შავი ზღვა და მითოლოგია
(shavi zgva da mitologia)
შავი ზღვა და მისი ნაპირები მრავალი მითისა თუ ლეგენდის გმირთა მოქმედების ადგილია. ვის არ უმოგზაურია აქ ანტიკური მითოლოგიის გმირებიდან: არგონავტებს, ჰერაკლეს, აქილევსს, პილადეს.
მითები ბევრ საინტერესო და საყურადღებო ისტორიულ ცნობასაც შეიცავენ.
ბერძნულ თქმულებათა შორის განსაკუთრებით გამოირჩევა მითი არგონავტების ლაშქრობის შესახებ, რომელშიც ნათლადაა ასახული შავ ზღვაზე ბერძენთა პირველი მოგზაურობები და მათი ურთიერთობა კოლხებთან. ლეგენდის შინაარსი ასეთია: თესალიის ქალაქ იოლკოხის მეფემ პელასმა ტახტი წაართვა ღვიძლ ძმას ესონს, რომელმაც მცირეწლოვანი შვილი მთებში გადამალა და აღსაზრდელად კენტავრ ქირონს მიამაგრა. როცა იაზონი დავაჟკაცდა, იალკიში ჩავიდა და ბიძას მამის ტახტი მოსთხოვა. პელასმა აღუთქვა ტახტის დაბრუნება თუ კოლხეთიდან ოქროს საწმისს ჩამოიტანდა.
იაზონმა დაიწყო სალაშქროდ მზადება. ქალღმერთ ათენას დახმარებით ააგო ხომალდი ”არგო” და შეკრიბა მთელ საბერძნეთში სახელგანთქმული გმირები: ორფევსი, ტიფისი, ლაოკოონი, იფიტე, ჰერაკლე (რომელიც კოლხეთში არ ჩასულა გზაში დარჩა) და სხვანი. ქალღმერთ ათენას დახმარებით, არგონავტებმა უვნებლად დააღწიეს თავი უამრავ განსაცდელს და მიადგნენ კოლხეთის სანაპიროს. არგონავტებს თვალწინ საუცხოო სანახაობა გადაეშალათ. კავკასიონის თვალუწვდენელი კლდეები გადმოჰყურებდა კოლხეთის მეფე აიეტის სატახტო ქალაქს, რომელიც ოდითგანვე განთქმული იყო.
ამ საარაკო ქვეყნის სიმდიდრე ოქროს საწმისი იყო. ლეგენდის მიხედვით, იგი არის ტყავი იმ ოქროსმატყლიანი ვერძისა, რომლის დახმარებითაც ღრუბელთა ქალღმერთმა ნეფელემ თავისი შვილები ფრიქსე და ჰელე განარიდა დედინაცვლის რისხვას და კოლხეთს გაამგზავრა. ფრიქსემ აღასრულა ღმერთის ნება, ვერძი დაკლდა და საწმისი მიართვა მფარველ აიეტს, რომელმაც იგი საღვთო ჭალაში დაკიდა და მფარველად დაუძინებელი გველეშაპი მიუჩინა. კოლხეთის მეფე აიეტი, მზის ღმერთის - ჰელიოსის ვაჟი, შავიზღვისპირეთის ძლიერი, შუზღუდავი მბრძანებელი, რისხვით შეხვდა ბერძენთა მოთხოვნას, მაგრამ დაინდო ისინი, როგორც სტუმრები.
თუმცა, საწმისის სანაცვლოდ იაზონს შეუძლებელი საქმე-ნახევარ დღეში ოთხი ქცევა ხოდაბუნის გადახვნა სპილენძის-ცეცხლისმფრქვეველი ხარებით, დრაკონის კბილების დათესვა და მიწის შობილი ბუმბერაზების დახოცვა მოსთხოვა. მხოლოდ აიეტის გრძნეული ქალიშვილის მედეას დახმარებით შეძლო იაზონმა ამ დავალების შესრულება, შემდეგ კი გველეშაპების მიძინება და საწმისის გატაცება.
