malacidze irma - fatia namdvili ambavi
ასე იყო და ასე იქნება... რა არის ამაში უცნაური და დაუჯერებელი? ვიღაცამ წვერწათლილი ბატის ფრთით და მუქი ლილისფერი მელნით დაუწერა იღბალი, მიდი ახლა და ედავე - ასე რად დამიწერეო, მე უკეთესი მინდოდაო, თუ თოჯინა ბარბივით გრძელ ფეხებსა და დიდ მკერდს არ გამოიმეტებდი ჩემთვის, იმდენზე მაინც გარჯილიყავი, შე დალოცვილო, რომ ჩემით გადაადგილება შემძლებოდა და ამ ოხერ-ტიალ, რკინისბორბლებიან ეტლში არ ჩაგესვი ჩემი დღე და მოსწრებაო...
"თუმცა ვის რას ვემართლები, თავო ჩემოო" - იმასაც გაივლებდა ხოლმე გულში კუტი ფატია და მზის გულზე კნუტივით მოკუნტულ-მიფიცხებული მილულავდა უზარმაზარ ცისფერ თვალებს. სხვათა შორის, ეს ერთადერთი იყო, რაც ასე მოსწონდა საკუთარ თავში - ამოაძვრენდა ჯიბიდან "ტენების" კოლოფიდან ამოძრობილ პატარა სარკეს და საათობით ჩასცქეროდა საკუთარ თავს თვალებში. დიდი სარკე არ უყვარდა. ან რატომ უნდა ჰყვარებოდა? მე შენ გეტყვი, შეეკითხებოდა - მითხარი, სარკევ, ვინ არის ამქვეყნად ყველაზე ლამაზიო? რა უნდა ეპასუხა, ხომ არ მოატყუებდა? არა, ღმერთმანი, არ ღირდა მისი უხერხულ მდგომარეობაში ჩაყენება. ჰოდა, იპოვა კიდეც გამოსავალი - არც სარკე წითლდებოდა სირცხვილით - ეს რა გამოსახულებას იტევს და იტანს ჩემი ზედაპირიო და არც ფატია - ასე მახინჯი რატომ გამაჩინა ღმერთმაო. იხედებოდა პატარა სარკეში, რომელშიც მხოლოდ მისი თვალები მოჩანდა და ყველა კმაყოფილი იყო - სარკეც, ფატიაც და ღმერთიც.
აი თვალები კი... თუნდაც წამწამების ტუშის რეკლამაში გადაგეღო. ჰო, მაღალპოლიგრაფიული ფერადი ჟურნალის გარეკანისათვის. დახედავდა ვინმე შავსათვალიანი, ჯინსებიანი და მკერდგადაღეღილი ჯეელი და ოხვრა აღმოხდებოდა - "ვახ, ჩემი, რა თვალებიაო!" მერე ჟურნალის სარეკლამო განყოფილებას დაუკავშირდებოდა - "თქვენი ჭირიმე, ამ გოგოს კოორდინატები მომეცით და მე ვიცი თქვენი პატივისცემაო". მოახტებოდა თავის "მოკრი" ასფალტისფერ "ვოლვოს" და მიჯგრიალდებოდა ინვალიდთა პანსიონატში. ერთს კი იფიქრებდა, - ამისთანა თვალების პატრონს აქ რა ესაქმება, ალბათ, ექიმად თუ მუშაობსო. აქ არ გავაჩერებ, წავიყვან, კერძო კლინიკას გავუხსნიო.
პირდაპირ დირექტორის კაბინეტში ააჭრიდა, მაგიდაზე ჟურნალს დაუგდებდა - "ამას იცნობო?" დირექტორი მხრებს აიჩეჩავდა - "ასეთები აქ არ გვყავს, მგონი, მისამართი შეგეშალათო". გაჯიუტდებოდა ჯეელი - "ვიდრე ჩემს პრინცესას არ ვიპოვი, აქედან ფეხს არ მოვიცვლიო" და დაიწყებდნენ ძებნას კონკიასავით. იმათ რა უჭირდათ, ნივთიერი მტკიცებულება მაინც ჰქონდათ ქოშის სახით. ახლა კი, დადექი და უყურე ყველას თვალებში - ესაა თუ არაო. ბოლოს ჯერი ფატიაზეც მიდგებოდა და როცა ეტლზე ორად მოკეცილ, კიდურებგანუვითარებელ, ხეიბარ ქალს ცხვირწინ მიუგორებდნენ, ჯეელი მოულოდნელობისაგან ჩაიკეცებოდა - "ის არის, ის თვალებია! ვახ, ჩემი, რა თვალებიაო!" მერე ხელს დაავლებდა და სახლში წაიყვანდა, ყოველ დილით ჩახედავდა თვალებში, დაუკოცნიდა თვალებს და წავიდოდა თავის საჯეელოში.
ეხ, დაილოცოს ქართული ენის გრამატიკა და ზმნის ნაირ-ნაირი ფორმები. ისინი რომ არა, ნეტავ როგორ უნდა ეოცნება საკუთარ თვალებში მომზირალ ფატიას. ან ეს ძილი რომ არ არსებობდეს, როგორ დაასვენებდა ამდენ ნაფიქრ-ნაოცნებარ ტვინის უჯრედებს და რა შეუცვლიდა იმ ლამაზ-ლამაზ სიზმრებს, მკერდგადაღეღილი ბიჭი რომ ჩნდებოდა და ისევ იმალებოდა. მკერდი და მერე რა მკერდი. იცოდა, რომ ქალები ჭკუას კარგავდნენ მის დანახვაზე და ამიტომაც არ იკრავდა იმ ოთხ ალაგას გახვრეტილ და ზოლიან პერანგზე თეთრი ძაფით მიკერებულ ღილებს. ან ეს სიგარეტის სუნთან შეზავებული ძვირფასი ოდეკოლონის სურნელი, ასე რომ ათრობდა და აბრუებდა, პირდაპირ ფეხში სცელავდა ფატიას. ეს სიზმარში, თორემ ცხადში რაღა მოცელვა უნდოდა - 32 წელი ისედაც ერთ ალაგას იჯდა კუნძივით და ვინმე სამადლოდ თუ გამოაგორებდა ახლად ამწვანებული კოინდრის სიმწვანით დასატკბობად და სუფთა ჰაერის ჩასასუნთქად.
"ჯანდაბა, ჯერ არ მოვმკვდარვარ" - გაიფიქრებდა-ხოლმე გაღვიძებისას და ისევ იმ სამოთხეზე იწყებდა ფიქრს, რომელიც ამ ორიოდე წუთის წინ დააკარგვინა კარის ბრახუნმა. ჯეელის კოცნა ისევ ბაგეებს უწვავდა და ჯერ კიდევ ვერ დაეღწია თავი მისი სურნელის დამათრობელი ზემოქმედებისაგან. ბევრი რამ სმენოდა, ბევრიც წაეკითხა სიყვარულზე, მაგრამ თუ ასე უსაშველო და უკიდეგანო იყო, როგორც მის გულში დასადგურებული უცნაური და უმისამართო გრძნობა, მაშინ აღარაფრისა სწამდა და სჯეროდა. თუმცა, არც ისე გახლდათ დიდი მორწმუნე.
"ღმერთი რომ არსებობდეს, ასე არ დამტანჯავდაო" - კი არ ფიქრობდა, ხმამაღლა ამბობდა. არც ჯვარს იკარებდა, არც სანთელს ანთებდა - ესენი მე ვერას მიშველიანო, - იტყოდა-ხოლმე და ყვავილებიან ლამბაქს გულმოსული დააბერტყავდა გადმობრუნებულ ფინჯანში ჩარჩენილი ყავის ნალექს.
სურვილი ჟანგივით ხრავდა მის უძლურ სხეულს. ხანდახან ფიქრს თავს აღწევდა და თვალებში ყურებას თავს ანებებდა. ოცნებას მასზე დიდი თვალები ჰქონდა. დიდი თვალებიდან კი ცრემლიც ბევრი იღვრებოდა. იმდენი, რომ წისქვილსაც დააბრუნებდა და ერთ ტომარა სიმინდსაც ჩამოფქვავდა. მნიშვნელობა არ ჰქონდა, სარკმელში მზე იჭყიტებოდა თუ მთვარის ყვითელი შუქი იღვრებოდა. "ნეტავი გამაგებინა, რომელმა იდიოტმა თქვა, დრო მკურნალიაო" - გაწიწმატდებოდა-ხოლმე ფატია და მთვარის შუქით გაფერადებულ სასთუმალზე მისდებდა ფიქრით დამძიმებულ თავს. ჯერჯერობით ეს ერთადერთი იყო, ვისთანაც იყოფდა სარეცელს და გრძნობდა, უკეთესის მოლოდინში ვერც დრო იქნებოდა მისი მკურნალი.
მდორე მდინარესავით მიიზლაზნებოდნენ დღეები და ღამიდან ღამემდე, სიზმრიდან სიზმრამდე ძლივს ატანდა მისი მომლოდინე სული. თვალის დახუჭვისთანავე მასთან ჩნდებოდა მისი მზეჭაბუკი და სქელი ტუჩებით უკოცნიდა გამჭვირვალე ღაწვებს, ბაგეებს, მკერდს, თითებს, ცეცხლმოდებული სხეულით ეკვროდა მის სიცარიელედქცეულ მსუბუქ ტანს, რომელსაც აღარც ეტლი სჭირდებოდა, არც ფეხები, უხილავი ფრთებით დაჰქროდა და გაუგონარ, ენით აუწერელ სიამოვნებას ეძლეოდა დილამდე. მერე ისევ ეს ოხერი მზე შემოუნგრევდა მწვანე ფარდებით ჩასანგრულ ფანჯრებს და ფატიას შეანჯღრევდა - "ეი, გაიღვიძე, ძილისგუდავ, გეყოფა ძილი, ხომ გაგიგონია - მოაკლდეს მძინარესაო, ემატოს მღვიძარესაო!"
"თავი დამანებეო - აზუზუნდებოდა, აწუწუნდებოდა, გაცხარდებოდა გაღვიძებული ფატია - ნეტავ რა უნდა მომაკლდეს დარდისა და ოხვრის გარდა. ძილში უფრო ჩქარა გადის წუთისოფელიო".
"აბა, რას ბოდავ, ფატიავ! - გაიცინებდა მზე - წუთისოფელი მარტო მძინარესათვის კი არა, ყველასთვის წამში მიფრინავს. აბა შენ რა გეგონა, რანაირად დადგა ეს მეოცე საუკუნე? ეს ჩვენი წელთაღრიცხვით, თორემ იქამდე რაც იყო, იმას აღარ ვთვლი. ან საერთოდ, გიფიქრია - სად იწყება და მთავრდება სამყარო, შენ ეს თქვენი პანსიონატის ეზო ხომ არ გგონია - ამ ღობიდან იმ ღობემდე, ან კიბიდან და ჭიშკრამდეო..."
"ვიცი, ვიციო..." - თავს ჩაქინდრავდა საბოლოოდ გამოფხიზლებული, სამოთხიდან ჯოჯოხეთში აღმოჩენილი ფატია.
"აბა შენ რა გეგონა, მარტო შენ ზიხარ მაგ შენს დანჯღრეულ ეტლში და შენზე უბედური ამქვეყნად აღარავინაა?" - თავს არ ანებებდა ის აბეზარი სხივი და თვალებში უტიფრად უჭყიტინებდა.
"კარგი რა, ნამუსიც კარგი საქონელია..." - თავს აბრალებდა ფატია და ცალი ხელის დაკრუნჩხული თითებით იწყებდა ფეხებმორყეული ნიკელის საწოლზე პლედის გადაფარებას.
