პატარა ფიქრი
ვოცნებობ, მაგრამ ეს ჩემი ნატვრა
არ არის ჩემი, მიწიერია...
მე უნდა მოვკვდე პირველად მაღლა,
რადგან მე მხოლოდ იქ მიმღერია...
მე თქვენს ხელებში მოვკვდები მერე,
ყალბი სიკვდილით და გაოცებით...
რადგან სიკვდილი მე მხოლოდ ერთხელ
არ მომინდება და მე მოვკვდები...
ვოცნებობ, როგორც ოცნებობს ყველა
რაღაც მარტივზე, ყველა სირთულით...
ვერ შევხვდი სადმე ნარნარს და ფერადს
და დღემდე არსად არ ვარ მისული...
მინდა სიცოცხლეს ჩავწვდე და შევძრა,
ვიწამო, რაც მე არ შემიქმნია...
რაც ვიცი, იმას ვერაფრით შევცვლი,
პატარა ფიქრი არ შემიძლია!
მსგავსება ჩვენი
ჩვენი წარსული დარჩა წარსულად
და სინამდვილე შეგვრჩა ნამდვილი,
ჩვენ სიყვარული ვერ დავასრულეთ,
ვიყავით მხოლოდ ჩვენი აჩრდილი...
ვიყავით მხოლოდ მსგავსება ჩვენი,
ჩვენივით უცხო, ფრთხილი და შორი...
სიზმრით და ცრემლით ვიყავით ბრძენნი
სიყვარულსა და გარდასულს შორის...
გარდასულსა და სიყვარულს შორის,
ჩვენ ყველას ვგავდით ალბათ წარსულში...
ვიყავით ჩვენი აჩრდილის სწორნი,
ვიყავით ერთნი და უსასრულო...
ჩვენი წარსული წარსულად დარჩა,
თუმც თითქოს წრფელი გზითა და ცხადით...
ასე მართალი სიცოცხლის განცდა
იყო ოდესღაც დიდი და ნაღდი...
თუმცა ვერასდროს იპოვის ვერვინ
სხვა გზას, რომელიც მოჰგავდეს ჩვენსას...
ალბათ ჩვენსავით ცხოვრობდა ბევრი
და ვერ გაექცა სინანულს ვერსად...
ჩემი სიბერე
მე ბავშვობიდან სიბერით ვწვალობ,
ბიჭის ძალით და მოხუცის ცრემლით.
მე თვით ვარ ბედი და ის არ მწყალობს,
მე ათასობით წლებით ვარ სველი...
მე დავიღალე, ჩემს თავს ვერ დავძლევ,
მე ბევრს ვიცნობ და არავის არ ვცნობ.
ვერ გავექეცი ამ დროს და ამ წლებს,
მეც ამ წლებივით უცხო ვარ, გამცნობ...
აღარ ვყოფილვარ არასდროს ბავშვი,
დღემდე ვარ ძალა, რაც იყო ყველგან.
მე ისევ დამშრალ მდინარედ დავრჩი
წვიმის ლოდინში რომ ზის და ფეთქავს.
მე დამავიწყდა მხოლოდ რაც ვიცი,
და რაც არ ვიცი აღარ მაწამებს...
ჩემი სიბერე მღერის და იწვის,
ნაღდი ცრემლები სცნობს შენს წამწამებს...
* * *
ახლა უეცრად დაბნელდება ფსკერამდე სულის
და შეერთდება ყოველგვარი ახლო და შორი.
დაგავიწყდება სინათლეზე ფარფატი სულაც,
დაგავიწყდება გზები შენსკენ, წყენაც და შურიც...
გადმობრუნდება შავი ღამე უეცრად ახლა
და ყველაფერი, ყველაფერი სიბნელით მოვა.
დაგავიწყდება გახსენებაც, რომ არსად არ ხარ
და მხოლოდ შემდეგ დაიწყება სინათლის თოვა .
და მხოლოდ შემდეგ გაიგებენ რომ შენ არა ხარ,
ვინა ხარ, თუკი არ გინახავს ქვეყნად არავინ.
შენ ვიღაც ლოთი უკაცრიელ გზაზე დაგმარხავს,
და სამარესთან დაემხობა შენი ამბავი.
