(დოკუმენტური ქრონიკა)
ვუძღვნი ჩემს შვილებს _
ნინოს და ქეთევანს.
_ თუ თქვენმა მეუღლემ გიღალატათ,
უნდა გიხარდოდეთ, რომ თქვენ გიღა
ლატათ და არა სამშობლოს.
ა. ჩეხოვი
თაზიკა ველთაურმა გვიან ღამით დამირეკა, ასე, პირველის ნახევარი იქნებოდა, _ ხვალ იქნებ დილიდან გამოხვიდე ჩემთანო.
_ რა იყო, ბიჭო, რა ხდება?
_ არაფერი, ხვალ გამოდი რა, თუ შეგიძლია.
_ მაინც?
_ მაინც, ჩემი შვილების დედა რო მოვ...ან .
_ ჰო, კარგი, დილით მანდა ვარ, მოვალ რა...
მარტო თაზიკაზე არ ვამბობ, მეც და, მგონი, საქართველოს მოსახლეობის ოთხმოცდაცხრამეტი პროცენტიც მაგარ დარხეულშია. კი ახურებენ, ჩვენ ისეთ ფესვებზე ვდგავართ, ჩვენი გადაგვარება შეუძლებელიაო, მაგრამ ეს ტრაკი ევროპელები უკვე ყველაფერს რო აყირავებენ, ამას ვერ ხვდებიან. დაჟე თაზიკა აგინებს თავის გარდაცვლილ ცოლს, რომელიც, რო კითხო, სიგიჟემდე უყვარდა. შვილებს ვერ იტანს, არადა კარგი გოგოები არიან. თუმცა რა ვიცი, მე მაგის ადგილას როგორ მოვიქცეოდი. არა, რა, ჩემმა შვილმა რო ეგეთი რაღაცეები აკეთოს... არა, თაზიკაზე მაინც ვერ იტყვი, რო გოიმია, პრინციპში ყველაფრის აზრზეა, როგორც თვითონ ამბობს ნახევრად ხუმრობით: _ `ქალაქი იცნობს~ და მართლაც ეგრეა, ვერაზე გაიზარდა, ყველა აფასებს, ცუდს ვერავინ იტყვის. ყველაფერს რო თავი დაანებო, ბაბუამისი უნივერსიტეტის დამაარსებელი იყო, ახლა ეს `ლ~-ებიანი ქაჯები `ჯავახიშვილს~ რო ეძახიან. მაგრა მეშლება ნერვები. შეიძლება ვინმეს ეგონოს მარტო ამეებით ვზომავდე თაზიკას, მარა აქვს რა ყველაფერს მნიშვნელობა.
მაგრა მეცოდება თაზიკა, მიჭირს მაგასთან ასვლა, თავი დაიღუპა რა... თუმცა მაინც მაგრადაა, მაგრა უძლებს. მაგის ადგილას მე ეგრევე დამერხეოდა. მაგიტომაც ვაფასებ, მარა ამ შვილებს რა ემართებათ, ორივე უბერავს, აგიჟებენ რა თაზიკას. ბოლომდე ვერ ვხვდები, მაგრამ ნაღდად რაღაცაშია საქმე...
არ შემიძლია თაზიკას ყურება. გამხდარი, გაძვალტყავებული ფეხები ჩხირებივით კიდია ერთი შეხედვით ჯანმრთელი ადამიანის სხეულს. რა სხეულს, ტანს რა. ვგიჟდები... ამ მომვლელსაც კიდია, თუმცა ყველაფერს აკეთებს, პრინციპში ეგ უვლის რა თაზიკას. ხანდახან მაგრად მრცხვენია. რა ვქნა, რა გავაკეთო. თაზიკა ეგრე უნდა დარჩენილიყო? მარტოა რა პრინციპში. კიდე კარგი ამ მომვლელის ფულს უხდიან, მარა ეგეთ მდგომარეობაში კაცს ათასი რამე ჭირდება. მე ერთხელ დავაპირე მაყუთის დატოვება და კინაღამ გაგიჟდა: _ რათ მინდა, ბიჭო, შენი ფული, ნუ მაგიჟებ, არასდროს ჩემთვის ფული არ მოგიცია და ახლა რა, კაი ტიპს თამაშობო, _ეგრევე მომახალა. ძაან ხისტი გახდა. მესმის რა. რა ვიცი, რა ვქნა, არ ვიცი.
_ მოდი, დაჯექი! _ თაზიკა მეუბნება. მეც ვჯდები. ვაჰ ჩემი, არავის არ ვუსურვებ ეგეთ რამეს რა...
_ ბიჭო, რა ვუყო ამ ბავშვებს, კაცი არა ხარ, მირჩიე რამე.
_კარგი რა თაზიკ, რაღა ბავშვები არიან, თავიანთი ცხოვრება
აქვთ, აცალე რა... _ ამას კი ვეუბნები, მარა, თაზიკასაც ხო აქვს თავისი რეპუტაცია, წლების მანძილზე კაცი... თაზიკა ისევ მაწყვეტინებს:
_ შენ კიდევ არ იცი ბევრი რამე, რას მიშვრებიან, აზრზე არა ხარ. შენ გარდა მაინც ვერავის ვეტყვი, ხო იცი, გიჟად შემრაცხავენ.
_ კარგი რა, თაზიკ...
