იყო ცნობილი არ არის კარგი
იყო ცნობილი არ არის კარგი,
ეს არ ამაღლებს კაცს ცაზე მაღლა.
ხელნაწერების ნუ შექმნი არქივს,
არ ღირს მათ გამო შრომა და დაღლა.
შემოქმედების არის მიზანი –
თვითშეწირვა და არა ხმაური,
სამარცხვინოა და საზიზღარი
არარაობის აურზაური.
თვითმარქვიობის იყავ გარეშე,
განვლე ცხოვრება დაუძრახველი,
რომ გრძნობა გიძღვნან ყველა მხარეში
და თან მომავლის გესმას ძახილი.
დატოვე მუდამ შეუვსებელი
ბედი და არა თეთრი ქაღალდი,
ვერ პოულობდეს რათა მძებნელი,
რასაც ცხოვრების წიგნად სახავდი.
რომ დავიწყების ფარდა გფარავდეს,
რათა იფარო იგი ლითამად,
როგორც ნისლს იხდენს მიწა დანადენს,
როცა თვალთან ჭირს თითის მიტანა.
მომავლის მგზავრი გზას არ აცდება,
შენს ნაკვალევზე სხვები ივლიან,
არც გამარჯვება, არც დამარცხება
არ დაჰყო, რაც კი გამოგივლია.
ხვედრიც რომ გერგოს გასაოცარი,
ნუ უღალატებ რაც გწამს გულამდე,
იყავ ცოცხალი, მხოლოდ ცოცხალი,
იყავ ცოცხალი აღსასრულამდე.
1956
ო, რომ მცოდნოდა, თუ ასე ხდება
ო, რომ მცოდნოდა, თუ ასე ხდება,
სადებიუტოდ როდესაც გაველ,
რომ სისხლიანი სტრიქონით კვდება
პოეტი, მომსკდარს რომ ხვდება ლავებს.
ამგვარ სარჩულით ანცობას მაშინ
ვეტყოდი უარს მე იმთავითვე,
შორს დარჩა ჟამი, ჯერ კიდევ ბავშვმა
როცა პირველი სიტყვა გავრითმე.
მაგრამ სიბერე – ეს არის რომი,
მიეთ-მოეთის რომ არ სწამს არცრა,
აქტიორისგან დაღუპვის მდომი,
ნამდვილის, ყალბი სიკვდილის ნაცვლად.
როდესაც სტრიქონს გკარნახობს ვნება,
სცენაზე მონის არ რჩება მეტი,
მთავრდება მაშინ, იქ, ხელოვნება
და სუნთქვას იწყებს მიწა და ბედი.
1931
არა, ეს მე არ მომიგვრია
არა, ეს მე არ მომიგვრია თქვენთვის ნაღველი,
მე არ ვყოფილვარ სამშობლოსაგან ღირსი გაცემის,
ეს მზის ალმურში ელვარებდნენ მელნის ლაქები
და ლაპლაპებდნენ, ვით მოცხარის მწიფე მარცვლები.
და სისხლი ჩემი აზრების და ჩემი რვეულის
გაჟღენთილიყო ფერით ძახველის,
განუყრელნი ვართ აწი მე და ეს ძოწეული.
არა, ეს მე არ მომიგვრია თქვენთვის ნაღველი.
ეს წუხელ მწუხრი ირწეოდა სასოწარკვეთით,
სულდაწეწილი მოწიწებით გიწნავდა მახეს,
ეს ჩრდილი მაჯას გისინჯავდათ. წნელით გაკვეთილ
ღობეზე მდგარი მინდვრებისკენ იშვერდით სახეს
და წრიალებდით კუტიკარის წებოს მიკრული,
სულ წალეკილი ვარდით, ნაცრით და კარბუნკულით.
ეს მთელმა სთველმა, მიწებებულ იარლიყებით,
წნორების მიღმა, მზის ცხელ გულზე დახრილ თვალებით,
ლუქით დაბეჭდა განიერი მკერდი ბურლაკის
და დაწვა თქვენი კაბები და მოსართავები.
ავიწროებდნენ ერთურთს თქვენთა წამწამთ ღერები.
ეს მრგვალი რკალი გამოქანდა რქაწაშვერილი,
წამახულ წვეტით გადალეწა ბაღის შვერილი.
ეს დასავლეთმა შეგიწმახნათ თმებში ალმასი,
წამოშხუილდა და გაგშორდათ წამსვე გაღმასვლით.
გამეწამულდნენ მოწიწებით ჟოლოს ღაწვები...
ეს მე არ, ეს თქვენი... თქვენი ეშხით და სილამაზით.
დაფერდებული სურათების მძაფრ კორიანტელს
დაფერდებული სურათების მძაფრ კორიანტელს,
კედლის ლურსმნებს რომ ეწყვიტება, წყდება, ინთქმება,
ჩამომიქროლებს შოსედან და ჩამიქრობს სანთელს,
ვერ გადავაჩვევ ჩემს ლექსებში ცვენას რითმებად.
რა მოხდა მერე, თუ სამყარო იგუებს ნიღბებს?
რა მოხდა, თუკი არ არსებობს ქვეყნად განედი,
რომელიც სუსხში ღრიჭოების ქოლვას არ იღებს
და არ ილესვის მთელი სიგრძით და სიგანეთი.
მაგრამ საგნები თავაწყვეტით იგლეჯენ იერს,
კარგავენ პატივს, სინდის – ნამუსს, ქცეულს ხუნდებად,
როცა ქარიშხლის შემოტევას იგრძნობენ ძლიერს
და როცა უცებ სიმღერა და ცეკვა უნდებათ.
ზოგიერთების სიყვარული მძიმე ჯვარია..
