოდ ვუმალავდი ამ მოგონებას, დღემდე კისერზე რომ მაქვს ყულფივით ჩამოცმული და სიზმარშიც რომ არ მასვენებს. და თქვენ, სწორედ თქვენ ხართ პირველი, ვისაც მას გავუმხელ.
1994 წელი, ქ. ქუთაისი.
ჩემი აზრით, ამ გოგოში არაფერი იყო განსაკუთრებული. რა ვიცი, მე კი მინის ხუფში ჩასასმელს ვერაფერს ვამჩნევდი და... მის მშობლებს რა სჭირდათ, არ ვიცი. საშუალო სიმაღლის იყო, გალეული. ქერა თმა ჰქონდა, ჭროღა თვალები და 19 წლის გოგოს კვალობაზე სახელიც საკმაოდ ძველმოდური ერქვა, _ დარეჯანი. მკერდი იმას არ ეტყობოდა და ლაპარაკის დროსაც გვარიანად სლიპინებდა. ყოველ შემთხვევაში, ასეთი დიაგნოზი დაუსვა ჩვენი ტელევიზიის რედაქტორმა და ხმის რეჟისორმა ერთდროულად, ქალბატონმა მედიკომ, რომელიც არავინ უწყის, სად დაეუფლა ამ რიხიან პროფესიას. თავისთვის არაფერი იცოდა და ყოვლად უნამუსოდ ჩვენ გვასწავლიდა. როგორც თავად ამბობდა, ახალგაზრდებს გამოცდილებას გვიზიარებდა. თითქოს თვითონ ტელევიზიაში ჰქონოდა ჭიპი მოჭრილი და მთელი თავისი საგულდაგულოდ მიჩქმალული და დაბადების მოწმობაში გაყალბებული წლები კამერის წინ ტრიალში გაეტარებინოს. ქუთაისიდან ფეხი არ გაუდგამს. აქ კი სულ სამი წელი იქნება, რაც ცივილიზაციის ამ პირმშომ, _ საკაბელო ტელემაუწყებლობამ, _ შემოაღწია და სოკოებივით მოედო ქალაქს. დამწყები ჟურნალისტებისა და პრაქტიკანტებისთვის ხომ მისწრება იყო, _ უკეთეს ეთერს სავარჯიშოდ სად იშოვიდი. თუ რამეს იპოვიდი, გადაგეღო და გეყურებინა, დაგეჩეხა, აგეჩეხა, წაგეშალა და რა ვიცი, რის საშუალებასაც აპარატურა იძლეოდა, ყველაფერი გაგეკეთებინა.
აპარატურა კი (ძალიან ამბიციური უნდა ყოფილიყავი, რომ ეს სიტყვა ირონიის გარეშე წარმოგეთქვა) ერთ კამერას, ორ ვიდეომაგნიტოფონს, ერთ ნიკოლოზის დროინდელ ფირსაკრავსა და ერთსაც შტატივს გულისხმობდა, რომელზეც კამერა იმ შემთხვევაში მაგრდებოდა, თუ ეგრეთ წოდებულ სტუდიაში დიქტორი ტაბურეტზე ჯდებოდა და სახის შესაბამისი გამომეტყველებით კითხულობდა სამგლოვიარო ან მისალოც განცხადებებს. მეორე კამერაც არსებობდა, მაგრამ ერთ დღეს საფიჩხიის ეკლესიის გადასაღებად წასული ოპერატორი სოსოია დააყაჩაღეს, ორღობეში დაუხვდნენ, რამდენიმე პანღური ამოარტყეს და კამერა წაართვეს. სოსოია დიდ განცდაში იყო, მაგრამ მერე ახალი განსაცდელი გაუჩნდა და ძველი მიივიწყა. ერთ საღამოს მემონტაჟე გოჩაიას, დაუდევრობის თუ სიმთვრალის გამო, პირდაპირ ეთერში გასასვლელი ღილაკი ჩართული დარჩა და სტუდიაში (რომელიც ეთერის შემდეგ საქეიფო ადგილად გადაიქცეოდა ხოლმე) გულწრფელად აღიარა საკუთარი ბაბუის მკვლელობა. ამბავი კი თურმე ასე ყოფილა: როცა სოსოია ჯარიდან დაბრუნებულა, ცხონებულ ბაბუამისს კაპიკ-კაპიკ ნაგროვები ასი მანეთი ჩაუკუჭავს ხელში მისთვის და ახალი კოსტიუმი იყიდეო, ჩაუჩურჩულებია. გახარებულ სოსოიას ბაბუა ზურგზე მოუკიდებია, ფეხით რავა გაკადრებ სიარულსო, და სულ აჩუ-აჩუს ძახილით მოურბენინებია სახლი. ის კი დავიწყებია, რომ ერთ ოთახს დაბალი კარი ჰქონდა და ბედნიერ მოხუცს თავი ისე აარტყმევინა, იმის მერე საწყალმა ნახევარი დღე იცოცხლა და მონატრებული შვილიშვილის მკლავებში დალია თურმე სული. ეს ამბავი ტელევიზიის თანამშრომლების გარდა ჩვენმა მრავალრიცხოვანმა აბონენტებმაც მოისმინეს და მეორე დღეს ყველა სოსოიასკენ იშვერდა ხელს _ ბაბუის მკვლელიო.
მოკლედ, სოსოია თავის ნაღველთან დავტოვოთ და დარეჯანის სლიპინს დავუბრუნდეთ. პრაქტიკანტებს ქალბატონი მედიკო განსაკუთრებული სიმკაცრით ექცეოდა. ერთ სიტყვას არ შეარჩენდა, დასვამდა მაუდგადაკრულ პუფზე და ხმამაღლა ამეორებინებდა:`დგაფ-დგაფ-დგაფ~, `დგუფ-დგუფ-დგუფ~, `დგიფ-დგიფ-დგიფ~ და ასე საათობით. გაუდიოდათ დგიფდგიფი. ყოველივე ამას ქალბატონი მედიკოს აღშფოთება მოსდევდა, ვინაიდან მიაჩნდა, რომ ტელევიზორის ეკრანიდან მსგავსი მეტყველების მოსმენა ჩვენი აბონენტების შეურაცხყოფა იყო და სხვა არაფერი.
_ დგაფ, ქარუმიძე, დგაფ!
