სამგორის ველზე სამი გორაკი,
გაქვავებულა რიგში სწორებით,
ორი მათგანი ერთურთთან ახლოს,
ხოლო მესამე დგას მოშორებით.
ერთ სოფელში (წარსულში,
იესომდე ჯერ კიდევ),
იზრდებოდა ორი ძმა,
გვარის ორი მემკვიდრე.
უდარდელი ბავშვობა,
ხტუნვა-ხტუნვით გალიეს,
ჯოხის ცხენებს "კაზმავდნენ",
წნავდნენ ჩიტის გალიებს.
მალე წამოიზარდნენ,
დაგვითა და ჯახირით,
სოფლელებმა იმედით,
ჩააბარეს ნახირი.
და მას შემდეგ ხალისით,
დილით ადრე დგებოდნენ,
მზის ამოსვლას ხან გზაში,
ხან მინდორში ხვდებოდნენ.
შრომაში ეძიებდნენ
უპოვნელს თუ საპოვნელს,
საღამოს მორეკავდნენ
ცურდაბერილ საქონელს.
ერთი ძროხა უყვარდათ,
სხვებზე უფრო ძალიან,
არ აკლებდნენ საცოხნელს,
კუდჭრელსა და ხალიანს.
ხალიანის პატრონებს,
ჰყავდათ ტურფა ასული,
თვალს არ ენახებოდა
ბოროტის და ავსულის.
თვალჟუჟუნა, ტიკტიკა,
სანატრელი მეზობლად,
მას ირჩევდნენ ტოლები,
დაქალად და მეგობრად.
საქმეც კარგი ევალა
(არც ძნელი, არც ადვილი),
შუადღისთვის წაეღო,
მწყემს ბიჭებთან სადილი.
მონდომებით აწყობდა,
ორცხობილს თუ სეფისკვერს,
ბილიკს დაადგებოდა,
გაშლილ საძოვრებისკენ.
მოუთმნლად ელოდნენ,
ძმები ნაცნობ კალათას,
ყუათიან შეჭამანდს,
ჭყლინტ ყველსა და სალათას.
დამშეულებს, დაღლილებს
(მწყემსობაში ქებულებს),
გოგო ავიწყდებოდათ,
ჭამით გატაცებულებს.
წლები იფურცლებოდნენ,
როგორც წიგნის გვერდები,
ღინღლი წამოეზარდათ,
დაებერათ მკერდები.
რაღაც ახალ შეგძნებამ,
აუძგერათ გულები,
უცხო ძალა შეიცნეს,
მინდვრის თაიგულების.
გაუცხოვდნენ, გაყუჩდნენ,
თავისუფლად შობილნი,
მოერიათ ნაღველი,
გახდნენ გულჩათხრობილნი.
სადილს აღარ ჩიოდნენ,
არც ახსოვდათ საჭმელი,
ყელში გაჩხერილიყო,
დაგროვილი სათქმელი.
ნერვიული თითებით,
იგლეჯავდნენ კილიტებს,
სულ სხვა თვალით უმზერდნენ,
მათკენ მავალ ბილიკებს.
ერთ დღეს, როცა გოგონამ,
ჩრდილში სუფრა გაშალა,
(აბრეშუმი ემოსა,
მანდილად და თავშალად).
ეუცხოვა ბიჭების,
სახემოღრეჯილობა,
თუმცა კარგა ხანია,
ამჩნევს გულის ჭრილობას.
მიხვდა რაც აწუხებდათ
(ჩხვლეტდა ხანჯლის წვერივით),
ენდო ქალურ გუმანს და
გაინაბა მწყერივით.
ირგვლივ თითქოს დამუნჯდა,
ყველაფერი, ყოველი,
არ ისმოდა ხორხორიც,
ფრინველის თუ ცხოველის.
სიჩუმეში აივსო,
მოთმინების ფიალა,
"ბორბალი" კი საწუთრომ,
ისევ დაატრიალა.