ვერავინ ხვდებოდა, როდის რას ფიქრობდა ფატია. ან რატომ უნდა მიმხვდარიყო? მაშ, რისთვის ედგა მხრებზე სხეულის ერთადერთი განვითარებული ნაწილი? ნეტავ კი პირიქით ყოფილიყო - იყიალებდა თავისთვის ორღობიდან ორღობეში და კუტი ფატიას ნაცვლად ყველა სულელ ფატიას დაუძახებდა. თვითონაც ბედნიერი იქნებოდა და სხვებიც გაიმხიარულებდნენ ობმოდებულ და უგერგილო ცხოვრებას. ნასუფრალით გაუმასპინძლდებოდნენ და ზედიზედ ათასჯერ მაინც გაამეორებინებდნენ სოფლის ბირჟაზე ნასწავლ უწმაწურ სიტყვებს. ოც კაპიკად იმღერებდა, იცეკვებდა და შეიძლება, კიკუსავით სახალხოდ გაეხადა კიდეც. დიდი ამბავი, თუ გიჟს დაუძახებდნენ. სამაგიეროდ, ბედნიერად იგრძნობდა თავს. შეიძლება იმათზე ბედნიერადაც კი, ვინც გიჟს ეძახდა. იქნებ სოფლის წვერამოღერილ ბიჭებს ბნელ ორღობეშიც შეეტყუებინათ ახლადმოძალებული სურვილების დასაოკებლად. ჯანდაბას, ეს ოხერი სიზმრები მაინც აღარ დასტანჯავდა, იცხოვრებდა მშობლიურ სოფელში და თავსაც არავინ უკრავდა ამ პანსიონატში. ყველა სოფელს თავისი გიჟი ჰყავსო და იქნებოდა თავისი სოფლის გასართობი მასხარა.
ახლა კი, სინათლისა ისე ეშინოდა, როგორც ღამით უეცრად გამოღვიძებულ ბავშვს - სიბნელისა. ეს ნორმალურ ბავშვს, თორემ ფატიასათვის არც ბავშვობაში მოჰქონდა მამლის ყივილს და სახურავებიდან ამოწვერილი მზის სხივებს დიდი აღმაფრენა და სიხარული. არავინ უკოცნიდა ნამძინარევ, ვარდისფრად ატკრციალებულ ლოყებს და არც ენას უჩლექდა ვინმე - "გაიღვიძა ჩემმა პაწაწუნამო, ადე, ჩემო პატარაო, მოდი ფისი-ფისი ვქნათ და ხელ-პირს ჭუპა-ჭუპა ვაქნევინოთო."
არაა!!! ამგვარი გულჩვილობა ფატიასნაირებისათვის არ იყო მოგონილი. ღამის პერანგიც კი არ ჩაუცმევია არავის. ზაფხულში ჩითის კაბას გადააძრობდნენ და ეგ იყო. ზამთარში კი, რაც ეცვა, ეცვა. რაც დღისით, ის ღამით. ვის რას ემართლებოდა? თვითონ სარკეში ჩახედვაც კი ჰზარავდა და რა დააშავეს სხვებმა?
ესეც შენი ყოფნა-არყოფნა. ფატია კი არა, შექსპირიც ამაზე იმტვრევდა თავს და თუ მას ვერ გაეგო, ფატია როგორღა უნდა გარკვეულიყო თავისი დაკნინებული არსებობის საჭიროებასა და ყოფიერების აუცილებლობაში. ეხ, ვის რაში სჭირდებოდა, ვის დაჰკარგვოდა? ის თავქარიანი და ოფოფივით გაჩეჩილი სანიტარი მარინიაც კი კისრისტეხით მიარბენინებდა სადილზე, რომ დროზე მოეშორებინა თავიდან და ზავხოზ თამაზასთან გაეგრძელებინა კურკური.
წლები კი მიდიოდა. მიწის ნაგლეჯი, რომელიც ფატიას სარკმლიდან მოჩანდა, ხან იებით, ენძელებით და ყოჩივარდებით იფარებოდა, ხან თოვლით, ხან ჭრელ-ჭრელი ფოთლებით და ხანაც მწვანედ ბიბინებდა. ფატია და მისადმი ადამიანების დამოკიდებულება კი არ იცვლებოდა. მასში არც სიცივე ისადგურებდა და არც სითბო - უბრალოდ იყო რა...
"რომ მოვკვდები, ალბათ ვერც შეამჩნევენ..." - ოხვრას გულს ამოაყოლებდა-ხოლმე ზმანებაში შეყვარებული ფატია და მასთან შეხვედრამდე დარჩენილი რამდენიმე საათის მოკვლას ჭერში თვალების ცეცებით ცდილობდა.
"დიდი ამბავი... - ამშვიდებდა ისევ სხივი - ახლა ვერ შეგამჩნევენ? გავა დრო, წლები და ვინმე არქეოლოგი ამოგთხრის. შეგამჩნევს? შეგამჩნევს კი არა, მუზეუმში არ გამოდებს შენს ჩონჩხს? აბა შენ რა გგონია? ჰერაკლე რომ ჰერაკლე იყო (შენ იმასთან რა მოსატანი ხარ), ის იწვა, ღმერთმა უწყის, რამდენი საუკუნე გაქვავებული ლავის ქვეშ და იმდენი ქექეს ეს საცოდავი დედამიწა, რომ ქვიდანაც ამოტეხეს მისი ნარჩენები. იფიქრებდა ამას? იყო თავისთვის, ცხოვრობდა საყვარელ ცოლ-შვილში და დაუყვებოდა პომპეის ქუჩებს, ვიდრე ბუჰ!!! და არ იფეთქა მიწის ქვეშ ბოღმიანი კაცის გულივით მოთუხთუხე ვულკანმა. იცოცხლე, ამოიფრქვა და ამოიგმინა, ამოიღვარა და ფერფლად და ცეცხლად დაედო დედამიწას. შენ კი ზიხარ მაგ შენს ეტლში და ვიშვივშებ. ნუ გეშინია, შენც ამოგთხრიან, შენც გიპოვიან."
"მე ახლა მინდა..." - გულში ფიქრობდა, არ ამბობდა და მწარე ფიქრებს ეძლეოდა, ან რა გასაკვირია, რომ მისცემოდა. აბა, მზარეულ ტასიას რა ჰქონდა საფიქრალი. იმის გარდა, რასაკვირველია, რაც შეიძლება ბევრი ნარჩენები შეეგროვებინა თავისი ღორებისათვის. ან იმ თვალებ და ტუჩებშეღებილ, მოკლეკაბიან ექთან ეკუნიას, რომელიც იმის გარდა, რომ ყოველ დილით წმინდა რიტუალივით ასრულებდა ფრჩხილებზე ლაქის წასმის და სახეზე კოსმეტიკის სქელი ფენის დადების პროცედურას, ექიმ ზურიას კაბინეტშიც ხშირ-ხშირად შერბოდა-ხოლმე ყავის ფინჯნით ხელში. იქიდან აწითლებული, ხალათის სწორებით გამოდიოდა და შიგადაშიგ ავადმყოფებსაც შეუვლიდა იმის გასაგებად, ჯერ კიდევ ცოცხლები არიან თუ უკვე განუტევესო ტანჯული სული? სხვა რაზე უნდა ეფიქრა? ფიქრს დრო სჭირდება, დრო კი ეკუნიას ძალიან ცოტა ჰქონდა. გარდა ამისა, ფიქრისათვის ტვინია საჭირო, ეკუნიას კი აქაც ჭაკად ჰქონდა საქმე. ამიტომ, რასაც გაიგონებდა, პირდაპირ, ნედლად გასცემდა ჭორის სახით.
ფატია კი, ერთხელ გაგონილს, ვინ იცის, მერამდენედ ამუშავებდა, ატრიალებდა ხორცსაკეპ მანქანაში ხელმეორედ ფიქრისათვის გაშვებული ფარშივით, საკუთარ წვენში იხარშებოდა, ითუთქებოდა, იწვოდა, ჯიგარი ეგლიჯებოდა, მაგრამ ნაფიქრალის გაზიარება არ შეეძლო, იმ უბრალო მიზეზის გამო, რომ არ არსებობდა მისი მიმღები.
უხილავი რკინის მესერი ჰყოფდა ფატიას საუფლოს გარეშე სამყაროსაგან. უხილავი, მაგრამ ისეთი მყარი და მედეგი, არც მესაზღვრე სჭირდებოდა, არც დაგეშილი ნაგაზები - ისედაც არავინ არღვევდა საზღვარს. არღვევდა კი არა, ქუდი რომ გადაგეგდო, ფეხს არავინ შეადგამდა მის გამოსატანად. ხანდახან თუ გადმოიჭყიტებოდნენ, ნეტავ რა ხდება ამ ფატიას სამყაროშიო, დიდად ვერ იხიბლებოდნენ და დამდუღრულივით უკანვე გარბოდნენ, ბრუნდებოდნენ თავიანთ სახლებში, ბინებში, ოფისებში, ქელეხებსა და ქორწილებში, სულ სადღაც ეჩქარებოდათ და ცხოვრებას ისე მიერეკებოდნენ, უკანაც არ იხედებოდნენ, ემანდ უკან მორჩენილმა წლებმა გული არ გაგვიხეთქოსო. ფატია კი მხოლოდ უკან იყურებოდა. რაც ყველა დანარჩენს გულს უხეთქავდა, ფატიას სწორედ ის ასულდგმულებდა.
საშოვარზე გამოსული ღამურებივით დაჰფრენდნენ თავს უაზრო სიტყვები და ნერვებს უწეწავდნენ ისედაც ნერვებაშლილ ქალს - რა მნიშვნელობა აქვს, ხეიბარს დამიძახებენ, კუტს, ინვალიდს თუ შეზღუდული შესაძლებლობის ადამიანს, თავს რისთვის იმტვრევენ, ემანდ, გული არავის ვატკინოთ, ყველა თანასწორი და ტოლი ვართო. თანასწორი არაა! სიტყვებს რა მნიშვნელობა ჰქონდა, თუკი შინაარსი არ იცვლებოდა, ყველა ერთი ჭირი იყო ფატიასათვის და თუ ვინმე მაინც დაიჩემებდა, ერთს მეორე სჯობიაო, ფატიას თვალში ფარისევლობდა და თვალთმაქცობდა მხოლოდ.
ასეთი ფიქრები ეწვეოდა-ხოლმე მარტოსულ ქალს დროდადრო და ეს ფიქრები შეშინებული გველებივით მალევე ტოვებდნენ მას. ვიდრე მიწიდან ამოზრდილს ისევ მიწა უზამდა პირს, რაღაც ჯანდაბით ხომ უნდა ამოევსო ეს დაუსრულებელი და ოხერი წლები, თვითონ თუ ვერ შექმნიდა რამეს, სხვისი შექმნილით ხომ მაინც უნდა ესარგებლა და დამტკბარიყო.
"შენ რა გიშავს, ცოცხალს ყოველთვის ეშველება, მკვდარმა იკითხოსო" - სადღეგრძელოსავით ეტყოდა ხოლმე ნუგეშს ერთადერთი გულშემატკივარი მაყვალა.
"ხა-ხა, როგორ გამაცინე... - მწარედ ჩაილაპარაკებდა ფატია - სწორედაც რომ მკვდარს რა უჭირს, შიმშილი იმას აღარ აწუხებს და სიცივე, არის თავისთვის წამოწოლილი და ასვენებს სიცოცხლით დაღლილ-დაქანცულ სხეულს. მე ვარ ასე შუაში გაჭედილი - არც იქით, არც აქეთ, არც ცოცხალი, არც მკვდარი, არც საიქიოში, არც სააქაოშიო."