_ დგიფ, გოგო, მისმინე, მიყურე, დ-გ-ი-ფ! _ პედაგოგიური თავგანწირვით წელავდა წითელპომადიან ტუჩებს ქალბატონი მედიკო.
დარეჯანიც ცდილობდა, თხელი ტუჩებით იგივე მოძრაობა გაეკეთებინა, მაგრამ არ გამოსდიოდა. როგორც ქალბატონი მედიკო ამბობდა, რაღაც სხვანაირად ჰქონდა პირის აპარატი მოწყობილი.
დარეჯანი სამი თვით მოავლინეს ინსტიტუტიდან. დირექტორმა ჩემს `გადამღებ ჯგუფს~ მოამაგრა, რომელიც ორი კაცისგან შედგებოდა: მე და ოპერატორი სოსოია.
მას შემდეგ, რაც დარეჯანიც შემოგვიერთდა, გადაღებაზე ოთხნი დავდიოდით: მე, დარეჯანი, ოპერატორი და დარეჯანის დედა, რომელიც ვერაფრისდიდებით ვერ დავარწმუნეთ, რომ არ ღირდა ხან მერიის კართან ყურყუტი, ხან რეზინის ნაკეთობათა ქარხნის მიმდებარე ტერიტორიების დალაშქვრა, ხანაც ბაგრატის ნანგრევებზე ცოცვა და უშუქობის გამო გადაკეტილ ქუჩაზე გაავებული ქალების კორდონის მხრებით გარღვევა. ამ დროს დარეჯანი უხერხულად იღიმებოდა და ყურებამდე წითლდებოდა.
_ პატარა ხომ აღარაა, უკვე სტუდენტია, _ გავბედე ერთხელ.
_ რას ამბობ? მომკლავს მამამისი, თვალი რომ მოვაშორო. გასათხოვარი გოგოს აქეთ-იქით წანწალი ვინ გეიგონა? _ გაწიწმატდა დარეჯანის დედა.
_ კი, მაგრამ ჟურნალისტი უნდა გახდეს...
_ დაამთავრებს ორ წელიწადში, ჩაბარდება პატრონს და მერე სადაც უნდა, იქ იაროს.
_ პატრონს? რომელ პატრონს? ადამიანი თვითონ უნდა იყოს საკუთარი თავის პატრონი, _ ჩავიბურტყუნე.
ისე უნდობლად გადმომხედა, მივხვდი, დარეჯანს ერთადერთ სიამოვნებასაც ვართმევდი, ამიტომ ენას კბილი დავაჭირე.
ცოტა ხანში ყველამ გაიცნო მშობლების პატარა ტუსაღი, რომელიც მუდამ თავდახრილი დადიოდა და ძალიან არ მოსწონდა თავისი სახელი, ძველმოდური კაბა და ფერმკრთალი ყვრიმალები.
მე მომეკედლა. დაკვირვებული ვარ, მაგნიტივით ვიზიდავ ასეთ ხალხს. მივხვდი, რატომაც _ ჩემი უბრძოლველად მოპოვებული თავისუფლება ხიბლავთ. საბრალოს ჰგონია, ჩემთან სიახლოვე იხსნის ოჯახის მარწუხებისაგან. ან როგორ გინდა აუხსნა 19 წლის მეოცნებე გოგოს, რომ ერთი ადამიანის თავისუფლება იქ მთავრდება, სადაც მეორესი იწყება. ვერ აუხსნი და ვერც გაიგებს.
არადა, ძალიან სწყუროდა თავისუფლება. თავისუფლების გაგება მის ნორჩ ცნობიერებაში სულ ოთხი პუნქტისაგან შედგებოდა:
1) მინი-კაბა ისე ჩაეცვა, რომ მამამისს არ ეღრიალა:
_ სხვისი ბოვშები მეზარება მე, ტრაკწამოხდილი რო დეირონებიან! გეიხადე და ნორმალურად ჩეიცვი!~
2) მის კუნთმაგარ ძმას ყველა იმ ბიჭისთვის არ დაენაყა ცხვირ-პირი, ვინც დარეჯანს მოსწონდა ან ვისაც დარეჯანი მოსწონდა;
3) დედას ტვინი არ ამოეწვა გაუთავებელი დარიგებით:
_ გაანძრიე ხელი, ისწავლე საქმე! მტერს, ვინცხას ოჯახში შეხვალ!
4) უფროს დას ყოველ კვირა დღეს შესაფერისი ყმაწვილების მშობლები არ მოეყენებინა `გადასანახულებლად~ და გასაყიდი საქონელივით არ წარედგინა დარეჯანი მათ სამსჯავროზე;
`კმარა!~ _ იყვირა ერთ დღეს დარეჯანმა გულში და მარტივი გამოსავალი იპოვა, _ სახლიდან გაიქცა. სად? ჩემთან გამოიქცა. ჩემთან, ვისაც თავისუფლება ისე ოხრად ჰქონდა, არ იცოდა, სად წაეღო ან რაში გამოეყენებინა.
დარეჯანი _ ჩემი ხიზანი
ოთახი, რომელშიც მე ვცხოვრობ, ძალიან დიდი და ძალიან ძველია. სახლი, რომლის პირველ სართულზეც ეს ოთახი მდებარეობს, ქალაქის ცენტრში, ცნობილი `სალაპარაკოს~ უკან, იტალიურ ეზოშია. `სალაპარაკო~ ის დაწესებულებაა, საიდანაც ადამიანები სხვა ადამიანებს უკავშირდებიან და ელაპარაკებიან. ეს ქალაქის ცენტრალური ტელეგრაფია და მხოლოდ ქუთაისელები თუ მოუგონებდნენ ასეთ ალერსიან სახელს.
დიდ და ძველ ოთახში ორნი ვართ. ჩემს პირდაპირ დარეჯანი ზის, თავჩარგული, და ლობიოს არჩევს, თან ჩუმად ტირის. ლობიოს მარცვლისოდენა ცრემლები უხმაუროდ ეწვეთება პარკოსანთა ამ ღირსეული წარმომადგენლის პატარა გროვას. ვითომ ვერ ვამჩნევ. ჩემს წილ მარცვლებს ვითვლი და ვახარისხებ, ნაგავი _ მარჯვნივ, სუფთა _ მარცხნივ, ნაგავი _ მარჯვნივ, სუფთა _ მარცხნივ. ხანდახან მერევა, პირიქით გამომდის და საქმე მიორმაგდება. ასეა, ზოგჯერ ისეთი რამეც აგერევა კაცს, რაც ერთი შეხედვით იოლია. მაგალითად, ლობიოს გარჩევა.