ესე კი ვამშვიდებ მარა, მაგრა ავნერვიულდი. ვიცი, კარგს არაფერს მეტყვის, მეც მეშინია, მეც მყავს შვილი. რო წარმოვიდგენ, რო ვიღაცასთან უნდა დაწვეს, ვიღაც სირისტიან კლიენტთან, თუმცა ხო შეიძლება კაი ტიპი გამოდგეს. არა, არ მინდა რა, ფიქრიც არ მინდა. მაინც როგორ აირია ყველაფერი. უნდა დაწვეს, აბა რა უნდა ქნას, უნდა გათხოვდეს, ბუნების კანონია. მაგრამ ისეთი გამხდარია, ნაზი, სიფრიფანა, სხვანაირი. ვითომ მარტო მე მიჩნდება ეგეთი აზრები? რა ვიცი, სხვისგან არასდროს მსმენია მსგავსი რამ. ყველა მარტო იმას ამბობს, სიძე მურტალი ნათესავიაო, გოიმები არიან, იტყვიან და ვსიო, გაიკრიჭებიან, მეტი არაფერი. სულ მგონია, აი სადაცაა ამ თემაზე გააგრძელებენ საუბარს, რაღაც სერიოზულს იტყვიან. მარა არაფერი. ყველა თითქოს უხმოდ უგებს ერთმანეთს. მე კიდე რაღაც მემართება, არც მაგათნაირი გოიმი არა ვარ მაგრამ, მაგათგან განსხვავებით ვერ ვარ მშვიდად, თავდაჯერებულად, რაღაცნაირად ღირსეულად. მაგათზე მეტიც წამიკითხავს, მაგათზე მეტიც ვიცი და გამომიცდია კიდეც, მაგრამ მაინც მიჭირს რაღაც-რაღაცეების გაგება. თაზიკასთან რა ხდება ნეტა?...
_ ბიჭო! _ თაზიკა მეუბნება, _ რა არის, იცი? არ ვიცი, როგორ გითხრა, მაგრამ დავიტანჯე, ვიღაცას ხო უნდა მოვუყვე. ნეტავ საერთოდ წავსულიყავი რა, აღარ მინდა ასეთი სიცოცხლე...
რა უნდა ვუთხრა. არსებობს კი ამქვეყნად ადამიანი, რომელიც ამ სიტუაციაში თაზიკასთვის რაიმეს თქმას შეძლებს, სხვას შეიძლება კიდევ რაღაც უთხრა, მაგრამ ამას ვერ მოვატყუებ, არც მოტყუვდება. ეგრევე მეტყვის, ნუ მესიაფანდებიო. ჩუმად ვარ. უცებ ჯაბა, თაზიკას მომვლელი, გვეუბნება: _ ყველაფერი იმის ბრალია, რომ ცივები გავხდით. მეზობელი რო ავად გახდებოდა, მთელი კორპუსი იქ ვიყავით. Eესენი კიდევ, რა ტიპები არიან, მეზობელი კი არა, საკუთარი მშობელი კიდიათ ფეხზე.
_ ჯაბა, შენ გადი, ოთახში დარჩი, დაისვენე. ზეზვა დარჩება ჩემთან. ჯაბა, ჯაბა რა, იღებს მაყუთს, დააგორებს თაზიკას ერთი ოთახიდან მეორეში. ამდენ მაყუთს ეგ თავის სიცოცხლეში ვერ იშოვიდა...
ვგრძნობ, არ მინდა თაზიკა რო ალაპარაკდეს. თაზიკასთან რო ვარ, რაღაცნაირად დამნაშავედ ვგრძნობ თავს. ვიცი, რაშიცა ვარ დამნაშავე, ვერ ვუძლებ თაზიკას ყურებას, ცუდად ვხდები, ამიტომ მირჩევნია იშვიათად ვნახო. რაღაცნაირად დამავიწყდეს მინდა. ვნახავ თუ არა, ორი-სამი დღე ცუდათა ვარ, ათას რამეს ვფიქრობ, მაგრა ვშინდები. თაზიკას რო რამე მოუვიდეს... არადა დიდი შანსია უცებ... მოკლედ, მაგარი ეგოისტი გამ... თაზიკა ისევ მაწყვეტინებს.
_ ბიჭო, მე მგონი, სპეციალურად მექცევიან ასე.
_ როგორ, თაზიკ?
_ როგორ და რაღაცას ხო წარმოვადგენ, ამ ქვეყანაზე. არ მინდა თქვან, ესენი თაზიკას შვილები არიანო? ისე სიმართლე გითხრა, სულ არ მაინტერესებს, ვინ რას იტყვის, შენ მაინც იცი, ეგ არასდროს ყოფილა ჩემი პრობლემა. მე მაწვებიან, გაიგე?
_ როგორ გაწვებიან?
_ როგორ და ნინია მეუბნება ამას წინათ, დედაჩემი სამი თვის გარდაცვლილი იყო და შენ, შენს ოთახში იდასთან ჟიმაობდიო. საიდან ახსოვს, ბიჭო, ან რა იცოდა, მაშინ რვა-ცხრა წლის თუ იქნებოდა. Aახლა მიბედავენ ამას, ეგეთ სიტუაციაში რო ვარ და მაგათი საპატრონო რო გავხდი. ხან ერთი მომიგდებს რაღაცას, ხან მეორე. ისეთ რაღაცეებს მეუბნებიან და თან ისე, რომ გული რაც შეიძლება მაგრად მატკინონ. საქციელზე აღარა მაქვს ლაპარაკი.
_ ისე მართლა რა ხდება? _ ისევ მე ვფიქრობ. იტოგში, ბოლო-ბოლო ორი ქალია სახლში, ეს ჯაბა ხო არ დაიწყებს ტრუსიკების აკრეფას, თფუჰ, რას გავს სახლი ტო. ქალი ხარ რა ბოლო-ბოლო. მეც ხო მყავს შვილი, ისიც ხო გოგოა?, არადა ორივე, ნინიაც და ქეთუსიაც, ჩემ თვალწინ გაიზარდნენ. პრინციპში რა უნდა ვთქვა, ორივე ნიჭიერია. ნინია ექიმია და კარგად წერს, აქვეყნებს კიდეც, ქეთუსია ხო იასნია ისედაც, ჟურნალისტია და მაგის საქმეა, თან თაზიკას ნიჭი გამოყვა ... თაზიკა მაფხიზლებს.