მერე მიწაზე უცნაური ამბები გესმის,
და მერე ქვემოთ, მიწის ქვემოთ დუმილით ივლი.
ჯერ შენ აქა ხარ და სიცოცხლის წყურვილით შეშლილს,
გიჭირავს ხელში შენი ღამე თითო და თბილი...
გოგო და ბიჭი
”მინდა ვილოცო... არ ვიცი ლოცვა,
მინდა ვიცოცხლო... არ ვიცი როგორ...
მინდა გაკოცო... არ ვიცი კოცნა”, -
ჩურჩულებს ძილში პატარა გოგო.
”ქარმა წაიღო ჩემი ფოთლები,
ვიღაცამ ჩემი სიმღერა იცის...
არავინ იცის, როგორ მოვკვდები”,-
ცახცახებს ძილში პატარა ბიჭი.
და ორ საწოლში, არ ვიცი, როგორ,
წევს ერთი აზრი და ერთი ნიჭი.
ო, ეს არ ესმის პატარა გოგოს,
მას ვეღარ ხვდება პატარა ბიჭიც...
ღამეა, ირგვლივ სინათლის დროა,
ორი სიცოცხლე არსებობს ღამით...
და ძილში ფოთლებს ნიავი მოაქვთ;
და არაფერი არ ხდება ამით...
* * *
რას ვიფიქრებდი, რომ ლექსს დავწერდი,
ახალ სიმღერებს დავწერდი სისხლით...
რას ვიფიქრებდი, რომ ხმას გამცემდი,
რომ ხელს მომცემდი კრთომით და ზიზღით.
რას ვიფიქრებდი, რომ ჩემი შვილი
ის იქნებოდა, ვინც ასე მიყვარს,
რას ვიფიქრებდი, რომ ასე მშვიდი
შეგეძლო გეთქვა ოდესმე სიტყვა...
მოულოდნელი წლები გადიან,
მალე ჩვენ ერთად აღარ ვიქნებით...
ოთახში შენი თმები ანთია...
ო, თუ გახსოვდი, რას ვიფიქრებდი?..
შენ იწყებ წვიმას
შენ იწყებ წვიმას, იწყებ და მალავ
და მერე წვიმის საწოლში გძინავს.
აქ ყველგან დადის მქუხარე წვიმა,
დაეძებ ბილიკს, ფოთლებს და ბალახს.
და ქვებზე წვიმის ვარსკვლავთა ცვენა
ისე ახლოა და ისე თეთრი,
რომ თითქოს გესმის შენ წვიმის ენა,
ენა, რომელიც გაისმის შენთვის...
და უსმენ წვიმის მეორე სართულს,
ღმერთო, ვინ იცის, რა ხდება ახლა...
ხედავ სიცოცხლეს ცრემლებით გართულს,
ხედავ, რომ ერთ დროს წვიმებად წახვალ...
სარკმელთან დადის მქუხარე წვიმა..
* * *
ყველაზე დიდი სილამაზე ხელთა გაქვს მაშინ,
როდესაც ძალა... რაღაც ძალა გექნება ცაში...
ვიცი, ყალბია ზღვაც, ხმელეთიც და ჩემი ზეცაც,
მაგრამ დაფიქრდი, ამქვეყნად ხომ სუყველა შეცდა.
და სილამაზე, თუნდაც ყალბი და თუნდაც სხვისი
შეიქმნა, როგორც უცდომელი სევდა და შიში...
სიუცხოვეა, აქ შენ ფრინველს ვეღარ დაიჭერ,
აქ შენ დარჩები, სიკვდილს ვეღარ გადააბიჯებ...
შენ მოკვდავი ხარ, უკვდავივით მე ჩაგჩიჩინებ...
მეც ხომ შენსავით სიხარული ვერ შევიძინე!
აქ ხომ მიწაზე დაგაგლეჯენ ფრთებს უფრთოები,
და უფრთოდ ვრჩებით თითო-თითოდ, განმარტოებით.
მერწმუნე, მოძმევ, სხვანაირად განა შევძლებდით?
ჩვენ ვმონებთ ძალას მხოლოდ სხვისკენ, სხვაგან შეძენილს...