მე და მას ორი მეტრი და ორმოცი სანტიმეტრი გვაშორებს. ზუსტად ამ სიგრძისაა ძველისძველი მაგიდა, უზარმაზარი, მსხვილი და მოჩუქურთმებული ფეხებით. ძალიან მძიმეა და მის გარშემო, ალბათ, უამრავ ადამიანს უსაუზმია, უსადილია და უვახშმია. ახლა ჩვენ ვსაუზმობთ, ვსადილობთ და ვვახშმობთ. კიდევ ხის ჭიებს მასში ნემსისსიმსხო გვირაბები გაჰყავთ და მტვერი თანდათანობით, შეუმჩნევლად ეფინება ჩვენს უზარმაზარ საცხოვრისს. აქ ყველაფერი დიდია და ძველი: კედლები, ავეჯი, ნივთები. ჭერი ისეთი მაღალია, ჭაღის მიწვდომა მხოლოდ დიდი კიბითაა შესაძლებელი. კუთხეში ძველი კარადა დგას. მისი დაფუტუროებული კედლები ჩვენს ჯინსებს ინახავს. მეორე კუთხეში შავი, ძველისძველი როიალი დგას, რომელიც დიასახლისს საგანგებოდ აქვს ჩარაზული. როიალის ქვეშ და მის გარშემო შაქრით სავსე ტომრები აწყვია. უცნაური ნატიურმორტია. ტომრებიც, ისევე როგორც ყველაფერი დანარჩენი ამ ოთახში, დიასახლისს ეკუთვნის. ჩვენი ოთახი იმავდროულად საკუჭნაოცაა. აქ ინახება ყველაფერი, რაც ზედა სართულში არ ეტევა ან არ სჭირდებათ. ჩვენ მდგმურები ვართ. სულ ხუთნი. მდედრობითი სქესის. საძინებელი გრძელი ფარდებითაა გამოყოფილი მისაღებისგან. ფარდის მიღმა ოთხი საწოლი დგას, _ მეტი არ ეტევა. მე მისაღებ ნაწილში, მაგარ ტახტზე მძინავს და სულ არ მეშინია სქოლიოზის.
ჩვენს დიდ და ძველ ოთახში ყოველ საღამოს იკრიბება მხიარული საზოგადოება. რომელიმე ჩვენგანის ერთი, ორი ან მეტი მეგობარი, ან ყველასი ერთად. ხანდახან იმდენი ხალხი იყრის თავს, რომ ჩვენი ძველი და დიდი ოთახი ივსება. ყველაზე ხშირად ზურა გვსტუმრობს თავის მეგობარ დათოსთან ერთად, რომელსაც რატომღაც ქრისტეფორეს ეძახის. ზურა ამბობს, რომ ქრისტეფორეს ხელისგულზე გამავალი ერთი უწყვეტი ხაზი იმაზე მეტყველებს, რომ ის მოწოდებით კაცისმკვლელია. და ამას ყოველთვის ისე დამაჯერებლად ასაბუთებს, სხვა გზა არ გვრჩება, ვიჯერებთ. ზურას რუსული გვარი აქვს, მაგრამ ამბობს, რომ იტალიელია. რატომ არ წყალობს რუსებს და რა მოსწონს იტალიელების, არ ვიცი, მაგრამ მხიარული ტიპია, ამიტომ ყოველთვის გვიხარია მისი გამოჩენა. ახლაც ველოდებით, მაგრამ ჯერ სიჩუმეა ჩვენს დიდ, ძველ ოთახში. ახლა მხოლოდ მე და დარეჯანი ვუსხედვართ მაგიდას, ლობიოს ვარჩევთ და ვფიქრობთ. განსხვავებული ფიქრები გვაქვს...
მე: `ჰმ! გამოიქცა! 19 წლის გოგომ ფეხი დაჰკრა და სახლიდან გამოიქცა. რა გინდა, რომ ქნა! შემიფარეო, გეუბნება. რას უზამ, გააგდებ? არადა, მას თუ არა, მე ხომ მაინც მომეკითხება ჭკუა, _ ათი წლით ვარ უფროსი. რომ გამიგონ, აქ ვმალავ, კაცმა არ იცის, რას მოიმოქმედებს მისი ნაგიჟარი ძმა და კიდევ უფრო გიჟი მამა. საწყალი გოგო, როგორ უძლებს იმ დარტყმულებს!~
დარეჯანი: `რა ბედნიერებაა, თავისუფალი ვარ. თა-ვი-სუ-ფა-ლი!!! არ მჯერა. რაც მინდა, იმას გავაკეთებ, რაც მინდა _ იმას ჩავიცვამ, ვისაც მინდა _ შევიყვარებ, რაც მინდა _ იმას ვიფიქრებ და რამდენსაც მინდა, იმდენს ვიოცნებებ! მაგრამ სად ვიზამ ყველაფერ ამას, აქ? ამ უცნაურად უზარმაზარ ოთახში შეკედლებული, სადაც როიალის ქვეშ შაქრით სავსე ტომრები აწყვია? ისე, ქალაქში შაქარი არ იშოვება, ამათ საიდან მოიტანეს ამდენი... სად წავიდე?~
მე: `ნეტავ მე რას ვაკეთებდი ან რას ვფიქრობდი, როცა 19-ის ვიყავი... რას ვაკეთებდი და, ვსწავლობდი. როგორც დარეჯანი. ოღონდ მისგან განსხვავებით მე ინსტიტუტის კართან დედა არ მელოდა და ლექციებიდან პირდაპირ სახლში არ მიმათრევდა. თუმცა დედა არც სახლში მელოდა.
მაშინ მეც, როგორც დარეჯანი, შეყვარებული ვიყავი... ოღონდ მე ზუსტად ვიცოდი, ვინ იყო ჩემი ტრფობის ადრესატი და მასავით ოცნებებში არ მიხდებოდა მისი გამოგონება. თანაც ჩემს ოცნებებს არავინ დარაჯობდა... შემეძლო ყველაფერზე მეფიქრა, რასაც ჩემი ფანტაზია გასწვდებოდა.