და უფროსი ძმის ბაგეს,
სიტყვა მოსწყდა წვალებით
(სათქმელს მძიმედ ამბობდა,
ძირს დახრილი თვალებით):
`ჩვენ ორივეს გვიყვარხარ,
ტყვედ ვიქეცით ფიქრების,
გადაწყვიტე, გვითხარი,
ვისი ცოლი იქნები~.
ააღელვა გოგონა,
სიტყვის პირდაპირობამ,
და ჩვეული ალერსით,
შესთავაზა პირობა:
`მეც მიყვარხართ ორივე,
ვერ გაგარჩევთ ვერა გზით
(რომ არ ვიყო თქვენს მიმართ,
მაცდური და ვერაგი),
ჩემი სიტყვაც ისმინეთ,
სიტყვა სამართლიანი,
მინდვრის შუა დავდგები,
თქვენით თვალცრემლიანი,
წადით ორივე მხარეს,
ჩემგან ტოლი მანძილით.
მერე გამოიქეცით,
ნიშანს მოგცემთ მანდილით.
უმძიმეს და დამტანჯველ
ფიქრებს ნუღა აჰყვებით,
ვინც პირველი მოირბენს,
ცოლადაც მას გავყვები~.
ალბათ ძნელი არ არის,
მიხვდეს ამბის მკითხველი,
რა სისწრაფით მიჰქროდნენ,
ძმები ბედის მტვირთვენლი,
მიწას მტვერი ავარდა,
დაფრთხა წვრილი ფრინველი,
გოგოს კითხვა აწუხებს:
"ვინ იქნება პირველი"?
უფრო სწრაფად, ფეხმარჯვედ,
ჰქროდა მწყემსი პატარა
(შესძლებდა კი ბოლომდე
მძიმე ლელოს გატანას?)
ფოცხვერივით მირბოდა,
კისერმოღერებული,
ქალამნები ეცვა ფეხთ
ვარაყშემოვლებული.
სულ უფრო მოკლდებოდა,
გასარბენი სიშორე
(გოგო მტანჯველ შეკითხვას,
ვერა და ვერ იშორებს).
რა ნახა, რომ უფროსი,
მარცხდებოდა ადვილად,
ნაბიჯ-ნაბიჯ თანდათან,
მისკენ გადაადგილდა.
ჩანდა მომეტებულად,
ის უყვარდა გოგონას
(სიყვარულის საღ ფესვებს,
შეეპარა გონგოლა).
პატარა ძმა გაოცდა,
შესძრა თვალით ნანახმა
(ცოლად ჰყავდეს "ტიკტიკა",
იქნება კი თანახმა?).
მოიკრიბა ძალები,
სძლია ბოღმას გაჩენილს,
შეუტია სიფიცხით,
მანძილს ჯერაც დარჩენილს.
მაგრამ რას გახდებოდა
(ველი ექცა ჭიუხად),
გოგო უფროს ძმისაკენ,
ინაცვლებდა ჯიუტად.
ღალატობდა ქალწული,
შეამჩნია პატარამ
(მოწმედ ჰყავდა ღმერთი და
მზე კაშკაშა, თაკარა).
ზე აღაპყრო ხელები,
ღმერთს აახლა მუდარა
(არ იკადრა, არ სცადა,
სიბილწე და მუქარა):
"გაგვაქვავე ადგილზე,
ჩაგვიფერფლე საცეცხლე,
ჩირის ფასი აღარ აქვს,
ამა სოფლად სიცოცხლეს~.
მოისმინა უფალმა,
შევედრება სულისა,
აღუსრულა უმცროს ძმას
თხოვნა განწირულისა.
სამგორის ველზე სამი გორაკი,
გაქვავებულა სწორებით,
ორი მათგანი ერთურთთან ახლოს,
ხოლო მესამე დგას მოშორებით.