(shavi zgva da mitologia)
შავი ზღვა და მისი ნაპირები მრავალი მითისა თუ ლეგენდის გმირთა მოქმედების ადგილია. ვის არ უმოგზაურია აქ ანტიკური მითოლოგიის გმირებიდან: არგონავტებს, ჰერაკლეს, აქილევსს, პილადეს.
მითები ბევრ საინტერესო და საყურადღებო ისტორიულ ცნობასაც შეიცავენ.
ბერძნულ თქმულებათა შორის განსაკუთრებით გამოირჩევა მითი არგონავტების ლაშქრობის შესახებ, რომელშიც ნათლადაა ასახული შავ ზღვაზე ბერძენთა პირველი მოგზაურობები და მათი ურთიერთობა კოლხებთან. ლეგენდის შინაარსი ასეთია: თესალიის ქალაქ იოლკოხის მეფემ პელასმა ტახტი წაართვა ღვიძლ ძმას ესონს, რომელმაც მცირეწლოვანი შვილი მთებში გადამალა და აღსაზრდელად კენტავრ ქირონს მიამაგრა. როცა იაზონი დავაჟკაცდა, იალკიში ჩავიდა და ბიძას მამის ტახტი მოსთხოვა. პელასმა აღუთქვა ტახტის დაბრუნება თუ კოლხეთიდან ოქროს საწმისს ჩამოიტანდა.
იაზონმა დაიწყო სალაშქროდ მზადება. ქალღმერთ ათენას დახმარებით ააგო ხომალდი ”არგო” და შეკრიბა მთელ საბერძნეთში სახელგანთქმული გმირები: ორფევსი, ტიფისი, ლაოკოონი, იფიტე, ჰერაკლე (რომელიც კოლხეთში არ ჩასულა გზაში დარჩა) და სხვანი. ქალღმერთ ათენას დახმარებით, არგონავტებმა უვნებლად დააღწიეს თავი უამრავ განსაცდელს და მიადგნენ კოლხეთის სანაპიროს. არგონავტებს თვალწინ საუცხოო სანახაობა გადაეშალათ. კავკასიონის თვალუწვდენელი კლდეები გადმოჰყურებდა კოლხეთის მეფე აიეტის სატახტო ქალაქს, რომელიც ოდითგანვე განთქმული იყო.
ამ საარაკო ქვეყნის სიმდიდრე ოქროს საწმისი იყო. ლეგენდის მიხედვით, იგი არის ტყავი იმ ოქროსმატყლიანი ვერძისა, რომლის დახმარებითაც ღრუბელთა ქალღმერთმა ნეფელემ თავისი შვილები ფრიქსე და ჰელე განარიდა დედინაცვლის რისხვას და კოლხეთს გაამგზავრა. ფრიქსემ აღასრულა ღმერთის ნება, ვერძი დაკლდა და საწმისი მიართვა მფარველ აიეტს, რომელმაც იგი საღვთო ჭალაში დაკიდა და მფარველად დაუძინებელი გველეშაპი მიუჩინა. კოლხეთის მეფე აიეტი, მზის ღმერთის - ჰელიოსის ვაჟი, შავიზღვისპირეთის ძლიერი, შუზღუდავი მბრძანებელი, რისხვით შეხვდა ბერძენთა მოთხოვნას, მაგრამ დაინდო ისინი, როგორც სტუმრები.
თუმცა, საწმისის სანაცვლოდ იაზონს შეუძლებელი საქმე-ნახევარ დღეში ოთხი ქცევა ხოდაბუნის გადახვნა სპილენძის-ცეცხლისმფრქვეველი ხარებით, დრაკონის კბილების დათესვა და მიწის შობილი ბუმბერაზების დახოცვა მოსთხოვა. მხოლოდ აიეტის გრძნეული ქალიშვილის მედეას დახმარებით შეძლო იაზონმა ამ დავალების შესრულება, შემდეგ კი გველეშაპების მიძინება და საწმისის გატაცება.