მე ჩემს თავს ვეკუთვნოდი. მას კი ტირანმა მამამ, მამის მორჩილმა დედამ, ამაყმა ძმამ და გათხოვილმა დამ არჩევანი არ დაუტოვეს. მთლიანად მიისაკუთრეს~.
დარეჯანი: `რა უცნაური ოთახია. მარტო დარჩენის შეგეშინდება, ისეთი უზარმაზარია. მარტო დარჩენის... მარტო დარჩენის... ჩემდა უნებურად წამომცდა... რა შიში. მაგას რომ მომასწრო, რაღამ უნდა შემაშინოს?~
_ რას აპირებ? _ ფიქრს თავს ვანებებ და მასაც ვაწყვეტინებ.
დარეჯანი თითით ლობიოს მარცვლებს ითვლის და თვალებს ჩუმად ახამხამებს.
ახლა ერთმანეთს შევცქერით. მე _ უფროსის დამრიგებლური, გამკიცხავი მზერით, ის _ დამორცხვებული, მაგრამ ჯიუტი.
_ სახლში უნდა დაბრუნდე! _ ვეუბნები.
_ არ წავალ! არ შემიძლია მათი ატანა! გუშინ ჩემმა ძმამ ისევ მცემა! _ ხმაში სიჯიუტესთან ერთად სიბრაზე ეპარება, სახე უჭარხლდება და დალურჯებულ მკლავს ეფერება.
_ აბა, რას აპირებ? _ ხმაში აშკარად შემრიგებლური ტონი მეპარება და დარეჯანი გამარჯვებას ზეიმობს.
_ რამდენიმე დღით დავრჩები და წავალ. ძალიან გთხოვ, _ ისევ თავიდან იწყებს...
_ კი მაგრამ, სად წახვალ?
_ ზარს ველოდები. დამირეკავენ და წავალ. ოღონდ გთხოვ, ჩემებს ნუ გააგებინებ, აქ რომ ვარ.
მე: `ზარს? ვისგან? თითქმის არ ჰყავს ნაცნობები. რაღაცას მატყუებს. რას ელოდება, ვის ელოდება? რა ჩაიფიქრა... მის დასთან მივალ, ვეტყვი, რომ ჩემთანაა... არა, არ გამოდგება. მშობლებს ეტყვის. მამამისი მოკლავს... ღმერთო, ეს რა დღეში ჩავვარდი...~
* * *
ფიქრს კარზე კაკუნი მაწყვეტინებს. ზურაა, ქრისტეფორესთან ერთად.
_ ცივა, _ ხელებს იფშვნეტს ზურა, _ გაჩერებაზე პინგვინი შემხვდა...
დარეჯანი კისკისებს. ხმამაღლა, გულიანად იცინის. სამაგრიდან თმის გრძელი კულული უვარდება. პატარა ბავშვს ჰგავს და ცხვირზე ჭორფლი აყრია. იმ ფაიფურის თოჯინას მაგონებს, ბავშვობაში რომ დამიმსხვრიეს. მე მაშინ სასტიკი მკვლელობის მოწმე შევიქენი და ვერავინ დამარწმუნებდა, რომ ზღაპარს კეთილი დასასრული აქვს. დარეჯანი ახლა სწორედ იმ მყიფე თოჯინას ჰგავს, მაგრამ თავად ამის შესახებ არაფერი იცის და თაფლისფერი თვალები ბედნიერებისგან უბრწყინავს.
_ ჩვენ სულ ასეთი მხიარულები ვართ? _ კითხულობს ზურა. დარეჯანი ისევ იცინის. თანდათანობით სიცილი ისტერიკაში გადადის, ბოლოს კი გულამოსკვნილ ტირილში. ზურა და ქრისტეფორე ერთმანეთს მისჩერებიან. ზურა ჟესტით მანიშნებს, რა სჭირს, ცოტა ვერ არისო? მე თავს ვიქნევ და დარეჯანი საძინებელში გამყავს.
ამასობაში დიდი ოთახის დანარჩენი ბინადარნიც ბრუნდებიან და უზარმაზარი სივრცე მყისიერად ივსება ხმებითა და სიცოცხლით. დარეჯანი მშვიდდება და საერთო მხიარულებას უერთდება. ტანზე შემოტმასნილი შარვალი აცვია და გამხდარ, ბავშვურ ფეხებს უჩენს. ზემოდან სქელი, ნაქსოვი ჯემპრი აქვს ჩამოშვებული, რომელიც ფერად-ფერადი ორნამენტებითაა აჭრელებული. დარეჯანი თამამობს და მოსწონს ასეთი საკუთარი თავი. ზურას ეკეკლუცება. წეღანდელი ისტერიკა თითქოს არც ყოფილა. უხერხულობამაც თანდათან გადაუარა...
* * *
ღამით მე და დარეჯანი ერთ ლოგინში თავშექცევით ვწვებით. ჩემს მაგარ ტახტზე ორივე ვეტევით. დარეჯანი ისედაც თაგვივითაა კუთხეში განაბული. სულ ციცქნა ადგილს იკავებს. კედელზეა აკრული და მგონი, არც სუნთქავს. ვგრძნობ, რომ უძილობა ტანჯავს, მაგრამ არ წრიალებს, _ ჩემი შეწუხება არ უნდა. მე კი ნელ-ნელა ქუთუთოები მიმძიმდება და ძილში ვიძირები. სიზმარშიც დარეჯანს ვხედავ. ფრთები აქვს და დაფრინავს. თან ბედნიერებისაგან ბრწყინავს და ხმამაღლა იცინის. მერე ვიღაც მანჯღრევს. ფრთიანი დარეჯანი ქრება და ჩვეულებრივი, უფრთო მადგას თავზე.
_ მივდივარ!
უცებ ვფხიზლდები.
_ სად მიდიხარ?
_ მერე შეგატყობინებ.
_ სად მიდიხარ? _ ხმაში სიბრაზე მეპარება, _ არსადაც არ წახვალ. აქ დარჩები ან შინ დაბრუნდები.
_ არასოდეს! _ დარეჯანის ხმა უცნაურად მტკიცეა, _ მაინც ვერავის მოვერევი.
_ ის შენი ოჯახია! _ ვამბობ და თვითონაც არ ვარ დარწმუნებული საკუთარი სიტყვების სისწორეში. საწოლიდან ვდგები, ხალათს ვიცვამ და ყავის მოდუღებას ვიწყებ.