ისე, კარგად თუ დააკვირდებოდით, აშკარად ცოცხალი იყო და ბრტყელ მკერდქვეშ უკმაყოფილო და ფეთქვით გაბეზრებული გულიც უცემდა. ის კი მაინც იჯდა და უსიხარულოდ გაჰყურებდა ბინდშემოპარული ცის ნაგლეჯს სარკმელში. ან რა ჰქონდა გასახარელი? დედა არ დაუძახია არავისთვის და მამა. ზღაპარი რომ ზღაპარია, ის არ უამბია მისთვის ვინმეს. არც დაბადების დღე მიულოცავთ არასდროს. თუმცა, კაცმა რომ თქვას, მისალოციც რა ჰქონდა? ის, რომ ჩანასახშივე არ ჩაკლა უფალმა და ჩანასახისვე პოზაში დატოვა სამუდამოდ?
"აბა, ასეთ ყოფას სიკვდილი არ სჯობია?" - ნიშნს მოუგებდა ხოლმე ყავის ჭიქამომარჯვებულ მაყვალას, მაგრამ სული ტკბილი იყო და მაინც ყურებდაცქვეტილი უსმენდა მის მიკიბულ-მოკიბულ მკითხაობას. იმასაც, რა ენაღვლებოდა, ფინჯანის ფსკერზე, ყავის ნალექში დაეძებდა ფატიასათვის ალბათ ერთადერთ ნუგეშისცემას:
"ვიღაცას ვხედავ, შენთან მოსანახულებლად მოდის, მ, ვ, ნ, თუ რ-ზე იწყება მისი სახელი. თავი მომჭერი, თუ შენ არ გათხოვდე, ა, აღდგომა და ხვალეო."
რომ იტყოდა, იტყოდა, წყალი არ გაუვიდოდა. კარგად იცოდა, რომ არც მნახველი მოვიდოდა, არც მთხოვნელი, მაგრამ მოსწონდა ფატიას ტყუილები და აბა, ამაზე როგორ დაზარდებოდა?
ყველაფერი გასაგები და ამავე დროს გაუგებარი იყო ფატიასათვის. მაგალითად, ვერაფრით ვერ მიმხვდარიყო, როგორ შეეძლო 208-ში მცხოვრებ, სანიტრის მიერ ჯიბეში ჩაკუჭული სამმანეთიანის სანაცვლოდ გარეცხილ-გახამებულ თეთრეულში მწოლიარე თინიკოს პირიდან სულ შაქარი ამოსვლოდა. ყველასთვის, ვისაც მის ოთახში ცხვირის შეყოფა მოესურვილებოდა, გაეღიმა, მოეკითხა, თავისკენ საკოცნელად მიეზიდა. ასეთი კი ბევრი იყო - ზოგი თვითონ შედიოდა, ზოგი კი შეჰყავდათ, საჩვენებელი ინვალიდივით იყო - სუფთა, გაქათქათებული, აკურატული თინიკო, მუდამ მომღიმარი, დებისა და მათი შვილების ფოტოებით კედელაჭრელებული... ვერ მიმხვდარიყო ფატია, როგორ შეეძლო 50 წლის მანძილზე საწოლს მიჯაჭვულ 65 წლის ადამიანს ლექსები ეწერა, ბუნება ჰყვარებოდა, ექსოვა, ექარგა, ემუსაიფა და ემაჭანკლა კიდეც. იქნებ იმ 15 წლის მოგონებები მოჰყვებოდა ბავშვობაში გულდატოვებულ ადამიანს. ფატიას კი... ცხოვრების კინოფირივით უკან დაბრუნება რომ შეიძლებოდეს, ზედიზედ 15 წელს კი არა, ტვინი რომ ეჭყლიტა, ბედნიერების 15 წუთსაც ვერ გაიხსენებდა ვერაფრით.
არც ის ესმოდა, რა ახვიხვინებდა ასე უდარდელად ხეიბარ ბადრიას პოდიუმზე მოგოგმანე მკერდგაშიშვლებული მოდელების დანახვაზე. სწორედ იმ ბადრიას, მრავალტონიან მატარებელს უბოდიშოდ რომ გადაურბენია მის ფეხებზე და ბავშვობაში მურაბაშერეული კალცის მიქსტურით გამაგრებული ძვლებისათვის სულ ლაწა-ლუწი აეყენებინა. ეს ხეპრე კი ზის ამ ღილაკებმორყეულ ტელევიზორთან, პირდაღებული მისჩერებია ნახევრადდამჯდარ ეკრანს, "ვახ, რა ნაშააო" - გაიძახის, თან დაჭიანებული კბილებით ისე იღრიჭება, თითქოს "წითელ კუთხეში" მიყუჟული ფატიაც იმ თავცარიელი თოჯინებივით მდედრობითი სქესის არ ყოფილიყოს.
ბრაზობდა ქალად უარყოფილი ფატია და იმაზე აღარ ფიქრობდა, ერთ დროს თავმომწონე ბიჭს ჯერ მნახველები რომ უშლიდნენ ნერვებს, მერე ის - რატომ ყველა შეეგუა ჩემს ამბავს და აღარავინ სიბრალულით აღარ მიყურებს, მეც მათსავით ორფეხა ხომ არა ვარო. რა იცოდა ფატიამ, ბადრიას გულშიც იგივე ცეცხლი რომ გიზგიზებდა, იგივე ჭია რომ ხრავდა მის სულსა და სხეულს ძილშიც და ცხადშიც.
ასეთი ფიქრები უტრიალებდა კაკანათში მომწყვდეული ბეღურასავით საკუთარ სხეულში მოფართხალე ფატიას და "უნარშეზღუდული" ადამიანის კვალობაზე კიდევ არა უშავდა - უძლებდა ამ ღომში ჩაზელილი სულგუნივით გაწელილ დღეებს აისიდან დაისამდე. ჯერჯერობით მისი უპირატესობა მხოლოდ იმაში მდგომარეობდა, რომ კვირაში ორჯერ ფაბრიკის მუშასავით უფასოდ აძლევდნენ ერთ ბოთლ რძეს. სულ ეს იყო - იწურებოდა "წითელი ჯვრის" ჰუმანიტარული სუპივით უგემური დღეები და მათთან ერთად - ფატიას მოთმინებაც. უკანასკნელი იმედი ჩაფერფლილიყო, სიცოცხლის სურვილი - ჩამქრალიყო. სილამაზე ხომ არ იყო და არ იყო. გაზაფხული კარგა ხანია აღარ დგებოდა ფატიას წილ ქვეყანაში. არაფერი განსაკუთრებული არ ხდებოდა, თუ იმას არ ჩავთვლით, რომ ერთ მშვენიერ დღეს ზაქრო გამოჩნდა. გამოჩნდა კი არა, პირდაპირ მაყვალას ყავის ჭიქიდან გადმოხტა. უცებ გამოცოცხლდა საღათას ძილით მიძინებული პანსიონატი. ყველგან, უზარმაზარფანჯრებიანი დერეფნების კუთხეებში თავშეყრილ, ეტლში მჯდარ თუ ხელჯოხიან მეზობლებს მხოლოდ ერთი ამბავი ეკერათ პირზე.
"რა ნახა ნეტავ ამ ზაქრომ ფატიაში, ერთი გაგვაგებინაო" - ქირქილებდნენ, ლაზღანდარობდნენ, გულში კი შურდათ კიდეც ფატიასი. მთლად იმ ჯეელისნაირი ვერ იყო ზაქრო, მაგრამ არც ხელი აკლდა, არც ფეხი, ყურთასმენაც ჩინებული ჰქონდა და მხედველობაც. არც ძალიან მოხუცი იყო - 65 ახლახან შესრულებოდა. ამიტომ ყველასათვის გაუგებარი იყო, რატომ უნდა გადმობარგებულიყო ზაქრო პანსიონატში და მით უმეტეს, ფატიასთან რას უნდა დაემეგობრებინა. რას აღარ ამბობდნენ - "ალბათ სახლში აღარ დაედგომებოდა, ნამდვილად ლოთობით ყველას თავი მოაბეზრა და გამოაგდესო."
სახლში მართლაც აღარ დაედგომებოდა ზაქროს. ქალი იყო ოჯახის შემკვრელ-გამაერთიანებელი, ოჯახის საბჯენი და შვილებსა და ქმარს შორის გადებული ხიდი. მისმა სიკვდილმა კი საბოლოოდ დაარღვია ეს კავშირი - შვილები დაიფანტნენ, მამას ზურგი აქციეს და თავ-თავიანთ პატარა ოჯახებში განმარტოვდნენ. კვირიდან კვირამდე კაციშვილი არ შეაღებდა მის ჭიშკარს, თითქოს მის ძველისძველ, პაპისეულ სახლში კეთროვანი დასახლებულიყო. სული რომ ამოსვლოდა, წყლის მიმწოდებელიც არავინ ჰყავდა. მეზობლის ბერიკაცი თუ შემოვიდოდა ხანდახან წუთისოფელზე საწუწუნოდ და ოხვრით გულის ამოსაყოლებლად. ეგ იყო და ეგ.
კარგა ხანს მისტიროდა ზაქრო უდროოდ გარდაცვლილ ცოლს, კიდევ უფრო დიდხანს - საკუთარ, მარტოდმარტო დარჩენილ, ეულ თავს. ბოლოს ხელი ჩაიქნია, გოგიაანთ ბიჭს ქალაქში მოხუცებულთა თავშესაფრის ამბების გაგება სთხოვა და როცა პასუხი ჩამოუტანა, ჩააწყო ჩანთაში თავისი მწირი ბარგი-ბარხანა და გაემგზავრა. "ეს ყოფილა ჩემი ბოლოო" - ფიქრობდა ზაქრო და მყრალ "პრიმას" აბოლებდა. სამაგიეროდ, ღმერთმა გადმოხედა და აგერ, ფატია გამოუგზავნა სამეგობროდ და ჭირ-ვარამის გამზიარებლად. ჩასჭიდებდა მის ეტლს შრომით დაკოჟრილ ხელებს, გააგორ-გამოაგორებდა და მერე საათობით დაატარებდა მზის გულზე. ფატიაც ისე ყელმოღერებული იჯდა, თითქოს დედოფლის ტახტრევანზე მოკალათებულიყო და ზურგს უკან მოყვარული და ერთგული უფლისწული მოსდევდა. ბედნიერებისაგან ბრწყინავდა. თავი სიზმარში ეგონა. როცა ზაქრომ ცოლობა შესთავაზა, იფიქრა, მასხრად თუ მიგდებსო და - მე მახინჯი კი ვარ, მაგრამ თავმოყვარეობა არ დამიკარგავსო - სულ ცოფები ჰყარა.
"შენ შემოგევლოს ჩემი თავი, დაცინვა გულშიც არ გამივლია, შენც მარტოსული ხარ და მეც, მოდი და ერთად ვიცხოვროთო" _ გულწრფელად გამოუტყდა ზაქრო. მე შენ გეტყვი, ქორწილის ხარჯებზე მოუხდებოდათ ფიქრი თუ ფატიას ფატა-კაბაზე. არც ჯვრისწერა ყოფილა და არც მმაჩის ბიუროში ხელის მოწერა, არც უცხოურ მანქანაზე გამობმული წითელი ლენტები, გოჭები, ქათმები, სამსართულიანი ტორტი და ამისთანა რამეები. უბრალოდ, მარტოობას ჩაურაზეს კარი, რომ მეორედ ვეღარ გაებედა ცხვირის შემოყოფა ფატიას პატარა ოთახში, სადაც ზაქრო გადაბარგდა საცხოვრებლად.