ავტორი: ვახტანგ ჭანკოტაძე
გაქვავებულა რიგში სწორებით,
ორი მათგანი ერთურთთან ახლოს,
ხოლო მესამე დგას მოშორებით.
ერთ სოფელში (წარსულში,
იესომდე ჯერ კიდევ),
იზრდებოდა ორი ძმა,
გვარის ორი მემკვიდრე.
უდარდელი ბავშვობა,
ხტუნვა-ხტუნვით გალიეს,
ჯოხის ცხენებს "კაზმავდნენ",
წნავდნენ ჩიტის გალიებს.
მალე წამოიზარდნენ,
დაგვითა და ჯახირით,
სოფლელებმა იმედით,
ჩააბარეს ნახირი.
და მას შემდეგ ხალისით,
დილით ადრე დგებოდნენ,
მზის ამოსვლას ხან გზაში,
ხან მინდორში ხვდებოდნენ.
შრომაში ეძიებდნენ
უპოვნელს თუ საპოვნელს,
საღამოს მორეკავდნენ
ცურდაბერილ საქონელს.
ერთი ძროხა უყვარდათ,
სხვებზე უფრო ძალიან,
არ აკლებდნენ საცოხნელს,
კუდჭრელსა და ხალიანს.
ხალიანის პატრონებს,
ჰყავდათ ტურფა ასული,
თვალს არ ენახებოდა
ბოროტის და ავსულის.
თვალჟუჟუნა, ტიკტიკა,
სანატრელი მეზობლად,
მას ირჩევდნენ ტოლები,
დაქალად და მეგობრად.
საქმეც კარგი ევალა
(არც ძნელი, არც ადვილი),
შუადღისთვის წაეღო,
მწყემს ბიჭებთან სადილი.
მონდომებით აწყობდა,
ორცხობილს თუ სეფისკვერს,
ბილიკს დაადგებოდა,
გაშლილ საძოვრებისკენ.
მოუთმნლად ელოდნენ,
ძმები ნაცნობ კალათას,
ყუათიან შეჭამანდს,
ჭყლინტ ყველსა და სალათას.
დამშეულებს, დაღლილებს
(მწყემსობაში ქებულებს),
გოგო ავიწყდებოდათ,
ჭამით გატაცებულებს.
წლები იფურცლებოდნენ,
როგორც წიგნის გვერდები,
ღინღლი წამოეზარდათ,
დაებერათ მკერდები.
რაღაც ახალ შეგძნებამ,
აუძგერათ გულები,
უცხო ძალა შეიცნეს,
მინდვრის თაიგულების.
გაუცხოვდნენ, გაყუჩდნენ,
თავისუფლად შობილნი,
მოერიათ ნაღველი,
გახდნენ გულჩათხრობილნი.
სადილს აღარ ჩიოდნენ,
არც ახსოვდათ საჭმელი,
ყელში გაჩხერილიყო,
დაგროვილი სათქმელი.
ნერვიული თითებით,
იგლეჯავდნენ კილიტებს,
სულ სხვა თვალით უმზერდნენ,
მათკენ მავალ ბილიკებს.
ერთ დღეს, როცა გოგონამ,
ჩრდილში სუფრა გაშალა,
(აბრეშუმი ემოსა,
მანდილად და თავშალად).
ეუცხოვა ბიჭების,
სახემოღრეჯილობა,
თუმცა კარგა ხანია,
ამჩნევს გულის ჭრილობას.
მიხვდა რაც აწუხებდათ
(ჩხვლეტდა ხანჯლის წვერივით),
ენდო ქალურ გუმანს და
გაინაბა მწყერივით.
ირგვლივ თითქოს დამუნჯდა,
ყველაფერი, ყოველი,
არ ისმოდა ხორხორიც,
ფრინველის თუ ცხოველის.
სიჩუმეში აივსო,
მოთმინების ფიალა,
"ბორბალი" კი საწუთრომ,
ისევ დაატრიალა.