_ მოიცა, ყავა დავლიოთ, კარგად დავფიქრდეთ... კარგი?
მოსაფიქრებელ დროს უფრო საკუთარ თავს ვუხანგრძლივებ, ვიდრე მას. დარეჯანი ჩუმდება და წყენით ჩამჩერებია თვალებში. მერე იღიმება და როიალთან მიდის, მის შავ ზედაპირს უსვამს ხელს. ჭიებს კარგად უმუშავიათ, _ მტვრის კარგა სქელი ფენა უკვე ადევს, თუმცა გუშინ გადავწმინდეთ.
_ რატომაა დაკეტილი? _ მეკითხება.
_ იმიტომ, რომ ჩვენი არაა! _ მხრებს ვიჩეჩავ.
_ მაშ აქ რატომ დგას?
_ ალბათ, იმიტომ, რომ ეს ყველაზე დიდი ოთახია ამ სახლში. როიალი პატარა ოთახს არ უხდება.
_ თუ პირიქით... ალბათ, კარგად ჟღერს... _ დარეჯანი ხელს დანანებით უსვამს როიალის დახურულ თავსახურს. თვალებს ხუჭავს და თითებით შავ ზედაპირზე იწყებს კაკუნს... თითქოს გატაცებით უკრავს. ასეცაა. ოღონდ მუსიკა მხოლოდ მას ესმის. თითები ცოცხლად დარბიან უხილავ კლავიშებზე და მონოტონურ, ყრუ ბგერებს გამოსცემენ. არც ერთი მათგანი არ არის ყალბი.
უცებ უცნაური რამ ხდება, _ მეც მესმის მუსიკა. ჩვენს დიდ ოთახში ქურდივით გალურსულ სიჩუმეს შოპენი არღვევს, ყურის ხვეულებში მოულოდნელად მოვარდნილი ნიაღვარივით მირბის და ტვინის უჯრედებში იჭრება. გონებაში დახატული სამყარო, აქამდე ცაზე გაშოტილი ღრუბლების ფერი რომ ედო, ბუნებრივ ფერს იძენს. გაზქურაზე მიტოვებული ჯეზვედან ყავის ქაფი ლავასავით იფრქვევა და იღვრება. ვერ ვასწრებ. დაღვრილი არომატი მენანება და ქაფს სულგანაბული ყნოსვით მივყვები. რაც რჩება, უცნაურსახელურიან თეთრ ფინჯანში ვასხამ და მოსალოდნელი ნეტარებისთვის ვემზადები.
თეთრ ფაიფურს თითებში ისე ვამწყვდევ, თითქოს მისი დავარდნის მეშინია. ფრთხილად ვეპყრობი, როგორც ბავშვობაში ფაიფურის თოჯინას, რომელსაც კუბოკრული, შროშანისფერი კაბა ეცვა და მაქმანიანი ქუდი ეხურა. ყავას ვწრუპავ. თვალები სიამისგან მეხუჭება. ჭარბი კოფეინი წამით გონებას მიბინდავს. ახლაც თვალწინ იმ თოჯინას სახე მიდგას, არაბუნებრივად თეთრი და პრიალა. ის ძალიან ჰგავს დარეჯანს. გამოსახულება ნელ-ნელა იწყებს ტივტივს, იმღვრევა, მერე სახე იბზარება და ტკაცანით იპობა... შოპენი ვერ ფარავს მსხვრევის ხმას. მოგონება სიძველისგან გაცრეცილია, მაგრამ კიდევ შეიძლება მისი გარჩევა, ნატეხების შედარება-შეკოწიწებით წარსულის ფრაგმენტების აღდგენა. მერე, ამ წარსულის სურათის დანახვისას, ისევ ჩნდება ტკივილი გულის კუთხეში.
`დროც ასეთი მყიფეა~, _ ვფიქრობ და თავის რხევით უსიამოვნო ფიქრების განდევნას ვცდილობ. მუსიკა გონებას მიდუნებს. მაღალი ფანჯრებიდან შემოსული სინათლე თანდათანობით ილევა, იბჟუტება და ქრება, თუმცა ჯერ დილაა.
დარეჯანი უკანასკნელ ნოტს იღებს და თვალებს ახელს. ორივე ვფხიზლდებით. ფინჯანს ვაჩეჩებ. ის უარის ნიშნად თავს აქნევს, ჩანთას მხარზე იკიდებს, თვალებით მიღიმის და ოთახიდან გადის. მე ხმას არ ვიღებ. აღარ ვცდილობ მის დაბრუნებას, ჩუმად ვარ და საფეთქლებს ვიზელ. რა უჟმური დილაა.
* * *
იმ დღის შემდეგ დარეჯანი აღარ მინახავს. მასთან შინ მისვლას ვერ ვბედავდი. ველოდი, თვითონ გამოჩნდებოდა, მაგრამ გაქრა. ვერ გავიგე, ჩემგან სად წავიდა, ვის გადაეყარა, სად იპოვა თავისი წილი თავისუფლება.
მხოლოდ ორი წლის შემდეგ, შემთხვევით, ყური მოვკარი ჩემი კოლეგის საუბარს თავის ნაცნობებთან, რომლებმაც დარეჯანის სახელი ახსენეს. მაშინ შევიტყვე, რომ ჩემგან ბათუმში წასულა, იქიდან კი თურქეთში. ერთი წლის შემდეგ მოკლული უპოვიათ, სადღაც სანაპიროზე. მამამისი მიცვალებულის სახლში დასვენების უფლებას არავის აძლევდა თურმე. ბოლოს ნათესავების და პოლიციის ჩარევით მაინც იმ სახლში დაუსვენებიათ, რომელიც ასე დაუნანებლად დატოვა.
მას შემდეგ ხშირად ვიხედები ხელისგულზე და ჩემი ბედის ხაზებს ვაკვირდები. ქრისტეფორეს ხელისგულებს ვიხსენებ და მათ შორის მსგავსებას ვეძებ.
დარეჯანიც ხშირად მესიზმრება და ყოველ ჯერზე ერთნაირად: ფრთები აქვს და ბედნიერი სახით დაფარფატებს. შავი, შემოტმასნილი შარვალი და ჭრელი ჯემპრი აცვია და მეუბნება:
_ აბა, რას ვამბობდი! ხომ გავიმარჯვე! შენ კიდევ, სახლში დაბრუნდიო!
