განსმდგომი შუაკაცი (ოთარ ჭილაძის გახსენება).
დიდხანს ვყოყმანობდი დამეწერა თუ არა ეს პატარა მოსაგონარი. ჯერ ერთი იმიტომ, რომ არ მიყვარს პათეტიკა და როდესაც ახლად გარდაცვლილ, ბევრისთვის ძვირფას და საყვარელ მწერალზე ამბობ რამეს, ძნელია პათეტიური ნოტები არ გაგეპაროს, მეორეც კიდევ, არც ის მიყვარს, თავს რომ იწონებენ ხოლმე გამოჩენილ ადამიანთან პირადი ნაცნობობით (ამაში ალბათ დასაძრახი არაფერია, მაგრამ მაინც); და ბოლოს პრაქტიკულად შეუძლებლად მეჩვენებოდა მეთქვა რაიმე საინტერესო და ორიგინალური: მის ლიტერატურულ მემკვიდრეობაზე ადრეც ბევრი დაწერილა და კიდევ ბევრი დაიწერება, საკუთარ პიროვნებაზე ლაპარაკი კი ოთარ ჭილაძეს არ უყვარდა და საერთოდ არანაირად არ ხიბლავდა „ცნობადი სახის“ საჯარო იმიჯი., და აქ უცებ გამახსენდა ასევე შესანიშნავი ქართველი მწერლის, გურამ დოჩანაშვილის ერთი მოთხრობის სათაური – უცნაური, თითქოსდა ურთიერთგამომრიცხავი სიტყვათთანხმობით „განსმდგომი შუაკაცი.“ ერთი შეხედვით ასეთი დახასიათება მართლაც უცნაურია. უფრო სწორად, ამ კონტექსტში უცნაურად ჟღერს სიტყვა „შუაკაცი“, თორემ „განსმდგომი“ კიდევ გასაგებია – ოთარ ჭილაძეს ყოველთვის ჩვეოდა ერთგვარი განდგომილობა აქტიური საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან, ლიტერატურული თუ პოლიტიკური დებატებიდან, რაც არამც და არამც არ ნიშნავდა საკუთარი პოზიციის არქონას. თავის შეხედულებებს არაერთ აქტუალური პრობლემაზე ის ძალიან საინტერესო პუბლიცისტური წერილების მეშვეობითაც გვაცნობდა, მაგრამ ოთარ ჭილაძე მაინც იმ ადამიანების კატეგორიას ეკუთვნოდა, წერა რომ ურჩევნიათ ლაპარაკს, აღარაფერს ვამბობ საჯარო გამოსვლებზე. – – – არადა მოლაპარაკეც საინტერესო იყო. ერთხანს საკმაოდ ხშირად მიწევდა მასთან შეხვედრა. ბატონი ოთარის შვილი, ზაზა ჭილაძე ჩემი მეგობარია, წლების მანძილზე ერთ სამსახურში ვმუშაობდით და თან ჩემი სახლიდან სულ ორ ნაბიჯზე ცხოვრობენ. 1994 წელს, როდესაც ამერიკიდან ფეხბურთში მსოფლიო ჩემპიონატის რეპორტაჟები გადმოიცემოდა, ჩემთან დენი მუდმივად გამორთული იყო, ჭილაძეების კორპუსი კი რაღაც კარგ ფიდერზე იჯდა და ამიტომ მათთან გადავდიოდი ხოლმე თამაშების საყურებლად (პატარა დეტალი ფეხბურთის მოყვარულთათვის: ,ჭილაძეების მთელი ოჯახი ბრაზილიის ნაკრების გულშემატკივარი იყო).. შეიძლება ითქვას, რომ მთელ ჩემპიონატს ერთად ვუყურეთ. იმ პერიოდში (ხშირად მას მერეც) ძალიან ბევრ თემაზე გვისაუბრია, დაწყებული ფეხბურთიდან, დამთავრებული ლიტერატურით თუ პოლიტიკით, და მისი მოსმენა არასდროს არ იყო უინტერესო. პირად ურთიერთობებში ბატონ ოთარს რას და განდგომილს ნამდვილად ვერ უწოდებდი. არც არანაირ თემას არიდებდა თავს და არც მკაფიო შეფასებებს. თუ რაიმე არ მოწონდა, განსხვავებით წერილების სტილისტიკიდან, მკვეთრ გამოთქმებსაც ხმარობდა, თუმცა, იშვიათად შემხვედრია ადამიანი, რომელსაც ასე ორგანულად შეთვისებული, შეიძლება ითქვას, სისხლში გამჯდარი ჰქონოდეს ის, რაც ანგლო–ამერიკულ კულტურაში „პრაივესის“ სახელითაა ცნობილი. არ მახსოვს ვინმე გაეჭოროს, შეხებოდეს ადამიანის პირად ცხოვრებას, მიუხედავად იმისა, თუ როგორი დამოკიდებულება ჰქონდა მის მიმართ. შეიძლება ამიტომაც, პირადულობის პატივისცემის გამძაფრებული განცდის გამო იყო მუდამ „განსმდგომი“, გამომდინარე მისი ხასიათიდან, მისი შინაგანი