ხელთ გვრჩება მუდამ იმედი და მხოლოდ ნუგეში,
გვახრჩობს სიცოცხლე გაჩხერილი ფაფუკ ღრუბლებში.
აქ ვერ გავიგებთ, და ვერაფერს ვერ განვიმტკიცებთ -
დიდ სილამაზეს, დიდ სიყვარულს და დიდ ნაბიჯებს...
თურმე მუდმივი ამაღლება და სილამაზე
ყოფილა მხოლოდ დავიწყების დიდი თამაში.
მხოლოდ თამაში, მხოლოდ ყალბი, მოჩვენებითი,
არც ახსოვთ დიდი შემოქმედი, უყვართ შეგირდი...
ეს ცუდი ძალა აქ მიწაზე მუდამ გვაცდუნებს,
ამ მეძავ ქალებს და ჩვენს ძლიერ, უცნობ კაცუნებს...
და ყოველივე ამის გარდა არის ნაბიჯიც...
და ჩვენ ეს გვესმის, და უბიწოდ ამას განვიცდით...
უცნობ ქალს
ვიდექი მარტო ლითონის ბოძთან,
დაღლილი რწმენით, იმედის შუქით...
მთელი ცხოვრება ჰგავდა ერთ კოცნას,
თუ გიკოცნიათ ვინმესთვის თუკი...
უფერულ ჰაერს ვუცქერდი მარტო,
მეცვა ზამთარი მშვიდი და მუქი,
როგორც მათხოვარს ახალი პალტო.
თუკი გახსოვდით, გახსოვდით თუკი...
და დღეს დეკემბრის ვეება ჩრდილი
მძირავს და თქვენზე იმედებს მჩუქნის...
მე თქვენ გიპოვით ნაწვიმარ დილით,
ოდესმე ცრემლი იქნება თუკი...
განშორება
შენ ხარ... ო, რა ხარ, მიყვარხარ, რადგან,
მოვლენილი ხარ ღვთაების მიერ...
სხვისი ხარ, სხვა ხარ, სხვისი დრო დადგა,
მაგრამ მე მაინც მიყვარხარ ძლიერ.
როგორ გათენდა ზამთარი მაშინ
და შემოდგომაც გაჰქრა უშენოდ.
დღე დღეს მისდევდა წვიმაში, ქარში,
მღვრიე უსულო და მკერდშიშველი.
ო, როგორ იდგა ეს ერთი წელი,
ის მართლაც იდგა ყველგან და ჩემში.
ის დიდი იყო, სისხლივით სველი
და გულზე ედო ყვითელი ეშვი.
როგორ ქრებოდა ქარებში ქარი,
მთვარეში მთვარე როგორ კრთებოდა...
აღარსად იყო ქალებში ქალი,
კაცი კაცურად აღარ კვდებოდა.
ყვავილში ყვავილს არ ედგა სული,
ბალახიც კი არ ახსოვდა მიწას...
სიცოცხლე მღვრიე და ფერწასული
სხვის სამარეში უღონოდ იწვა.
ეს თორმეტი თვე - თორმეტი ნისლი
გაჰქრა უშენოდ , ბევრიც ჩაივლის...
აწ ყველაფერი იქნება სხვისი,
იქნება უცხო და სვანაირი.
ო, როგორ მიჭირს, რომ მაინც ველი.
რასაც არ უნდა ელოდე კაცი.
სიყვარულის და სიკვდილის ხელით
მე შენ გამზარდე და ჯვარზე მაცვი.
ციდან მდუღარე წვიმა ეშვება,
შენი ხმა ისმის სიჩუმის ხმაში...
საკუთარ თავსაც ზოგჯერ ვეშლები,
თითქოს არავინ არ არის ცაში...
ალბათ დაიწყო საზღვარი ჩემი,
სხვა სიცოცხლეში აღმოვჩნდი თითქოს...
სულ ერთი წელი ვიყავი ჩუმად,
მიყვარხარ! თითქოს არასდროს მითქვამს.
შენ ხარ, ო, რა ხარ, მიყვარხარ რადგან,
მოვლენილი ხარ ღვთაების მიერ...
სხვისი ხარ, სხვა ხარ, სხვისი დრო დადგა,
მაგრამ მე მაინც მიყვარხარ ძლიერ!
