შავი ზღვა
(shavi zgva)
შავი ზღვა (ბულგ. Черно море; ბერძ. Μαύρη Θάλασσα; რუმინ. Marea Neagră; რუს. Чёрное мо́ре; უკრ. Чорне море; თურქ. Karadeniz) (ანტიკურ ხანაში ცნობილი იყო როგორც Εὔξεινος Πόντος, ლათ. Pontus Euxinus, "ევქსინეს ზღვა" - შავ ზღვას ბერძნები ჯერ პონტოს აქსინოს (არასტუმართმოყვარე) ,შემდეგ კი ჩვენი წელთაღრიცხვიდან პონტოს ექსინოს (სტუმართმოყვარე ზღვა) უწოდებდნენ.
ზოგან როგორც ”პონტოს ზღვა”, ზოგან კი ”სპერის ზღვა”, ასურელები კი ”ზემო ზღვის” სახელწოდებით მოიხსენიებდნენ ხმელეთს შორის მოქცეული ზღვაა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპასა და მცირე აზიას შორის.
შავი ზღვა მდებარეობს ევროპასა და მცირე აზიის ნახევარკუნძულს შორის, მიეკუთვნება ატლანტის ოკეანის აუზს.
შავი ზღვა მდებარეობს-ჩ.გ.41–სა და 43-ს შორის; მაქსიმალური სიღრმე 2211 მეტრია. საშუალო სიღრმე-1300მეტრია. მაქსიმალური სიგრძე 1150 კმ. მაქსიმალური სიგანე - 580კმ. ფართობი 420 ათასი კმ.
წყლის მოცულობა 0,54 მლნ. კუბ. კმ. წყლის მასა -550 ტრილიონი ტონა.
მკვლევართა აზრით, შვი ზღვის აუზი მნიშვნელოვანი მთათა წარმომქმნელი პროცესების გავლენით პერიოდულად გამოეყოფოდა და უკავშირდებოდა მსოფლიო ოკეანეს.
თანამედროვე სახე მიიღო დაახლოებით 10000 წლის წინათ, როდესაც ბოსფორისა და დარდანელის სრუტეებით დამყარდა კავშირი ოკეანესთან. წყალი შედარებით გამარილიანდა. ფსკერის რელიეფში გამოიყოფა შელფი, კონტინენთური კალთა, შელფი, ზღვის ქვაბული. წიაღისეულიდან გვხვდება ნავთობი, ბუნებრივი გაზი, მაგნეტიტური ქვიშები. კუნძულები თითქმის არ არის. აღმოსავლეთით ზღვას ეკვრის კავკასიონი, ხოლო სამხრეთით-მცირე კავკასიონი და პონტოს მთები.ზღვაში შეჭრილია; ბიჭვინთის, სოხუმის, ანაკლიის, კოდორის, ციხისძირისა და მწვანე კონცხები.
შავი ზღვა თითქმის არ იყინება. ზღვის დიდ ნაწილზე ზამთარი თბილია. ივლისის საშუალო ტემპერატურა +22 - +24-ია. ზღვის ზედა ნაწილის 150-200მ ჟანგბადით მდიდარი და სიცოცხლით სავსე ფენაა, ხოლო ქვედა-გოგირდწყალბადითაა გაჯერებული და მხოლოდ ბაქტერიების სამფლობელოს წარმოადგენს .შავი ზღვის მცენარეთა და ცხოველთა სამყარო მრავალფეროვანია. იგი პლანქთონის დიდი რაოდენობით გამოირჩევა, შავ ზღვაში გავრცელებულია როგორც მარილიანი, ასევე მტკნარი წყლის ცხოველთა სამყაროს წარმომადგენლები. აქ ცხოველთა 2000-მდე სახეობას ითვლიან. მათ უმეტესობას უმარტივესნი, ჭიები, მოლუსკები და კიბოსნაირები შეადგენენ. აქ თევზების 180 სახეობაა ცნობილი, რომელთაგან 17%-ია მტკნარი წყლის. უმეტესობას სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. მათგან აღსანიშნავია ქაფშჳა, ქაშყი , სვია, ზუთხი, კეფალი, სკუმბრია, კამბალა, სტავრიდა და სხვა. ზღვის ყოველი ჰექტარიდან 2-2,5 კგ თევზის დაჭერაა შესაძლებელი.