ზოგიერთების სიყვარული მძიმე ჯვარია,
შენს ურიოშო მშვენებას კი არ უდევს ზღვარი.
მისი გაგება შესაძლებელს გადამცდარია,
რადგანაც არის ყოფნის არსის ამოხსნის დარი.
გაზაფხულობით შრიალს იწყებს სიზმრების ტევრი
და ჩქეფს ჭეშმარიტ სიახლეთა წყარო ანკარა.
შენა ხარ ამგვარ საფუძველთა ოჯახის წევრი,
ბუნებით წმინდა, ჰაერივით ხარ უანგარო.
არ არის ძნელი, აგეხილოს თვალი და მყისვე
გულიდან უცებ წამობერტყო სიტყვის ნაგავი.
და ამიერით ქვეყნად უკვე იცხოვრო ისე,
რომ დარჩე წმინდად, დაუნაგავ-დაუჟანგავი.
1931
სანამ კავკასიონს ვებღატებით
სანამ კავკასიონს ვებღატებით,
მტკვრის სულისმხუთავი ჩარჩო
არაგვს ნისლ-ბურუსად ეფხატება,
სადღაც მთებს შორის რომ ჩარჩა.
აგვისტოს ცის თაღის სისქე
არის მარმარილოდ გაშლილი,
კოშკებს კისრები აქვთ ცისკენ
წაჭრილი ადამის ვაშლივით.
სანამ ტვინს ვიღლი და ვიღლეტ,
ამ ძველ ციხე-კოშკთა კვლევით,
დროის ლაჟვარდოვან მიღმეთს
რომ ეძირებიან ქვევით,
სანამ გავარჩევდე ტყით თუ
ბუჩქით ხარ მოსილი, რით ხარ?
კავკასო, შენ უნდა გკითხო,
რა ვქნა? რა წყალს ვეცე? მითხარ!
შენს ჩახუტებათა წყებამ მუდამ
ნუთუ მარტოოდენ ეს ინება?
თვალს ქუთუთოებქვეშ რატომ ჭუტავ?
ყაზბეგო, რაზე გეცინება?
როცა მწვერვალებზე მორეული
სუნთქვა შემეკვრება და იმედი,
ნუთუ შენ გგონია, შორეულო,
რომ გული მატკინე რაიმეთი?!
და გერმანიაშიც, ალპებში, იქით
კლდეები ასევე რომ ცდიან ძალას
ეჭახუნებიან, ვით ჭიქას ჭიქით,
ნუთუ შენ გგონია, რამე შეგეშალა?
ცხოვრების მორევში მბრუნავი ნეტავ
ბედსა და იღბალს აქ რად ველი?
როცა ჩემი ბედის ჭრაზე მეტად
მიჯობს წყალში ვცვითო მაკრატელი.
ნუ წვალობ, შენს სიზმრებს მოარგე სარკე,
მოეშვი, მე მიყვარს და ვიცი ყოველი,
თვით მდინარეებსაც ვერ საზრობს ცალკე
ქვეყნად არსებობის გამჭოლი ქსოვილი.
ხოჭოთა გუნდებს
ხოჭოთა გუნდებს ღუმელთა ჭვარტლად
აფრქვევს მთვლემარე ბაღების ტევრი,
ჩემს სანთლის გასწვრივ, მე ვხედავ ნათლად,
თავქვე ჰკიდია სამყარო ბევრი.
შევალ, ვით უცხო რწმენის წიაღში,
მე ამ ღამეში თეთრად ნათევი,
სადაც ალვისხემ სივრცე მიახშო
დაფერდებული მთვარის ნათელით.
სადაც ტბა ჩნდება უეცრად, აქვე,
ვით საიდუმლოს გამოცხადება,
სადაც ბაღს, მასში ჩაკიდულს თავქვე,
თვალწინ უპყრია ზეცის ხატება.
MEIN LIEBCHEN,WAS WILST DU NOCH MEHR?
კედელზე ისრებს აუტყდათ ცოცვა,
ხოჭოსას მოჰგავს საათის ქცევა.
რა საჭიროა თავების ხოცვა,
თეფშების სროლა, ჭიქების მსხვრევა?!
ამ ფარღალალა აგარაკს იქნებ
ხვალ უარესის მოუწევს ნახვა,
რატომ მივეცეთ ავბედით ფიქრებს,
წინასწარ ძრწოლას და პირჯვრის სახვას?!
იქნებ დაგვატყდეს მეხი ან კოხი,
იქნებ ვერ შევძლოთ ვერაფრის შველა,
იქნება თავზე დაგვექცეს ქოხი,
ან გააჩუქონ ლეკვები ყველა?!
ჩვენ ხომ ეს ტყე გვაქვს მომდგარი კარად,
და მთვარედ გვადგას ნათელი უფლის,
ახლადგარეცხილ წინსაფრის დარად
ქათქათით შრება ნაფლეთი ღრუბლის.
და როცა ჭისკენ გზად მიმავალი
მოწყენილობის უცები სმერჩი
გადაწყვეტს, ქება გიძღვნას მრავალი,
სხვა რაღა გინდა, ვის რაღას ერჩი?
და როგორც ჭრაქზე ფარვანა, ისე
ნავთს შეეწირა ეს ერთი წელი,
როცა რუხ-ლურჯი დადგა აისი,
გამოიღვიძა და იყო სველი.
ის იჭვრიტება სულ ყველგან ლამის
და თანაგრძნობის ეცემა დამბლა.
მისგან სველდება ბალიში ღამის,
სადაც მან ჩუმი ქვითინი დაფლა.
რით ვანუგეშო ეს ნაბდისძველა?
მას ხომ არასდროს არ აქვს ნახუმრი.
ვით ჩავუჩუმო დარდები ყველა
ამ ნაზაფხულევს შემონახული.