_ ამიტომ დაგიძახე, მეუბნება და ფურცლებს მაწვდის.
_ ნინიამ დამიტოვა, წაიკითხე.
_მე მაგათ ვინ ვგონივარ, ბიჭო? ასე მითხრა: _ რეფერატი მაქვს დასაწერი და იქნებ წაიკითხო და რჩევები მომცეო. საღამოს მოვალ და მერე დაგელაპარაკებიო. ეგ არასდროს მაკითხებს თავის ნაწერებს, ვაბშე არ მეკონტაქტება. ქეთია ხო იცი, სხვა ტიპია და სულ მიყვება რაღაცეებს. ისე, თუ სახლში არიან, ხოცავენ, ბიჭო, ერთმანეთს, მე ჩემს პრობლემებს რა ვუყო, არ ვიცი და მაგათ დაზავებას ვუნდები...
_ მაგათთან არ თქვა, რო წაგაკითხე. მოკლედ ნახე რა. _ფურცლებს ვართმევ თაზიკას და კითხვას ვიწყებ:
თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტი
ფსიქოპათოლოგიის დეპარტამენტი
სამეცნიერო რეფერატი
ლეტალური აგონიის გენეზისი
საკვანძო სიტყვები: გარდაცვალება, მსუბუქი სიკვდილი, მძიმე სიკვდილი, ექსპერტები, სასულიერო ფენა, რეანიმაცია.
სიკვდილის პროცესისადმი მიძღვნილ პუბლიკაციებსა და კვლევებში აღწერილია ის სტადიები, რომელიც მომაკვდავ ადამიანზე დაკვირვებისას შეინიშნება. Mამ ტიპის ადამიანებთან ურთიერთობის დროს რეგისტრირებულ იქნა მათი მდგომარეობის ის ფიზიოლოგიური მაჩვენებლები, რომლებიც მათ გარდაცვალების პროცესში აღენიშნებოდათ. (დოქტორები: რ. ნოიესი; კ. უ. პერიშ-ჰარა; ი. ვაგინი და სხვ.) ეს მეცნიერები სიკვდილის პროცესში გამოყოფენ ოთხ ძირითად სტადიას:
1) სიკვდილისთვის წინააღმდეგობის გაწევა. თავზარდამცემი სიმძაფრით ცნობიერდება მოახლოებული სიკვდილი. ადამიანი შეძრწუნებულია, თუმცა ჯერ კიდევ ცდილობს არ დანებდეს შემზარავ შიშს, მთელი არსებით იბრძვის იმისათვის, რომ იხსნას საკუთარი თავი მოსალოდნელი სიკვდილისგან. ამავე დროს მთელი სიცხადით, რეალურად აცნობიერებს საკუთარ მდგომარეობას.
2) განვლილი ცხოვრების სწრაფი, გონებრივი მიმოხილვა. Eეს პროცესი კმაყოფილების განცდას იწვევს ადამიანში ან პირიქით _ სინანულის გრძნობა ეუფლება.
3) ადამიანს თავი წარმოუდგენია ისეთ არსებად, რომელიც გამოცალკევებულია საკუთარი ხრწნადი სხეულისგან. იგი სხეულის აღსასრულს გარედან აკვირდება.
4) ტრანცენდენტური (უკვე სიკვდილის შემდგომი?) სტადია, რომლის დროსაც ადამიანს უჩვეულო შეგრძნებები, და სასაწაულებრივი ხილვები უჩნდება.
ჩვენ ჩავატარეთ იმ ადამიანთა გამოკითხვა, რომელთაც თავიანთი პროფესიული მოვალეობის გამო ხშირად უწევთ მომაკვდავ ადამიანთან ყოფნა და უშუალოდ ესწრებიან ადამიანის გარდაცვალებას. გამოვყავით ორი ძირითადი კატეგორია: პირველი _ ის სასულიერო პირები, რომლებიც სიკდილის წინ, აზიარებენ ადამიანებს, რათა სულიერად მოამზადონ ისინი იმქვეყნიურ სამყაროში გადსასვლელად და მეორე _ ექიმ-რეანიმატოლოგები, რომელთა მოვალეობაა სიცოცხლე შეუნარჩუნონ და გადაარჩინონ მომაკვდავი ადამიანები. გასაანალიზებლად და დასკვნების გამოსატანად შერჩეული იქნა ის ჩანაწერები, რომლებშიც მეტ-ნაკლები სისრულითა და კორექტულობითაა აღწერილი სიკვდილის ფსიქოლოგიური გამოვლინებანი. ერთი ჩანაწერი ეკუთვნის სასულიერო ფენის წარმომადგენელს (არქიეპისკოპოს დოსითეოზს), ხოლო მეორე _ თანამედროვე მედიცინის ვეტერანს (ი. თარხნიშვილის სახ. სამედიცინო კლინიკის რეანიმაციის განყოფილების გამგეს ნ. ბოკერიას).
1. (არქიეპისკოპოსი დოსითეოზი), `როგორც დაბადება, ისე სიკვდილიც ყოველთვის სულიერ და სხეულებრივ ტკივილებს უკავშირდება... მაგრამ ცოდვილნი სხეულებრივად უფრო იტანჯებიან, ვიდრე მართალნი და მონანიენი... მძიმე ცოდვაში ფეხჩადგმულნი ტკივილებით ტოვებენ ამქვეყნიურ ცხოვრებას, სულიერად საშინლად იტანჯებიან, თითქოს წინასწარ ხედავენ მოსალოდნელ საიქიო ტანჯვა-წამებას...
