გიორგი კეკელიძის
,,ცრუ” და ,,მართალი” ოდები
ერთი წლის წინ ერთმანეთის მიყოლებით რამდენიმე
ლექსი დავწერე და გამოვაქვეყნე კიდეც, რომელთაც ეპიგრაფად
გიორგი კეკელიძის ლექსებიდან ამონარიდი
ჰქონდა წამძღვარებული. მივხვდი, რომ ამ ტემპით და
განწყობით კიდევ ბევრის დაწერის ,,საშიშროება” არსებობდა
და აქ შევჩერდი. ვფიქრობ დროულადაც. გიორგის
ვუთხარი კიდეც, შენს ლექსებს რომ ვკითხულობ, ამიტომ
საერთოდ აღარ ვწერ ლექსებს-მეთქი.
გიორგის ლექსებს აქვს საოცარი მისტიკური ენერგეტიკა,
რომელიც გადამდებიც არის და დამთრგუნველიც:
ჯერ აგავსებს თავისი სუბსტანციით და შემდეგ
სულ მთლიანად გამოგაცარიელებს. რა თქმა უნდა, მე
საკუთარ თავზე ვლაპარაკობ, იმ ზემოქმედებაზე, რომლსაც
პირადად ჩემზე ახდენს გიორგის პოეზია. ეს
შემთხვევითი არ არის. რაოდენ ანაქრონიზმადაც არ უნდა
მოგეჩვენოთ, ჩემთვის დღესაც სამყაროს აღქმის და
განცდის ერთადერთი გზა ის უძველესი მითოსია,
რომელშიც თავად სამყაროა ჩაკარგული. ამ არქაულ
მსოფლგანცდასა და მსოფლაღქმას კიდევ უფრო
მიმძაფრებს გიორგის პოეზია, სადაც სრულიად ახლებურად
ინტერპრეტირებულ მითოლოგემებსა და მზა კულტურულ
ფორმულებში არსად, არცერთ დონეზე არ
იკარგება ,,საწყისი,” აუთენტიზმი პირველადი
მოვლენებისა და საგნებისა. მეც ეს საწყისთან ,,მარადიული
კვლავდაბრუნება” მიმაჩნია გიორგის პოეზიის ერთერთ
მთავარ ღირსებად. ახლა არაფერს ვამბობ ამ
შინაარსის პოეზიისთვის შერჩეულ სალექსო ფორმასა და
სტრუქტურაზე, წიგნის გამოსვლას ველოდები, რომ
მთლიანობაში, ყველა ასპექტიდან გავიაზრო გიორგი
კეკელიძის, როგორც არქაული ფერფლიდან
ახლადაღმდგარი თანამედროვე პოეტის ფენომენი. ეს კი
მხოლოდ პატარა ჩანაწერია, პირველადი შთაბეჭდილებების,
მის მიერ მოტანილი სულიერი განწყობის
აღნუსხვა, ამიტომაც - ემოციური და სუბიექტური. ამ
განწყობას ,,ეროტიკული სევდის გამო” – დავარქვი,
რადგან ჩემთვის ცხადი გახდა ის ესთეტიკური ფაქტი,
რომელსაც სრულად ხორცს ასხამს გიორგი კეკელიძის
პოეზია: ეს არის ერთსა და იმავე დროს ეროტიკული და
სევდიანი სიმღერა. პოეტმა ამ ორი ანტიპოდური თვისობის
ბუნებრივად შეთავსება მათი საკრალიზაციის
გზით მოახერხა, თითოეულს გამოაცალა რა ეგზისტენციალური
ტევადობა და ტრანსცედენტურ სივრცეში
გადართო. აქ ყველგან იკითხება ინდივიდუალური, პოეტიზირებული
არქაული სურნელის მატარებელი ეროტიზმი,
რომლის შიგნითა მხარე (ისევე როგორც ,,ქარის
შიგნითა მხარე”, რომელიც ყოველთვის მშრალია), სავსეა
ადამიანურ-ღვთაებრივი სევდით. ავტორი უძველესი
დროის მომაკვდავ და აღდგენად ღვთაებას ჰგავს და მისი
სიკვდილ-აღდგომის ფაზებიც მკვეთრად არის გამოხატული
მის პოეზიაში. აი, პოეტი-დემიურგის მიერ განხორციელებული
პოეტური კოსმოგონიაც:
მზე მარტივია, წითელია და ოდნავ მრგვალი
აქ არაფერია ახალი, აქ ყველაფერი ძველი და კარგად
ნაცნობია, მაგრამ თავისი სიძველით, ნაცნობი ზუსტი
მოხაზულობით, სისადავით და სიმარტივით ულამაზეს
პოეტურ ხატს წარმოსახავს. თითქოს ავტორი ხელისგულზე
მიდებს მზის წითელ დისკოს, რომელიც ისე
,,გამარტივდა”, რომ აღარც კი მწვავს. აი, მერე კი ყველაფერი
რთულდება. რთულდება, როცა მთვარეს
კლავენ, რომ მზე შეირთონ ცოლად:
მზე შევირთე ცოლად, როცა მთვარე მოვკალი.