რუსმა ჟენიამ ბუზღუნი დაიწყო - "მაგას ისიც ეყოფა, ქმარი რომ იშოვა, რძე აღარ მისცეთ და მისი წილი მე და ტამაროჩკას გაგვინაწილეთ, ჩვენ უფრო გვჭირდებაო." მაგრამ სულ მალე გაირკვა, რომ თუ ვინმეს სჭირდებოდა რძე, პირველ რიგში ეს ფატია იყო. რაღაც გულისრევა დაეწყო, საჭმლის დანახვაზეც ცუდად ხდებოდა. მაყვალამ ლოყა ჩამოიხოკა - "ხო არ გადეირიე, აგი რა მესმის, წავალ ექიმ ზურიეს დოუძახებო." ექიმმა ეჭვი დაადასტურა - "ფეხმძიმედ ხარ, ბავშვი შეგეძინებაო".
ბავშვიო? როგორ თუ ბავშვი? არა, აქ რაღაც შეცდომა იყო. ბედის მწერალს ნამდვილად რაღაც შეეშალა, აბა ასეთ ბედნიერებას ფატიასათვის როგორ გაიმეტებდა? ამაზე რომ ფიქრობდა, ფატიას ეკალი აყრიდა ტანზე, თავბრუ ესხმოდა. იმაზეც კი არ უფიქრია არასდროს, დედა თუ ჰყავდა ოდესმე და იმას რა აფიქრებინებდა, თვითონ თუ ეწერა ამ გაუცნობიერებელი და უცხო გრძნობის საკუთარ თავზე გამოცდა.
წუთში მოედო ახალი ამბავი პანსიონატს:
ქალები გვერდებს ითქვიფავდნენ - "ფატია და ბავშვიო?" კაცები ქირქილებდნენ - "მალადეც, ზაქრო, ძაან ყოჩაღი კი გამოდგაო." დირექტორმა გივიმ თავში ხელი შემოიკრა - "ახლა რა ვქნაო."
ექიმები კატეგორიულად უკრძალავდნენ ფატიას ნაყოფის შენარჩუნებას, სულ ერთია, ვერ გაიზრდება, ვერ განვითარდება, ქალიც დაიღუპება და ბავშვიცო.
მაგრამ, გაგიგონიათ? ფატიამ ქვა ააგდო და თავი შეუშვირა. ვინ არ ეხვეწა, ემუდარა, დირექტორიდან დაწყებული, მაყვალათი დამთავრებული. ყველა ეჩიჩინებოდა - "არ გაგიჟდე, თავი არ დაიღუპო, ბავშვი მოიცილე, სანამ გვიანი არააო."
ფატიას კი არც არაფერი ესმოდა და ვერც ვერაფერს ხედავდა. ოცნებებმა ისე გაიტაცა, ვერ მიმხვდარიყო, რას თხოვდა ეს ხალხი. გულში ეცინებოდა - "ნუთუ ამ სულელებს იოტისოდენა იმედი მაინც თუ აქვთ, რომ ამაზე დამითანხმებენო." მთელი არსებით გრძნობდა თავის გაურკვეველი ფორმის სხეულში ჩასახული ცოცხალი არსების ფეთქვას, სუნთქვას და ვერავითარი ძალა ვერ აიძულებდა, შელეოდა მას.
"თუ სიკვდილი უწერია, ცოტა მოგვიანებით მოხდეს, ჯობია. თანაც პატარას მარტოდმარტო ხომ არ გავისტუმრებ იმქვეყნად, ერთად წავალთ მე და ჩემი შვილიო" - უცნაური სითბოთი გამღვალ გულში ფიქრობდა ფატია, ხმას კი არ იღებდა. იჯდა ასე კრიჭაშეკრული და ცალყბად აძლევდა პასუხს თავზე სულთამხუთავებივით დამდგარ ჭირისუფლებს.
ფეხმძიმობამ ფატია სხვა ქალად აქცია. მოულოდნელად საკუთარ თავში იმდენი სითბო და მზრუნველობა აღმოაჩინა, თვითონაც გაოცდა, ამდენ ხანს სად იმალებოდა ეს ყველაფერიო. ეკლესიიდან ზაქროს ღვითსმშობლის ხატი და სანთლები მოატანინა, ყოველ დილა-საღამოს სანთელს ანთებდა და ჩუმად ლოცულობდა. მხოლოდ ღმერთმა უწყის, რას ევედრებოდა მას ფატია - შვილის და საკუთარი თავის გადარჩენას თუ იმქვეყნად ერთად გამგზავრებას. იმასაც ფიქრობდა, იქნებ იმდენ ხანს მაინც დაიტიოს ჩემმა ოხრადდასარჩენმა, მახინჯმა სხეულმა ნაყოფი, რომ საკეისრო გამიკეთონ და ბავშვი ინკუბატროში გამოზარდონ, ჩემი თავი ჯანდაბასაც წაუღიაო.
აყვავდა და გაიფურჩქნა ფატია, შეევსო მიმჭკნარი მკერდი და პირსახე. თვალებში უჩვეულო ნაპერწკალი აენთო - სიყვარულით და იმედით ანთებული ნაპერწკალი. საათობით დააგორებდა დარცხვენილი ზაქრო ფატიას ეტლს სუფთა ჰაერზე და კრინტის დაძვრას ვერ ბედავდა, თითქოს წინასწარ ებოდიშებოდა იმისათვის, რაც უნდა მომხდარიყო და რასაც მთელი პანსიონატი შიშით მოელოდა. ყველა შეძრწუნებული იყო ამ მოლოდინით, გარდა ბედნიერი ქალისა, რომელმაც დერეფანში ჩამოახსნევინა და ოთახში შემოატანინა დიდი სარკე და საკუთარ თავს ისე ათვალიერებდა, თითქოს მზეთუნახავის ანარეკლს უმზერსო.
დირექტორი თავისი მანქანით დაატარებდა ექიმთან, კონსულტაციებზე. ყოველი გასინჯვის შემდეგ ექიმი სულ უფრო და უფრო იღუშებოდა და რაც უფრო მეტად ეწურებოდა იმედი ყველას, მით უფრო ბედნიერი ჩანდა ფატია. საკუთარ თავს კიცხავდა - "რამ მაფიქრებინა ბედზე წუწუნი, რატომ ვიცხოვრე ასე უღმერთოდ, საკუთარ თავს სარკეშიც ვერ ვუსწორებდი თვალსო." მოდიოდნენ და მოდიოდნენ მნახველები, მოჰქონდათ და მოჰქონდათ შემწვარი და მოხრაკული, ტკბილეული და ხილი.
"კარგი კვება, იცოცხლეთ, მჭირდება, ახლა ჩემი საყელოც ჭამსო" - ამბობდა ფატია და მადიანად შეექცეოდა საჭმელს. არად დაგიდევდათ, ხანდახან წელში უცნაურ ტკივილს რომ გრძნობდა, სუნთქვაც რომ უჭირდა და კარგა ხანია, დაწოლილს რომ არ სძინებია. სიზმრებიც შეეცვალა ფატიას - ახლა მხოლოდ თავის პატარას ხედავდა, ეფერებოდა მის ფუმფულა თათუნებს, სახე ახლოს მიჰქონდა მძინარე ბავშვთან და ხარბად ისუნთქავდა მისი სათუთი ნესტოებიდან ამონასუნთქ ჰაერს. ბავშვის უცნაური და სასიამოვნო სურნელი ათრობდა და აბრუებდა. რომელი ჯეელი, რისი ზაქრო... რა სურვილი, რისი ლტოლვა... ეს პატარა არსება იყო ახლა ერთადერთი წყარო სიამისა და ენით აუწერელი ტკბობისა. მხოლოდ ამ დღეებისათვის ღირდა თურმე უსარგებლოდ და უაზროდ გატარებული წლების განმავლობაში ლოდინი.
"ნეტავი რა გახარებსო" - თავისდაუნებურად წამოსცდა ერთხელ მაყვალას და ენაზე იკბინა, ეს რა ვთქვიო. მაგრამ ფატიას არც სწყენია და არც შეშინებია. "შენ ის მითხარი, აბა აქამდე რა უნდა გამხარებოდა?" - იქით მიუბრუნა შეკითხვა და ისევ თავის მუცელს მიუბრუნდა. ისე ეფერებოდა და ეალერსებოდა, თითქოს ბავშვი აგერ მუხლებზე უზის და ეტიტინებაო.
ხუთმა თვემ უსასრულო მოლოდინსა და ღელვაში გაიარა. დილას ახლა მხოლოდ სიხარული მოჰქონდა ფატიასათვის. არც დღეები მოჩანდა ისეთი უსასრულო, როგორც წინათ. ეგ იყო, ხუთვამ უმატა. ნაყოფი ვეღარ ეტეოდა დედის ჩვეულებრივზე პატარა სხეულში და იბრძოდა ღვთით ბოძებული, კუთვნილი ადგილისათვის - აქეთ-იქით ეხლებოდა, იქ ღვიძლს ედავებოდა, იქ ნაღველს, აქეთ გულსა და თირკმელებს - ცოტა იქით მიიწიეთ, ვეღარ ვეტევიო. ფატიასაც, ხან თირკმელი სტკიოდა, ხან ღვიძლი და ხან ნაღველი. გრძნობდა, რომ სულისაგან განსხვავებით, მისი სხეული დიდხანს ვეღარ გაუძლებდა ამას. "მოსახდენი მოხდებაო" - თავს იმშვიდებდა ის და საავადმყოფოში წაყვანის წინ თვალებით ემშვიდობებოდა ყველაფერს - ეზოს, დერეფნებს, ადამიანებს... ტკივილი კი სულ უფრო ძლიერდებოდა. ფატიას გული შიშით, ძრწოლით, მოლოდინით თუ რაღაც სხვა, გაუგებარი, ერთმანეთში არეული გრძნობით უთრთოდა. ექიმებმა ერთმანეთს გადახედეს და უსიტყვოდ დაიწყეს ფატიას საოპერაციოდ მზადება. გრძნობდა ფატია თავისი პირმშოს მოძრაობას. გრძნობდა კი არა, თითქმის ხედავდა მის პაწაწინა კიდურებს, სახის ჯერ კიდევ ჩამოუყალიბებელ ნაკვთებს და ცოცხალი თავით არ ეთმობოდა სხეულიდან მისი მოშორება. მთელი არსებით ებრძოდა ნარკოზის გამაბრუებელ ზემოქმედებას და მზად იყო, ენით აუწერელი ტკივილი აეტანა, ოღონდაც კი გონება არ დაბინდვოდა და თვალი შეევლო მისთვის ასეთი სანუკვარი არსებისათვის.
* * *
იმ დღეს ძლიერი ქარი ქროდა. პანსიონატის ეზოში ბალერინებივით ჩამწკრივებული უზარმაზარი ალვის ხეები ერთი მიმართულებით იდრიკებოდნენ, თითქოს თაყვანს სცემდნენ და ემშვიდობებოდნენ ფატიასა და მისი პირმშოს ცხედრებს, რომელთაც, მათი მდუმარე მწუხარების გარდა, პანსიონატის თანამშრომლები, დადარდიანებული ზაქრო და ის ინვალიდები მიაცილებდნენ, რომელთაც დამოუკიდებლად გადაადგილება შეეძლოთ. ფატიას სიმშვიდე და ბედნიერება აღბეჭდვოდა გაქვავებულ სახეზე, თითქოს ყველას ნიშნს უგებდა - "აბა, ერთი შემომხედეთ, რომელი ხართ ჩემზე ბედნიერიო..."
ყველა დუმდა, თითქოს ხმის ამოღების ეშინოდათ, ფატიას და მის პატარას ძილი არ დავუფრთხოთო. არც მაშინ არავის დაუძრავს კრინტი, როცა პანსიონატის დირექტორის ხვეწნა-მუდარით ნაშოვნ პაწაწკინტელა მიწის ნაგლეჯზე, საფლავებს შორის გაჭრილ სამარეში ჩაუშვეს ფატიასა და მისი უდღეური პირმშოს კუბო. მიწიდან ამოზრდილი ფატია ნამატით უბრუნდებოდა მიწას - ბედნიერი და რაც მთავარია, დედად ქცეული.