მართალთა აღსასრული მშვიდია. თუმცა უნდა ითქვას, რომ სიკვდილის წინ მათ თვალებშიც ძრწოლა და ტკივილი კრთის... ისინი თითქოს თვალმილულულ და მთვლემარე მდგომარეობაში კარგავენ სასიცოცხლო ძალებს...
ყველაზე საოცარი და გამაოგნებელი მაინც მომაკვდავი ადამიანის თვალებია. ამქვეყნიური აღსასრულის ჟამს, მათ გამძაფრებულ მზერაში, რომლითაც ეს ადამიანები გარშემომყოფთ შესცქერიან ბევრი რამ შეიძლება დავინახოთ: ზოგჯერ მუდარა და სინანული, ზოგჯერ ახლობლებთან გამოთხოვების სიმწარე, ზოგჯერ კი სულიერი ტკივილი და შიში. Mმაგრამ დროის გარკვეულ მონაკვეთში მომაკვდავის თვალებში უკვე ცხადად ჩანს, რომ იგი განშორებულია გარშემომყოფთ და მზერაც სხვა სამყაროსკენ აქვს მიპყრობილი...~
2. (ნ. ბოკერია) `ჩვენი დაკვირვებით იმ ადამიანის თვალები, რომელთაც დაკარგული აქვს მოძრაობის, საუბრისა და სუნთქვის უნარი (ე. ი. ხელოვნურ სუნთქვაზეა გადაყვანილი) ყოველთვის შველას ითხოვს. ისეთ მდგომარეობას კი როცა მათ თვალებში უკვე რაიმეს ამოკითხვა შეუძლებელია ჩვენ, ექიმები, `შუშის თვალებს~ ვეძახით. ეს უკვე იმას ნიშნავს, რომ ადამიანის გარდაცვალება გარდაუვალია. მას არაფერი ეშველება. ასეთ სიტუაციაში ინტენსიური რეანიმაციის თანამედროვე მეთოდების (მედიკამენტოზური და ინსტრუმენტული) გამოყენებას აზრი ეკარგება.
საინტერესოა, რომ, მაშინ, როცა ადამიანის თვალებს ე.წ. `გაშეშების~ სტადია ეწყება, თუკი რეანიმაციის მეთოდებს ერთგვარ ვერბალურ მეთოდიკასაც შევაშველებთ, შესაძლებელი ხდება, (რაც უნდა უცნაური მოგეჩვენოთ), პაციენტისთვის სიცოცხლის შენარჩუნება. მკურნალობის ეს ფორმა ხშირად გამომიყენებია. პირადად მეBბევრჯერ მითქვამს პაციენტისთვის: `მიდი, მიდი, ჩემო კარგო~, `შენ საჭირო ხარ, შენ უნდა იცოცხლო! Dდამეხმარე, ჩემო კარგო, დამეხმარე!~ ზოგჯერ კი ტონიც შემიცვლია და მიყვირია კიდეც: `იცოცხლე! არ მოკვდე შენი!.. არ მოკვდე-მეთქი!~ ცოდვა გამხელილი სჯობს, ხშირად უცენზურო სიტყვებიც გამომიყენებია. ცხადია, ასეთი ვერბალური რეანიმაციის მეთოდი ინდივიდუალურ ხასიათს ატარებს და ყოველთვის ვერ იძლევა სასურველ შედეგს.
შეიძლება უცნაურად მოგეჩვენოთ, მაგრამ, როდესაც პაციენტი ამბობს: `მორჩა~, ან ` ვკვდები...~, მას ვერაფრით ვშველით, თუ სასწრაფოდ, იმ წუთშივე არ გამოვიყენეთ ინტენსიური რეანიმაციის მეთოდები. მაგრამ არ შეიძლება არ აღინიშნოს, რომ ძალზე ხშირად, სწორედ მაშინ, როცა ადამიანი თავადვე აღიარებს და გრძნობს კიდეც სიკვდილის გარდუვალობას ამ მეთოდების გამოყენება არაეფექტურია..~
ზემოთმოხმობილი მოსაზრებების გათვალისწინებით შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ღვთისმსახურთა და ექიმთა დამოკიდებულება მომაკვდავი ადამიანის მდგომარეობის მიმართ თითქმის იდენტურია. როგორც რეანიმატოლოგებისათვის, ისე სასულიერო პირებისთვისაც კარგადაა ცნობილი `გარდაუვალი სიკვდილის~ მდგომარეობა. მათი დაკვირვებების მიხედვით ესაა განსაკუთრებული ვითარება, რომლის დროსაც ადამიანის სხეულს, სულსა და ფსიქიკას ერთდროულად უწევთ `განსაკუთრებული სამუშაოს~ შესრულება.
უნდა გამოვყოთ, ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტიც. კერძოდ, როგორც დაკვირვების შედეგებმა დაადასტურა, ონკოლოგიური ავადმყოფები, რომლებიც ავადმყოფობის ბოლო სტადიაზე იმყოფებიან, სავსებით ცხადად და რეალურად აცნობიერებენ საკუთარ მდგომარეობას. ისინი, შეიძლება ითქვას, თვალებში ჩასცქერიან სიკვდილს და რადიკალურად განსხვავდებიან ჯანმრთელი ადამიანებისაგან, რომლებიც, თავის მხრივ, სიკვდილს ძალზე აბსტრაქტულად განიხილავენ. დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ზემოთაღნიშნულ ონკოლოგიურ ავადმყოფთა უმრავლესობა საერთოდ არ ფიქრობს ყოფით პრობლემებზე.