ტყე ჩამოწვება ისე, ვით ტყვია,
ჭაღარავდდება რუხი ბუჩქნარი.
ის პირქუშია, შენ კი ხარ ღია,
დღე - მოუთმენლად გასაფურჩქნავი.
რაღა ატირებს ამ ბებერ სულელს?
სხვა ვინ უნახავს უფრო ნეტარი?
მზესუმზირების ამ მზეებს ულევს
რატომ აქრობენ სოფლად ნეტავი?
აგვისტო
მზემ შეასრულა გუშინდელი დანაპირები,
აღარ დასჭირდა ჩვენი თხოვნა განმეორებით.
შინ გვეწვია და ვით ზაფრანის ზოლი ირიბი
სარკმლის ფარდიდან დივანამდე გაწვა ზმორებით.
გადმოგვაბერტყა კალთა ცხელი ოხრით ავსილი,
გადაფერა და გადაფარა ტყე, მინდორ-ველი,
წიგნების თაროს უკან კედლის ერთი ნაწილი,
ჩემი ნაწოლი საწოლი და ბალიში სველი.
მე გამახსენდა, რატომ იყო ჩემი ბალიში
ოდნავ ნოტიო. დამესიზმრა, თითქოს თქვენ ყველამ
გამომიგლოვეთ ნაშუადღევ სიმხურვალეში
და ჩემს მდუმარე პროცესიას მოსდევდით ნელა.
სასაფლაოს გზას პროცესია მდუმარედ მიჰყვა,
უცებ ვიღაცას არ დასჭირდა ბევრი წვალება,
რომ გაეხსენა, ძველი სტილით ზუსტად დღეს იყო
ექვსი აგვისტო, ჩვენი უფლის ფერისცვალება.
ამ დღეს ყოველთვის, ჩვეულებრივ, ცა დალოცვილი
ზეგარდმო ნათელს გადმოგვაფენს ისე, ვით შველას
და შემოდგომა, იდუმალი ნათლით მოსილი,
როგორც წინასწარმეტყველება, გვატყვევებს ყველას.
თქვენ სასაფლაოს მეჩხერი ტყე დაგიხვდათ შიშვლად,
ვით მათხოვარი და მას ჰქონდა შეცვლილი ფერი,
როგორიც არის მოვარვარე, მღვივანი წითლად
საფუნთუშესთან გამოკრული ნაბეჭდი კვერი.
და ამ ტყის თავზე ყველასათვის თვალნათლივ ჩანდა,
მის კენწეროებს რომ ჰგუობდა ცის თაღი მშვიდად.
მიდუმებული არე-მარე ხანდახან ზანტად
მამლების მყივან გადაძახილს სივრცეში შლიდა.
იქ, სასაფლაოს შესასვლელთან უცებ დავლანდე,
როგორც მოხელე მიწისმზომლის, სიკვდილის დგომა.
ის დამაკვირდა მუშტრის თვალით, რადგან მანამდე
უცნობი იყო მისთვის ჩემი სამარის ზომა.
უცებ იმ ხალხის სიახლოვეს ხმა შემოისმა,
რასაც უთუოდ შეიგრძნობდა ყველა მათგანი.
ეს იყო არა რაღაც გარე მიდამოის ხმა,
არამედ ჩემი ხმა მისნური, ხმა შინაგანი:
«გემშვიდობები, შენ ლაჟვარდო ფერისცვალების
და შენ, ტაძარო მაცხოვრისა, ოქროდ ნაფერო,
ამას გთხოვ, ჟამი აღსასრულის, ბოლო წვალების
როგორმე ქალის ალერსივით რომ მომაფერო.
გემშვიდობებით, უდროობის წლებო, გშორდებით,
შენც, ქალის ხიბლო, აწ მეტს რაღას უნდა მიზამდე?!
შენი ყოფილი ბრძოლის ველი გემშვიდობები,
აწ და მარადის, უკუნითი – უკუნისამდე!
მშვიდობით, ჩემო ფრთების გაშლავ, მივდივარ მარტო,
ფრენით ნავარდის ლაღი ჟინი აღარ მედება,
მშვიდობით, სიტყვად ზმანებულო სამყაროს ხატო
და შენ, სასწაულთმოქმედებავ, შემოქმედებავ!»
ბ ო ლ ო ს ი ტ ყ ვ ა ო ბ ა
შემზარავია, კარგო, როცა გეტრფის პოეტი,
ეს იმას ნიშნავს, რომ გიყვარებს ღმერთი მბორგავი.
კვლავ აღოღდება ქაოსი და მიეთ-მოეთი
განათხარ დროთა, ველური და შეუბორკავი.
მას თვალთ უცრემლებს ეს სამყარო ნაბინდი ბუნდად.
იგი ჰგავს მამონტს. უყურებ და ხვდები უეცრად,
რომ ის მოდიდან გასულია. მასაც არ უნდა.
გრძნობს, რომ მისი დრო ჩავლილია – თანაც უმეცრად.
შეუღლებთა უაღვირო დოღი, ჯირითი.
და ხედავს: თრობის ძილ-ღვიძილში რაღა არ ხდება,
და მოყიყინე ბაყაყების მყაყე ქვირითი
უდახვეწილეს ხიზილალად როგორ საღდება.
მათ შეუძლიათ, რომ ცხოვრებას, ვით საბურნუთეს,
ვატტოს ხუმრობის მარგალიტის მისცენ იერი.
იძიონ შური, რადგან სადაც ცრუს მრუდე უტევს
და ჭორს - ტყუილი, იქვე ბოღმა ჩნდება ძლიერი,
სადაც ნაყირჭი ფუფუნება ქირქილებს, ჰყვავის,
მუქთახორულად ჰხურობს ვნებებს, ნაფიტს და მიმხმარს,
და თქვენს დას ისე, ვით ამფორის მთვრალ როსკიპს თავის
ჟინის საკლავად აიყვანს და უტიფრად იხმარს.