2003 წ.
ასე იყო და ასე იქნება... რა არის ამაში უცნაური და დაუჯერებელი? ვიღაცამ წვერწათლილი ბატის ფრთით და მუქი ლილისფერი მელნით დაუწერა იღბალი, მიდი ახლა და ედავე - ასე რად დამიწერეო, მე უკეთესი მინდოდაო, თუ თოჯინა ბარბივით გრძელ ფეხებსა და დიდ მკერდს არ გამოიმეტებდი ჩემთვის, იმდენზე მაინც გარჯილიყავი, შე დალოცვილო, რომ ჩემით გადაადგილება შემძლებოდა და ამ ოხერ-ტიალ, რკინისბორბლებიან ეტლში არ ჩაგესვი ჩემი დღე და მოსწრებაო...
"თუმცა ვის რას ვემართლები, თავო ჩემოო" - იმასაც გაივლებდა ხოლმე გულში კუტი ფატია და მზის გულზე კნუტივით მოკუნტულ-მიფიცხებული მილულავდა უზარმაზარ ცისფერ თვალებს. სხვათა შორის, ეს ერთადერთი იყო, რაც ასე მოსწონდა საკუთარ თავში - ამოაძვრენდა ჯიბიდან "ტენების" კოლოფიდან ამოძრობილ პატარა სარკეს და საათობით ჩასცქეროდა საკუთარ თავს თვალებში. დიდი სარკე არ უყვარდა. ან რატომ უნდა ჰყვარებოდა? მე შენ გეტყვი, შეეკითხებოდა - მითხარი, სარკევ, ვინ არის ამქვეყნად ყველაზე ლამაზიო? რა უნდა ეპასუხა, ხომ არ მოატყუებდა? არა, ღმერთმანი, არ ღირდა მისი უხერხულ მდგომარეობაში ჩაყენება. ჰოდა, იპოვა კიდეც გამოსავალი - არც სარკე წითლდებოდა სირცხვილით - ეს რა გამოსახულებას იტევს და იტანს ჩემი ზედაპირიო და არც ფატია - ასე მახინჯი რატომ გამაჩინა ღმერთმაო. იხედებოდა პატარა სარკეში, რომელშიც მხოლოდ მისი თვალები მოჩანდა და ყველა კმაყოფილი იყო - სარკეც, ფატიაც და ღმერთიც.
აი თვალები კი... თუნდაც წამწამების ტუშის რეკლამაში გადაგეღო. ჰო, მაღალპოლიგრაფიული ფერადი ჟურნალის გარეკანისათვის. დახედავდა ვინმე შავსათვალიანი, ჯინსებიანი და მკერდგადაღეღილი ჯეელი და ოხვრა აღმოხდებოდა - "ვახ, ჩემი, რა თვალებიაო!" მერე ჟურნალის სარეკლამო განყოფილებას დაუკავშირდებოდა - "თქვენი ჭირიმე, ამ გოგოს კოორდინატები მომეცით და მე ვიცი თქვენი პატივისცემაო". მოახტებოდა თავის "მოკრი" ასფალტისფერ "ვოლვოს" და მიჯგრიალდებოდა ინვალიდთა პანსიონატში. ერთს კი იფიქრებდა, - ამისთანა თვალების პატრონს აქ რა ესაქმება, ალბათ, ექიმად თუ მუშაობსო. აქ არ გავაჩერებ, წავიყვან, კერძო კლინიკას გავუხსნიო.
პირდაპირ დირექტორის კაბინეტში ააჭრიდა, მაგიდაზე ჟურნალს დაუგდებდა - "ამას იცნობო?" დირექტორი მხრებს აიჩეჩავდა - "ასეთები აქ არ გვყავს, მგონი, მისამართი შეგეშალათო". გაჯიუტდებოდა ჯეელი - "ვიდრე ჩემს პრინცესას არ ვიპოვი, აქედან ფეხს არ მოვიცვლიო" და დაიწყებდნენ ძებნას კონკიასავით. იმათ რა უჭირდათ, ნივთიერი მტკიცებულება მაინც ჰქონდათ ქოშის სახით. ახლა კი, დადექი და უყურე ყველას თვალებში - ესაა თუ არაო. ბოლოს ჯერი ფატიაზეც მიდგებოდა და როცა ეტლზე ორად მოკეცილ, კიდურებგანუვითარებელ, ხეიბარ ქალს ცხვირწინ მიუგორებდნენ, ჯეელი მოულოდნელობისაგან ჩაიკეცებოდა - "ის არის, ის თვალებია! ვახ, ჩემი, რა თვალებიაო!" მერე ხელს დაავლებდა და სახლში წაიყვანდა, ყოველ დილით ჩახედავდა თვალებში, დაუკოცნიდა თვალებს და წავიდოდა თავის საჯეელოში.
ეხ, დაილოცოს ქართული ენის გრამატიკა და ზმნის ნაირ-ნაირი ფორმები. ისინი რომ არა, ნეტავ როგორ უნდა ეოცნება საკუთარ თვალებში მომზირალ ფატიას. ან ეს ძილი რომ არ არსებობდეს, როგორ დაასვენებდა ამდენ ნაფიქრ-ნაოცნებარ ტვინის უჯრედებს და რა შეუცვლიდა იმ ლამაზ-ლამაზ სიზმრებს, მკერდგადაღეღილი ბიჭი რომ ჩნდებოდა და ისევ იმალებოდა. მკერდი და მერე რა მკერდი. იცოდა, რომ ქალები ჭკუას კარგავდნენ მის დანახვაზე და ამიტომაც არ იკრავდა იმ ოთხ ალაგას გახვრეტილ და ზოლიან პერანგზე თეთრი ძაფით მიკერებულ ღილებს. ან ეს სიგარეტის სუნთან შეზავებული ძვირფასი ოდეკოლონის სურნელი, ასე რომ ათრობდა და აბრუებდა, პირდაპირ ფეხში სცელავდა ფატიას. ეს სიზმარში, თორემ ცხადში რაღა მოცელვა უნდოდა - 32 წელი ისედაც ერთ ალაგას იჯდა კუნძივით და ვინმე სამადლოდ თუ გამოაგორებდა ახლად ამწვანებული კოინდრის სიმწვანით დასატკბობად და სუფთა ჰაერის ჩასასუნთქად.
"ჯანდაბა, ჯერ არ მოვმკვდარვარ" - გაიფიქრებდა-ხოლმე გაღვიძებისას და ისევ იმ სამოთხეზე იწყებდა ფიქრს, რომელიც ამ ორიოდე წუთის წინ დააკარგვინა კარის ბრახუნმა. ჯეელის კოცნა ისევ ბაგეებს უწვავდა და ჯერ კიდევ ვერ დაეღწია თავი მისი სურნელის დამათრობელი ზემოქმედებისაგან. ბევრი რამ სმენოდა, ბევრიც წაეკითხა სიყვარულზე, მაგრამ თუ ასე უსაშველო და უკიდეგანო იყო, როგორც მის გულში დასადგურებული უცნაური და უმისამართო გრძნობა, მაშინ აღარაფრისა სწამდა და სჯეროდა. თუმცა, არც ისე გახლდათ დიდი მორწმუნე.
"ღმერთი რომ არსებობდეს, ასე არ დამტანჯავდაო" - კი არ ფიქრობდა, ხმამაღლა ამბობდა. არც ჯვარს იკარებდა, არც სანთელს ანთებდა - ესენი მე ვერას მიშველიანო, - იტყოდა-ხოლმე და ყვავილებიან ლამბაქს გულმოსული დააბერტყავდა გადმობრუნებულ ფინჯანში ჩარჩენილი ყავის ნალექს.
სურვილი ჟანგივით ხრავდა მის უძლურ სხეულს. ხანდახან ფიქრს თავს აღწევდა და თვალებში ყურებას თავს ანებებდა. ოცნებას მასზე დიდი თვალები ჰქონდა. დიდი თვალებიდან კი ცრემლიც ბევრი იღვრებოდა. იმდენი, რომ წისქვილსაც დააბრუნებდა და ერთ ტომარა სიმინდსაც ჩამოფქვავდა. მნიშვნელობა არ ჰქონდა, სარკმელში მზე იჭყიტებოდა თუ მთვარის ყვითელი შუქი იღვრებოდა. "ნეტავი გამაგებინა, რომელმა იდიოტმა თქვა, დრო მკურნალიაო" - გაწიწმატდებოდა-ხოლმე ფატია და მთვარის შუქით გაფერადებულ სასთუმალზე მისდებდა ფიქრით დამძიმებულ თავს. ჯერჯერობით ეს ერთადერთი იყო, ვისთანაც იყოფდა სარეცელს და გრძნობდა, უკეთესის მოლოდინში ვერც დრო იქნებოდა მისი მკურნალი.
მდორე მდინარესავით მიიზლაზნებოდნენ დღეები და ღამიდან ღამემდე, სიზმრიდან სიზმრამდე ძლივს ატანდა მისი მომლოდინე სული. თვალის დახუჭვისთანავე მასთან ჩნდებოდა მისი მზეჭაბუკი და სქელი ტუჩებით უკოცნიდა გამჭვირვალე ღაწვებს, ბაგეებს, მკერდს, თითებს, ცეცხლმოდებული სხეულით ეკვროდა მის სიცარიელედქცეულ მსუბუქ ტანს, რომელსაც აღარც ეტლი სჭირდებოდა, არც ფეხები, უხილავი ფრთებით დაჰქროდა და გაუგონარ, ენით აუწერელ სიამოვნებას ეძლეოდა დილამდე. მერე ისევ ეს ოხერი მზე შემოუნგრევდა მწვანე ფარდებით ჩასანგრულ ფანჯრებს და ფატიას შეანჯღრევდა - "ეი, გაიღვიძე, ძილისგუდავ, გეყოფა ძილი, ხომ გაგიგონია - მოაკლდეს მძინარესაო, ემატოს მღვიძარესაო!"
"თავი დამანებეო - აზუზუნდებოდა, აწუწუნდებოდა, გაცხარდებოდა გაღვიძებული ფატია - ნეტავ რა უნდა მომაკლდეს დარდისა და ოხვრის გარდა. ძილში უფრო ჩქარა გადის წუთისოფელიო".
"აბა, რას ბოდავ, ფატიავ! - გაიცინებდა მზე - წუთისოფელი მარტო მძინარესათვის კი არა, ყველასთვის წამში მიფრინავს. აბა შენ რა გეგონა, რანაირად დადგა ეს მეოცე საუკუნე? ეს ჩვენი წელთაღრიცხვით, თორემ იქამდე რაც იყო, იმას აღარ ვთვლი. ან საერთოდ, გიფიქრია - სად იწყება და მთავრდება სამყარო, შენ ეს თქვენი პანსიონატის ეზო ხომ არ გგონია - ამ ღობიდან იმ ღობემდე, ან კიბიდან და ჭიშკრამდეო..."
"ვიცი, ვიციო..." - თავს ჩაქინდრავდა საბოლოოდ გამოფხიზლებული, სამოთხიდან ჯოჯოხეთში აღმოჩენილი ფატია.
"აბა შენ რა გეგონა, მარტო შენ ზიხარ მაგ შენს დანჯღრეულ ეტლში და შენზე უბედური ამქვეყნად აღარავინაა?" - თავს არ ანებებდა ის აბეზარი სხივი და თვალებში უტიფრად უჭყიტინებდა.
"კარგი რა, ნამუსიც კარგი საქონელია..." - თავს აბრალებდა ფატია და ცალი ხელის დაკრუნჩხული თითებით იწყებდა ფეხებმორყეული ნიკელის საწოლზე პლედის გადაფარებას.