1989 წ.
ვოცნებობ, მაგრამ ეს ჩემი ნატვრა
არ არის ჩემი, მიწიერია...
მე უნდა მოვკვდე პირველად მაღლა,
რადგან მე მხოლოდ იქ მიმღერია...
მე თქვენს ხელებში მოვკვდები მერე,
ყალბი სიკვდილით და გაოცებით...
რადგან სიკვდილი მე მხოლოდ ერთხელ
არ მომინდება და მე მოვკვდები...
ვოცნებობ, როგორც ოცნებობს ყველა
რაღაც მარტივზე, ყველა სირთულით...
ვერ შევხვდი სადმე ნარნარს და ფერადს
და დღემდე არსად არ ვარ მისული...
მინდა სიცოცხლეს ჩავწვდე და შევძრა,
ვიწამო, რაც მე არ შემიქმნია...
რაც ვიცი, იმას ვერაფრით შევცვლი,
პატარა ფიქრი არ შემიძლია!
მსგავსება ჩვენი
ჩვენი წარსული დარჩა წარსულად
და სინამდვილე შეგვრჩა ნამდვილი,
ჩვენ სიყვარული ვერ დავასრულეთ,
ვიყავით მხოლოდ ჩვენი აჩრდილი...
ვიყავით მხოლოდ მსგავსება ჩვენი,
ჩვენივით უცხო, ფრთხილი და შორი...
სიზმრით და ცრემლით ვიყავით ბრძენნი
სიყვარულსა და გარდასულს შორის...
გარდასულსა და სიყვარულს შორის,
ჩვენ ყველას ვგავდით ალბათ წარსულში...
ვიყავით ჩვენი აჩრდილის სწორნი,
ვიყავით ერთნი და უსასრულო...
ჩვენი წარსული წარსულად დარჩა,
თუმც თითქოს წრფელი გზითა და ცხადით...
ასე მართალი სიცოცხლის განცდა
იყო ოდესღაც დიდი და ნაღდი...
თუმცა ვერასდროს იპოვის ვერვინ
სხვა გზას, რომელიც მოჰგავდეს ჩვენსას...
ალბათ ჩვენსავით ცხოვრობდა ბევრი
და ვერ გაექცა სინანულს ვერსად...
ჩემი სიბერე
მე ბავშვობიდან სიბერით ვწვალობ,
ბიჭის ძალით და მოხუცის ცრემლით.
მე თვით ვარ ბედი და ის არ მწყალობს,
მე ათასობით წლებით ვარ სველი...
მე დავიღალე, ჩემს თავს ვერ დავძლევ,
მე ბევრს ვიცნობ და არავის არ ვცნობ.
ვერ გავექეცი ამ დროს და ამ წლებს,
მეც ამ წლებივით უცხო ვარ, გამცნობ...
აღარ ვყოფილვარ არასდროს ბავშვი,
დღემდე ვარ ძალა, რაც იყო ყველგან.
მე ისევ დამშრალ მდინარედ დავრჩი
წვიმის ლოდინში რომ ზის და ფეთქავს.
მე დამავიწყდა მხოლოდ რაც ვიცი,
და რაც არ ვიცი აღარ მაწამებს...
ჩემი სიბერე მღერის და იწვის,
ნაღდი ცრემლები სცნობს შენს წამწამებს...
* * *
ახლა უეცრად დაბნელდება ფსკერამდე სულის
და შეერთდება ყოველგვარი ახლო და შორი.
დაგავიწყდება სინათლეზე ფარფატი სულაც,
დაგავიწყდება გზები შენსკენ, წყენაც და შურიც...
გადმობრუნდება შავი ღამე უეცრად ახლა
და ყველაფერი, ყველაფერი სიბნელით მოვა.
დაგავიწყდება გახსენებაც, რომ არსად არ ხარ
და მხოლოდ შემდეგ დაიწყება სინათლის თოვა .
და მხოლოდ შემდეგ გაიგებენ რომ შენ არა ხარ,
ვინა ხარ, თუკი არ გინახავს ქვეყნად არავინ.
შენ ვიღაც ლოთი უკაცრიელ გზაზე დაგმარხავს,
და სამარესთან დაემხობა შენი ამბავი.