ანდებს ადნობს და ანდობს ნატიფ ამფორას ამბორს.
ცაზე ზეობა ვარსკვლავეთის გუნდმა ინება.
მინდვრიდან ღამე მოღოღავს და არაფერს ამბობს,
მას პირი თეთრად ეღება და ეღებინება.
ხეობათაგან, ოდითგან რომ უწევთ ბოგინი
ბოტანიკურ და უკუნეთურ საფარ-სამოსით,
დაჰკრავს სურნელი ტიფოზური სევდის ლოგინის
და ზეამოხეთქს უსიერიად ბნელი ქაოსი.
ევა
ხეები დგანან ტბორის ნაპირას,
თავზე ღრუბლების ფენა რომ ადევს,
თითქოსდა თევზის ჭერას აპირებს,
შუადღე ისე მოისვრის ბადეს.
და ამ ბადეში, როგორც თევზები,
ხარობენ ლაღად და თავაშვებით,
ფართხალებენ და ნაპირს ეძებენ,
ქალი, კაცი თუ ციცქნა ბავშვები.
და სანამ სხვები ისევ ცურავენ,
ნაპირს მოადგნენ აფანცქალებით
და საცურაო სამოსს წურავენ
მხურვალ ქვიშაზე სველი ქალები.
წურავენ, გრეხენ. თავნებად იწევს
იქ ტრიკოტაჟი სლიპი და სველი
და იკლაკნება თითქოს შიგ ისევ
ბუდობდეს მათი მაცდური გველი.
ო, დედაკაცო, შენი იერი
სულაც არ მიშლის მე რწმენის ბუდეს.
შენა ხარ გულის კრუნჩხვა ძლიერი,
მამაკაცს შენი ჟინი რომ უტევს.
შენ, როგორც ლექსის სულ სხვა სტრიქონი,
სანამ ავტორი იმ ციკლს შექმნიდა,
როგორც სიზმარში მომხდარს ვიგონებ,
მოულოდნელად ჩემი ნეკნიდან
გაჩნდი და გასხლტი ისე, რომ შენი
ჩახუტებაც კი ვერ მოვასწარი,
შენა ხარ კდემა, ასე რომ გშვენის,
და მამაკაცის გულის ხანძარი.
ზამთრის ღამე
ნათოვლ მიწაზე
იფრქვეოდა კვლავაც ფანტელი,
ენთო სანთელი მაგიდაზე,
ენთო სანთელი.
როგორც ზაფხულში ისწრაფვიან
ალთან ქინქლები,
ფანჯრას ისე ესეოდნენ
თოვლის ფიფქები.
მოხატულიყო ათას თარგზე
ჭირხლით სარკმელი.
ენთო სანთელი მაგიდაზე,
ენთო სანთელი.
წვებოდნენ ჭერზე ათინათთან
ბმული ჩრდილები,
ხელთა, ფეხთა, თუ ბედ-იღბალთა
ჯვარედინები.
ხმაურით ორი ფეხსაცმელი
ძირს ეხლებოდა.
და კაბას ცრემლად სანთლის ცვილი
ეღვენთებოდა.
და ინთქმებოდა თეთრ ქარბუქში
სამყარო მთელი.
ენთო სანთელი მაგიდაზე,
ენთო სანთელი.
ცდუნების ცეცხლი კვამლს გზავნიდა
ფთილებად ცისკენ,
ვით ფრთაგაშლილი ანგელოზი
მაღლდება ჯვრისებრ.
დამგზავრებოდა თებერვლის თოვლს
ყველა ნაღველი,
ენთო სანთელი მაგიდაზე,
ენთო სანთელი.
თებერვალია
თებერვალია. წერა მინდება!
მელნით თუ ცრემლით, ქვითინით, ქარით,
სანამ მგრგვინავი უამინდობა
შავ გაზაფხულად ანთია გარეთ.
ვიშოვო ეტლი თორმეტ შაურად,
გავცდე ყველაფერს უსიერ ტყეში,
სად უაღრესი აურზაურით
ცრემლსა და მელანს აჭარბებს თქეში.
იქ, სადაც ზეცა ასობით ჭილყვავს
შეჭვარტლულ მსხლებად დაგიშენს მაღლით
გუბეში, სადაც ჩაძირულ იყავ
თვალების ფსკერზე ჩამხმარი ნაღვლით.
იქ ბნელ ნაპრალებს სარქველს ახდიან
ქარები ოხვრით ნათხარ-ნათრევი
და ლექსის მოთქმაც უფრო ნაღდია –
შემთხვევითი და ნაუცბათევი.
ი მ პ რ ო ვ ი ზ ა ც ი ა
მე საკენკს ვუყრი მშიერ კლავიშებს,
აფართხხალებულთ კაკან-ღუღუნით.
და იდაყვებქვეშ, თავს რომ ავიშვებ,
გამეგლისება ღამის უკუნი.
და დგას სიბნელე. ტბორი. ტალღები.
და ჩიტებს, «მე თქვენ მიყვარხართ» ჯიშის,
უმალ, ულმობლად და ხელაღებით^
ხოცავს ნისკარტთა ყივილის შიში.
ეს იყო ტბორი. იყო უკუნი.
დროდადრო კრთოდა შუქები ღამის.
ნავის ფსკერს ღრღნიდა ტალღა გუგუნით.
ჩიტები იდაყვს მაჭამდნენ ლამის.
ღამეს ლივლივით ივლებდნენ ყელში
ტბები და სანამ შიოდათ ისევ
ბარტყებს, მათ დედებს ჰანგების გეში
აუთრთოლებდა გამოწვდილ კისრებს.