ფსიქოლოგთა მონაცემებით (დ.ნოზაძე, ლ.ა.კიტაევ-სმიკი) სიკვდილის განცდის ინტენსიურობა ასევე ძალზე ხშირად დამოკიდებულია ადამიანის ხასიათზე, რელიგიურობაზე, მის მიერ განვლილ ცხოვრების გზაზე. გაუწონასწორებელი და ქაოტური ადამიანები ეიფორიულ მდგომარეობაში კვდებიან. კეთილგონივრულად მცხოვრები ადამიანები კი მშვიდად ამთავრებენ სიცოცხლეს. ისინი გაუსაძლისი ტკივილების დროსაც არ კარგავენ ღირსების გრძნობას.
მეცნიერები გამოყოფენ (ე. მილიონშიკოვა) ე.წ. `მსუბუქი სიკვდილის~ ფაზასაც. კერძოდ, ზედაპირული ცნობიერების ადამიანები (იგულისხმება ადამიანთა ის კატეგორია, რომელიც სიხარულსაც და გაჭირვებასაც ერთნაირი სიმსუბუქით აღიქვამს) მძიმე და მტანჯველი ფიქრების გარეშე ეთხოვებიან ამ სამყაროს.
საგულისხმო გვეჩვენება იმ გენდერული განსხვავების აღნიშვნაც, რომელიც ონკოლოგიურ ავადმყოფთა გარდაცვალების პროცესში შეინიშნება. გამოკვლევების მიხედვით მამაკაცებისათვის სიკვდილი ბევრად უფრო მტანჯველი მოვლენაა. მათში ეს პროცესი `დემონსტრაციული~ სახით ვლინდება, თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ისინი საკუთარი აღსასრულის ტრაგედიის აფიშირებას, იმდენად გარშემომყოფთათვის არ ახდენენ, რამდენადაც საკუთარი თავისთვის. ისინი თითქოს საკუთარ თავს ამ ფორმით ესაუბრებიან. სწორედ ამიტომ, სიკვდილისწინა პროცესში ფიზიკურ ტკივილს სულიერიც თან ერთვის. ამ ტიპის ადამიანთა უმრავლესობა ხელოვნების სხვადასხვა სფეროს წარმომადგენელია, ისინი მდიდარი ფანტაზიის უნარით გამოირჩევიან. და ამქვეყნიურ ცხოვრებასთან განშორებაზე ფიქრიც კი მათში კატასტროფულ შიშს აღძრავს. ზოგიერთი პაციენტის პროგრესირებად ტკივილს კი თან ერთვის მტანჯველი წარმოდგენა და კოშმარები საიქიო სასჯელის შესახებ.
მამაკაცები დამთრგუნველ შიშს განიცდიან სიკვდილის წინაშე. მათგან განსხვავებით, ქალები უფრო ადვილად ემშვიდობებიან მიწიერ ცხოვრებას. ისინი სიცოცხლეზე არიან ორიენტირებულნი და ამ განცდას საკუთარ თავში მაშინაც კი ატარებენ როცა სიცოცხლეს ეთხოვებიან...~
`მა, ორი-სამი ფურცელი დაემატება კიდევ, ჯერ ეს გამისწორე, გკოცნი.~ ნინიას გაკრული ხელით ნაწერი წავიკითხე, ფურცლები მაგიდაზე დავდე და თაზიკას შევხედე.
_ რაო, თაზიკ? _
_ რა რაო, შენ რას იტყვი?
_ რა უნდა ვთქვა.
_ ნუ ახურებ.
დაახლოებით ვხვდები, რასაც მეტყვის თაზიკა, არ მინდა ამ საუბრის მოსმენა, საერთოდ არ მინდა ამ თემაზე თაზიკასთან ლაპარაკი...
_ ბიჭო, რა უნდათ, სიკვდილისთვის მამზადებენ? ჩემს სიტუაციაში, იმის მაგივრად რომ მომიფრთხილდნენ, სიკვდილზე უნდათ მაფიქრონ? ვიცი, ისედაც ვიცი, რომ დიდხანს ვერ გავძლებ, რაში მჭირდება მაგ ნაბიჭვრების დამოძღვრა.
_ ნუ აჭარბებ, თაზიკ, წაგაკითხა რა ბავშვმა, რეფერატია, რა დაგემართა, რა ეჭვიანობები დაგეწყო.
_ მოიცა რა, ზეზვა, თუ ძმა ხარ, ამათ მე ორივეს ფეხებზე ვკიდივარ, ეს მეორე, ახლა გერმანიაში მიდის, ორი წლით. როგორ მიდის, საიდან? არ ვიცი. მე ჩემთვის უნდა ვეგდო. ბიჭო, შენ მაინც იცი, ამათზე ნაკლები ტიპი ვიყავი? ვინ გიშვებდა საზღვარგარეთ ეგრე შენს ნებაზე.
_ რა დაგემართა, თაზიკ, ახლა სხვა დროა, ბიჭო, ჩვენს დროს ადრი? სულ გაგიჟდი?
_ სხვა დრო, არა ისა, მიათრევს რა ვიღაც მაგისნაირი ნაბიჭვარი....
ვიცი რო თაზიკა მართალია, მარა რა ვუთხრა.
_ ნუ ეგოისტობ, თაზიკ, სიკვდილი არა ისა. ცხოვრებას აიწყობს. წაგიყვანს რა შენც, იქ უფრო მიგხედავს, სად ამათი მედიცინა და სად ისინი. შენც ხო აპირებდი წასვლას.