(shavi zgva)
შავი ზღვა (ბულგ. Черно море; ბერძ. Μαύρη Θάλασσα; რუმინ. Marea Neagră; რუს. Чёрное мо́ре; უკრ. Чорне море; თურქ. Karadeniz) (ანტიკურ ხანაში ცნობილი იყო როგორც Εὔξεινος Πόντος, ლათ. Pontus Euxinus, "ევქსინეს ზღვა" - შავ ზღვას ბერძნები ჯერ პონტოს აქსინოს (არასტუმართმოყვარე) ,შემდეგ კი ჩვენი წელთაღრიცხვიდან პონტოს ექსინოს (სტუმართმოყვარე ზღვა) უწოდებდნენ.
ზოგან როგორც ”პონტოს ზღვა”, ზოგან კი ”სპერის ზღვა”, ასურელები კი ”ზემო ზღვის” სახელწოდებით მოიხსენიებდნენ ხმელეთს შორის მოქცეული ზღვაა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპასა და მცირე აზიას შორის.
შავი ზღვა მდებარეობს ევროპასა და მცირე აზიის ნახევარკუნძულს შორის, მიეკუთვნება ატლანტის ოკეანის აუზს.
შავი ზღვა მდებარეობს-ჩ.გ.41–სა და 43-ს შორის; მაქსიმალური სიღრმე 2211 მეტრია. საშუალო სიღრმე-1300მეტრია. მაქსიმალური სიგრძე 1150 კმ. მაქსიმალური სიგანე - 580კმ. ფართობი 420 ათასი კმ.
წყლის მოცულობა 0,54 მლნ. კუბ. კმ. წყლის მასა -550 ტრილიონი ტონა.
მკვლევართა აზრით, შვი ზღვის აუზი მნიშვნელოვანი მთათა წარმომქმნელი პროცესების გავლენით პერიოდულად გამოეყოფოდა და უკავშირდებოდა მსოფლიო ოკეანეს.
თანამედროვე სახე მიიღო დაახლოებით 10000 წლის წინათ, როდესაც ბოსფორისა და დარდანელის სრუტეებით დამყარდა კავშირი ოკეანესთან. წყალი შედარებით გამარილიანდა. ფსკერის რელიეფში გამოიყოფა შელფი, კონტინენთური კალთა, შელფი, ზღვის ქვაბული. წიაღისეულიდან გვხვდება ნავთობი, ბუნებრივი გაზი, მაგნეტიტური ქვიშები. კუნძულები თითქმის არ არის. აღმოსავლეთით ზღვას ეკვრის კავკასიონი, ხოლო სამხრეთით-მცირე კავკასიონი და პონტოს მთები.ზღვაში შეჭრილია; ბიჭვინთის, სოხუმის, ანაკლიის, კოდორის, ციხისძირისა და მწვანე კონცხები.
შავი ზღვა თითქმის არ იყინება. ზღვის დიდ ნაწილზე ზამთარი თბილია. ივლისის საშუალო ტემპერატურა +22 - +24-ია. ზღვის ზედა ნაწილის 150-200მ ჟანგბადით მდიდარი და სიცოცხლით სავსე ფენაა, ხოლო ქვედა-გოგირდწყალბადითაა გაჯერებული და მხოლოდ ბაქტერიების სამფლობელოს წარმოადგენს .შავი ზღვის მცენარეთა და ცხოველთა სამყარო მრავალფეროვანია. იგი პლანქთონის დიდი რაოდენობით გამოირჩევა, შავ ზღვაში გავრცელებულია როგორც მარილიანი, ასევე მტკნარი წყლის ცხოველთა სამყაროს წარმომადგენლები. აქ ცხოველთა 2000-მდე სახეობას ითვლიან. მათ უმეტესობას უმარტივესნი, ჭიები, მოლუსკები და კიბოსნაირები შეადგენენ. აქ თევზების 180 სახეობაა ცნობილი, რომელთაგან 17%-ია მტკნარი წყლის. უმეტესობას სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. მათგან აღსანიშნავია ქაფშჳა, ქაშყი , სვია, ზუთხი, კეფალი, სკუმბრია, კამბალა, სტავრიდა და სხვა. ზღვის ყოველი ჰექტარიდან 2-2,5 კგ თევზის დაჭერაა შესაძლებელი.