იყო ცნობილი არ არის კარგი,
ეს არ ამაღლებს კაცს ცაზე მაღლა.
ხელნაწერების ნუ შექმნი არქივს,
არ ღირს მათ გამო შრომა და დაღლა.
შემოქმედების არის მიზანი –
თვითშეწირვა და არა ხმაური,
სამარცხვინოა და საზიზღარი
არარაობის აურზაური.
თვითმარქვიობის იყავ გარეშე,
განვლე ცხოვრება დაუძრახველი,
რომ გრძნობა გიძღვნან ყველა მხარეში
და თან მომავლის გესმას ძახილი.
დატოვე მუდამ შეუვსებელი
ბედი და არა თეთრი ქაღალდი,
ვერ პოულობდეს რათა მძებნელი,
რასაც ცხოვრების წიგნად სახავდი.
რომ დავიწყების ფარდა გფარავდეს,
რათა იფარო იგი ლითამად,
როგორც ნისლს იხდენს მიწა დანადენს,
როცა თვალთან ჭირს თითის მიტანა.
მომავლის მგზავრი გზას არ აცდება,
შენს ნაკვალევზე სხვები ივლიან,
არც გამარჯვება, არც დამარცხება
არ დაჰყო, რაც კი გამოგივლია.
ხვედრიც რომ გერგოს გასაოცარი,
ნუ უღალატებ რაც გწამს გულამდე,
იყავ ცოცხალი, მხოლოდ ცოცხალი,
იყავ ცოცხალი აღსასრულამდე.
1956
ო, რომ მცოდნოდა, თუ ასე ხდება
ო, რომ მცოდნოდა, თუ ასე ხდება,
სადებიუტოდ როდესაც გაველ,
რომ სისხლიანი სტრიქონით კვდება
პოეტი, მომსკდარს რომ ხვდება ლავებს.
ამგვარ სარჩულით ანცობას მაშინ
ვეტყოდი უარს მე იმთავითვე,
შორს დარჩა ჟამი, ჯერ კიდევ ბავშვმა
როცა პირველი სიტყვა გავრითმე.
მაგრამ სიბერე – ეს არის რომი,
მიეთ-მოეთის რომ არ სწამს არცრა,
აქტიორისგან დაღუპვის მდომი,
ნამდვილის, ყალბი სიკვდილის ნაცვლად.
როდესაც სტრიქონს გკარნახობს ვნება,
სცენაზე მონის არ რჩება მეტი,
მთავრდება მაშინ, იქ, ხელოვნება
და სუნთქვას იწყებს მიწა და ბედი.
1931
არა, ეს მე არ მომიგვრია
არა, ეს მე არ მომიგვრია თქვენთვის ნაღველი,
მე არ ვყოფილვარ სამშობლოსაგან ღირსი გაცემის,
ეს მზის ალმურში ელვარებდნენ მელნის ლაქები
და ლაპლაპებდნენ, ვით მოცხარის მწიფე მარცვლები.
და სისხლი ჩემი აზრების და ჩემი რვეულის
გაჟღენთილიყო ფერით ძახველის,
განუყრელნი ვართ აწი მე და ეს ძოწეული.
არა, ეს მე არ მომიგვრია თქვენთვის ნაღველი.
ეს წუხელ მწუხრი ირწეოდა სასოწარკვეთით,
სულდაწეწილი მოწიწებით გიწნავდა მახეს,
ეს ჩრდილი მაჯას გისინჯავდათ. წნელით გაკვეთილ
ღობეზე მდგარი მინდვრებისკენ იშვერდით სახეს
და წრიალებდით კუტიკარის წებოს მიკრული,
სულ წალეკილი ვარდით, ნაცრით და კარბუნკულით.
ეს მთელმა სთველმა, მიწებებულ იარლიყებით,
წნორების მიღმა, მზის ცხელ გულზე დახრილ თვალებით,
ლუქით დაბეჭდა განიერი მკერდი ბურლაკის
და დაწვა თქვენი კაბები და მოსართავები.
ავიწროებდნენ ერთურთს თქვენთა წამწამთ ღერები.
ეს მრგვალი რკალი გამოქანდა რქაწაშვერილი,
წამახულ წვეტით გადალეწა ბაღის შვერილი.
ეს დასავლეთმა შეგიწმახნათ თმებში ალმასი,
წამოშხუილდა და გაგშორდათ წამსვე გაღმასვლით.
გამეწამულდნენ მოწიწებით ჟოლოს ღაწვები...
ეს მე არ, ეს თქვენი... თქვენი ეშხით და სილამაზით.
დაფერდებული სურათების მძაფრ კორიანტელს
დაფერდებული სურათების მძაფრ კორიანტელს,
კედლის ლურსმნებს რომ ეწყვიტება, წყდება, ინთქმება,
ჩამომიქროლებს შოსედან და ჩამიქრობს სანთელს,
ვერ გადავაჩვევ ჩემს ლექსებში ცვენას რითმებად.
რა მოხდა მერე, თუ სამყარო იგუებს ნიღბებს?
რა მოხდა, თუკი არ არსებობს ქვეყნად განედი,
რომელიც სუსხში ღრიჭოების ქოლვას არ იღებს
და არ ილესვის მთელი სიგრძით და სიგანეთი.
მაგრამ საგნები თავაწყვეტით იგლეჯენ იერს,
კარგავენ პატივს, სინდის – ნამუსს, ქცეულს ხუნდებად,
როცა ქარიშხლის შემოტევას იგრძნობენ ძლიერს
და როცა უცებ სიმღერა და ცეკვა უნდებათ.
ზოგიერთების სიყვარული მძიმე ჯვარია..
ზოგიერთების სიყვარული მძიმე ჯვარია,
შენს ურიოშო მშვენებას კი არ უდევს ზღვარი.
