შუა სამეგრელოში გვხვდება გვარები: ბჟავა, ბჟალავა, ბჟანია, ბჟინავა. პაატა ცხადაიასთან ბჟალა განმარტებულ-ახსნილია როგორც ნათელი, მზიანი. მზეს კოლხურში ეწოდება „ბჟა“. წარმოიდგინეთ, რომ კოლხურში „ბჟა“ ეწოდება, ასევე, ძროხის რძეს და საერთოდ, რძე იგივეა, რაც „ბჟა“.
ბატონი ლადო ალფენიძე უფრო შორს წავიდა და ის ეგვიპტური ენის საუძველზე ახსნა. ის წერს: საქმე ის არის, რომ ეგვიპტური საკრალური მითების თანახმად, „მზა“ შვა საკრალურმა ძროხამ, რომელსაც ჰქვია „მეხეთურთ“ – დიდი „ციური ძროხა“.
მზეს და „რძეს“ ერთი სახელი ჰქვია კოლხურში. მზე და რძე ერთი იდეითაა შეკრული ეგვიპტეშიც.
ეს ეგვიპტური იდეა, ვფიქრობთ, რამზეს მეორის ეგვიპტელებმა მოიტანეს კოლხეთში 33 საუკუნის წინათ.
მეორე ვერსიით, ამ ეგვიპტური საკრალური მზისა და რძის გამოძახილი ისმის ლათინურ სამყაროში, ვერგილიუსის გენიალურ პოემა „ენეიდაში“.
იქ არის ერთი ბრწყინვალე ეპიზოდი. როცა ენეახი და მისი ტროელი თანამგზავრები თბილ რძეს სწირავდნენ მზეს, რადგანაც მზე, ეგვიპტური მითის თანახმად, არის ოქროს ხბო, ხბოს კი რძე სჭირდება, ამიტომ სწირავდნენ კოლხები, ტროელები და ეგვიპტელები მზეს რძეს. ასეთია მითის ლოგიკა. ასეთი აზრი ქართულშიც იყო გავრცელებული.
არნოლდ ჩიქობავა მთის ერთ ქართველურ დიალექტში წააწყდა გამოთქმას „ზის ცვარი“. მთიელი მწყემსები რძეს „ზის ცვარს“ ეძახდნენ.
„ზის ცვარი იგივე მზის ცვარია“.
ებჟაე უბანია აბაშის მარჯვენა მხარეს.
ნაბჟალუ ბორცვია სალაგვილოში.
საბჟალა უბანია კოტიანეთის და ზემო სორტის საზღვარზე.
საბჟალაო უბანია ყულევის საზღვართან.
საბჟალიო უბანია პირველ ონტოფოში.
ამავე ფუძისაა გვარი ბჟავა, სავარაუდოდ, ბჟალავა.
საქართველოში 26 ბჟავა ცხოვრობს.
1 231 ბჟალავა: მარტვილში – 375, სენაკში – 211, თბილისში – 171,
271 – ბჟინავა.