მერე ცეცხლს და გვალვას მიაქვს ყველაფერი და მზის,
როგორც უდიდესი ქაოტური ძალის დაოკება ხდება საჭირო:
... მზეს ვიოკებ და სიკვდილისკენ გადაკიდულ
ბილიკს ვართულებ.
სიკვდილიც გართულებულია და სიცოცხლეც, როცა
მამა-მთვარე იმისთვის უნდა მოიკლას, რომ მზე-დედა
ცოლად შეირთონ. ეს უძველესი ,,დედასთან დაბრუნების”,
საწყისთან შერწყმის მითოლოგემა, ყველა
დროისთვის თანადროულ ეროტიზმს პოეტურად ერწყმის
და ახლებურად ინტერპრეტირებულ სიყვარულის
ეროტიკულ-დრამატულ, ხორცისა და სულის
თანაგანცდის რეალობას ხატავს. გადმოცემის უკიდურესი
სიღრმე და მეტაფორულობა როგორც ულამაზესი ფანტასტიკურ-
მისტიკური სამოსი, თავისთავსვე აბუნდოვანებს,
,,აბურუსებს”. ეს ერთგვარი ,,უსიერი ტყეა”,
სადაც ავტორი კოსმიური გმირივით ტყეებს ჭამს, რომ
სამოთხის გემო იგრძნოს, მაგრამ სამოთხის გემოს
მალევე ფარავს ტყის ფუღუროში გახრწნილ ავსულთა
აშმორებული მკვდრის სუნი, რაც თავისებური ეროტიზმია
სიკვდილისა:
ვჭამდი ტყეებს (სადღაც სიკვდილისგემოდ მეცნო
სამოთხე),
ტყეში ფუღუროს, ფუღუროში გახრწნილ ავსულებს ...
სიყვარულის ღრმად ეროტიკული და სულიერ-მისტიკური
განცდა გიორგი კეკელიძის მთელს პოეზიას გასდევს.
მისი სისხლი ,,ტკბილია” და სხეული ,,უსირცხვილო”:
ჩემი სისხლი ტკბილი გახდა საოცრად,
ჩემი სხეული არნახულად უსირცხვილო.
ეს ,,ვნებანი”, ლატენტურნი და გადაფარულ-
შეზავებულნი უსაშველო სევდით, სხვადასხვა არხებიდან,
ნაკადებიდან გამუდმებით მოედიანებიან და მთელი სამყაროს
ესქატოლოგიას ახორციელებენ. ავტორი კი ამ
დროს, თავის თავზე და ყველა მკითხველზე მეტად
ჭკვიანია, ის ან მანამ კვდება ვიდრე სიკვდილი მოდის –
ჭკუა ვიხმარე და უჩუმრად გარდავიცვალე,
ან: საკუთარ ლექსებს ნოეს კიდობანივით
გადასარჩენად აშენებს და ამ მორევში იქამდე ხეტიალობს,
ვიდრე მიწის რომელიმე ახალი ბორცვი არ გამო-
ჩნდება. მას მუდამ ,,ახალი ბორცვი” ენატრება, ვიდრე საკუთარ
მყარს არ აღმოაჩენს.