შემოსასვლელიდან ხმამაღალი საუბრის ხმა გაისმა.
_ მოვიდნენ! _ თაზიკა მეუბნება.
_ ვა, ზეზუნ! შეიკრიბეთ ქურდები? _ სიცილით მეუბნება ნინია.
_ შევიკრიბეთ, მა, რა.
_ მერე? ახლა რო ერხევათ ქურდებს?!_ ყველანი ვიცინით....
ნინია უფრო მაღალია, გამხდარი, ქეთუსიას კიდე სუ უბრწყინავს ოდნავ მოჭუტული თვალები. ორივეს უცნაურად და გამომწვევად აცვია. დედამისს გვანან, იანა თბილისელი პოლონელი იყო. მახსოვს, თაზიკამ პირველად რო გამაცნო, თვალებშიც კი არ შემიხედავს, ჩემი ძმაკაცის საცოლე იყო, თავს უხერხულად ვგრძნობდი. ესენი კიდე რა დღეში არიან. თაზიკას რა ეშველება. ეგ დამპალი ბავშვი! თაზიკას სიკვდილზე ფიქრი აკლია? არა, ეგეთი რამე არ გამიგია, არა, მართალია რა თაზიკა, ყველას ფეხებზე კიდია, უბრალოდ არ უნდა დაგემართოს არაფერი. თაზიკა რა, შვებას იგრძნობს, მაგ რეფერატს რო წაიკითხავს თუ რა? მღვდელი, ექიმი, სიკვდილი საინტერესოა, მარა თაზიკას რაში ჭირდება. შენი საქმე გაქვს და გააკეთე რა შენთვის წყნარად. ხო უნდა იცოდე ვის, როდის, რა უნდა წააკითხო. მამაა რა შენი, ხო უნდა იფიქრო, რო მაგის სიტუაციაში მაგისთვის ასეთი რამეების წაკითხვა კიდევ ერთი სერიოზული დარტყმა იქნება. გაგიჟდა კიდეც, სპეციალურად მიკეთებენ, რო ჭკუიდან გადამიყვანონო, აბა სხვა რა უნდა იფიქროს, ისედაც სუ განცდებშია კაცი და ბრახ, ეუბნებიან როგორი სიკვდილი ჯობია წყნარი თუ მურტალი. აღარ მინდა რა ამათი ყურება, ახლა რა ვქნა, ვერ წავალ ესე უცებ, თაზიკას ვერ დავტოვებ.
_ გოგოებო, ახლა ზეზუნა ვასადილოთ!
_ ახლავე, მა, ქეთუსია რაღაცას აგზავნის და…...
_ არა, თაზიკ, თუ ძმა ხარ, არაფერი არ მინდა, გავვარდები რა.
_ დარჩი რა, ზეზუნა, მაგარი სალათები გვაქვს, ცოტა ხანი რა, გთხოვ... _ ნინია მეღრიჯება.
_ არა, არა გავიქეცევი, საქმე მაქვს სახლში.
Gგავრბივარ კიდეც, არაფერზე არ მინდა ფიქრი, თაზიკას სახე მაინც არ მშორდება. სწორედ მაგ სახის გამო ვერ ავდივარ თაზიკასთან. წავალ სახლში დავეგდები ჩემთვის ან თინანოს დაველაპარაკები, საინტერესოდ ვბაზრობთ ხოლმე. დებილი დედამისი ამ დროს ირონიული სახით ზის კომპიუტერთან და რაღაცებს ანგარიშობს. ერთი მაგის... რამ მომაყვანინა ეგ ჩემისა... კარგია, რო ჩუმად მაინც არის და არ ბუინობს, მარა მაგ ირონიულ სიფათს ვერ ვუყურებ რა, ვერ ვიტან, მაძაგძაგებს...
ვერის ხიდზე მტკვრის ცივი ნიავი უბერავს, ცოტას მაფხიზლებს. მანქანით მივდივარ სახლში. Mმივალ თუ არა, ოთახში შევალ, ფარდებს გადავწევ, დაბნელდება იქაურობა და საწოლში ჩავწვები.
სახლში შევდივარ. _ თინანო, სადა ხარ, მამა!
არავინ მპასუხობს.
_ სადა ხართ, ტო? _ Aარავინ მპასუხობს
_ თინანო!!! _ მაინცAარავინ მპასუხობს. გაგახსენდათ?
_ ტომ!
_ პასუხი არ არის.
_ ტომ!
_ პასუხი არ არის. თფჰუ...
ჩემი ცოლი _ ქალბატონი მზია, რაღაც მოჩვენებასავით მძიმედ დაიზლაზნება, თვალებს და თავს ერთდროულად აბრუნებს კომპიუტერისკენ და მეუბნება _ წაიკითხე, შე იდიოტო! Mმგონია, რო სხვას ეუბნება. Aმოვკლავ ამ ჩემისას...
_წაიკითხე-მეთქი, შე იდიოტო!
ის-ის იყო უნდა მეღრიალა, მაგრამ საკეტის გაჩხაკუნების ხმა გავიგე. ოთახში შემასწრო და ჩაიკეტა.
_ რა ჯანდაბა უნდა, რა უნდა წავიკითხო. Kკომპიუტერთან დავჯექი. თინანოს სკაიპია. გამორთვა დაავიწყდა. რას კითხულობს მერე ეგ სოფლელი თინანოს წერილს.
_ რას კითხულობ, შე ქაჯო, ბავშვის წერილს...
ვყვირივარ, მარა ოთახიდან ჩამი-ჩუმი არ ისმის. რაო?