კულტურიდან, ამიტომაც არიდებდა თავს საჯარო დებატებს, საზოგადოებრივ თუ პოლიტიკურ დაპირისპირებებში უშუალო მონაწილეობას, მაგრამ არის რაღაც პარადოქსული იმაში, რომ სწორედ ამგვარი განსმდგომობის გამო ოთარ ჭილაძე, როგორც მწერალი და როგორც პიროვნება, რაღაც გამაერთიანებელ საწყისად იქცა სრულიად განსხვავებული ადამიანებისთვის – – – ილია ჭავჭავაძემ გრიგოლ ორბელიანის დაკრძალვისას წარმოთქმულ სიტყვაში „ძველისა და ახლის შემაერთებელი ხიდი“ უწოდა განსვენებულ პოეტს, რომელთანაც თავის დროზე უმწვავესი კამათი ჰქონდა. ოთარ ჭილაძეს ძველი თაობაც პატივს სცემდა და ახალიც, მათ შორის ისინიც, ვინც ძველი თაობის ინტელიგენციის მიმართ საკმაოდ კრიტიკული დამოკიდებულებას ამჟღავნებდა, ყველა აღიარებდა მას, როგორც გამორჩეულ პოეტს და მწერალს, ყველა აღიარებდა მის არაანგაჟირებულობას, პოლიტიკური კონიუნქტურისგან გამიჯნულობას. ეს თითქოს თავისთავად იგულისხმებოდა, როგორც ისეთი რანგის ჭეშმარიტება, რომელიც კამათს არასდროს იწვევს. აქ არ არის იმაზე ლაპარაკი. ყველაფერში დაეთანხმები თუ არა მის მოსაზრებებს, ან რომელი რომანი თუ ლექსი უფრო მეტად მოგწონს. აქ მთავარია ის, რომ რა განსხვავებული ხედვებიც არ უნდა იყოს, ყველაფერი რაღაცნაირად ერთ შეხების წერტილში იყრის თავს. არ ვიცი ამას რა დავარქვა: აღიარება, პატივის მიგება თუ სხვა რამ, მაგრამ ფაქტია, რომ არსებობს ოთარ ჭილაძე, არა მარტო როგორც პოეტი, არა მარტო როგორც მწერალი და პუბლიცისტი, არამედ როგორც საერთო შეხების წერტილი. საერთო შეხების წერტილი სხვადასახვა თაობებს შორის. საერთო შეხების წერტილი განსხვავებულ ესთეტიური გემოვნების ადამიანებს შორის, საერთო შეხების წერტილი განსხვავებული პოლიტიკური მრწამსის ადამიანებს შორის. ეს არის ის, რაც ქვეყნის მოსახლეობას ხდის კულტურულ ერად და რაღაცნაირად მაინც აღამაღლებს ყოველდღიურ პრობლემებზე, და ასეთი ხიდები, ასეთი საერთო შეხების წერტილები არის სასიცოცხლოდ აუცილებელი ჩვენი ყოფისთვის, როგორც ლიტერატურული ტრადიციის, ისე ყოფითი კულტურის კონტექსტში. – სწორედ ამიტომაც იყო ოთარ ჭილაძე განსდგომი, მაგრამ ერთგვარი შუაკაციც: სხვადასხვა თაობებს შორის, განსხვავებულ ესთეტიური გემოვნების ადამიანებს შორის, განსხვავებული პოლიტიკური მრწამსის ადამიანებს შორის. ეს იშვიათი ნიჭია, არანაკლებ იშვიათი, ვიდრე ლიტერატურული ტალანტი და სწორედ ასეთი იშვიათი ნიჭით დაჯილდოებულნი, სრულიად შეუმჩნევლად, ყოველგვარი რეკლამის და „პიარის“ გარეშე ახერხებენ იმას, რომ მათთვის ნაცნობ თუ სრულიად უცნობ ადამიანებს შორის აბამენ ურთიერთდამოკიდებულების უხილავ ძაფებს, ჰქმიან ინდივიდუალობების, განსხვავებულობების ერთიანობას და საბოლოო ჯამში ამ იშვიათი ნიჭის წყალობით აგრძელებენ სიცოცხლეს სიკვდილის შემდეგ, და არა მარტო ლიტერატურის მოყვარულთა შორის. თავიდან კი ვთქვი, პათეტიკა არ მიყვარს მეთქი, და, როგორც საფუძვლიანად ვშიშობდი, მაინც ვერ ავცდი, და ასევე ვერ ავცდები მის ლიტერატურულ მემკვიდრეობასაც, რადგან ყველაზე კარგად ქართული კულტურის განმსდგომი შუაკაცის, ოთარ ჭილაძის ეპიტაფიად ალბათ მისივე ლექსის სტრიქონები გამოდგება. სიჩუმე ზოგჯერ სისუსტეს უდრის და შენც გახსენი შენი ფიქრები, რომ პატიოსნად, დიდხანს და მყუდროდ იცხოვრო, როცა აღარ იქნები.
ზურაბიშვილი დავით - Zurabishvili Davit
⏱️ 1 წთ.
👁️ 7
100%