მისი გაგება შესაძლებელს გადამცდარია,
რადგანაც არის ყოფნის არსის ამოხსნის დარი.
გაზაფხულობით შრიალს იწყებს სიზმრების ტევრი
და ჩქეფს ჭეშმარიტ სიახლეთა წყარო ანკარა.
შენა ხარ ამგვარ საფუძველთა ოჯახის წევრი,
ბუნებით წმინდა, ჰაერივით ხარ უანგარო.
არ არის ძნელი, აგეხილოს თვალი და მყისვე
გულიდან უცებ წამობერტყო სიტყვის ნაგავი.
და ამიერით ქვეყნად უკვე იცხოვრო ისე,
რომ დარჩე წმინდად, დაუნაგავ-დაუჟანგავი.
1931
სანამ კავკასიონს ვებღატებით
სანამ კავკასიონს ვებღატებით,
მტკვრის სულისმხუთავი ჩარჩო
არაგვს ნისლ-ბურუსად ეფხატება,
სადღაც მთებს შორის რომ ჩარჩა.
აგვისტოს ცის თაღის სისქე
არის მარმარილოდ გაშლილი,
კოშკებს კისრები აქვთ ცისკენ
წაჭრილი ადამის ვაშლივით.
სანამ ტვინს ვიღლი და ვიღლეტ,
ამ ძველ ციხე-კოშკთა კვლევით,
დროის ლაჟვარდოვან მიღმეთს
რომ ეძირებიან ქვევით,
სანამ გავარჩევდე ტყით თუ
ბუჩქით ხარ მოსილი, რით ხარ?
კავკასო, შენ უნდა გკითხო,
რა ვქნა? რა წყალს ვეცე? მითხარ!
შენს ჩახუტებათა წყებამ მუდამ
ნუთუ მარტოოდენ ეს ინება?
თვალს ქუთუთოებქვეშ რატომ ჭუტავ?
ყაზბეგო, რაზე გეცინება?
როცა მწვერვალებზე მორეული
სუნთქვა შემეკვრება და იმედი,
ნუთუ შენ გგონია, შორეულო,
რომ გული მატკინე რაიმეთი?!
და გერმანიაშიც, ალპებში, იქით
კლდეები ასევე რომ ცდიან ძალას
ეჭახუნებიან, ვით ჭიქას ჭიქით,
ნუთუ შენ გგონია, რამე შეგეშალა?
ცხოვრების მორევში მბრუნავი ნეტავ
ბედსა და იღბალს აქ რად ველი?
როცა ჩემი ბედის ჭრაზე მეტად
მიჯობს წყალში ვცვითო მაკრატელი.
ნუ წვალობ, შენს სიზმრებს მოარგე სარკე,
მოეშვი, მე მიყვარს და ვიცი ყოველი,
თვით მდინარეებსაც ვერ საზრობს ცალკე
ქვეყნად არსებობის გამჭოლი ქსოვილი.
ხოჭოთა გუნდებს
ხოჭოთა გუნდებს ღუმელთა ჭვარტლად
აფრქვევს მთვლემარე ბაღების ტევრი,
ჩემს სანთლის გასწვრივ, მე ვხედავ ნათლად,
თავქვე ჰკიდია სამყარო ბევრი.
შევალ, ვით უცხო რწმენის წიაღში,
მე ამ ღამეში თეთრად ნათევი,
სადაც ალვისხემ სივრცე მიახშო
დაფერდებული მთვარის ნათელით.
სადაც ტბა ჩნდება უეცრად, აქვე,
ვით საიდუმლოს გამოცხადება,
სადაც ბაღს, მასში ჩაკიდულს თავქვე,
თვალწინ უპყრია ზეცის ხატება.
MEIN LIEBCHEN,WAS WILST DU NOCH MEHR?
კედელზე ისრებს აუტყდათ ცოცვა,
ხოჭოსას მოჰგავს საათის ქცევა.
რა საჭიროა თავების ხოცვა,
თეფშების სროლა, ჭიქების მსხვრევა?!
ამ ფარღალალა აგარაკს იქნებ
ხვალ უარესის მოუწევს ნახვა,
რატომ მივეცეთ ავბედით ფიქრებს,
წინასწარ ძრწოლას და პირჯვრის სახვას?!
იქნებ დაგვატყდეს მეხი ან კოხი,
იქნებ ვერ შევძლოთ ვერაფრის შველა,
იქნება თავზე დაგვექცეს ქოხი,
ან გააჩუქონ ლეკვები ყველა?!
ჩვენ ხომ ეს ტყე გვაქვს მომდგარი კარად,
და მთვარედ გვადგას ნათელი უფლის,
ახლადგარეცხილ წინსაფრის დარად
ქათქათით შრება ნაფლეთი ღრუბლის.
და როცა ჭისკენ გზად მიმავალი
მოწყენილობის უცები სმერჩი
გადაწყვეტს, ქება გიძღვნას მრავალი,
სხვა რაღა გინდა, ვის რაღას ერჩი?
და როგორც ჭრაქზე ფარვანა, ისე
ნავთს შეეწირა ეს ერთი წელი,
როცა რუხ-ლურჯი დადგა აისი,
გამოიღვიძა და იყო სველი.
ის იჭვრიტება სულ ყველგან ლამის
და თანაგრძნობის ეცემა დამბლა.
მისგან სველდება ბალიში ღამის,
სადაც მან ჩუმი ქვითინი დაფლა.
რით ვანუგეშო ეს ნაბდისძველა?
მას ხომ არასდროს არ აქვს ნახუმრი.
ვით ჩავუჩუმო დარდები ყველა
ამ ნაზაფხულევს შემონახული.