[30.11.2008 1:37:04] ქეთუსია: შენი სხეული მენატრება, არ ვიცი რატომ მინდა ყოველ წუთს შენთან. შენ მახსოვხარ, ყოველთვის. უშენოდ მიჭირს. ვერ ვხვდები როგორ გახდი ასეთი უახლოესი და მნიშვნელოვანი ადამიანი
[30.11.2008 1:38:27] თინანო: მეც. ძალიან. გამომიგზავნე რა პლატონოვის წერილი, დამეკარგა სადღაც. Aასე მგონია ჩვენი მანიფესტია.
[30.11.2008 1:39:53] ქეთუსია: გიგზავნი.
[30.11.2008 1:40:16] ქეთუსია: `როცა ადამიანებს ერთმანეთთან, უცნაური, თავად მათთვისაც აუხსნელი სიახლოვის, მიჯაჭვულობისა და სიყვარულის განცდა აკავშირებთ, სწორედ მაშინ ხვდებიან რომ მცირე ხნითაც კი არ სურთ ერთმანეთთან განშორება. ვერ ძლებენ უერთმანეთოდ. Mმიუხედავად იმისა, რომ ეს ადამიანები მთელ ცხოვრებას ერთად ატარებენ, მაინც ვერაფრით ვერ აგვიხსნიან, რა უნდათ ერთმანეთისგან. ჩვენც ვერაფრით ვერ დავამტკიცებთ, რომ ისინი მხოლოდ სექსუალური მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად ილტვიან ასე უსაზღვროდ ერთმანეთისკენ. ერთი რამ ცხადია _ თითოეული მათგანი ამ ურთიერთობისგან რაღაც განსაკუთრებულსა და უჩვეულოს ელის. თუმცა ამ გრძნობისთვის კონკრეტული სახელი ვერ დაურქმევია, მხოლოდ იმას ხვდება, რომ ამის სურვილი აქვს, და მხოლოდ ბუნდოვნად თუ შეუძლია მიგვანიშნოს ამის შესახებ. ერთხელაც, მოხდეს სასწაული და ჰეფესტო რომ წარდგეს მათ წინაშე მთელი თავისი აღჭურვილობით და ჰკითხოს ერთად მწოლიარეთ: `ხალხნო, რას ითხოვთ ერთურთისაგან?~ _ და როგორც კი მიხვდება, რომ მათ უჭირთ პასუხის გაცემა, ხელმეორედ ჩაეკითხოს: `შეიძლება თქვენ გსურთ, რომ რაც შეიძლება დიდხანს დაჰყოთ ერთად და არასოდეს დაშორდეთ ერთმანეთს? თუ კი თქვენ სწორედ ეს სურვილი გამოძრავებთ, მე მზადა ვარ სამუდამოდ შეგაერთოთ და შეგადუღაბოთ, ერთსულ და ერთხორც გაქციოთ, და თქვენ ორნი ერთ არსებად გარდაგქმნათ. რადგანაც თქვენ ცოცხლები ხართ, იცხოვრებთ ერთი საერთო ცხოვრებით, ხოლო როცა მოკვდებით, ჯოჯოხეთში ერთი გარდაცვლილი იქნება ორის ნაცვლად, რადგან მოკვდებით თქვენ საერთო სიკვდილით; ოღონდ დაფიქრდით, მართლა ამას ესწრაფვით, კმაყოფილნი იქნებით, თუ ამას მიაღწევთ?~ მართლა ასე რომ მომხდარიყო, ჩვენ დარწმუნებულნი ვართ, რომ თითოეული მათგანი არათუ უარს იტყოდა და თავს შეიკავებდა მსგავსი შეთავაზებისაგან, არამედ არც კი გამოხატავდა სხვაგვარ სურვილს. უფრო მეტიც, იმ მისწრაფებით შეპყრობილი, რომ სატრფოსთან ერთად ერთარსებად ქცეულიყო, ჩათვლიდა, რომ სწორედ ის მოისმინა, რის შესახებაც დიდი ხანია ოცნებობდა. ამის მიზეზი კი ის გახლავთ, რომ დასაბამიდან ადამიანები ერთი მთელი ვიყავით და ასეთი იყო ჩვენი ბუნება~.
[30.11.2008 1:44:46] თინანო: ვგიჟდები პლატონოვზე, რუსები მაგრები არიან... ვიცი, რომ იქ ჩვენი ურთიერთობა კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი გახდება, უფრო სასიამოვნო და მომხიბლავი. ამ ურთიერთობებში გუშინდელი დღეც იგულისხმება. ეს მხოლოდ დასაწყისი იყო. წინ უფრო დიდი ვნებები გველის.
[30.11.2008 1:48:26] ქეთუსია: გახსოვს რო გითხარი როგორ შემშურდა დუისბურგში ვაგზალზე რო კოცნიდნენ-მეთქი ერთმანეთს. ჩვენც ასეთი ბედნიერები ვიქნებით. მე მინდა, რომ ბედნიერი იყო. ყველაფერი მინდა შენთვის.
[30.11.2008 1:49:58] თინანო: ისევ ასე ფიქრობ?
[30.11.2008 1:50:38] ქეთუსია: რატო გეპარება ეჭვი, გულახდილად მითხარი.
[30.11.2008 1:52:03] თინანო: არ ვიცი... მგონია, დრო გავა და შეიცვლება დამოკიდებულება... მეშინია
[30.11.2008 1:54:53] ქეთუსია: ეს ბუნებრივია ჩვენი სიტუაციისთვის. აბსოლუტურად ბუნებრივი.