მერე მიწაზე უცნაური ამბები გესმის,
და მერე ქვემოთ, მიწის ქვემოთ დუმილით ივლი.
ჯერ შენ აქა ხარ და სიცოცხლის წყურვილით შეშლილს,
გიჭირავს ხელში შენი ღამე თითო და თბილი...
გოგო და ბიჭი
”მინდა ვილოცო... არ ვიცი ლოცვა,
მინდა ვიცოცხლო... არ ვიცი როგორ...
მინდა გაკოცო... არ ვიცი კოცნა”, -
ჩურჩულებს ძილში პატარა გოგო.
”ქარმა წაიღო ჩემი ფოთლები,
ვიღაცამ ჩემი სიმღერა იცის...
არავინ იცის, როგორ მოვკვდები”,-
ცახცახებს ძილში პატარა ბიჭი.
და ორ საწოლში, არ ვიცი, როგორ,
წევს ერთი აზრი და ერთი ნიჭი.
ო, ეს არ ესმის პატარა გოგოს,
მას ვეღარ ხვდება პატარა ბიჭიც...
ღამეა, ირგვლივ სინათლის დროა,
ორი სიცოცხლე არსებობს ღამით...
და ძილში ფოთლებს ნიავი მოაქვთ;
და არაფერი არ ხდება ამით...
* * *
რას ვიფიქრებდი, რომ ლექსს დავწერდი,
ახალ სიმღერებს დავწერდი სისხლით...
რას ვიფიქრებდი, რომ ხმას გამცემდი,
რომ ხელს მომცემდი კრთომით და ზიზღით.
რას ვიფიქრებდი, რომ ჩემი შვილი
ის იქნებოდა, ვინც ასე მიყვარს,
რას ვიფიქრებდი, რომ ასე მშვიდი
შეგეძლო გეთქვა ოდესმე სიტყვა...
მოულოდნელი წლები გადიან,
მალე ჩვენ ერთად აღარ ვიქნებით...
ოთახში შენი თმები ანთია...
ო, თუ გახსოვდი, რას ვიფიქრებდი?..
შენ იწყებ წვიმას
შენ იწყებ წვიმას, იწყებ და მალავ
და მერე წვიმის საწოლში გძინავს.
აქ ყველგან დადის მქუხარე წვიმა,
დაეძებ ბილიკს, ფოთლებს და ბალახს.
და ქვებზე წვიმის ვარსკვლავთა ცვენა
ისე ახლოა და ისე თეთრი,
რომ თითქოს გესმის შენ წვიმის ენა,
ენა, რომელიც გაისმის შენთვის...
და უსმენ წვიმის მეორე სართულს,
ღმერთო, ვინ იცის, რა ხდება ახლა...
ხედავ სიცოცხლეს ცრემლებით გართულს,
ხედავ, რომ ერთ დროს წვიმებად წახვალ...
სარკმელთან დადის მქუხარე წვიმა..
* * *
ყველაზე დიდი სილამაზე ხელთა გაქვს მაშინ,
როდესაც ძალა... რაღაც ძალა გექნება ცაში...
ვიცი, ყალბია ზღვაც, ხმელეთიც და ჩემი ზეცაც,
მაგრამ დაფიქრდი, ამქვეყნად ხომ სუყველა შეცდა.
და სილამაზე, თუნდაც ყალბი და თუნდაც სხვისი
შეიქმნა, როგორც უცდომელი სევდა და შიში...
სიუცხოვეა, აქ შენ ფრინველს ვეღარ დაიჭერ,
აქ შენ დარჩები, სიკვდილს ვეღარ გადააბიჯებ...
შენ მოკვდავი ხარ, უკვდავივით მე ჩაგჩიჩინებ...
მეც ხომ შენსავით სიხარული ვერ შევიძინე!
აქ ხომ მიწაზე დაგაგლეჯენ ფრთებს უფრთოები,
და უფრთოდ ვრჩებით თითო-თითოდ, განმარტოებით.
მერწმუნე, მოძმევ, სხვანაირად განა შევძლებდით?
ჩვენ ვმონებთ ძალას მხოლოდ სხვისკენ, სხვაგან შეძენილს...