პირველი თქვენ ხართ, ვისაც გავუმხილე ეს ამბავი. იმედი მაქვს, შემინახავთ საიდუმლოს და დარეჯანის მშობლების ყურამდე არ მიიტანთ. არ მინდა მათ სამსჯავროზე წარვდგე. უსამართლო იქნება. სამართლიანი ხომ ისედაც გარდაუვალია.
მარტორქას მარტო რქა
ერთ უზარმაზარ მდელოზე მშობლებსა და მთელ ჯოგთან ერთად პატარა მარტორქა ცხოვრობდა. თვითონ კი პატარა იყო, მაგრამ ერთი მისი რქა გენახათ! მარტორქას მშობლები ძალიან ამაყობდნენ შვილით:
_ ერთი შეხეთ, როგორი ამაყი რქა აქვს ჩვენს პატარას! _ ღიმილით შეჰყურებდა დედა.
_ სახელოვანი შვილი გვეზრდება. ასეთი რქა, სანთლით რომ ეძებო, არც ერთ მარტორქას არ ექნება, თანაც მის ასაკში! _ სიამაყით აღსავსე ადევნებდა თვალს შვილის ცელქობას მამაც.
მარტორქაც გრძნობდა მშობლების სიყვარულით სავსე მზერას და ისე მონდომებით, დაკუნტრუშებდა, ირგვლივ ყველაფერს, თელავდა. ჰოდა, იმდენი იკუნტრუშა, იმდენი იხტუნა, რომ ქვას ფეხი წამოჰკრა, მშობლების ცხვირწინ მალაყი გააკეთა და დედ-მამამ მიშველებაც ვერ მოასწრო, ისე ჩაერჭო მიწაში იმ თავისი საამაყო რქით. რქამ სიმძიმეს ვერ გაუძლო და მოტყდა. ამის დანახვაზე დედა მარტორქას გული წაუვიდა, მამამ კი ისეთი ღრიალი მორთო, მარტორქების მთელი ჯოგი წამში შემთხვევის ადგილზე გაჩნდა. გამოიძახეს სასწრაფო დახმარება, თავს დაასიეს ექიმები, მაგრამ მარტორქის რქას აღარაფერი ეშველა.
ექიმმა თქვა:
_ მდაა! მძიმე შემთხვევაა. მქონია რქის გაბ¬ზარვის, დახურული მოტეხილობის შემთხვევები, მაგრამ რქა მთლიანად არასდროს არავის მოუტეხია. ჰმ! ეტყობა, ძალიან ცელქი უნდა იყოს თქვენი პატარა.
_ რა გვეშველება, ექიმო? გვირჩიეთ, როგორ მოვიქცეთ. მარტორქა რქის გარეშე რაღა მარტორქაა. თანაც, რა რქა ჰქონდა! _ ქვითინებდა სასოწარკვეთილი მამა.
_ როგორ დავიღუპე, ჩემი პატარა! _ ცრემლებს აფრქვევდა დედა.
_ მდაა! არც კი ვიცი, რა გირჩიოთ. როგორც უკვე მოგახსენეთ, ძალზე რთულ შემთხვევასთან გვაქვს საქმე. ასეთი რთული ოპერაცია ჩვენი ტყის ამბულატორიაში ჯერ არ გაგვიკეთებია, _ ხელებს იფშვნეტდა ექიმი მარტორქა.
მშობლებს იმედი გადაეწურათ. შვილს მოტეხილი რქა თასმით კისერზე ჩამოჰკიდეს, ყველას რომ ენახა, რა დიდებული რქა ჰქონდა ერთ დროს. ამის შემდეგ რქამოტეხილ მარტორქას ყველა მარტოს ეძახდა. რქას აღარავინ ახსენებდა, გული არ ვატკინოთო, _ ფიქრობდნენ.
ასე იყო თუ ისე, პატარა მარტო მიეჩვია ურქოდ ცხოვრებას. ერთი მხრივ, მოსწონდა კიდეც, ყველასგან რომ განსხვავდებოდა. ტყეში ყველა იცნობდა, ჯოგშიც პატივს სცემდნენ, ამიტომ სულაც არ ნაღვლობდა რქის დაკარგვას. მხოლოდ მშობლები წუხდნენ და განუწყვეტლივ იმაზე ფიქრობდნენ, რა ეღონათ. ფიქრობდნენ, იქნებ ისეთი დროც დადგეს, ექიმებმა ახალი საშუალება გამოიგონონ და ჩვენს შვილს რქა ისევ მიამაგრონო, მაგრამ ექიმები ჯერჯერობით სანუგეშოს ვერაფერს ეუბნებოდნენ.
ასე გადიოდა დრო. მარტომ სავსებით მიივიწყა თავისი რქა, ხანდახან ეჩვენებოდა, რომ არც არასდროს ჰქონია იგი. ერთ დღეს კი ტყეში უცნაური ადამიანები გამოჩდნენ. ისინი მანქანაში ისხდნენ და ჯოგს გარშემო უვლიდნენ, თან ხელში შავი პატარა კოლოფი ეჭირათ და აჩხაკუნებდნენ. დაფრთხნენ მარტორქები, იფიქრეს, ჩვენზე ნადირობა დაიწყესო და აქეთ-იქით მიაწყდნენ, მაგრამ სროლის ხმა არა და არ ისმოდა. ამან მარტორქები ცოტა დაამშვიდა და აქეთ-იქით სირბილს თავი დაანებეს. მერე კი ისე გათამამდნენ, ადამიანებთან ახლოს მივიდნენ და მათი დათვალიერება დაიწყეს. მარტოც მიცუნცულდა და შავ კოლოფს ცნობისმოყვარედ მიაშტერდა. უცებ ერთმა ადამიანმა ჩანთიდან უცნაური ნივთი ამოიღო, მარტოს მიუახლოვდა და რქის ადგილას რაღაც წაუსვა. შემდეგ რქა კისრიდან ჩამოხსნა და თავის ადგილზე მიამაგრა. რამდენიმე წუთში მარტოს რქა თითქოს ხელახლა ამოუვიდაო. მარტორქები თვალებს არ უჯერებდნენ, ეს რა სასწაული მოხდაო _ გაოცებას ვერ ფარავდნენ. მარტოს მშობლები სიხარულისაგან ადგილს ვეღარ პოულობდნენ, არ იცოდნენ, მადლობა რითი გადაეხადათ ამ უცნაური სტუმრებისთვის. აბა, საიდან უნდა სცოდნოდათ, რომ სასწაული ადამიანებმა კი არა, წებომ მოახდინა. თუმცა წებოც ხომ ადამიანის შექმნილია.
