გვარის ფუძე გამხდარა სადაურობის აღმნიშვნელი სიტყვა, რომელიც შემდეგ საკუთარ სახელად იქცა.
„როსტომ მეფის მიერ 1658 წელს, ენაგეთში თავის დისწულ არანბეგასთვის ნაბოძებ გლეხებს შორის მოიხსენიება დათუნა სურამაშვილი”.
სურამელები მეთორმეტე-მეთოთხმეტე საუკუნეებში დიდი ფეოდალური საგვარეულო იყო. საგვარეულოს სახელი მათი მამულის სახელიდან, კერძოდ, სურამიდან მომდინარეობს. უმეფობის ხანაში, როცა მონღოლებმა დუმნებად დაყვეს საქართველო (ეს გახლდათ მეცამეტე საუკუნის 40-იანი წლები), ქართლის დუმნისთავად გრიგოლ სურამელი დანიშნეს.
ამავე ძირისაა გვარები: სურამიშვილი, სურამელაშვილი, სურამლიშვილი.
„სურამელი ბეგა მეორე, საქართველოს მეფეების – დავით მეექვსე – ნარინის, დავი მეშვიდე – ულუს, დემეტრე მეორისა და დავით მერვე – ლარის მოხელე, ვაზირი და მსახურთუხუცესი, იყო გრიგოლ სურამლის ძე”.
საქართველოში 347 სურამელი ცხოვრობს: გორში – 275, თბილისში – 51, რუსთავში – 8. არიან სხვაგანაც. 200 – სურამელაშვილი.