და უფროსი ძმის ბაგეს,
სიტყვა მოსწყდა წვალებით
(სათქმელს მძიმედ ამბობდა,
ძირს დახრილი თვალებით):
`ჩვენ ორივეს გვიყვარხარ,
ტყვედ ვიქეცით ფიქრების,
გადაწყვიტე, გვითხარი,
ვისი ცოლი იქნები~.
ააღელვა გოგონა,
სიტყვის პირდაპირობამ,
და ჩვეული ალერსით,
შესთავაზა პირობა:
`მეც მიყვარხართ ორივე,
ვერ გაგარჩევთ ვერა გზით
(რომ არ ვიყო თქვენს მიმართ,
მაცდური და ვერაგი),
ჩემი სიტყვაც ისმინეთ,
სიტყვა სამართლიანი,
მინდვრის შუა დავდგები,
თქვენით თვალცრემლიანი,
წადით ორივე მხარეს,
ჩემგან ტოლი მანძილით.
მერე გამოიქეცით,
ნიშანს მოგცემთ მანდილით.
უმძიმეს და დამტანჯველ
ფიქრებს ნუღა აჰყვებით,
ვინც პირველი მოირბენს,
ცოლადაც მას გავყვები~.
ალბათ ძნელი არ არის,
მიხვდეს ამბის მკითხველი,
რა სისწრაფით მიჰქროდნენ,
ძმები ბედის მტვირთვენლი,
მიწას მტვერი ავარდა,
დაფრთხა წვრილი ფრინველი,
გოგოს კითხვა აწუხებს:
"ვინ იქნება პირველი"?
უფრო სწრაფად, ფეხმარჯვედ,
ჰქროდა მწყემსი პატარა
(შესძლებდა კი ბოლომდე
მძიმე ლელოს გატანას?)
ფოცხვერივით მირბოდა,
კისერმოღერებული,
ქალამნები ეცვა ფეხთ
ვარაყშემოვლებული.
სულ უფრო მოკლდებოდა,
გასარბენი სიშორე
(გოგო მტანჯველ შეკითხვას,
ვერა და ვერ იშორებს).
რა ნახა, რომ უფროსი,
მარცხდებოდა ადვილად,
ნაბიჯ-ნაბიჯ თანდათან,
მისკენ გადაადგილდა.
ჩანდა მომეტებულად,
ის უყვარდა გოგონას
(სიყვარულის საღ ფესვებს,
შეეპარა გონგოლა).
პატარა ძმა გაოცდა,
შესძრა თვალით ნანახმა
(ცოლად ჰყავდეს "ტიკტიკა",
იქნება კი თანახმა?).
მოიკრიბა ძალები,
სძლია ბოღმას გაჩენილს,
შეუტია სიფიცხით,
მანძილს ჯერაც დარჩენილს.
მაგრამ რას გახდებოდა
(ველი ექცა ჭიუხად),
გოგო უფროს ძმისაკენ,
ინაცვლებდა ჯიუტად.
ღალატობდა ქალწული,
შეამჩნია პატარამ
(მოწმედ ჰყავდა ღმერთი და
მზე კაშკაშა, თაკარა).
ზე აღაპყრო ხელები,
ღმერთს აახლა მუდარა
(არ იკადრა, არ სცადა,
სიბილწე და მუქარა):
"გაგვაქვავე ადგილზე,
ჩაგვიფერფლე საცეცხლე,
ჩირის ფასი აღარ აქვს,
ამა სოფლად სიცოცხლეს~.
მოისმინა უფალმა,
შევედრება სულისა,
აღუსრულა უმცროს ძმას
თხოვნა განწირულისა.
სამგორის ველზე სამი გორაკი,
გაქვავებულა სწორებით,
ორი მათგანი ერთურთთან ახლოს,
ხოლო მესამე დგას მოშორებით.
ავტორი: ვახტანგ ჭანკოტაძე