ამის შემდეგ მარტო ისევ მარტორქად იქცა, თუმცა ხშირად ეშლებოდათ და მაინც მარტოს ეძახდნენ. მარტოს მშობლებს ეს ძალიან სწყინდათ და ყველას, ვისაც კი ეს ძველი სახელი წამოსცდებოდა, საყვედურებით ავსებდნენ.
თვითონ მარტოს კი სულაც არ სწყინდა, პირიქით, ისე იყო შეჩვეული ამ სახელს, რომ სხვას ვეღარ ეგუებოდა.
ასე კეთილად დასრულდა მარტორქა მარტოს ამბავი.
ლოკოკინა, სახელად ქერამუჭა
გამარჯობათ, პატარებო! მე ლოკოკინა ქერამუჭა გახლავართ. მეც თქვენსავით პატარა ვარ, არა, თქვენზე გაცილებით პატარა, ისეთი ციცქნა, რომ ბევრი თქვენგანი ალბათ ვერც მამჩნევს, როგორ მივცოცავ ღობის ძირში ამოსული ბალახის ღეროზე და შეიძლება ფეხიც კი დამაბიჯოს. ჰო, თქვენ წარმოიდგინეთ, ასეთი სამწუხარო ამბებიც ხდება ხანდახან, ამიტომ ძალიან ყურადღებით დავცოცავ და ზედმიწევნით კარგად ვიცავ საგზაო უსაფთხოების წესებს. ღმერთმა ნუ ქნას, რომელიმე ცელქმა ბიჭუნამ ჩემით თამაში მოინდომოს და ბურთივით გამაგორ-გამომაგოროს, ჩემი პატარა სახლი დაიბზარება და შეიძლება ნამსხვრევებადაც იქცეს. თუმცა ასეთი რამ იშვიათად ხდება. ბავშვების უმრავლესობას ძალიან ვუყვარვარ და თამაშის დროს ცდილობენ, არაფერი მატკინონ. მეც ძალიან მიყვარს ბავშვები, განსაკუთრებით კი ჩემი პატარა მეგობარი მარი. იგი შემოდგომის ერთ წვიმიან დილას გავიცანი, როცა დედიკოსთან ერთად საბავშვო ბაღში მიიჩქაროდა. ის-ის იყო, ქვაფენილიანი ბილიკის გადაკვეთა მოვინდომე, რომ ჩემ ცხვირწინ შავსანდლიანი პატარა ფეხი დავინახე. შიშისაგან ავკანკალდი, ცოტაც და გამჭყლეტდა, მაგრამ გოგონამ დამინახა და გაჩერდა. მივხვდი, რომ პირველად მხედავდა, და საერთოდ, ყველა პატარა ადამიანი ყველაფერს ოდესმე პირველად ხედავს ამ სამყაროში. როდესაც დედიკომ ჩემი თავი გააცნო და აუხსნა, რომ პატარა ლოკოკინა ვარ, მარი ჩემკენ დაიხარა და მკითხა: რა გქვიაო? არ ვიცოდი, რა მეპასუხა. ჩემთვის სახელი არავის დაურქმევია. უბრალოდ, ყველანი ლოკოკინები ვართ, ერთმანეთს გაჭრილი ვაშლებივით ვგავართ და ჩვენთვის, უხმაუროდ დავცოცავთ. გოგონა მიხვდა ჩემს გასაჭირს და გადაწყვიტა, სახელი თვითონ მოეგონებინა. დედას მიუბრუნდა და უთხრა: მოდი, ქერამუჭა დავარქვათო. სახელი მეც ძალიან მომეწონა და რქები სიხარულით ავაცმაცუნე. მას შემდეგ ერთადერთ ლოკოკინად ვიქეცი, რომელსაც სახელი აქვს, მაგრამ ეს კიდევ არაფერია. პატარა მარი ისეთი ცნობისმოყვარე გამოდგა, სულ დაწვრილებით გამომკითხა, მქონდა თუ არა სახლში სამზარეულო, აბაზანა, ვსვამდი თუ არა დილით კაკაოს, ვინ მიმღეროდა ძილის წინ იავნანას და ამისთანა რაღაცები. აბა, რა უნდა მეპასუხა? ჩემს ნიჟარაში ისეთი სივიწროვეა, მე ძლივს ვეტევი და აბაზანა სად უნდა მომეწყო? წვიმის შემდეგ დამდგარ გუბეში ვიბან ხოლმე ხელ-პირს და ამითაც კმაყოფილი ვარ. კაკაო სულაც არ მიყვარს, მაგას მირჩევნია ქორფა ბალახით ჩავიკოკლოზინო ყელი. ძილის წინ კი ჭრიჭინების სიმღერას ვუსმენ და ტკბილად მეძინება.
მართალია, ჩვენ, ლოკოკინები, კეთილი და უწყინარი არსებები ვართ, მაგრამ ბევრი მტერი გვყავს. აი, თუნდაც ის უზარმაზარდეზებიანი მამალი, აგურის სახლის გვერდით მდებარე საქათმეში რომ ცხოვრობს, საშინელ დღეში მაგდებს. ერთ დღეს ჩუმად მომეპარა, ძლივს შევასწარი სახლში. უნდა გენახათ, როგორი კაკუნი აუტეხა ჩემს ნიჟარას. მეგონა, შიშით მოვკვდებოდი. კიდევ კარგი, საიდანღაც მაწანწალა ძაღლი გამოჩნდა და იმან დააფრთხო, თორემ ახლა ჩემი ნიჟარის ნატეხიც კი აღარსად ეგდებოდა. მართალია, რამდენიმე ადგილას გაიხვრიტა და წვიმა ჩამოდიოდა, მაგრამ მარის ვთხოვე და მიშველა, ხელში ამიყვანა და ხელოსანთან წამიყვანა. ღმერთმა უშველოს, ისე შეაკეთა სახურავი, ახალი გეგონებოდათ.