ტყე ჩამოწვება ისე, ვით ტყვია,
ჭაღარავდდება რუხი ბუჩქნარი.
ის პირქუშია, შენ კი ხარ ღია,
დღე - მოუთმენლად გასაფურჩქნავი.
რაღა ატირებს ამ ბებერ სულელს?
სხვა ვინ უნახავს უფრო ნეტარი?
მზესუმზირების ამ მზეებს ულევს
რატომ აქრობენ სოფლად ნეტავი?
აგვისტო
მზემ შეასრულა გუშინდელი დანაპირები,
აღარ დასჭირდა ჩვენი თხოვნა განმეორებით.
შინ გვეწვია და ვით ზაფრანის ზოლი ირიბი
სარკმლის ფარდიდან დივანამდე გაწვა ზმორებით.
გადმოგვაბერტყა კალთა ცხელი ოხრით ავსილი,
გადაფერა და გადაფარა ტყე, მინდორ-ველი,
წიგნების თაროს უკან კედლის ერთი ნაწილი,
ჩემი ნაწოლი საწოლი და ბალიში სველი.
მე გამახსენდა, რატომ იყო ჩემი ბალიში
ოდნავ ნოტიო. დამესიზმრა, თითქოს თქვენ ყველამ
გამომიგლოვეთ ნაშუადღევ სიმხურვალეში
და ჩემს მდუმარე პროცესიას მოსდევდით ნელა.
სასაფლაოს გზას პროცესია მდუმარედ მიჰყვა,
უცებ ვიღაცას არ დასჭირდა ბევრი წვალება,
რომ გაეხსენა, ძველი სტილით ზუსტად დღეს იყო
ექვსი აგვისტო, ჩვენი უფლის ფერისცვალება.
ამ დღეს ყოველთვის, ჩვეულებრივ, ცა დალოცვილი
ზეგარდმო ნათელს გადმოგვაფენს ისე, ვით შველას
და შემოდგომა, იდუმალი ნათლით მოსილი,
როგორც წინასწარმეტყველება, გვატყვევებს ყველას.
თქვენ სასაფლაოს მეჩხერი ტყე დაგიხვდათ შიშვლად,
ვით მათხოვარი და მას ჰქონდა შეცვლილი ფერი,
როგორიც არის მოვარვარე, მღვივანი წითლად
საფუნთუშესთან გამოკრული ნაბეჭდი კვერი.
და ამ ტყის თავზე ყველასათვის თვალნათლივ ჩანდა,
მის კენწეროებს რომ ჰგუობდა ცის თაღი მშვიდად.
მიდუმებული არე-მარე ხანდახან ზანტად
მამლების მყივან გადაძახილს სივრცეში შლიდა.
იქ, სასაფლაოს შესასვლელთან უცებ დავლანდე,
როგორც მოხელე მიწისმზომლის, სიკვდილის დგომა.
ის დამაკვირდა მუშტრის თვალით, რადგან მანამდე
უცნობი იყო მისთვის ჩემი სამარის ზომა.
უცებ იმ ხალხის სიახლოვეს ხმა შემოისმა,
რასაც უთუოდ შეიგრძნობდა ყველა მათგანი.
ეს იყო არა რაღაც გარე მიდამოის ხმა,
არამედ ჩემი ხმა მისნური, ხმა შინაგანი:
«გემშვიდობები, შენ ლაჟვარდო ფერისცვალების
და შენ, ტაძარო მაცხოვრისა, ოქროდ ნაფერო,
ამას გთხოვ, ჟამი აღსასრულის, ბოლო წვალების
როგორმე ქალის ალერსივით რომ მომაფერო.
გემშვიდობებით, უდროობის წლებო, გშორდებით,
შენც, ქალის ხიბლო, აწ მეტს რაღას უნდა მიზამდე?!
შენი ყოფილი ბრძოლის ველი გემშვიდობები,
აწ და მარადის, უკუნითი – უკუნისამდე!
მშვიდობით, ჩემო ფრთების გაშლავ, მივდივარ მარტო,
ფრენით ნავარდის ლაღი ჟინი აღარ მედება,
მშვიდობით, სიტყვად ზმანებულო სამყაროს ხატო
და შენ, სასწაულთმოქმედებავ, შემოქმედებავ!»
ბ ო ლ ო ს ი ტ ყ ვ ა ო ბ ა
შემზარავია, კარგო, როცა გეტრფის პოეტი,
ეს იმას ნიშნავს, რომ გიყვარებს ღმერთი მბორგავი.
კვლავ აღოღდება ქაოსი და მიეთ-მოეთი
განათხარ დროთა, ველური და შეუბორკავი.
მას თვალთ უცრემლებს ეს სამყარო ნაბინდი ბუნდად.
იგი ჰგავს მამონტს. უყურებ და ხვდები უეცრად,
რომ ის მოდიდან გასულია. მასაც არ უნდა.
გრძნობს, რომ მისი დრო ჩავლილია – თანაც უმეცრად.
შეუღლებთა უაღვირო დოღი, ჯირითი.
და ხედავს: თრობის ძილ-ღვიძილში რაღა არ ხდება,
და მოყიყინე ბაყაყების მყაყე ქვირითი
უდახვეწილეს ხიზილალად როგორ საღდება.
მათ შეუძლიათ, რომ ცხოვრებას, ვით საბურნუთეს,
ვატტოს ხუმრობის მარგალიტის მისცენ იერი.
იძიონ შური, რადგან სადაც ცრუს მრუდე უტევს
და ჭორს - ტყუილი, იქვე ბოღმა ჩნდება ძლიერი,
სადაც ნაყირჭი ფუფუნება ქირქილებს, ჰყვავის,
მუქთახორულად ჰხურობს ვნებებს, ნაფიტს და მიმხმარს,
და თქვენს დას ისე, ვით ამფორის მთვრალ როსკიპს თავის
ჟინის საკლავად აიყვანს და უტიფრად იხმარს.