ვერავინ ხვდებოდა, როდის რას ფიქრობდა ფატია. ან რატომ უნდა მიმხვდარიყო? მაშ, რისთვის ედგა მხრებზე სხეულის ერთადერთი განვითარებული ნაწილი? ნეტავ კი პირიქით ყოფილიყო - იყიალებდა თავისთვის ორღობიდან ორღობეში და კუტი ფატიას ნაცვლად ყველა სულელ ფატიას დაუძახებდა. თვითონაც ბედნიერი იქნებოდა და სხვებიც გაიმხიარულებდნენ ობმოდებულ და უგერგილო ცხოვრებას. ნასუფრალით გაუმასპინძლდებოდნენ და ზედიზედ ათასჯერ მაინც გაამეორებინებდნენ სოფლის ბირჟაზე ნასწავლ უწმაწურ სიტყვებს. ოც კაპიკად იმღერებდა, იცეკვებდა და შეიძლება, კიკუსავით სახალხოდ გაეხადა კიდეც. დიდი ამბავი, თუ გიჟს დაუძახებდნენ. სამაგიეროდ, ბედნიერად იგრძნობდა თავს. შეიძლება იმათზე ბედნიერადაც კი, ვინც გიჟს ეძახდა. იქნებ სოფლის წვერამოღერილ ბიჭებს ბნელ ორღობეშიც შეეტყუებინათ ახლადმოძალებული სურვილების დასაოკებლად. ჯანდაბას, ეს ოხერი სიზმრები მაინც აღარ დასტანჯავდა, იცხოვრებდა მშობლიურ სოფელში და თავსაც არავინ უკრავდა ამ პანსიონატში. ყველა სოფელს თავისი გიჟი ჰყავსო და იქნებოდა თავისი სოფლის გასართობი მასხარა.
ახლა კი, სინათლისა ისე ეშინოდა, როგორც ღამით უეცრად გამოღვიძებულ ბავშვს - სიბნელისა. ეს ნორმალურ ბავშვს, თორემ ფატიასათვის არც ბავშვობაში მოჰქონდა მამლის ყივილს და სახურავებიდან ამოწვერილი მზის სხივებს დიდი აღმაფრენა და სიხარული. არავინ უკოცნიდა ნამძინარევ, ვარდისფრად ატკრციალებულ ლოყებს და არც ენას უჩლექდა ვინმე - "გაიღვიძა ჩემმა პაწაწუნამო, ადე, ჩემო პატარაო, მოდი ფისი-ფისი ვქნათ და ხელ-პირს ჭუპა-ჭუპა ვაქნევინოთო."
არაა!!! ამგვარი გულჩვილობა ფატიასნაირებისათვის არ იყო მოგონილი. ღამის პერანგიც კი არ ჩაუცმევია არავის. ზაფხულში ჩითის კაბას გადააძრობდნენ და ეგ იყო. ზამთარში კი, რაც ეცვა, ეცვა. რაც დღისით, ის ღამით. ვის რას ემართლებოდა? თვითონ სარკეში ჩახედვაც კი ჰზარავდა და რა დააშავეს სხვებმა?
ესეც შენი ყოფნა-არყოფნა. ფატია კი არა, შექსპირიც ამაზე იმტვრევდა თავს და თუ მას ვერ გაეგო, ფატია როგორღა უნდა გარკვეულიყო თავისი დაკნინებული არსებობის საჭიროებასა და ყოფიერების აუცილებლობაში. ეხ, ვის რაში სჭირდებოდა, ვის დაჰკარგვოდა? ის თავქარიანი და ოფოფივით გაჩეჩილი სანიტარი მარინიაც კი კისრისტეხით მიარბენინებდა სადილზე, რომ დროზე მოეშორებინა თავიდან და ზავხოზ თამაზასთან გაეგრძელებინა კურკური.
წლები კი მიდიოდა. მიწის ნაგლეჯი, რომელიც ფატიას სარკმლიდან მოჩანდა, ხან იებით, ენძელებით და ყოჩივარდებით იფარებოდა, ხან თოვლით, ხან ჭრელ-ჭრელი ფოთლებით და ხანაც მწვანედ ბიბინებდა. ფატია და მისადმი ადამიანების დამოკიდებულება კი არ იცვლებოდა. მასში არც სიცივე ისადგურებდა და არც სითბო - უბრალოდ იყო რა...
"რომ მოვკვდები, ალბათ ვერც შეამჩნევენ..." - ოხვრას გულს ამოაყოლებდა-ხოლმე ზმანებაში შეყვარებული ფატია და მასთან შეხვედრამდე დარჩენილი რამდენიმე საათის მოკვლას ჭერში თვალების ცეცებით ცდილობდა.
"დიდი ამბავი... - ამშვიდებდა ისევ სხივი - ახლა ვერ შეგამჩნევენ? გავა დრო, წლები და ვინმე არქეოლოგი ამოგთხრის. შეგამჩნევს? შეგამჩნევს კი არა, მუზეუმში არ გამოდებს შენს ჩონჩხს? აბა შენ რა გგონია? ჰერაკლე რომ ჰერაკლე იყო (შენ იმასთან რა მოსატანი ხარ), ის იწვა, ღმერთმა უწყის, რამდენი საუკუნე გაქვავებული ლავის ქვეშ და იმდენი ქექეს ეს საცოდავი დედამიწა, რომ ქვიდანაც ამოტეხეს მისი ნარჩენები. იფიქრებდა ამას? იყო თავისთვის, ცხოვრობდა საყვარელ ცოლ-შვილში და დაუყვებოდა პომპეის ქუჩებს, ვიდრე ბუჰ!!! და არ იფეთქა მიწის ქვეშ ბოღმიანი კაცის გულივით მოთუხთუხე ვულკანმა. იცოცხლე, ამოიფრქვა და ამოიგმინა, ამოიღვარა და ფერფლად და ცეცხლად დაედო დედამიწას. შენ კი ზიხარ მაგ შენს ეტლში და ვიშვივშებ. ნუ გეშინია, შენც ამოგთხრიან, შენც გიპოვიან."
"მე ახლა მინდა..." - გულში ფიქრობდა, არ ამბობდა და მწარე ფიქრებს ეძლეოდა, ან რა გასაკვირია, რომ მისცემოდა. აბა, მზარეულ ტასიას რა ჰქონდა საფიქრალი. იმის გარდა, რასაკვირველია, რაც შეიძლება ბევრი ნარჩენები შეეგროვებინა თავისი ღორებისათვის. ან იმ თვალებ და ტუჩებშეღებილ, მოკლეკაბიან ექთან ეკუნიას, რომელიც იმის გარდა, რომ ყოველ დილით წმინდა რიტუალივით ასრულებდა ფრჩხილებზე ლაქის წასმის და სახეზე კოსმეტიკის სქელი ფენის დადების პროცედურას, ექიმ ზურიას კაბინეტშიც ხშირ-ხშირად შერბოდა-ხოლმე ყავის ფინჯნით ხელში. იქიდან აწითლებული, ხალათის სწორებით გამოდიოდა და შიგადაშიგ ავადმყოფებსაც შეუვლიდა იმის გასაგებად, ჯერ კიდევ ცოცხლები არიან თუ უკვე განუტევესო ტანჯული სული? სხვა რაზე უნდა ეფიქრა? ფიქრს დრო სჭირდება, დრო კი ეკუნიას ძალიან ცოტა ჰქონდა. გარდა ამისა, ფიქრისათვის ტვინია საჭირო, ეკუნიას კი აქაც ჭაკად ჰქონდა საქმე. ამიტომ, რასაც გაიგონებდა, პირდაპირ, ნედლად გასცემდა ჭორის სახით.
ფატია კი, ერთხელ გაგონილს, ვინ იცის, მერამდენედ ამუშავებდა, ატრიალებდა ხორცსაკეპ მანქანაში ხელმეორედ ფიქრისათვის გაშვებული ფარშივით, საკუთარ წვენში იხარშებოდა, ითუთქებოდა, იწვოდა, ჯიგარი ეგლიჯებოდა, მაგრამ ნაფიქრალის გაზიარება არ შეეძლო, იმ უბრალო მიზეზის გამო, რომ არ არსებობდა მისი მიმღები.
უხილავი რკინის მესერი ჰყოფდა ფატიას საუფლოს გარეშე სამყაროსაგან. უხილავი, მაგრამ ისეთი მყარი და მედეგი, არც მესაზღვრე სჭირდებოდა, არც დაგეშილი ნაგაზები - ისედაც არავინ არღვევდა საზღვარს. არღვევდა კი არა, ქუდი რომ გადაგეგდო, ფეხს არავინ შეადგამდა მის გამოსატანად. ხანდახან თუ გადმოიჭყიტებოდნენ, ნეტავ რა ხდება ამ ფატიას სამყაროშიო, დიდად ვერ იხიბლებოდნენ და დამდუღრულივით უკანვე გარბოდნენ, ბრუნდებოდნენ თავიანთ სახლებში, ბინებში, ოფისებში, ქელეხებსა და ქორწილებში, სულ სადღაც ეჩქარებოდათ და ცხოვრებას ისე მიერეკებოდნენ, უკანაც არ იხედებოდნენ, ემანდ უკან მორჩენილმა წლებმა გული არ გაგვიხეთქოსო. ფატია კი მხოლოდ უკან იყურებოდა. რაც ყველა დანარჩენს გულს უხეთქავდა, ფატიას სწორედ ის ასულდგმულებდა.
საშოვარზე გამოსული ღამურებივით დაჰფრენდნენ თავს უაზრო სიტყვები და ნერვებს უწეწავდნენ ისედაც ნერვებაშლილ ქალს - რა მნიშვნელობა აქვს, ხეიბარს დამიძახებენ, კუტს, ინვალიდს თუ შეზღუდული შესაძლებლობის ადამიანს, თავს რისთვის იმტვრევენ, ემანდ, გული არავის ვატკინოთ, ყველა თანასწორი და ტოლი ვართო. თანასწორი არაა! სიტყვებს რა მნიშვნელობა ჰქონდა, თუკი შინაარსი არ იცვლებოდა, ყველა ერთი ჭირი იყო ფატიასათვის და თუ ვინმე მაინც დაიჩემებდა, ერთს მეორე სჯობიაო, ფატიას თვალში ფარისევლობდა და თვალთმაქცობდა მხოლოდ.
ასეთი ფიქრები ეწვეოდა-ხოლმე მარტოსულ ქალს დროდადრო და ეს ფიქრები შეშინებული გველებივით მალევე ტოვებდნენ მას. ვიდრე მიწიდან ამოზრდილს ისევ მიწა უზამდა პირს, რაღაც ჯანდაბით ხომ უნდა ამოევსო ეს დაუსრულებელი და ოხერი წლები, თვითონ თუ ვერ შექმნიდა რამეს, სხვისი შექმნილით ხომ მაინც უნდა ესარგებლა და დამტკბარიყო.
"შენ რა გიშავს, ცოცხალს ყოველთვის ეშველება, მკვდარმა იკითხოსო" - სადღეგრძელოსავით ეტყოდა ხოლმე ნუგეშს ერთადერთი გულშემატკივარი მაყვალა.
"ხა-ხა, როგორ გამაცინე... - მწარედ ჩაილაპარაკებდა ფატია - სწორედაც რომ მკვდარს რა უჭირს, შიმშილი იმას აღარ აწუხებს და სიცივე, არის თავისთვის წამოწოლილი და ასვენებს სიცოცხლით დაღლილ-დაქანცულ სხეულს. მე ვარ ასე შუაში გაჭედილი - არც იქით, არც აქეთ, არც ცოცხალი, არც მკვდარი, არც საიქიოში, არც სააქაოშიო."