ხელთ გვრჩება მუდამ იმედი და მხოლოდ ნუგეში,
გვახრჩობს სიცოცხლე გაჩხერილი ფაფუკ ღრუბლებში.
აქ ვერ გავიგებთ, და ვერაფერს ვერ განვიმტკიცებთ -
დიდ სილამაზეს, დიდ სიყვარულს და დიდ ნაბიჯებს...
თურმე მუდმივი ამაღლება და სილამაზე
ყოფილა მხოლოდ დავიწყების დიდი თამაში.
მხოლოდ თამაში, მხოლოდ ყალბი, მოჩვენებითი,
არც ახსოვთ დიდი შემოქმედი, უყვართ შეგირდი...
ეს ცუდი ძალა აქ მიწაზე მუდამ გვაცდუნებს,
ამ მეძავ ქალებს და ჩვენს ძლიერ, უცნობ კაცუნებს...
და ყოველივე ამის გარდა არის ნაბიჯიც...
და ჩვენ ეს გვესმის, და უბიწოდ ამას განვიცდით...
უცნობ ქალს
ვიდექი მარტო ლითონის ბოძთან,
დაღლილი რწმენით, იმედის შუქით...
მთელი ცხოვრება ჰგავდა ერთ კოცნას,
თუ გიკოცნიათ ვინმესთვის თუკი...
უფერულ ჰაერს ვუცქერდი მარტო,
მეცვა ზამთარი მშვიდი და მუქი,
როგორც მათხოვარს ახალი პალტო.
თუკი გახსოვდით, გახსოვდით თუკი...
და დღეს დეკემბრის ვეება ჩრდილი
მძირავს და თქვენზე იმედებს მჩუქნის...
მე თქვენ გიპოვით ნაწვიმარ დილით,
ოდესმე ცრემლი იქნება თუკი...
განშორება
შენ ხარ... ო, რა ხარ, მიყვარხარ, რადგან,
მოვლენილი ხარ ღვთაების მიერ...
სხვისი ხარ, სხვა ხარ, სხვისი დრო დადგა,
მაგრამ მე მაინც მიყვარხარ ძლიერ.
როგორ გათენდა ზამთარი მაშინ
და შემოდგომაც გაჰქრა უშენოდ.
დღე დღეს მისდევდა წვიმაში, ქარში,
მღვრიე უსულო და მკერდშიშველი.
ო, როგორ იდგა ეს ერთი წელი,
ის მართლაც იდგა ყველგან და ჩემში.
ის დიდი იყო, სისხლივით სველი
და გულზე ედო ყვითელი ეშვი.
როგორ ქრებოდა ქარებში ქარი,
მთვარეში მთვარე როგორ კრთებოდა...
აღარსად იყო ქალებში ქალი,
კაცი კაცურად აღარ კვდებოდა.
ყვავილში ყვავილს არ ედგა სული,
ბალახიც კი არ ახსოვდა მიწას...
სიცოცხლე მღვრიე და ფერწასული
სხვის სამარეში უღონოდ იწვა.
ეს თორმეტი თვე - თორმეტი ნისლი
გაჰქრა უშენოდ , ბევრიც ჩაივლის...
აწ ყველაფერი იქნება სხვისი,
იქნება უცხო და სვანაირი.
ო, როგორ მიჭირს, რომ მაინც ველი.
რასაც არ უნდა ელოდე კაცი.
სიყვარულის და სიკვდილის ხელით
მე შენ გამზარდე და ჯვარზე მაცვი.
ციდან მდუღარე წვიმა ეშვება,
შენი ხმა ისმის სიჩუმის ხმაში...
საკუთარ თავსაც ზოგჯერ ვეშლები,
თითქოს არავინ არ არის ცაში...
ალბათ დაიწყო საზღვარი ჩემი,
სხვა სიცოცხლეში აღმოვჩნდი თითქოს...
სულ ერთი წელი ვიყავი ჩუმად,
მიყვარხარ! თითქოს არასდროს მითქვამს.
შენ ხარ, ო, რა ხარ, მიყვარხარ რადგან,
მოვლენილი ხარ ღვთაების მიერ...
სხვისი ხარ, სხვა ხარ, სხვისი დრო დადგა,
მაგრამ მე მაინც მიყვარხარ ძლიერ!
1989 წ.