და მაინც, მისი სამყარო, რომელიც მეტ-ნაკლებად
ჩვენიც ხდება, იმდენადვე არის ეროტიკული, რამდენადაც
მელანქოლიური, ამიტომ შვენის ამ სამყაროს
ღმერთს ცრემლები და არ უხდება სიცილი:
... ღმერთს ცრემლები საოცრად შვენის
და ღმერთს საოცრად არ უხდება, როცა იცინის ...
არც ავტორი იცინის, რადგან იცის, არც მას უხდება
სიცილი. რადგან იცის მისი ,,სიცილი” მაინც ,,ცრუ” იქნება.
ამიტომ წერს ,,აღმსარებლის ეპისტოლეს,”ყველაზე გულწრფელ
აღსარებას, ამ დროს ის ყველაზე მართალი ,,ცრუა”
და გვესაუბრება როგორც ცრუ-ღმერთი, ცრუ-დემიურგი.
მას ხომ სინამდვილეში ,,ჯიბეში დამხრჩვალი ფრთები”
უწყვია და იწვის ფარვანასავით როცა ,,წამწამების ფიჩხით
თბება”. ის იხსნის ფრთებსაც და უამრავ საბურველს,
როგორც ბოშა კაცები და ქალები იხდიან ერთმანეთზე
გადაცმულ ჭრელ სამოსს, როცა ერთმანეთს სატრფიალოდ
და სამკითხაოდ ეძახიან. პოეტი კი საკუთარი თავის მკითხავი
და ქურუმია, ყველა ღვთაების თუ დემონის, თუ ,,წითელი
ბოშას” წყევლა-ლოცვისაგან არის განჯადოებული:
რად ბოშაო ჯავრიანო,
რად დამდე ჯადოს ბორკილი,
რად გამიხმე სიყრმის წლები...
აჰა, ჩემი ფეხით მოვსულვარ,
მარტო და სნეული მოვსულვარ,
ვერცხლის ძაფით მოვსულვარ და ვერ მიცანი –
აჰა, მოვაბი ძაფი,
რას მომტირი ბოშა ქალო,
რას მაჩვენებ მტკივან პირსა,
ღარიბი ვარ,
მარტო და სნეული მოვსულვარ
აჰა, მოვაბი ძაფი წვრილი და არ მოვწიე,
ფუჭად მომღმუი და ფუჭად შემთხოვ,
ცრუდ მოვაბი ძაფი,
ცრუდ მოვაბი ძაფი ვერცხლისა და წვრილი,
არ მოვქაჩავ და არ მოგაცლი,
ცრუდ მოვაბი ძაფი –
შენი
მოსაცვლელი
კბილი
მოვატყუე
სიცოცხლე წითელი ბოშას წყევლაა და ყველა გზაჯვარედინზე
მისი ჯადო-კამათლები აწყვია. ვის შეუძლია
ჩვენი განჯადოება წითელი ბოშას წყევლისაგან...
მხოლოდ ძლიერები გადარჩებიან, მას შემდეგ რაც
სიყრმის წლები გაუხმებათ და სიზმრებს ჭიებივით ამოაცლიან.
ისინი ახდენილი ოცნებების მოტკბო სუნით
იგრძნობენ რომ განჯადოვდნენ.
ღარიბო და სნეულო, ვერცხლისძაფიანო, სიყრმისწლებგამხმარო,
სიზმარდაწრეტილო, დგახარ გზაჯვარედინზე
და იღიმები, რაკი ცრუა შენი სიღარიბე, შენი
სნეულება და წელში მოხრა. ცრუდ მოაბი ძაფი ვერცხლისფერი,
გააცრუე წითელი ბოშა. მისი მოსატყუებელი
კბილი ჯერ კიდევ დედის წიაღში მოიცვალე.
თავდგირიძე ხათუნა -Tavdgiridze Khatuna
⏱️ 1 წთ.
👁️ 4
100%