ისე, კარგად თუ დააკვირდებოდით, აშკარად ცოცხალი იყო და ბრტყელ მკერდქვეშ უკმაყოფილო და ფეთქვით გაბეზრებული გულიც უცემდა. ის კი მაინც იჯდა და უსიხარულოდ გაჰყურებდა ბინდშემოპარული ცის ნაგლეჯს სარკმელში. ან რა ჰქონდა გასახარელი? დედა არ დაუძახია არავისთვის და მამა. ზღაპარი რომ ზღაპარია, ის არ უამბია მისთვის ვინმეს. არც დაბადების დღე მიულოცავთ არასდროს. თუმცა, კაცმა რომ თქვას, მისალოციც რა ჰქონდა? ის, რომ ჩანასახშივე არ ჩაკლა უფალმა და ჩანასახისვე პოზაში დატოვა სამუდამოდ?
"აბა, ასეთ ყოფას სიკვდილი არ სჯობია?" - ნიშნს მოუგებდა ხოლმე ყავის ჭიქამომარჯვებულ მაყვალას, მაგრამ სული ტკბილი იყო და მაინც ყურებდაცქვეტილი უსმენდა მის მიკიბულ-მოკიბულ მკითხაობას. იმასაც, რა ენაღვლებოდა, ფინჯანის ფსკერზე, ყავის ნალექში დაეძებდა ფატიასათვის ალბათ ერთადერთ ნუგეშისცემას:
"ვიღაცას ვხედავ, შენთან მოსანახულებლად მოდის, მ, ვ, ნ, თუ რ-ზე იწყება მისი სახელი. თავი მომჭერი, თუ შენ არ გათხოვდე, ა, აღდგომა და ხვალეო."
რომ იტყოდა, იტყოდა, წყალი არ გაუვიდოდა. კარგად იცოდა, რომ არც მნახველი მოვიდოდა, არც მთხოვნელი, მაგრამ მოსწონდა ფატიას ტყუილები და აბა, ამაზე როგორ დაზარდებოდა?
ყველაფერი გასაგები და ამავე დროს გაუგებარი იყო ფატიასათვის. მაგალითად, ვერაფრით ვერ მიმხვდარიყო, როგორ შეეძლო 208-ში მცხოვრებ, სანიტრის მიერ ჯიბეში ჩაკუჭული სამმანეთიანის სანაცვლოდ გარეცხილ-გახამებულ თეთრეულში მწოლიარე თინიკოს პირიდან სულ შაქარი ამოსვლოდა. ყველასთვის, ვისაც მის ოთახში ცხვირის შეყოფა მოესურვილებოდა, გაეღიმა, მოეკითხა, თავისკენ საკოცნელად მიეზიდა. ასეთი კი ბევრი იყო - ზოგი თვითონ შედიოდა, ზოგი კი შეჰყავდათ, საჩვენებელი ინვალიდივით იყო - სუფთა, გაქათქათებული, აკურატული თინიკო, მუდამ მომღიმარი, დებისა და მათი შვილების ფოტოებით კედელაჭრელებული... ვერ მიმხვდარიყო ფატია, როგორ შეეძლო 50 წლის მანძილზე საწოლს მიჯაჭვულ 65 წლის ადამიანს ლექსები ეწერა, ბუნება ჰყვარებოდა, ექსოვა, ექარგა, ემუსაიფა და ემაჭანკლა კიდეც. იქნებ იმ 15 წლის მოგონებები მოჰყვებოდა ბავშვობაში გულდატოვებულ ადამიანს. ფატიას კი... ცხოვრების კინოფირივით უკან დაბრუნება რომ შეიძლებოდეს, ზედიზედ 15 წელს კი არა, ტვინი რომ ეჭყლიტა, ბედნიერების 15 წუთსაც ვერ გაიხსენებდა ვერაფრით.
არც ის ესმოდა, რა ახვიხვინებდა ასე უდარდელად ხეიბარ ბადრიას პოდიუმზე მოგოგმანე მკერდგაშიშვლებული მოდელების დანახვაზე. სწორედ იმ ბადრიას, მრავალტონიან მატარებელს უბოდიშოდ რომ გადაურბენია მის ფეხებზე და ბავშვობაში მურაბაშერეული კალცის მიქსტურით გამაგრებული ძვლებისათვის სულ ლაწა-ლუწი აეყენებინა. ეს ხეპრე კი ზის ამ ღილაკებმორყეულ ტელევიზორთან, პირდაღებული მისჩერებია ნახევრადდამჯდარ ეკრანს, "ვახ, რა ნაშააო" - გაიძახის, თან დაჭიანებული კბილებით ისე იღრიჭება, თითქოს "წითელ კუთხეში" მიყუჟული ფატიაც იმ თავცარიელი თოჯინებივით მდედრობითი სქესის არ ყოფილიყოს.
ბრაზობდა ქალად უარყოფილი ფატია და იმაზე აღარ ფიქრობდა, ერთ დროს თავმომწონე ბიჭს ჯერ მნახველები რომ უშლიდნენ ნერვებს, მერე ის - რატომ ყველა შეეგუა ჩემს ამბავს და აღარავინ სიბრალულით აღარ მიყურებს, მეც მათსავით ორფეხა ხომ არა ვარო. რა იცოდა ფატიამ, ბადრიას გულშიც იგივე ცეცხლი რომ გიზგიზებდა, იგივე ჭია რომ ხრავდა მის სულსა და სხეულს ძილშიც და ცხადშიც.
ასეთი ფიქრები უტრიალებდა კაკანათში მომწყვდეული ბეღურასავით საკუთარ სხეულში მოფართხალე ფატიას და "უნარშეზღუდული" ადამიანის კვალობაზე კიდევ არა უშავდა - უძლებდა ამ ღომში ჩაზელილი სულგუნივით გაწელილ დღეებს აისიდან დაისამდე. ჯერჯერობით მისი უპირატესობა მხოლოდ იმაში მდგომარეობდა, რომ კვირაში ორჯერ ფაბრიკის მუშასავით უფასოდ აძლევდნენ ერთ ბოთლ რძეს. სულ ეს იყო - იწურებოდა "წითელი ჯვრის" ჰუმანიტარული სუპივით უგემური დღეები და მათთან ერთად - ფატიას მოთმინებაც. უკანასკნელი იმედი ჩაფერფლილიყო, სიცოცხლის სურვილი - ჩამქრალიყო. სილამაზე ხომ არ იყო და არ იყო. გაზაფხული კარგა ხანია აღარ დგებოდა ფატიას წილ ქვეყანაში. არაფერი განსაკუთრებული არ ხდებოდა, თუ იმას არ ჩავთვლით, რომ ერთ მშვენიერ დღეს ზაქრო გამოჩნდა. გამოჩნდა კი არა, პირდაპირ მაყვალას ყავის ჭიქიდან გადმოხტა. უცებ გამოცოცხლდა საღათას ძილით მიძინებული პანსიონატი. ყველგან, უზარმაზარფანჯრებიანი დერეფნების კუთხეებში თავშეყრილ, ეტლში მჯდარ თუ ხელჯოხიან მეზობლებს მხოლოდ ერთი ამბავი ეკერათ პირზე.
"რა ნახა ნეტავ ამ ზაქრომ ფატიაში, ერთი გაგვაგებინაო" - ქირქილებდნენ, ლაზღანდარობდნენ, გულში კი შურდათ კიდეც ფატიასი. მთლად იმ ჯეელისნაირი ვერ იყო ზაქრო, მაგრამ არც ხელი აკლდა, არც ფეხი, ყურთასმენაც ჩინებული ჰქონდა და მხედველობაც. არც ძალიან მოხუცი იყო - 65 ახლახან შესრულებოდა. ამიტომ ყველასათვის გაუგებარი იყო, რატომ უნდა გადმობარგებულიყო ზაქრო პანსიონატში და მით უმეტეს, ფატიასთან რას უნდა დაემეგობრებინა. რას აღარ ამბობდნენ - "ალბათ სახლში აღარ დაედგომებოდა, ნამდვილად ლოთობით ყველას თავი მოაბეზრა და გამოაგდესო."
სახლში მართლაც აღარ დაედგომებოდა ზაქროს. ქალი იყო ოჯახის შემკვრელ-გამაერთიანებელი, ოჯახის საბჯენი და შვილებსა და ქმარს შორის გადებული ხიდი. მისმა სიკვდილმა კი საბოლოოდ დაარღვია ეს კავშირი - შვილები დაიფანტნენ, მამას ზურგი აქციეს და თავ-თავიანთ პატარა ოჯახებში განმარტოვდნენ. კვირიდან კვირამდე კაციშვილი არ შეაღებდა მის ჭიშკარს, თითქოს მის ძველისძველ, პაპისეულ სახლში კეთროვანი დასახლებულიყო. სული რომ ამოსვლოდა, წყლის მიმწოდებელიც არავინ ჰყავდა. მეზობლის ბერიკაცი თუ შემოვიდოდა ხანდახან წუთისოფელზე საწუწუნოდ და ოხვრით გულის ამოსაყოლებლად. ეგ იყო და ეგ.
კარგა ხანს მისტიროდა ზაქრო უდროოდ გარდაცვლილ ცოლს, კიდევ უფრო დიდხანს - საკუთარ, მარტოდმარტო დარჩენილ, ეულ თავს. ბოლოს ხელი ჩაიქნია, გოგიაანთ ბიჭს ქალაქში მოხუცებულთა თავშესაფრის ამბების გაგება სთხოვა და როცა პასუხი ჩამოუტანა, ჩააწყო ჩანთაში თავისი მწირი ბარგი-ბარხანა და გაემგზავრა. "ეს ყოფილა ჩემი ბოლოო" - ფიქრობდა ზაქრო და მყრალ "პრიმას" აბოლებდა. სამაგიეროდ, ღმერთმა გადმოხედა და აგერ, ფატია გამოუგზავნა სამეგობროდ და ჭირ-ვარამის გამზიარებლად. ჩასჭიდებდა მის ეტლს შრომით დაკოჟრილ ხელებს, გააგორ-გამოაგორებდა და მერე საათობით დაატარებდა მზის გულზე. ფატიაც ისე ყელმოღერებული იჯდა, თითქოს დედოფლის ტახტრევანზე მოკალათებულიყო და ზურგს უკან მოყვარული და ერთგული უფლისწული მოსდევდა. ბედნიერებისაგან ბრწყინავდა. თავი სიზმარში ეგონა. როცა ზაქრომ ცოლობა შესთავაზა, იფიქრა, მასხრად თუ მიგდებსო და - მე მახინჯი კი ვარ, მაგრამ თავმოყვარეობა არ დამიკარგავსო - სულ ცოფები ჰყარა.
"შენ შემოგევლოს ჩემი თავი, დაცინვა გულშიც არ გამივლია, შენც მარტოსული ხარ და მეც, მოდი და ერთად ვიცხოვროთო" _ გულწრფელად გამოუტყდა ზაქრო. მე შენ გეტყვი, ქორწილის ხარჯებზე მოუხდებოდათ ფიქრი თუ ფატიას ფატა-კაბაზე. არც ჯვრისწერა ყოფილა და არც მმაჩის ბიუროში ხელის მოწერა, არც უცხოურ მანქანაზე გამობმული წითელი ლენტები, გოჭები, ქათმები, სამსართულიანი ტორტი და ამისთანა რამეები. უბრალოდ, მარტოობას ჩაურაზეს კარი, რომ მეორედ ვეღარ გაებედა ცხვირის შემოყოფა ფატიას პატარა ოთახში, სადაც ზაქრო გადაბარგდა საცხოვრებლად.
რუსმა ჟენიამ ბუზღუნი დაიწყო - "მაგას ისიც ეყოფა, ქმარი რომ იშოვა, რძე აღარ მისცეთ და მისი წილი მე და ტამაროჩკას გაგვინაწილეთ, ჩვენ უფრო გვჭირდებაო." მაგრამ სულ მალე გაირკვა, რომ თუ ვინმეს სჭირდებოდა რძე, პირველ რიგში ეს ფატია იყო. რაღაც გულისრევა დაეწყო, საჭმლის დანახვაზეც ცუდად ხდებოდა. მაყვალამ ლოყა ჩამოიხოკა - "ხო არ გადეირიე, აგი რა მესმის, წავალ ექიმ ზურიეს დოუძახებო." ექიმმა ეჭვი დაადასტურა - "ფეხმძიმედ ხარ, ბავშვი შეგეძინებაო".