სულ დამავიწყდა მეთქვა _ მე ჩვეულებრივი ლოკოკინა არ გეგონოთ. ისე, ყველას თავისი თავი გამორჩეული და განსაკუთრებული ჰგონია, მაგრამ მე მართლაც არ ვგავარ სხვა ლოკოკინებს. ტრაბახში არ ჩამომართვათ, ამაში თქვენც დამეთანხმებით, როცა გაიგებთ, რომ წერა-კითხვა ვიცი. ბევრი ლოკოკინა გინახავთ ასეთი? არ გინახავთ, ხომ? აი, სწორედ ამას გეუბნებოდით. ეს სულ ცხონებული ბებიაჩემის დამსახურებაა. ის მთელ ჩვენს სანათესავოში ყველაზე განათლებული ლოკოკინა გახლდათ. საწყალი, ღრმად მოხუცებული ტრაგიკულად დაიღუპა _ ველოსიპედმა გაჭყლიტა. ძალიან ბრძენი იყო, ყველაფერს მასწავლიდა და ჭკუას მარიგებდა.
_ მომისმინე და დაიმახსოვრე, ჩემო საყვარელო შვილიშვილო, _ მეტყოდა ხშირად (მაშინ სახელი არ მერქვა), _ ყველაზე მეტად ადამიანის ფეხსაცმელს ერიდე, განსაკუთრებით კი ქალის მაღალქუსლიან ფეხსაცმელსო. ზოგიერთი ისეთი წვრილი და ბასრია, წამში ნამსხვრევებად აქცევს შენს პაწაწუნა სახლს, ისე, რომ გამოძრომას ვერც მოასწრებო. ბორბლებსაც ერიდე, ხომ იცი, პატარა არსებებს ვერავინ ამჩნევს. ჩვენ, ლოკოკინები, ვხედავთ ერთმანეთს, თორმე დიდი არსებებისათვის ერთი მოძრავი წერტილი ვართ და მეტი არაფერი.
ეჰ, ჭკვიანი იყო ცხონებული, ჭკვიანი. ხანდახან ისე მენატრება... სიზმარშიც კი ვხედავ. როგორ მედიდურად და დინჯად მიცოცავდა ხოლმე რქების ამაყი რხევით. ეჰ, რა დაუნდობელია წუთისოფელი!
დღეს შესანიშნავი დილა გათენდა. ის-ის იყო, ნიჟარიდან თავი გამოვყავი და ბალახზე ჩამონაჟური ნამი სახეზე შევისხი, რომ რაღაც ხმაური მომესმა. ეს ჩემი ბიძაშვილი იყო. ისეთი ლამაზი და სირინოზივით ტკბილი ხმა აქვს, ის რომ სიმღერას დაიწყებს, ყველა გარინდებული უსმენს. დილიდანვე კარგ გუნებაზე დამაყენა. რა თქმა უნდა, მისი ხმის გაგონება მირჩევნია ჩვენი მეზობლების ჩხუბს, რომლებიც ერთმანეთს მხოლოდ იმიტომ გადაემტერნენ, რომ მრავალძარღვას ბუჩქის ძირას ადგილი ვერ გაიყვეს. ორივე იმას გაიძახის, პირველმა მე ვიპოვეო. ჩერჩეტები! მრავალძარღვებს მიაქვს მინდორი, ისინი კი მიაცივდნენ ამ ერთ ბუჩქს და ყველას თავს აბეზრებენ გაუთავებელი დავიდარაბით. ვურჩიე, ერთმა ერთი ფოთლის ქვეშ იცხოვრეთ, მეორემ _ მეორისა-მეთქი, მაგრამ გაგიგონია? ყურიც არავინ მათხოვა. ასე აგრძელებენ დავას, ხან ერთი ათევს ღამეს ღია ცის ქვეშ, ხან მეორე. გაგიჟდები, რა ხალხში, უფრო სწორად, რა ლოკოკინებში ვცხოვრობთ. იმდენად მომბეზრდა ეს, რომ გადავწყვიტე, ლოკოკინებისათვის სკოლა გავხსნა. ჩემს რქებს გეფიცებით, შესანიშნავი იდეაა. იქნებ სწავლამ ისე გაიტაცოთ, რომ მსგავს სისულელეებზე დრო აღარ დარჩეთ. აგერ, მიტოვებულ მშენებლობაზე ოთახები თავზე საყრელადაა. წვიმა არ ჩამოდის და მიწასაც სარეველა აქვს მოდებული. ჩვენ ძალიან გვიყვარს წვიმიანი ამინდი. განცხადების გამოკვრას ვაპირებდი, მაგრამ გამახსენდა, რომ მაინც ვერავინ წაიკითხავდა. ჩემი მიზანიც ხომ სწორედ ისაა, წერა- კითხვა ვასწავლო ლოკოკინებს. ჰოდა, გადავწყვიტე, ზეპირად გამევრცელებინა ინფორმაცია. რამდენიმე ენაჭარტალა ლოკოკინას ვიცნობ, დავუძახე და ყველაფერი ავუხსენი. მეორე დღესვე ლოკოკინების მთელი ჯარი მომადგა და იმდენი აკაკუნეს ჩემს ნიჟარაზე, გაღვიძებას ვინ ჩივის, ლამის სახლი დამიმსხვრიეს. გამოვძვერი თბილი ლოგინიდან და რას ვხედავ! ამდენი ლოკოკინა ერთად შეკრებილი ჯერ არ მენახა.
გამოვედი და ყველაფერი ავუხსენი. სიხარულით აღარ იცოდნენ, რა ექნათ. აფაცურდნენ, საკლასო ოთახისათვის რა არ მოიტანეს _Аთუნუქის ქილის თავსახური, რომელსაც დაფად გამოვიყენებთ, ნახშირის ნატეხები კი ცარცის მაგივრობას გაგვიწევს. რაც შეეხება ანბანს, ჩემი მეგობარი მარი შემპირდა და დარწმუნებული ვარ, არ დაავიწყდება. ასე რომ, სულ მალე უამრავი ლოკოკინა შეძლებს წიგნების წაკითხვას. ცოდნა კი, ხომ იცით, ისეთი განძია, ყველაფერს დაგავიწყებს _ ველოსიპედის ბორბლებისა და წვრილი ქუსლების შიშსაც კი. გაუმარჯოს განათლებულ ლოკოკინებს! მისურვეთ წარმატება!
თქვენი ერთგული მეგობარი ქერამუჭა
მალაციძე ირმა - Malacidze Irma
⏱️ 1 წთ.
👁️ 4
100%