[30.11.2008 1:56:23] თინანო: სულ მავიწყდებოდა მეთქვა. მეც მინდა გითხრა: სხვა ქართველი შენს გარდა ჩემთანაც არავინ იქნება... მეშინია წასვლის, ცოტა, სულ ცოტა მეშინია. შენ ხო იცი, მე მართლა სულ უნდა მეფერონ... ვიცი, ეს ცუდი თვისებაა, მაგრამ როგორც კი ყურადღება მაკლდება, უკან ვიხევ და გაქცევა მინდა...
[30.11.2008 1:58:29] ქეთუსია: მე ხომ სულ, ყველგან და ყოველთვის გეფერები.
[30.11.2008 1:56:23] თინანო: კი, ამას სულ ვგრძნობ... ამიტომაც მიმიზიდე... თან მიკვირს და მიხარია, რომ ეს ასე დიდხანს გრძელდება.
[30.11.2008 1:58:43] ქეთუსია: სულ მალე, მორჩა, ბედნიერები ვიქნებით. შენ ხო კარგად იცი სიყვარულის დროს სიკვდილის შიშიც კი იკარგება... სხვა დროს საშინლად მძაფრია სიკვდილის შიში და ის ბევრ კომპლექსს ბადებს ადამიანში, მაგრამ თუ სიყვარულია, მაშინ ეს მძაფრი შიში ქრება...
[30.11.2008 2:00:33] თინანო: გახსოვს, ამასწინათ გითხარი, ადრე საშინელი შიში მქონდა სიკვდილის-მეთქი, რაღაც დაუძლეველი შიში, ღამე მეღვიძებოდა შიშისაგან... კიდევ ის იყო საშინელება, რომ ყოველი წამი იყო სავსე ამ გრძნობით... ახლა ასე არ ვფიქრობ... როცა იცი, რომ ვიღაცისთვის ძვირფასი ხარ, როცა იცი, რომ ვიღაცა განგიცდის, უფრო მშვიდი ხარ... შეიძლება გული დაგწყდეს, მაგრამ სასოწარკვეთილი არ ხარ... ეს გითხარი კიდეც... გახსოვს?...
[30.11.2008 2:01:43] ქეთუსია: ნუ გეშინია ნურაფრის. მიიღე სიცოცხლე და სიყვარული. ხო იცი, რომ მიყვარხარ და ყოველწამს შენზე ვფიქრობ.
[30.11.2008 2:03:44] თინანო: მეც უკვე... და სხვაზე ვეღარაფერზე ვეღარ ვფიქრობ...
[30.11.2008 2:05:11] ქეთუსია: დამშვიდდი. და ნუ ართულებ პირიქით დაწყნარდი, რადგან ეს ის შემთხვევაა, როცა სანერვიულო არაფერი გაქვს.
[30.11.2008 2:07:14] თინანო: შენთან მინდა, მეც ეს ამეკვიატა...
[30.11.2008 2:08:09] ქეთუსია: ჩემთან იქნები იმიტომ, რომ სხვანაირად წარმოუდგენელია. ჩემთან იქნები, მენატრები, მინდიხარ.
მეტს ვეღარ ვკითხულობ. სად გავიქცე? გარეთ, გარეთ... მრცხვენია. კომუნისტების დროს ასეთი რამ ხო არ მოხდებოდა. გული მერევა კიდეც და არც მერევა. ვერ დავდივარ. წონასწორობას ვკარგავ. არაფერზე არ ვდგავარ. არაფერი არ მაქვს, მარტო ის ვიცი ბუნდოვნად, რომ ახლა ქუჩაში სხვები მხედავენ. მე არ ვიცი, ვარ თუ არა... უბრალოდ სიტყვები ირევა თავში. `საკვანძო სიტყვები~ გამახსენდა ნინიას რეფერატიდან. მაშინ ვერ მივხვდი რას ნიშნავდა ეს `საკვანძო სიტყვები~. ახლა მე ვიცი ჩემი საკვანძო სიტყვები, რომელსაც ვეყრდნობოდი, და რომლებიც მმართავდნენ. ეს სიტყვები ახლაც მიტრიალებს თავში: თინანო, ცოლი, შვილიშვილი, პრეზიდენტი, დამოუკიდებლობა, არჩევნები, ჯიგარი, სიკვდილი, თინანოს ქორწილი, დემოკრატია, ამერიკელები, პიდარასტები, რუსები, თაზიკა, ქეთუსია... მეტს ვერ ვიხსენებ, ესენიც ქრებიან, შინაარსისგან იცლებიან, რაღაცნაირად აზრს კარგავენ, მე მგონი, ვგიჟდები... მე რატო დამემართა, ახლა რატო დამემართა? ვგრძნობ, რომ აზროვნება, წინადადების დაწყობა არ შემიძლია, რაღაც მერევა ტვინში, თითქოს მსუბუქი გავხდი, თითქოს მიწაზეც ვერ დავდივარ. თაზიკამ რა უნდა ქნას? ვხვდები, რო ახლა თაზიკა არ მაინტერესებს, მოკვდება ალბათ... ჯიგარს გვართმევენ,... ეგ ნაბიჭვარი ქეთუსია, მაგან დამღუპა... მე სად წავიდე?.. რა მოხდება ხელი მომკიდოს ვიღაცამ და წამიყვანოს, რა მოხდება, რო წამიყვანოს?..
P.S დაინტერესებულ პირებს შეუძლიათ წაიკითხონ: ჰეროიკული ესეი _ `საქართველოს ბედისწერა~. არტემიდორის _ `ონეიროკრიტიკა~. ან შეიძინონ `შინის~ კომპაქტდისკი _ `ეგ არი~ და ეგ...
ჩუბინიძე ნიკოლოზ - Chubinidze Nikoloz
⏱️ 1 წთ.
👁️ 2
100%