ანდებს ადნობს და ანდობს ნატიფ ამფორას ამბორს.
ცაზე ზეობა ვარსკვლავეთის გუნდმა ინება.
მინდვრიდან ღამე მოღოღავს და არაფერს ამბობს,
მას პირი თეთრად ეღება და ეღებინება.
ხეობათაგან, ოდითგან რომ უწევთ ბოგინი
ბოტანიკურ და უკუნეთურ საფარ-სამოსით,
დაჰკრავს სურნელი ტიფოზური სევდის ლოგინის
და ზეამოხეთქს უსიერიად ბნელი ქაოსი.
ევა
ხეები დგანან ტბორის ნაპირას,
თავზე ღრუბლების ფენა რომ ადევს,
თითქოსდა თევზის ჭერას აპირებს,
შუადღე ისე მოისვრის ბადეს.
და ამ ბადეში, როგორც თევზები,
ხარობენ ლაღად და თავაშვებით,
ფართხალებენ და ნაპირს ეძებენ,
ქალი, კაცი თუ ციცქნა ბავშვები.
და სანამ სხვები ისევ ცურავენ,
ნაპირს მოადგნენ აფანცქალებით
და საცურაო სამოსს წურავენ
მხურვალ ქვიშაზე სველი ქალები.
წურავენ, გრეხენ. თავნებად იწევს
იქ ტრიკოტაჟი სლიპი და სველი
და იკლაკნება თითქოს შიგ ისევ
ბუდობდეს მათი მაცდური გველი.
ო, დედაკაცო, შენი იერი
სულაც არ მიშლის მე რწმენის ბუდეს.
შენა ხარ გულის კრუნჩხვა ძლიერი,
მამაკაცს შენი ჟინი რომ უტევს.
შენ, როგორც ლექსის სულ სხვა სტრიქონი,
სანამ ავტორი იმ ციკლს შექმნიდა,
როგორც სიზმარში მომხდარს ვიგონებ,
მოულოდნელად ჩემი ნეკნიდან
გაჩნდი და გასხლტი ისე, რომ შენი
ჩახუტებაც კი ვერ მოვასწარი,
შენა ხარ კდემა, ასე რომ გშვენის,
და მამაკაცის გულის ხანძარი.
ზამთრის ღამე
ნათოვლ მიწაზე
იფრქვეოდა კვლავაც ფანტელი,
ენთო სანთელი მაგიდაზე,
ენთო სანთელი.
როგორც ზაფხულში ისწრაფვიან
ალთან ქინქლები,
ფანჯრას ისე ესეოდნენ
თოვლის ფიფქები.
მოხატულიყო ათას თარგზე
ჭირხლით სარკმელი.
ენთო სანთელი მაგიდაზე,
ენთო სანთელი.
წვებოდნენ ჭერზე ათინათთან
ბმული ჩრდილები,
ხელთა, ფეხთა, თუ ბედ-იღბალთა
ჯვარედინები.
ხმაურით ორი ფეხსაცმელი
ძირს ეხლებოდა.
და კაბას ცრემლად სანთლის ცვილი
ეღვენთებოდა.
და ინთქმებოდა თეთრ ქარბუქში
სამყარო მთელი.
ენთო სანთელი მაგიდაზე,
ენთო სანთელი.
ცდუნების ცეცხლი კვამლს გზავნიდა
ფთილებად ცისკენ,
ვით ფრთაგაშლილი ანგელოზი
მაღლდება ჯვრისებრ.
დამგზავრებოდა თებერვლის თოვლს
ყველა ნაღველი,
ენთო სანთელი მაგიდაზე,
ენთო სანთელი.
თებერვალია
თებერვალია. წერა მინდება!
მელნით თუ ცრემლით, ქვითინით, ქარით,
სანამ მგრგვინავი უამინდობა
შავ გაზაფხულად ანთია გარეთ.
ვიშოვო ეტლი თორმეტ შაურად,
გავცდე ყველაფერს უსიერ ტყეში,
სად უაღრესი აურზაურით
ცრემლსა და მელანს აჭარბებს თქეში.
იქ, სადაც ზეცა ასობით ჭილყვავს
შეჭვარტლულ მსხლებად დაგიშენს მაღლით
გუბეში, სადაც ჩაძირულ იყავ
თვალების ფსკერზე ჩამხმარი ნაღვლით.
იქ ბნელ ნაპრალებს სარქველს ახდიან
ქარები ოხვრით ნათხარ-ნათრევი
და ლექსის მოთქმაც უფრო ნაღდია –
შემთხვევითი და ნაუცბათევი.
ი მ პ რ ო ვ ი ზ ა ც ი ა
მე საკენკს ვუყრი მშიერ კლავიშებს,
აფართხხალებულთ კაკან-ღუღუნით.
და იდაყვებქვეშ, თავს რომ ავიშვებ,
გამეგლისება ღამის უკუნი.
და დგას სიბნელე. ტბორი. ტალღები.
და ჩიტებს, «მე თქვენ მიყვარხართ» ჯიშის,
უმალ, ულმობლად და ხელაღებით^
ხოცავს ნისკარტთა ყივილის შიში.
ეს იყო ტბორი. იყო უკუნი.
დროდადრო კრთოდა შუქები ღამის.
ნავის ფსკერს ღრღნიდა ტალღა გუგუნით.
ჩიტები იდაყვს მაჭამდნენ ლამის.
ღამეს ლივლივით ივლებდნენ ყელში
ტბები და სანამ შიოდათ ისევ
ბარტყებს, მათ დედებს ჰანგების გეში
აუთრთოლებდა გამოწვდილ კისრებს.