ბავშვიო? როგორ თუ ბავშვი? არა, აქ რაღაც შეცდომა იყო. ბედის მწერალს ნამდვილად რაღაც შეეშალა, აბა ასეთ ბედნიერებას ფატიასათვის როგორ გაიმეტებდა? ამაზე რომ ფიქრობდა, ფატიას ეკალი აყრიდა ტანზე, თავბრუ ესხმოდა. იმაზეც კი არ უფიქრია არასდროს, დედა თუ ჰყავდა ოდესმე და იმას რა აფიქრებინებდა, თვითონ თუ ეწერა ამ გაუცნობიერებელი და უცხო გრძნობის საკუთარ თავზე გამოცდა.
წუთში მოედო ახალი ამბავი პანსიონატს:
ქალები გვერდებს ითქვიფავდნენ - "ფატია და ბავშვიო?" კაცები ქირქილებდნენ - "მალადეც, ზაქრო, ძაან ყოჩაღი კი გამოდგაო." დირექტორმა გივიმ თავში ხელი შემოიკრა - "ახლა რა ვქნაო."
ექიმები კატეგორიულად უკრძალავდნენ ფატიას ნაყოფის შენარჩუნებას, სულ ერთია, ვერ გაიზრდება, ვერ განვითარდება, ქალიც დაიღუპება და ბავშვიცო.
მაგრამ, გაგიგონიათ? ფატიამ ქვა ააგდო და თავი შეუშვირა. ვინ არ ეხვეწა, ემუდარა, დირექტორიდან დაწყებული, მაყვალათი დამთავრებული. ყველა ეჩიჩინებოდა - "არ გაგიჟდე, თავი არ დაიღუპო, ბავშვი მოიცილე, სანამ გვიანი არააო."
ფატიას კი არც არაფერი ესმოდა და ვერც ვერაფერს ხედავდა. ოცნებებმა ისე გაიტაცა, ვერ მიმხვდარიყო, რას თხოვდა ეს ხალხი. გულში ეცინებოდა - "ნუთუ ამ სულელებს იოტისოდენა იმედი მაინც თუ აქვთ, რომ ამაზე დამითანხმებენო." მთელი არსებით გრძნობდა თავის გაურკვეველი ფორმის სხეულში ჩასახული ცოცხალი არსების ფეთქვას, სუნთქვას და ვერავითარი ძალა ვერ აიძულებდა, შელეოდა მას.
"თუ სიკვდილი უწერია, ცოტა მოგვიანებით მოხდეს, ჯობია. თანაც პატარას მარტოდმარტო ხომ არ გავისტუმრებ იმქვეყნად, ერთად წავალთ მე და ჩემი შვილიო" - უცნაური სითბოთი გამღვალ გულში ფიქრობდა ფატია, ხმას კი არ იღებდა. იჯდა ასე კრიჭაშეკრული და ცალყბად აძლევდა პასუხს თავზე სულთამხუთავებივით დამდგარ ჭირისუფლებს.
ფეხმძიმობამ ფატია სხვა ქალად აქცია. მოულოდნელად საკუთარ თავში იმდენი სითბო და მზრუნველობა აღმოაჩინა, თვითონაც გაოცდა, ამდენ ხანს სად იმალებოდა ეს ყველაფერიო. ეკლესიიდან ზაქროს ღვითსმშობლის ხატი და სანთლები მოატანინა, ყოველ დილა-საღამოს სანთელს ანთებდა და ჩუმად ლოცულობდა. მხოლოდ ღმერთმა უწყის, რას ევედრებოდა მას ფატია - შვილის და საკუთარი თავის გადარჩენას თუ იმქვეყნად ერთად გამგზავრებას. იმასაც ფიქრობდა, იქნებ იმდენ ხანს მაინც დაიტიოს ჩემმა ოხრადდასარჩენმა, მახინჯმა სხეულმა ნაყოფი, რომ საკეისრო გამიკეთონ და ბავშვი ინკუბატროში გამოზარდონ, ჩემი თავი ჯანდაბასაც წაუღიაო.
აყვავდა და გაიფურჩქნა ფატია, შეევსო მიმჭკნარი მკერდი და პირსახე. თვალებში უჩვეულო ნაპერწკალი აენთო - სიყვარულით და იმედით ანთებული ნაპერწკალი. საათობით დააგორებდა დარცხვენილი ზაქრო ფატიას ეტლს სუფთა ჰაერზე და კრინტის დაძვრას ვერ ბედავდა, თითქოს წინასწარ ებოდიშებოდა იმისათვის, რაც უნდა მომხდარიყო და რასაც მთელი პანსიონატი შიშით მოელოდა. ყველა შეძრწუნებული იყო ამ მოლოდინით, გარდა ბედნიერი ქალისა, რომელმაც დერეფანში ჩამოახსნევინა და ოთახში შემოატანინა დიდი სარკე და საკუთარ თავს ისე ათვალიერებდა, თითქოს მზეთუნახავის ანარეკლს უმზერსო.
დირექტორი თავისი მანქანით დაატარებდა ექიმთან, კონსულტაციებზე. ყოველი გასინჯვის შემდეგ ექიმი სულ უფრო და უფრო იღუშებოდა და რაც უფრო მეტად ეწურებოდა იმედი ყველას, მით უფრო ბედნიერი ჩანდა ფატია. საკუთარ თავს კიცხავდა - "რამ მაფიქრებინა ბედზე წუწუნი, რატომ ვიცხოვრე ასე უღმერთოდ, საკუთარ თავს სარკეშიც ვერ ვუსწორებდი თვალსო." მოდიოდნენ და მოდიოდნენ მნახველები, მოჰქონდათ და მოჰქონდათ შემწვარი და მოხრაკული, ტკბილეული და ხილი.
"კარგი კვება, იცოცხლეთ, მჭირდება, ახლა ჩემი საყელოც ჭამსო" - ამბობდა ფატია და მადიანად შეექცეოდა საჭმელს. არად დაგიდევდათ, ხანდახან წელში უცნაურ ტკივილს რომ გრძნობდა, სუნთქვაც რომ უჭირდა და კარგა ხანია, დაწოლილს რომ არ სძინებია. სიზმრებიც შეეცვალა ფატიას - ახლა მხოლოდ თავის პატარას ხედავდა, ეფერებოდა მის ფუმფულა თათუნებს, სახე ახლოს მიჰქონდა მძინარე ბავშვთან და ხარბად ისუნთქავდა მისი სათუთი ნესტოებიდან ამონასუნთქ ჰაერს. ბავშვის უცნაური და სასიამოვნო სურნელი ათრობდა და აბრუებდა. რომელი ჯეელი, რისი ზაქრო... რა სურვილი, რისი ლტოლვა... ეს პატარა არსება იყო ახლა ერთადერთი წყარო სიამისა და ენით აუწერელი ტკბობისა. მხოლოდ ამ დღეებისათვის ღირდა თურმე უსარგებლოდ და უაზროდ გატარებული წლების განმავლობაში ლოდინი.
"ნეტავი რა გახარებსო" - თავისდაუნებურად წამოსცდა ერთხელ მაყვალას და ენაზე იკბინა, ეს რა ვთქვიო. მაგრამ ფატიას არც სწყენია და არც შეშინებია. "შენ ის მითხარი, აბა აქამდე რა უნდა გამხარებოდა?" - იქით მიუბრუნა შეკითხვა და ისევ თავის მუცელს მიუბრუნდა. ისე ეფერებოდა და ეალერსებოდა, თითქოს ბავშვი აგერ მუხლებზე უზის და ეტიტინებაო.
ხუთმა თვემ უსასრულო მოლოდინსა და ღელვაში გაიარა. დილას ახლა მხოლოდ სიხარული მოჰქონდა ფატიასათვის. არც დღეები მოჩანდა ისეთი უსასრულო, როგორც წინათ. ეგ იყო, ხუთვამ უმატა. ნაყოფი ვეღარ ეტეოდა დედის ჩვეულებრივზე პატარა სხეულში და იბრძოდა ღვთით ბოძებული, კუთვნილი ადგილისათვის - აქეთ-იქით ეხლებოდა, იქ ღვიძლს ედავებოდა, იქ ნაღველს, აქეთ გულსა და თირკმელებს - ცოტა იქით მიიწიეთ, ვეღარ ვეტევიო. ფატიასაც, ხან თირკმელი სტკიოდა, ხან ღვიძლი და ხან ნაღველი. გრძნობდა, რომ სულისაგან განსხვავებით, მისი სხეული დიდხანს ვეღარ გაუძლებდა ამას. "მოსახდენი მოხდებაო" - თავს იმშვიდებდა ის და საავადმყოფოში წაყვანის წინ თვალებით ემშვიდობებოდა ყველაფერს - ეზოს, დერეფნებს, ადამიანებს... ტკივილი კი სულ უფრო ძლიერდებოდა. ფატიას გული შიშით, ძრწოლით, მოლოდინით თუ რაღაც სხვა, გაუგებარი, ერთმანეთში არეული გრძნობით უთრთოდა. ექიმებმა ერთმანეთს გადახედეს და უსიტყვოდ დაიწყეს ფატიას საოპერაციოდ მზადება. გრძნობდა ფატია თავისი პირმშოს მოძრაობას. გრძნობდა კი არა, თითქმის ხედავდა მის პაწაწინა კიდურებს, სახის ჯერ კიდევ ჩამოუყალიბებელ ნაკვთებს და ცოცხალი თავით არ ეთმობოდა სხეულიდან მისი მოშორება. მთელი არსებით ებრძოდა ნარკოზის გამაბრუებელ ზემოქმედებას და მზად იყო, ენით აუწერელი ტკივილი აეტანა, ოღონდაც კი გონება არ დაბინდვოდა და თვალი შეევლო მისთვის ასეთი სანუკვარი არსებისათვის.
* * *
იმ დღეს ძლიერი ქარი ქროდა. პანსიონატის ეზოში ბალერინებივით ჩამწკრივებული უზარმაზარი ალვის ხეები ერთი მიმართულებით იდრიკებოდნენ, თითქოს თაყვანს სცემდნენ და ემშვიდობებოდნენ ფატიასა და მისი პირმშოს ცხედრებს, რომელთაც, მათი მდუმარე მწუხარების გარდა, პანსიონატის თანამშრომლები, დადარდიანებული ზაქრო და ის ინვალიდები მიაცილებდნენ, რომელთაც დამოუკიდებლად გადაადგილება შეეძლოთ. ფატიას სიმშვიდე და ბედნიერება აღბეჭდვოდა გაქვავებულ სახეზე, თითქოს ყველას ნიშნს უგებდა - "აბა, ერთი შემომხედეთ, რომელი ხართ ჩემზე ბედნიერიო..."
ყველა დუმდა, თითქოს ხმის ამოღების ეშინოდათ, ფატიას და მის პატარას ძილი არ დავუფრთხოთო. არც მაშინ არავის დაუძრავს კრინტი, როცა პანსიონატის დირექტორის ხვეწნა-მუდარით ნაშოვნ პაწაწკინტელა მიწის ნაგლეჯზე, საფლავებს შორის გაჭრილ სამარეში ჩაუშვეს ფატიასა და მისი უდღეური პირმშოს კუბო. მიწიდან ამოზრდილი ფატია ნამატით უბრუნდებოდა მიწას - ბედნიერი და რაც მთავარია, დედად ქცეული.
2003 წ.